TITUS
Mahabharata
Part No. 111
Previous part

Chapter: 111 
Adhyāya 111


Verse: 1  {Vaiśampāyana uvāca}
Halfverse: a    tatrāpi tapasi śreṣṭʰe   vartamānaḥ sa vīryavān
   tatra_api tapasi śreṣṭʰe   vartamānaḥ sa vīryavān /
Halfverse: c    siddʰacāraṇasaṃgʰānāṃ   babʰūva priyadarśanaḥ
   siddʰa-cāraṇa-saṃgʰānāṃ   babʰūva priya-darśanaḥ /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    śuśrūṣur anahaṃvādī   saṃyatātmā jitendriyaḥ
   śuśrūṣur anahaṃ-vādī   saṃyata_ātmā jita_indriyaḥ /
Halfverse: c    svargaṃ gantuṃ parākrāntaḥ   svena vīryeṇa bʰārata
   svargaṃ gantuṃ parākrāntaḥ   svena vīryeṇa bʰārata /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    keṣāṃ cid abʰavad bʰrātā   keṣāṃ cid abʰavat sakʰā
   keṣāṃcid abʰavad bʰrātā   keṣāṃcid abʰavat sakʰā /
Halfverse: c    r̥ṣayas tv apare cainaṃ   putravat paryapālayan
   r̥ṣayas tv apare ca_enaṃ   putravat paryapālayan /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    sa tu kālena mahatā   prāpya niṣkalmaṣaṃ tapaḥ
   sa tu kālena mahatā   prāpya niṣkalmaṣaṃ tapaḥ /
Halfverse: c    brahmarṣisadr̥śaḥ pāṇḍur   babʰūva bʰaratarṣabʰa
   brahma-r̥ṣi-sadr̥śaḥ pāṇḍur   babʰūva bʰarata-r̥ṣabʰa /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    svargapāraṃ titīrṣan sa   śataśr̥ṅgād udan mukʰaḥ
   svarga-pāraṃ titīrṣan sa   śata-śr̥ṅgād udan mukʰaḥ /
Halfverse: c    pratastʰe saha patnībʰyām   abruvaṃs tatra tāpasāḥ
   pratastʰe saha patnībʰyām   abruvaṃs tatra tāpasāḥ /
Halfverse: e    upary upari gaccʰantaḥ   śailarājam udan mukʰāḥ
   upary upari gaccʰantaḥ   śaila-rājam udan mukʰāḥ /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    dr̥ṣṭavanto girer asya   durgān deśān bahūn vayam
   dr̥ṣṭavanto girer asya   durgān deśān bahūn vayam /
Halfverse: c    ākrīḍabʰūtān devānāṃ   gandʰarvāpsarasāṃ tatʰā
   ākrīḍa-bʰūtān devānāṃ   gandʰarva_apsarasāṃ tatʰā /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    udyānāni kuberasya   samāni viṣamāṇi ca
   udyānāni kuberasya   samāni viṣamāṇi ca /
Halfverse: c    mahānadī nitambāṃś ca   durgāṃś ca girigahvarān
   mahā-nadī nitambāṃś ca   durgāṃś ca giri-gahvarān /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    santi nityahimā deśā   nirvr̥kṣa mr̥gapakṣiṇaḥ
   santi nitya-himā deśā   nirvr̥kṣa mr̥ga-pakṣiṇaḥ /
Halfverse: c    santi ke cin mahāvarṣā   durgāḥ ke cid durāsadāḥ
   santi kecin mahā-varṣā   durgāḥ kecid durāsadāḥ /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    atikrāmen na pakṣī yān   kuta evetare mr̥gāḥ
   atikrāmen na pakṣī yān   kuta\ eva_itare mr̥gāḥ /
Halfverse: c    vāyur eko 'tigād yatra   siddʰāś ca paramarṣayaḥ
   vāyur eko_atigād yatra   siddʰāś ca parama-r̥ṣayaḥ /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    gaccʰantyau śailarāje 'smin   rājaputryau katʰaṃ tv ime
   gaccʰantyau śaila-rāje_asmin   rāja-putryau katʰaṃ tv ime /
Halfverse: c    na sīdetām aduḥkʰārhe   mā gamo bʰaratarṣabʰa
   na sīdetām aduḥkʰa_arhe   mā gamo bʰarata-r̥ṣabʰa /10/

