TITUS
Gregory of Nyssa, Works
Part No. 2
Previous part

Text type: Dial.  
Text: Anim.Resurr.  
Page of edition: 166  
Line of edition: 1   წმიდისა მამისა ჩუენისა
Line of edition: 2  
გრიგოლი ნოსელისაჲ

Line of edition: 3  
ძიებაჲ სულისათჳს

Line of edition: 4  
თჳსისა დისა მაკრინაჲს თანა


Line of edition: 5        ვინაჲთგან უკუე კაცობრივისა ცხორებისაგან ღმრთისა მიმართ
Line of edition: 6     
მიიცვალა დიდი წმიდათა შორის ბასილი, და ექმნა ყოველთა ეკლესიათა
Line of edition: 7     
მიზეზ გლოვისა, და წუთღა საწუთროსა ამას შინა იყო დაჲ ჩუენი
Line of edition: 8     
და მოძღუარი მაკრინა, მე უკუე მოსწრაფე ვიყავ, რაჲთა ვეზიარო
Line of edition: 9     
მას განსაცდელისათჳს ძმისა მისისა. და ელმოდა სულსა ჩემსა და
Line of edition: 10     
ტკივნეულ იყო ესევითარისა მისთჳს დაჭირვებისა, და ვეძიებდ ვისმე
Line of edition: 11     
ზიარსა ცრემლთა ჩემთასა, Page of ms.: B17v  რომელსამცა აქუნდა სწორი ჭუვილი
Line of edition: 12     
მწუხარებისაჲ.

Line of edition: 13        
და ვითარცა მივედ დისა ჩემისა და ვიხილენით Page of ms.: D90r 
Line of edition: 14     
ურთიერთას, ვითარცა ვთქუ, და რამეთუ იგიცა სასიკუდინოჲთა
Line of edition: 15     
სენითა შეპყრობილ იყო, აღვიძარ მწუხარებითა, თუალთა წინაშე
Line of edition: 16     
მოძღურისათა, და ვილტობვოდე ცრემლითა.

Line of edition: 17        
ხოლო მან, ჴელოვანთა მათებრ კიცუთა მწურთელთა, მცირედ
Line of edition: 18     
მიმიშუა მიყოლად სიმძაფრესა მას ვნებისასა, და ამისსა შემდგომად
Line of edition: 19     
იწყო სიტყუათა მიერ თჳსთა, ვითარცა აღჳრთა, აღჳრ-სხმად ჩემდა
Line of edition: 20     
და განმართებად უწესოებისა სულისასა, და სიტყუათა მათ სამოციქულოთა
Line of edition: 21     
წარმოაჩინებდა, ვითარმედ არა ჯერ-არს გლოვაჲ და წუხილი
Page of edition: 167   Line of edition: 1     
შესუენებულთათჳს, და ვითარმედ ესე ვნებაჲ მათი ოდენ არს, რომელთა
Line of edition: 2     
არა აქუნდეს სასოებაჲ აღდგომისაჲ.

Line of edition: 3        
ხოლო მე ვარქუ მას, რამეთუ წუთღა ეტყინებოდა გული ჩემი
Line of edition: 4     
მწუხარებითა, ვითარმედ: და ვითარ ეგების კაცთა შორის ამისი
Line of edition: 5     
წარმართებაჲ ვინაჲთგან თითოეულსა ბუნებით აქუს სიკუდილისა
Line of edition: 6     
ძაგებაჲ და სიძულილი, და ვერცა ვინ ადვილად ხილვასა თავს-იდებს
Line of edition: 7     
მკუდართასა, Page of ms.: D90v  და რომელთა მიჰმართოს სიკუდილმან, რაოდენცა
Line of edition: 8     
ძალ-ედვას, ივლტიან მისგან. და შჯულთა შინა უკუანაჲსკნელად
Line of edition: 9     
უსამართლობად და უკუანაჲსკნელად სატანჯველად ესე განწესებულ
Line of edition: 10     
არს. და რაჲმცა იყო ღონე, რაჲთამცა დაკლებაჲ ცხორებისაგან
Line of edition: 11     
არარადმცა ვის შეერაცხა, არა ხოლო თუ თჳსთა და საყუარელთაჲ
Line of edition: 12     
ოდენ, არამედ უცხოთაჲცა. და აჰა ესერა ვხედავთ, რამეთუ ყოველივე
Line of edition: 13     
Page of ms.: A32r  მოსწრაფებაჲ კაცთაჲ ესე არს, რაჲთა ცხო\რებასა Page of ms.: C61r 
Line of edition: 14     
ამას შინა ვეგნეთ. ამისთჳსცა სახლნი მოპოვნებულ არიან, რაჲთა
Line of edition: 15     
სიცხისაგან და სიცივისა სცვიდენ ჴორცთა ჩუენთა და იპყრობდენ.
Line of edition: 16     
და ქუეყანისმოქმედებაჲ და მუშაკობაჲ სხუასა რას მოასწავებენ,
Line of edition: 17     
გარნა ცხორებისა ჩუენისა განმზადებასა? და ზრუნვაჲ ცხორებისათჳს
Line of edition: 18     
უეჭუელად შიშისათჳს Page of ms.: D91r  სიკუდილისა იქმნების. და სამკურნალოჲ
Line of edition: 19     
ჴელოვნებაჲ სხჳსა რაჲსათჳს პატივცემულ არს კაცთა შორის; ანუ
Line of edition: 20     
არა ამისთჳსა, რამეთუ რეცა ებრძვის და წინა-აღუდგების სიკუდილსა?
Line of edition: 21     
და ჯაჭუნი და თორნენი და პირად-პირადნი იგი საჭურველნი და
Line of edition: 22     
ზღუდენი და ბჭენი რკინისანი და საყოფელთა შეკრძალვანი რაჲსათჳს
Line of edition: 23     
იქმნებიან სხჳსა, გარნა შიშისათჳს სი კუდილისა? და ვინაჲთგან ბუნებით
Line of edition: 24     
ესრეთ საშიშ არს სიკუდილი, ვითარ ვინ თავს-იდვას შეუწუხებელად
Line of edition: 25     
სიკუდილი საყუარელისა თჳსისაჲ, და აღასრულოს მცნებაჲ
Line of edition: 26     
მოციქულისაჲ!

Line of edition: 27        
და მოძღუარმან მომიგო, ვითარმედ: და რომელი საქმე გიჩნს
Line of edition: 28     
სიკუდილისაჲ შემაწუხებელად? რამეთუ არა კმა არს შემასმენელად
Line of edition: 29     
გარეშეთა ჩუეულებაჲ.

Page of edition: 168  
Line of edition: 1        
და მე ვარქუ მას, ვითარმედ: და რომელი საქმე არს მის თანა
Line of edition: 2     
არა-შემაწუხებელი; რაჟამს ვიხილოთ კაცი, ცხოველი და მეტყუელი,
Line of edition: 3     
მყისსა შინა უჴმოდ და უსულოდ და უძრავად და ყოველთა ბუნებითთა
Line of edition: 4     
საცნობელთაგან დაშრეტილად: სახედველთა და Page of ms.: B18r  სასმენელთა
Line of edition: 5     
და სხუათა ყოველთავე, რომელთაგან გრძნობაჲ იქმნების, რომელსა,
Line of edition: 6     
გინა თუ ცეცხლი ვინ მიაახლოს გინა მახჳლი, ანუ თუ განჭრნეს
Line of edition: 7     
ჴორცნი მისნი, ანუ თუ მჴეცთა საჭმლად მისცნეს, ანუ თუ მიწასა
Line of edition: 8     
შინა დაფაროს -- ყოველივე სწორებით შეურაცხიეს. და ესე რაჲ
Line of edition: 9     
ესრეთ იხილვებოდის, ხოლო ცხოველობისა მიზეზი რაჲცა-იგი არს,
Line of edition: 10     
მყისსა შინა წარვიდის და უჩინო-იქმნის და ვითარცა სანთელი დაშრტის
Line of edition: 11     
და სრულიად განქარდის, ესევითარისა ამის შეცვალებისა შეუწუხებელად
Line of edition: 12     
ვითარ ეგების თავს-დებაჲ, რაჟამს განცხადებული რაჲმე სახე არა
Line of edition: 13     
განამტკიცებდეს გონებასა? რამეთუ, განსლვაჲ რაჲ სულისაჲ Page of ms.: C61v 
Line of edition: 14     
გუესმას, უსულოსა მას გუამსა ვხედავთ, ხოლო განსრულსა მას
Line of edition: 15     
სულსა უმეცარ ვართ, თჳთ მას და ბუნებასა მისსა, და თუ ვიდრევიდა,
Line of edition: 16     
გინა რაჲ იქმნა. და არცა ქუეყანასა შინა იხილვების ძალი იგი
Line of edition: 17     
ჴორცთაგან განსრული, არცა ჰაერსა, არცა წყალსა, არცა სხუასა
Line of edition: 18     
რასმე შინა ნივთთაგანსა. ხოლო იგი რაჲ განვიდის, დაშთომილი იგი
Line of edition: 19     
მკუდარ არნ უსულო, და განსახრწნელად განმზადებულ.

Line of edition: 20        
და ესე რაჲ წარმოვთქუ, დამადუმა მოძღუარმან ჴელითა და
Line of edition: 21     
მრქუა, ვითარმედ: ესევითარი შიში ნურარაჲ შეაშფოთებ გონებასა
Line of edition: 22     
შენსა, ნუცა შეაურვებნ, ვითარმცა არა მარადის იყო სული, არამედ
Line of edition: 23     
ჴორცთა განყოფასამცა თანა დადუმნებოდა.

Line of edition: 24        
ხოლო მე ვინაჲთგან წუთღა ვნებისა მისგან არღა მოგებულ ვიყავ
Line of edition: 25     
თავსა თჳსსა, ურიდად-რე მიუგებდ და არა განკრძალულად, რამეთუ
Line of edition: 26     
ვარქუ, ვითარმედ: მძლავრთა ბრძანებათა ჰგვანან საღმრთონი ჴმანი,
Line of edition: 27     
რომელთა მიერ უნებლიეთ ვიიძულებით რწმუნებად, ვითარმედ
Line of edition: 28     
სამარადისოდ ჰგიეს სული, ხოლო ბრძანებულსა მას გამოცხადებით
Line of edition: 29     
არა გუაუწყებენ, და სული ჩუენი, მსგავსად მონისა, ბრძანებულისა
Line of edition: 30     
მის შინაგანითა შიშითა თანა-წამებად მიიზიდ\ვის Page of ms.: A32v  თქუმულთა ამათ
Line of edition: 31     
არა ნებსით, ვინაჲცა უმძიმესი წუხილი შემოვალს ჩუენდა
Line of edition: 32     
მიცვალებულთათჳს, ვინაჲთგან გამოწულილვით არა უწყით, გინა თუ
Line of edition: 33     
ჰგიეს თავით თჳსით ცხოველობისა იგი მიზეზი, გინა თუ არა.
Line of edition: 34     
რამეთუ ორკერძოვე სწორსა იჭუსა მოგუცემს ჩუენ ჭეშმარიტისა
Page of edition: 169   Line of edition: 1     
უცნაურებაჲ, და მრავალთა ჰგონიეს ესე, და მრავალთა -- იგი. და
Line of edition: 2     
წარმართთა შორის უმრავლესთა ფილოსოფოსთა ესე განაჩინეს და
Line of edition: 3     
დაამტკიცეს.