Verse: 11  {Pāṇḍur uvāca}
Halfverse: a    aprajasya mahābʰāgā   na dvāraṃ paricakṣate
   aprajasya mahā-bʰāgā   na dvāraṃ paricakṣate /
Halfverse: c    svarge tenābʰitapto 'ham   aprajas tad bravīmi vaḥ
   svarge tena_abʰitapto_aham   aprajas tad bravīmi vaḥ /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    r̥ṇaiś caturbʰiḥ saṃyuktā   jāyante manujā bʰuvi
   r̥ṇaiś caturbʰiḥ saṃyuktā   jāyante manujā bʰuvi /
Halfverse: c    pitr̥devarṣimanujadeyaiḥ   śatasahasraśaḥ
   pitr̥-deva-r̥ṣi-manuja-deyaiḥ   śata-sahasraśaḥ /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    etāni tu yatʰākālaṃ   yo na budʰyati mānavaḥ
   etāni tu yatʰā-kālaṃ   yo na budʰyati mānavaḥ /
Halfverse: c    na tasya lokāḥ santīti   dʰarmavidbʰiḥ pratiṣṭʰitam
   na tasya lokāḥ santi_iti   dʰarmavidbʰiḥ pratiṣṭʰitam /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    yajñaiś ca devān prīṇāti   svādʰyāyatapasā munīn
   yajñaiś ca devān prīṇāti   svādʰyāya-tapasā munīn /
Halfverse: c    putraiḥ śrāddʰaiś pitr̥̄ṃś cāpi   ānr̥śaṃsyena mānavān
   putraiḥ śrāddʰaiś pitr̥̄ṃś ca_api ānr̥śaṃsyena mānavān /14/ ՙ

Verse: 15 
Halfverse: a    r̥ṣideva manuṣyāṇāṃ   parimukto 'smi dʰarmataḥ
   r̥ṣi-deva manuṣyāṇāṃ   parimukto_asmi dʰarmataḥ /
Halfverse: c    pitryād r̥ṇād anirmuktas   tena tapye tapodʰanāḥ
   pitryād r̥ṇād anirmuktas   tena tapye tapo-dʰanāḥ /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    dehanāśe dʰruvo nāśaḥ   pitr̥̄ṇām eṣa niścayaḥ
   deha-nāśe dʰruvo nāśaḥ   pitr̥̄ṇām eṣa niścayaḥ /
Halfverse: c    iha tasmāt prajā hetoḥ   prajāyante narottamāḥ
   iha tasmāt prajā hetoḥ   prajāyante nara_uttamāḥ /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    yatʰaivāhaṃ pituḥ kṣetre   sr̥ṣṭas tena mahātmanā
   yatʰaiva_ahaṃ pituḥ kṣetre   sr̥ṣṭas tena mahātmanā /
Halfverse: c    tatʰaivāsmin mama kṣetre   katʰaṃ vai saṃbʰavet prajā
   tatʰaiva_asmin mama kṣetre   katʰaṃ vai saṃbʰavet prajā /17/

Verse: 18  {Tāpasā ūcuḥ}
Halfverse: a    asti vai tava dʰarmātman   vidma devopamaṃ śubʰam
   asti vai tava dʰarma_ātman   vidma deva_upamaṃ śubʰam /
Halfverse: c    apatyam anagʰaṃ rājan   vayaṃ divyena cakṣuṣā
   apatyam anagʰaṃ rājan   vayaṃ divyena cakṣuṣā /18/

Verse: 19 
Halfverse: a    daivadiṣṭaṃ naravyāgʰra   karmaṇehopapādaya
   daiva-diṣṭaṃ nara-vyāgʰra   karmaṇā_iha_upapādaya /
Halfverse: c    akliṣṭaṃ pʰalam avyagro   vindate buddʰimān naraḥ
   akliṣṭaṃ pʰalam avyagro   vindate buddʰimān naraḥ /19/