Line of edition: 4        
და მოძღუარმან მრქუა მე: მიუშუ მეზღაპრეთა მათ და ცოფთა,
Line of edition: 5     
რომელთა შორის მომპოვნებელმან მან ტყუილისამან სავნებელად
Line of edition: 6     
ჭეშმარიტებისა სივერაგით ცთომილნი გულისსიტყუანი დასთესნა. ხოლო
Line of edition: 7     
შენ ესე განიცადე, რამეთუ ესევითართა იჭუთა ქონებაჲ სულისათჳს
Line of edition: 8     
სხუაჲ არარაჲ არს, არამედ სათნოებათა სიძულილი და საწუთროთა
Line of edition: 9     
გემოთა სიყუარული და საუკუნოჲსა ცხორებისა უსასოებაჲ, რომლისათჳს-იგი
Line of edition: 10     
სათნოებანი იქმნებიან. Page of ms.: mvB]  Page of ms.: C62r 

Line of edition: 11        
და მე ვარქუ, ვითარმედ: და ვითარ იქმნას ჩუენ შორის მტკიცე
Line of edition: 12     
რაჲმე და უცვალებელი სიმტკიცე საქმისაჲ ამის, ვითარმედ ჰგიეს
Line of edition: 13     
სული? რამეთუ ვხედავ კაცთა ცხორებასა და კნინღა და უაღრესი იგი
Line of edition: 14     
ყოველთა კეთილთაჲ, რომელ არს სათნოებაჲ, წარუწყმედიეს, უკუეთუ
Line of edition: 15     
უცილობელითა რაჲთმე დარწმუნებითა არა სარწმუნო იქმნეს საქმე
Line of edition: 16     
ესე. რამეთუ, ვითარ წარემართოს სათნოებაჲ საქმისათჳს, რომელი
Line of edition: 17     
საწუთროსა ამას ცხორებასა თანა დასრულდებოდის, და უმეტესი
Line of edition: 18     
რაჲმე სასოებაჲ შემდგომად ამისსა არა დაშთებოდის?

Line of edition: 19        
და მოძღუარმან მრქუა მე, ვითარმედ: ძიებაჲ ჯერ-არს ამის
Line of edition: 20     
პირისათჳს, და რაჲთა სიტყუაჲ ჯეროვანი ვყოთ დასაბამად ძიებისა
Line of edition: 21     
ამის. და უკუეთუ გნებავს, შენ წინა-გჳყოფდი საძიებელსა სიტყუასა,
Line of edition: 22     
რამეთუ, ვითარ ვხედავ, შენ მიერ იქმნა დაწყებაჲ ამათ ძიებათაჲ. და
Line of edition: 23     
ესრეთ, შემდგომად კითხვისა და მიგებისა გამოცხადნეს ჭეშმარიტებაჲ.

Line of edition: 24        
და ვინაჲთგან ესე გჳბრძანა, ჯმნულ-ყო თავი თჳსი, რაჲთა არა
Line of edition: 25     
საგონებელ იქმნეს, ვითარმედ ჭეშმარიტებით ვიცილობვით, არამედ
Line of edition: 26     
რაჲთა დამტკიცნეს სიტყუაჲ სულისაჲ ურთიერთას წინა-აღდგომითა,
Line of edition: 27     
უკუდავებისათჳს სულისა.

Line of edition: 28        
და მე ვთქუ, ვითარმედ: ესრეთ იტყჳს წინააღმდგომთა სიტყუაჲ,
Line of edition: 29     
ვითარმედ: ვინაჲთგან ჴორცნი აგებულნია, უეჭუელად რომელთა მიერ
Line of edition: 30     
აღეგნეს, მათდავე მიმართ განიბნევიან, და-რაჲ-იჴსნენ, რაჟამს-იგი
Line of edition: 31     
ბუნებამან ნივთთამან თითოეული ნივთი თავისა მიმართ თჳსისა მიიზიდის:
Line of edition: 32     
მჴურვალემან მჴურვალე და მიწამან მიწაჲ, და სხუათა მათ ნივთთა _
Line of edition: 33     
თჳსნი იგი და მიმსგავსებულნი მათნი ნივთნი. აწ უკუე, ესე რაჲ
Line of edition: 34     
ესრეთ იქმნეს, სადა დავაწესოთ სული? რამეთუ, უკუეთუ -- ნივთთა
Page of edition: 170   Line of edition: 1     
თანა, ვინ თქუას ყოფაჲ მისი, თჳსებასა მისცემს მათ თანა, რამეთუ
Line of edition: 2     
უცხოჲ უცხოსა არა შეეზავების. და უკუეთუ ესე ესრეთ იქმნეს
Line of edition: 3     
იძულებით, მრავალსახედ საგონებელ იქმნეს იგი და შეზავებულ
Line of edition: 4     
წინააღმდგომთა ნივთთაგან. და მრავალსახე მარტივ არა არს, არამედ
Line of edition: 5     
აგებულ. და ყოველივე აგებული დაჴსნადი არს, ხოლო დაჴსნაჲ _
Line of edition: 6     
ხრწნილებაჲ არს აგებულისაჲ, და განხრწნადი უკუდავ არა არს. თუ
Line of edition: 7     
არა, ჴორცნიცა სამე უკუდავ იწოდნენ, ვინაჲთგან, რომელთაგან აგებულ
Line of edition: 8     
Page of ms.: C62v  არს, და მათვე ნივთთა მიმართ განიბნევიან. ხოლო უკუეთუ
Line of edition: 9     
სხუაგან სამე არს და არა ამათ შინა, სადა უკუე არს? ვინაჲთგან
Line of edition: 10     
ნივ\თთა Page of ms.: A33r  თანა შეუმსგავსებელ არს ყოფაჲ მისი, არა მათგან
Line of edition: 11     
შემზადებისათჳს, და სხუაჲ არარაჲ არს სოფელსა შინა ბუნებითა
Line of edition: 12     
მისითა, რაჲთამცა მას შეეყო ზიარებისათჳს ბუნებისა მისისა. ხოლო
Line of edition: 13     
რომელი არასადა არს, განაღა არცა იყოს ყოვლადვე.

Line of edition: 14        
ხოლო მოძღუარმან სიტყუათა ამათ ზედა ნელიად სულთ-ითქუნა
Line of edition: 15     
და თქუა, ვითარმედ: ნუუკუე ამათ და ესევითართა სიტყუათა ეტყოდეს
Line of edition: 16     
მოციქულსა ეპიკურელნი იგი და სტოჲსა ფილოსოფოსნი, რომელნი
Line of edition: 17     
ათინას შინა გარე-მოადგეს მას. და რამეთუ მესმის, ვითარმედ
Line of edition: 18     
უფროჲს სხუათაჲსა ესე ცთომაჲ ეპიკურო შეიწყნარა, და არსთა
Line of edition: 19     
ბუნებასა Page of ms.: B19r  და აგებულებასა თავით თჳსით აგებულად იტყოდა
Line of edition: 20     
და არცა ერთსა განგებულებასა გინა ძალსა, მპყრობელსა არსთასა,
Line of edition: 21     
გულისჴმა-ჰყოფდა. ვინაჲცა კაცობრივსა ცხორებასა წყალთა პერულსა
Line of edition: 22     
ამსგავსებდა და ჴორცთა ჩუენთა გებასა ესრეთ იტყოდა, ვითარცა
Line of edition: 23     
იქმნებიან ბუშტნი იგი წუეთთა და წჳმათანი, ქარითა რაჲთმე აღბერით,
Line of edition: 24     
და მეყსეულად დაშრტებიან და უჩინო იქმნებიან. ეგრეთვე
Line of edition: 25     
იგი სულსა და ჴორცთა ზოგადსა დაშრეტასა მიაჩემებდა, რამეთუ
Line of edition: 26     
არსთა ბუნებისა საზღვარად ხილვაჲ მათი შეერაცხა და საზომად
Line of edition: 27     
ყოველთა მიწთომისა საცნობელნი თჳსნი განეწესნეს, რამეთუ თუალნი
Line of edition: 28     
სულისანი სრულიად დაიწუხნა, და უხილავთა და უჴორცოთაგანსა
Line of edition: 29     
ვერარას შემძლებელ იყო განცდად ყოვლადვე, ვითარცა სახლსა შინა
Line of edition: 30     
შეწყუდეული ზეცისა საკჳრველებათა ხილვისაგან უცხო არს, ვინაჲთგან
Line of edition: 31     
კედელნი და სართული გარე-შეიცვენ მას და ზეცად ახილვად არა
Line of edition: 32     
შეუნდობენ. და რამეთუ ჭეშმარიტად ხილულნი ყოველნი კედელ და
Page of edition: 171   Line of edition: 1     
სართულ ექმნებიან უგუნურთა, რომელნი თჳსისა სულმოკლებისაგან
Line of edition: 2     
მათ შინა შეიწყუდევიან და უხილავთა ხილვისაგან თავთა თჳსთა
Line of edition: 3     
გამოაჴუებენ. და ესევითარი იგი სხუასა ვერარას განიცდის, გარნა
Line of edition: 4     
ქუეყანასა და წყალსა და ჰაერსა და ცეცხლსა. ხოლო თუ სადაჲთ
Line of edition: 5     
არს თითოეული ამათი, ანუ ვის მიერ დაბადებულ და განგე\ბულ, Page of ms.: C63r 
Line of edition: 6     
უგუნურებით ვერ აგრძნობს. და უკუეთუ სამოსელი ვინმე იხილოს,
Line of edition: 7     
მქსოველსა მისსა მოიგონებს, და ნავისა მიერ ნავისმოქმედსა
Line of edition: 8     
გულისჴმა-ჰყოფს, და ნაშენებისა მიერ მაშენებელსა მისსა გამოჰსახავს.
Line of edition: 9     
ხოლო რომელნი სოფელსა ამას განიცდიდენ სიბრმისათჳს გულისა
Line of edition: 10     
მათისა, სოფლისა დამბადებელსა და შემოქმედსა ყოველთასა
Line of edition: 11     
ვერ მიხედვენ. ვინაჲცა ესევითართა სიბრძნისა სიტყუათა სიცოფითა
Line of edition: 12     
სავსეთა წარჰრევენ და სულისა განქარვებასა დაამტკიცებენ და იტყჳან,
Line of edition: 13     
ვითარმედ -- გუამი ნივთთაგან და ნივთნი ჴორცთაგან, ხოლო სული
Line of edition: 14     
არცა თავით თჳსით რაჲ არსო, არცა ნივთთაგან, არცა ნივთთა შინა.
Line of edition: 15     
რამეთუ, ვინაჲთგან არა ნივთთა თანა აგებულ არს სული, და ამისთჳს
Line of edition: 16     
ჰგონებენ მაცილობელნი იგი არა-არსებასა სულისასა. ეგევითართა
Line of edition: 17     
მათ ჴორცთაცა ცხორებასა უსულოდ სამე სახელ-სდვან, რამეთუ
Line of edition: 18     
ჴორცნი სხუაჲ არაჲ არიან, არამედ შეზავებაჲ ნივთთაჲ!

Line of edition: 19        
აწ უკუე ნუცა მათ შორის იტყჳან სულსა, რომელი-იგი თავით
Line of edition: 20     
თჳსით ცხოველ-ჰყოფს ჴორცთა. და უკუეთუ ესე ესრეთ არს, უსულოდ
Line of edition: 21     
სამე შეურაცხია მათ ცხორებაჲ ჩუენი. ხოლო უკუეთუ აწ
Line of edition: 22     
ჴორცთა შინა ყოფასა სულისასა არა უვარ-ჰყოფენ, ვითარ ნივთთა
Line of edition: 23     
რაჲ მიმართ განეთესოს გუამი, უჩინო-ყოფასა მისსა ჰგმობენ? და
Line of edition: 24     
მერმე კუალად თავა\დისა Page of ms.: A33v  მისცა საღმრთოჲსა ბუნებისათჳს სამე
Line of edition: 25     
იკადრონ ესევითართავე სიტყუათა თქუმად, რამეთუ თქუან სამე
Line of edition: 26     
უხილავისა მისთჳს და საცნაურისა და სამარადისოჲსა ბუნებისა,
Line of edition: 27     
ვითარმედ: და ვითარ ეგების წყალსა და ჰაერსა და მჴურვალესა და
Line of edition: 28     
მტკიცესა ნივთთა თანა შეყოფილი მპყრობელად გინა
Line of edition: 29     
განმგებელად არსთა, რომელსა-იგი არცა თჳსებაჲ აქუს მათი,
Line of edition: 30     
რომელთა-იგი შინა იხილვების. არცა რამეთუ სხუაჲ არს ბუნებითა,
Line of edition: 31     
შეუძლებელ არს მათ შორისცა ყოფად. აწ უკუე, გმობისაებრ მათისა,
Line of edition: 32     
სრულიად სამე უვარ-ყონ ღმერთი, რომლისა მიერ ჰგიეს არსებაჲ
Line of edition: 33     
დაბადებულთაჲ, და ყოველთა შინა იხილვების და ყოველნივე მის
Line of edition: 34     
მიერ განეგებიან!