Verse: 20 
Halfverse: a    tasmin dr̥ṣṭe pʰale tāta   prayatnaṃ kartum arhasi
   tasmin dr̥ṣṭe pʰale tāta   prayatnaṃ kartum arhasi /
Halfverse: c    apatyaṃ guṇasaṃpannaṃ   labdʰvā prītim apāpsyasi
   apatyaṃ guṇa-saṃpannaṃ   labdʰvā prītim apāpsyasi /20/

Verse: 21  {Vaiśampāyana uvāca}
Halfverse: a    tac cʰrutvā tāpasa vacaḥ   pāṇḍuś cintāparo 'bʰavat
   tat śrutvā tāpasa vacaḥ   pāṇḍuś cintā-paro_abʰavat /
Halfverse: c    ātmano mr̥gaśāpena   jānann upahatāṃ kriyām
   ātmano mr̥ga-śāpena   jānann upahatāṃ kriyām /21/

Verse: 22 
Halfverse: a    so 'bravīd vijane kuntīṃ   dʰarmapatnīṃ yaśasvinīm
   so_abravīd vijane kuntīṃ   dʰarma-patnīṃ yaśasvinīm /
Halfverse: c    apatyotpādane yogam   āpadi prasamartʰayan
   apatya_utpādane yogam   āpadi prasamartʰayan /22/

Verse: 23 
Halfverse: a    apatyaṃ nāma lokeṣu   pratiṣṭʰā dʰarmasaṃhitā
   apatyaṃ nāma lokeṣu   pratiṣṭʰā dʰarma-saṃhitā /
Halfverse: c    iti kunti vidur dʰīrāḥ   śāśvataṃ dʰarmam āditaḥ
   iti kunti vidur dʰīrāḥ   śāśvataṃ dʰarmam āditaḥ /23/

Verse: 24 
Halfverse: a    iṣṭaṃ dattaṃ tapas taptaṃ   niyamaś ca svanuṣṭʰitaḥ
   iṣṭaṃ dattaṃ tapas taptaṃ   niyamaś ca svanuṣṭʰitaḥ /
Halfverse: c    sarvam evānapatyasya   na pāvanam ihocyate
   sarvam eva_anapatyasya   na pāvanam iha_ucyate /24/

Verse: 25 
Halfverse: a    so 'ham evaṃ viditvaitat   prapaśyāmi śucismite
   so_aham evaṃ viditvā_etat   prapaśyāmi śuci-smite /
Halfverse: c    anapatyaḥ śubʰām̐l lokān   nāvāpsyāmīti cintayan
   anapatyaḥ śubʰām̐l lokān   na_avāpsyāmi_iti cintayan /25/

Verse: 26 
Halfverse: a    mr̥gābʰiśāpān naṣṭaṃ me   prajanaṃ hy akr̥tātmanaḥ
   mr̥ga_abʰiśāpān naṣṭaṃ me   prajanaṃ hy akr̥ta_ātmanaḥ /
Halfverse: c    nr̥śaṃsakāriṇo bʰīru   yatʰaivopahataṃ tatʰā
   nr̥śaṃsa-kāriṇo bʰīru   yatʰā_eva_upahataṃ tatʰā /26/

Verse: 27 
Halfverse: a    ime vai bandʰudāyādāḥ   ṣaṭ putrā dʰarmadarśane
   ime vai bandʰu-dāyādāḥ   ṣaṭ putrā dʰarma-darśane /
Halfverse: c    ṣaḍ evābandʰu dāyādāḥ   putrās tāñ śr̥ṇu me pr̥tʰe
   ṣaḍ eva_abandʰu dāyādāḥ   putrās tān śr̥ṇu me pr̥tʰe /27/