Page of edition: 172  
Line of edition: 1        
ხოლო მე ვარქუ მას, ვითარმედ: და ვითარ ვინ არწმუნოს და
Line of edition: 2     
დააჯეროს წინააღმდგომთა, ვითარმედ ღმრთისა მიერ არს ყოველივე,
Line of edition: 3     
და იგი იპყრობს Page of ms.: C63v  არსთა? გინათუ, რამეთუ არსთა ბუნებისა უზეშთაეს
Line of edition: 4     
აღმატებულ არს ღმრთეებაჲ?

Line of edition: 5        
და მან თქუა, ვითარმედ: დუმილი ჯერ-იყო ესევითართა სიტყუათათჳს
Line of edition: 6     
და ცოფთა და უღმრთოთა ცილობათა არცა თუ პასუხისა ჯერიყო
Line of edition: 7     
განცემაჲ, ვინაჲთგან საღმრთოჲცა სიტყუაჲ გუეწამების ამის
Line of edition: 8     
პირისათჳს და იტყჳს ვითარმედ: "ნუ მიუგებ უგუნურსა უგუნურებისაებრ
Line of edition: 9     
მისისა", და რამეთუ ჭეშმარიტად უგუნურ არს და ცოფ,
Line of edition: 10     
სიტყჳსაებრ წინაჲსწარმეტყუელისა, რომელმან თქუას, ვითარმედ: "არა
Line of edition: 11     
არს ღმერთი". ხოლო ვინაჲთგან ჯერ-არს ამისიცა თქუმაჲ, გრქუა
Line of edition: 12     
შენ: არცა ჩემი სიტყუაჲ, არცა სხჳსა კაცისაჲ, რამეთუ რაოდენცა
Line of edition: 13     
ვრცელ იყვნენ, მცირე არიან ესე და უნდო. არამედ, რომელსა-იგი
Line of edition: 14     
არსებაჲ დაბადებულთაჲ საკჳრველებათა მათთა მიერ ღაღადებს,
Line of edition: 15     
რომელთა მსმენელ სახედველნი იქმნებიან და სიტყჳსა მის
Line of edition: 16     
ყოვლადძლიერისა სიბრძნესა საცნაურ ჰყოფენ. და რამეთუ ჭეშმარიტად
Line of edition: 17     
ღაღადებენ დაბადებულნი დიდებასა დამბადებელისასა დუმილით,
Line of edition: 18     
უმაღლეს ყოვლისა საყჳრისა, ვითარცა იტყჳს წინაჲსწარმეტყუელი,
Line of edition: 19     
ვითარმედ: "ცანი უთხრობენ დიდებასა ღმრთისასა". რამეთუ, ვინმცა
Line of edition: 20     
ხედვიდა ცისა და ქუეყანისა საკჳრველებათა შეწყობილებასა, და
Line of edition: 21     
თუ ვითარ ნივთნი იგი, ბუნებით წინააღმდგომნი, გამოუთქუმელითა
Line of edition: 22     
რაჲთმე შეზავებითა და შეერთებითა საღმრთოჲსა ძალისა მიერ იპყრობენ
Line of edition: 23     
სოფლისა ამის აგებულებასა, და არცა შეურევნელნი იგი და
Line of edition: 24     
შეუზავებელნი განთჳსებითა აგებულებისაჲთა განიყოფვიან ურთიერთას,
Line of edition: 25     
და არცა, შეიზავნენ რაჲ, ურთიერთას წინა-აღდგომითა
Line of edition: 26     
აგებულებისა და სიპოხისაჲთა განიხრწნებიან. არამედ, რომელთა-იგი
Line of edition: 27     
ბუნებაჲ ზე-აღმავალ არს, ქუეყანად გარდამოვლენ [მზი]სა მიერ და
Line of edition: 28     
ეთერისა ცეცხლისა, და კუალად, მძიმენი იგი ნივთნი, რომელ არს
Line of edition: 29     
წყალი და ქვეყანაჲ, ორთქლად დაწულილებულნი, ზე-აღმავალ იქმნებიან
Line of edition: 30     
ჰაერთა მიერ, ქართა ზედა აღმჴედრებულნი. და არცა ქუეყანაჲ
Line of edition: 31     
ზეცისათაგან უცხო არს და არცა ზესკნელნი ქუეყანისათაგან. ეგრეთვე,
Line of edition: 32     
რაჟამს წჳმანი ქუეყანად გარდამოჴდენ, რომელთა-იგი ბუნებაჲ ერთ
Line of edition: 33     
არს, ბევრეულსა Page of ms.: C64r  შობენ მცენარეთა განყოფილებასა, და თითოეულსა
Page of edition: 173   Line of edition: 1     
თჳსისაებრ წესისა აღჰზრდიან, და მსწრაფლი ესე მოქცევაჲ
Line of edition: 2     
ცისაჲ და მის თანა მოქცევაჲ სამკაულთა. მათ თჳსთაჲ, და შინაგან
Line of edition: 3     
სამყაროჲსა, წინაუკუმოჲ ესე სლვაჲ მნათობთაჲ და წესიერი ესე
Line of edition: 4     
დგომაჲ და მიმოქცევაჲ ვარსკულავთაჲ. აწ უკუე, რომელი ამას
Line of edition: 5     
ყოველსა განიცდიდეს, და სხუათა მათ საკვრველებათა ღმრთისათა,
Line of edition: 6     
რომელთა სიმრავლე გამოუთქუმელ არს, გონიერითა თუალითა Page of ms.: A34r 
Line of edition: 7     
სულისაჲთა მიხედვიდეს, ეჴმარაღა-მცა ეგევითარსა მას სხუაჲ რაჲმე
Line of edition: 8     
სახე სწავლისაჲ, მაუწყებელად საღმრთოჲსა ძლიერებისა, რომელიიგი
Line of edition: 9     
სიბრძნით და ჴელოვნებით გამოჩნდების არსთა შინა, და მისწუთების
Line of edition: 10     
ყოველსავე, და კერძოსა შეერთებს ყოველსა და ყოველსა სრულჰყოფს
Line of edition: 11     
კერძოჲთა, და ყოველსავე იპყრობს თჳსითა ძლიერებითა, რაჲთა
Line of edition: 12     
თითოეული თჳსსა წესიერებასა შინა ეგოს, და თავსა შორის თჳსსა
Line of edition: 13     
იძრვოდის, და არცა ოდეს ძრვისაგან დასცხრებოდის, და არცა თჳსისა
Line of edition: 14     
ადგილისაგან სხუად კერძო სამე მიიცვალებოდის?

Line of edition: 15        
ხოლო მე მიუგე, ვითარმედ: და ვითარ ეგების ესე, რაჲთამცა,
Line of edition: 16     
ირწმუნა რაჲ, ვითარმედ არს ღმერთი, სულისათჳსმცა ირწმუნა,
Line of edition: 17     
ვითარმედ არს სული კაცობრივი? რამეთუ არა თუ ერთი არს
Line of edition: 18     
სული და ღმერთი, რაჲთამცა, ერთი რაჲ აღიარა, ვითარმედ არს, _
Line of edition: 19     
მეორეცამცა აღიარა.

Line of edition: 20        
ხოლო მან მრქუა, ვითარმედ: კაცი ბრძენთა მიერ მეორედ
Line of edition: 21     
სოფლად წოდებულ არს, და იგივე ნივთნი იხილვებიან მის შორის,
Line of edition: 22     
რომლითა ყოველი სოფელი სრულ-იქმნების და ვინაჲთგან ესე ესრეთ
Line of edition: 23     
არს, არღარა გუეჴმარების ჩუენ სხუაჲ შემწე სიტყჳსა ჩუენისაჲ.
Line of edition: 24     
გჳსწავიეს უკუე სულისათჳს, ვითარმედ არს იგი განთჳსებული ბუნებაჲ,
Line of edition: 25     
შეცვალებული ჴორცთა სიზრქისაგან და სიმძიმისა, და ვითარცა-იგი
Line of edition: 26     
მის მიერ საცნობელთა ჩუენთა გონიერ-ვჰყოფთ, და ყოვლისა სოფლისა
Line of edition: 27     
აგებულებასა განვიცდით. და კუალად, უვაღრეს ხილულთა საქმეთა
Line of edition: 28     
და გულისჴმის-ყოფათა გულისჴმის-ყოფად წარვემართებით, და
Line of edition: 29     
გუექმნების ჩუენ იგი თუალ და მასწავლელ და თარ\გმან, Page of ms.: C64v 
Line of edition: 30     
ყოვლადძლიერისა მის სიბრძნისა, რომელი ყოველთა შორის იხილვების,
Line of edition: 31     
და ესრეთ თავით თჳსით ყოვლისა-მპყრობელსა მას ბუნებასა გუაუწყებს,
Line of edition: 32     
ეგრეთვე ჩუენიცა ესე სოფელი რაჲ განვიცადოთ, არა მცირეთა
Line of edition: 33     
მიზეზთა მოვიპოვებთ ხილულთა მათგან უხილავისა მის გულისჴმისყოფისათჳს,
Line of edition: 34     
რამეთუ დაფარულ არს იგი თავით თჳსით, ვითარცა
Page of edition: 174   Line of edition: 1     
უცნაური და უხილავი, და ივლტის ხილულისა განცდისაგან.

Line of edition: 2        
და მე ვთქუ, ვითარმედ: ყოველთა აღმატებული იგი სიბრძნე
Line of edition: 3     
ბუნებასა შინა არსთასა ბრძენთა ამათ და მრავალჴელოვანთა საქმეთა
Line of edition: 4     
შეწყობილებისაგან და შემკობისა, შესაძლებელ არს გულისჴმის-ყოფად,
Line of edition: 5     
ხოლო სულისა ცნობაჲ ჴორცთა შინა ხილულთა საქმეთაგან და
Line of edition: 6     
საჩინოთაგან დაფარულისა გამოკულევად ვერვინ უძლოს.

Line of edition: 7        
და ქალწულმან მომიგო, ვითარმედ: სიტყჳსა მისებრ ბრძენთაჲსა
Line of edition: 8     
და ფრიადცა კეთილი სახე არს ესე და ქადაგი საქმეთა სულისათაჲ,
Line of edition: 9     
რომელთა სწადის ცნობაჲ მისი, რამეთუ არს სული უნივთო და
Line of edition: 10     
უჴორცო, და შემსაგავსებულად ბუნებისა თჳსისა იძრვის და იქმს, და
Line of edition: 11     
ორღანოჲსა მიერ ჴორცთაჲსა თჳსსა მოძრავობასა წარმოაჩინებს, რამეთუ
Line of edition: 12     
ორღანოსჲსა მსგავსი ესე აგებულებაჲ ჴორცთაჲ არარაჲთ
Line of edition: 13     
უნაკლულეს არს სიკუდილისა მიერ მომკუდართაჲსა, არამედ უძრავ
Line of edition: 14     
და უქმ არს, უკუეთუ ძალი სულისაჲ არა იყოს მის შორის. ხოლო
Line of edition: 15     
იძრვის, რაჟამს აქუნდეს გრძნობაჲ საცნობელთა შინა, გინა თუ
Line of edition: 16     
გრძნობისა მიერ უხილავი იგი ძალი სულისაჲ თჳსითა მოძრავობითა
Line of edition: 17     
აღსძრვიდეს თჳსისაებრ ნებისა ორღანოჲსა მსგავსთა მათ
Line of edition: 18     
საცნობელთა.

Line of edition: 19        
რაჲ არს უკუე სული? გინა შესაძლებელ არსა ბუნებისა მისისა
Line of edition: 20     
სიტყჳთ გამოსახვაჲ, რაჲთა გუექმნეს ჩუენ გამოსახვისა მის მიერ
Line of edition: 21     
საძიებელისა ჩუენისა გულისჴმის-ყოფაჲ?

Line of edition: 22        
და მოძღუარმან მომიგო, ვითარმედ: სხუათა სხუებრ განაჩინეს
Line of edition: 23     
მისთჳს, და სხუათა -- სხუებრ, თითოეულსა ვითარცა ენება. Page of ms.: A34v 
Line of edition: 24     
ხოლო ჩუენ ესრეთ ვიტყჳთ მისთჳს, ვითარმედ: სული არს არსებაჲ
Line of edition: 25     
დაბადებული, არსებაჲ ცხოველი, უხილავი და გონიერი; ჴორცთა
Line of edition: 26     
აგე\ბულებისა Page of ms.: C65r  და ორღანოჲსა საცნობელთა მიერ გრძნობისა და
Line of edition: 27     
სიცხოველისა მიმცემელი, ვიდრემდის სოფელსა ამას შინა
Line of edition: 28     
ვცხოვნდებოდით.