Verse: 28 
Halfverse: a    svayaṃ jātaḥ praṇītaś ca   parikrītaś ca yaḥ sutaḥ
   svayaṃ jātaḥ praṇītaś ca   parikrītaś ca yaḥ sutaḥ /
Halfverse: c    paunarbʰavaś ca kānīnaḥ   svairiṇyāṃ yaś ca jāyate
   paunarbʰavaś ca kānīnaḥ   svairiṇyāṃ yaś ca jāyate /28/

Verse: 29 
Halfverse: a    dattaḥ krītaḥ kr̥trimaś ca   upagaccʰet svayaṃ ca yaḥ
   dattaḥ krītaḥ kr̥trimaś ca upagaccʰet svayaṃ ca yaḥ / ՙ
Halfverse: c    sahoḍʰo jātaretāś ca   hīnayonidʰr̥taś ca yaḥ
   sahoḍʰo jāta-retāś ca   hīna-yoni-dʰr̥taś ca yaḥ /29/

Verse: 30 
Halfverse: a    pūrvapūrvatamābʰāve   matvā lipseta vai sutam
   pūrva-pūrvatama_abʰāve   matvā lipseta vai sutam /
Halfverse: c    uttamād avarāḥ puṃsaḥ   kāṅkṣante putram āpadi
   uttamād avarāḥ puṃsaḥ   kāṅkṣante putram āpadi /30/

Verse: 31 
Halfverse: a    apatyaṃ dʰarmapʰaladaṃ   śreṣṭʰaṃ vindanti sādʰavaḥ
   apatyaṃ dʰarma-pʰaladaṃ   śreṣṭʰaṃ vindanti sādʰavaḥ /
Halfverse: c    ātmaśukrād api pr̥tʰe   manuḥ svāyambʰuvo 'bravīt
   ātma-śukrād api pr̥tʰe   manuḥ svāyambʰuvo_abravīt /31/

Verse: 32 
Halfverse: a    tasmāt praheṣyāmy adya tvāṃ   hīnaḥ prajananāt svayam
   tasmāt praheṣyāmy adya tvāṃ   hīnaḥ prajananāt svayam /
Halfverse: c    sadr̥śāc cʰreyaso vā tvaṃ   viddʰy apatyaṃ yaśasvini
   sadr̥śāt śreyaso vā tvaṃ   viddʰy apatyaṃ yaśasvini /32/

Verse: 33 
Halfverse: a    śr̥ṇu kunti katʰāṃ cemāṃ   śāra daṇḍāyanīṃ prati
   śr̥ṇu kunti katʰāṃ ca_imāṃ   śāra daṇḍāyanīṃ prati /
Halfverse: c    yā vīra patnī gurubʰir   niyuktāpatya janmani
   yā vīra patnī gurubʰir   niyuktā_apatya janmani /33/

Verse: 34 
Halfverse: a    puṣpeṇa prayatā snātā   niśi kunti catuṣpatʰe
   puṣpeṇa prayatā snātā   niśi kunti catuṣ-patʰe /
Halfverse: c    varayitvā dvijaṃ siddʰaṃ   hutvā puṃsavane 'nalam
   varayitvā dvijaṃ siddʰaṃ   hutvā puṃ-savane_analam /34/

Verse: 35 
Halfverse: a    karmaṇy avasite tasmin   sā tenaiva sahāvasat
   karmaṇy avasite tasmin   sā tena_eva saha_avasat /
Halfverse: c    tatra trīñ janayām āsa   durjayādīn mahāratʰān
   tatra trīn janayām āsa   durjaya_ādīn mahā-ratʰān /35/

Verse: 36 
Halfverse: a    tatʰā tvam api kalyāṇi   brāhmaṇāt tapasādʰikāt
   tatʰā tvam api kalyāṇi   brāhmaṇāt tapasā_adʰikāt /
Halfverse: c    manniyogād yatakṣipram   apatyotpādanaṃ prati
   man-niyogād yata-kṣipram   apatya_utpādanaṃ prati /36/ (E)36



Next part


This text is part of the TITUS edition of Mahabharata.

Copyright TITUS Project, Frankfurt a/M, 8.12.2008. No parts of this document may be republished in any form without prior permission by the copyright holder.