Line of edition: 29        
და ესე რაჲ თქუა, მიჩუენა ჴელითა მკურნალი, რომელი-იგი კურნებად
Line of edition: 30     
მისსა მოსრულ იყო, და თქუა, ვითარმედ: მახლობელ არს ჩუენდა
Line of edition: 31     
თქუმულთა ამათ მოწამე. და იტყოდა, ვითარმედ: ვითარ სცნობს
Line of edition: 32     
ესე ძარღუთა მიერ საცნობელითა მით შეხებისაჲთა და თითთა დასხმითა
Line of edition: 33     
სენთა და სიმრთელისა სასწაულთა, ვითარმცა ჴმობდა მისსა მიმართ
Line of edition: 34     
ბუნებაჲ და თჳსთა ვნებათა მიუთხრობდა, ვითარმედ ჭირსა შინა არს,
Page of edition: 175   Line of edition: 1     
და ვითარმედ ამის რაჲსმე ნაწლევისაგან და შინაგანთა გუამისათა
Line of edition: 2     
მიუღია სენსა მას დასაბამი სალმობისაჲ, და ვითარმედ ესეოდენსა
Line of edition: 3     
ჟამსა იქმნების განგრძობაჲ ჴურვებისაჲ? და კუალად, თუალთა მიერ
Line of edition: 4     
ისწავების, დადნობისაგან და განლევისა გუამისა და სახისაგან და
Line of edition: 5     
ხატისა შინაგანისა სალმობისა სიმძაფრესა, და ეგრეთვე სიყჳთლე და
Line of edition: 6     
უფერულებაჲ ჴორცთაჲ და გუარი და წესი თუალთაჲ სხუასა სახესა
Line of edition: 7     
სენისასა აუწყებს. და კუალად, სასმენელნი კუნესისა მიერ და განჭრისა
Line of edition: 8     
და სულთქუმისა და აღმოფშჳნვისა სხუასა გულისჴმის-ყოფასა
Line of edition: 9     
ასწავებენ. და არცა თუ ყნოსაჲ არს ჴელოვნისა უქმ, არამედ სულისაგან
Line of edition: 10     
და ორთქლისა აგრძნობს ნაწლევთა შინა დაფარულსა სალმობასა.
Line of edition: 11     
აწ უკუე, უკუეთუმცა არა იყო თითოეულსა საცნობელთა ამათგანსა
Line of edition: 12     
შინა ძალი რაჲმე გონიერი, რაჲმცა გუასწავეს ჩუენ თავით
Line of edition: 13     
თჳსით ჴელმან გინა თუალმან გინა სასმენელმან გინა საყნოსელმან
Line of edition: 14     
ანუ თუ სხუამან რომელმანცა საცნობელთაგანმან, რომელთა-იგი თავით
Line of edition: 15     
თჳსით არარაჲ უწყიან? და ვითარცა-იგი ვინმე გარეშეთა სწავლათა
Line of edition: 16     
სწავლულმან თქუა -- ჭეშმარიტ არს და უცთომელ, რამეთუ იტყოდა,
Line of edition: 17     
ვითარმედ: გონებაჲ არს, რომელი ხედავს, და გონებაჲ არს,
Line of edition: 18     
რომელსა ესმის, და უკუეთუმცა ესე არა ესრეთ იყო, შენ ვითარ იტყჳ
Line of edition: 19     
მზისათჳს, ვითარცა ისწავე მოძღურისაგან, ვითარმედ არა ესეოდენ
Line of edition: 20     
არს, ვითარცა ჩანს მრავალთა წინაშე, არამედ ფრიად უდიდეს ყოვლისა
Line of edition: 21     
ქუეყანისა. და კუალად, მოკლებისათჳს და სავსებისა მთოვარისა
Line of edition: 22     
და სრულიად დაბნელებისა და უჩინო-ყოფისა. და კუალად, მზისა
Line of edition: 23     
მიერ განათ\ლებისა Page of ms.: C65v  მისისათჳს, რომელსა-იგი განუცდელად მხედველნი
Line of edition: 24     
ჰგონებენ, ვითარმედ მთოვარისაგან არს ნათელი იგი. და
Line of edition: 25     
რამეთუ უმაღლესსა გზასა ვალს მზე და უმდაბლესსა -- მთოვარე, და
Line of edition: 26     
რამეთუ ერთი იგი წელიწადსა შინა ერთგზის წარჰვლის ყოველთა
Line of edition: 27     
მათ ეტლთა და ნაწილთა ცისათა, ხოლო მეორე იგი -- ყოველთა
Line of edition: 28     
თუეთა. და რადღა საჴმარ არს შეძინებად ქუეყანისზომისა ჴელოვნებათა,
Line of edition: 29     
რომელი-იგი საცნობელთა მიერ და საზომისა უვაღრეს
Line of edition: 30     
საცნობელთაჲსა გუყოფს ჩუენ; და სხუანი ბევრეულნი სახენი
Line of edition: 31     
ესევითარნი, რომელნი თუალთა მიერ და საცნობელთა მიიღებენ ჩუენ
Line of edition: 32     
შორის სრულებასა უხილავისა მის და გონიერისა არსებისა შეზავებითა,
Line of edition: 33     
რომელ არს სული. და უკუეთუმცა იგი არა იყო, ესე ყოველიმცა
Line of edition: 34     
უქმ იყო და ურგებ.

Page of edition: 176  
Line of edition: 1        
ხოლო მე ვარქუ, ვითარმედ: და რაი, ნუუკუე ვითარცა ხილულთა
Line of edition: 2     
ამათ ნივთთა ბუნებისა ზოგადი არს ნივთიერობაჲ, ხოლო
Line of edition: 3     
განთჳსებული განყოფილებაჲ თითოეულისა ნივთისაჲ -- მრავალი და
Line of edition: 4     
თითოსახე (და ეგრეთვე ძრავაჲ მათი წინააღმდგომ არს: რომელიმე
Line of edition: 5     
აღმართ აღვალს და სუბუქ არს, ხოლო რომელიმე -- დამართ შთავალს
Line of edition: 6     
და მძი\მე Page of ms.: A35r  არს. და სახე მათი არა ერთი არს, და აგებულებაჲ
Line of edition: 7     
-- თითოსახე), და ეგრეთვე, სხუად ეგების სულისათჳს თქუმად,
Line of edition: 8     
ვითარმედ ძალი რაჲმე არს (ჴორცთა შინა არს-ქმნილი, უხილავთა
Line of edition: 9     
ამათ ხილვათა და აღძრვათა, ბუნებითისა თჳსებისა და ძალისა მიერ
Line of edition: 10     
მოქმედი? და ვითარცა იხილვების ესევითარი მრავალი, ხუროთა
Line of edition: 11     
მიერ და მჭედელთა აღსრულებული, რომელთა ჴელოვნებითა შეიცვალების
Line of edition: 12     
ნივთი, და მსგავსებასა მიიღებს, არა სახითა ხოლო მსგავსებისაჲთა,
Line of edition: 13     
არამედ ძრვითაცა და ჴმითა, რომელთა შორის გონიერი რაჲმე
Line of edition: 14     
ძალი არცა არს, არცა იხილვების, არცა ძრვაჲ, არცა სახე, არცა
Line of edition: 15     
ჴმაჲ განჭეშმარიტებული, არამედ შემზადებული ხუროებით და მიჩემებული.
Line of edition: 16     
აწ უკუე ორღანოჲცა ესე ბუნებისა ჩუენისაჲ ამასვე სახესა
Line of edition: 17     
მივამსგავსოთა? რაჲთამცა არცა ერთი რაჲ აქუნდა განთჳსებული
Line of edition: 18     
ნებაჲ გონიერი, თავსა შორის თჳსსა შეზავებული, არამედ ძალი
Line of edition: 19     
რაჲმე Page of ms.: C66r  იყო ბუნებისა ჩუენისა ნივთთა აღმძრველი ესევითართა
Line of edition: 20     
ხედვათა მიმართ, ვითარნი-იგი ზემო წარმოსთქუენ, და ესე არარაჲ
Line of edition: 21     
არს სხუაჲ, არამედ მიმართებული რაჲმე და უსულოჲ საქმეთა ცნობისა
Line of edition: 22     
მოსწრაფებაჲ. და უკუეთუ ესე ესრეთ არს, არარაჲ გამოჩნდების
Line of edition: 23     
ამის მიერ უხილავისა მის და უჴორცოჲსა სულისა ბუნებაჲ, არს თუ
Line of edition: 24     
გინათუ ყოვლადვე არაარს არს?

Line of edition: 25        
ხოლო მან მომიგო, ვითარმედ: ესე ყოველი, რომელი წინა-გჳყავ,
Line of edition: 26     
არა მცირედი ძალი აქუს სიტყუათა ჩუენთა შეწევნისაჲ. და სახისა
Line of edition: 27     
ამის მიერ და იგავისა თქუმულთა ჩუენთა დაამტკიცებს.

Line of edition: 28        
და მე ვთქუ, ვითარმედ: ვითარ იტყჳ ამას?

Line of edition: 29        
და მან მომიგო, ვითარმედ: უსულოჲსა ნივთისა ხუროებითა ესრეთ
Line of edition: 30     
შეცვალებაჲ ვიდრეღა საგონებელ იქმნას, თუ სულიცა რაჲმე
Line of edition: 31     
შთაბერილ არს მის შორის, რომლისა მიერ იძრვის და ჴმობს, და
Line of edition: 32     
სახესა იჩემებს ესევითართა საქმეთასა. ესე ყოველი გამომაჩინებელი
Line of edition: 33     
არს, ვითარმედ კაცისაცა შორის არს რაიმე ესევითარი, და ვითარმედ
Line of edition: 34     
მხედველითა მით და მომპოვნებელითა ძალითა პირველ განიცდის
Page of edition: 177   Line of edition: 1     
თავსა შორის თჳსსა, და გამოსახავს გონებითა ორღანოსა მას. და
Line of edition: 2     
მერმე ჴელითა და ჴელოვნებითა შეჰმზადებს და ნივთისა მიერ სრულჰყოფს
Line of edition: 3     
საქმით, მოგონებულსა მას, ვინაჲცა პირველად უკუე განიცადა,
Line of edition: 4     
ვითარმედ გამომცემელად ჴმისა -- სული საჴმარ არს. და მერმე, თუ
Line of edition: 5     
ვითარ მისცეს სული მანქანასა მას, განიზრახა, და ბუნებაჲ ნივთთაჲ
Line of edition: 6     
განიხილა. რამეთუ არარაჲ არს არსთა შორის ცალიერ, არამედ
Line of edition: 7     
მძიმესა თანა-შესწორებითა სუბუქსა ეწოდების ცალიერ, და თჳთ
Line of edition: 8     
მებრ ჰაერიცა თჳსითა გუამოვნებითა სავსე არს და არა ცალიერ;
Line of edition: 9     
რამეთუ ჭურჭელსა ცალიერ ჴუმევისაგან ეწოდების, რაჟამს
Line of edition: 10     
წყლისაგან ცალიერ იყოს, ხოლო რომელმან უწყოდის ძალი საქმისაჲ,
Line of edition: 11     
არა ცალიერ, არამედ სავსედ ჰაერითა უწოდოს; და ესე გაუწყოს
Line of edition: 12     
სარწყულმან წყლად გინა ტბად მიღებულმან, რამეთუ არა მყის
Line of edition: 13     
აღივსების წყლითა, არამედ იძულებით, ჰაერისა მისთჳს, რომელი ზეიმჭირავნ
Line of edition: 14     
მას, და შინაგან სარწყულისა მის დგან, და აიძულის რაჲ
Line of edition: 15     
ჴელმან აღვსებაჲ, რეცა ბრძოლაჲ რაიმე იქმნის ორთა მათ ნივთთაჲ
Line of edition: 16     
ყელსა შინა სარწყულისასა, რაჟამს Page of ms.: C66v  წყალი სიმძიმისაგან აიძულებნ
Line of edition: 17     
და შთადინ, ხოლო შინაგან მყოფი იგი ჰაერი შეიწრებული
Line of edition: 18     
მიერვე პირით განვალნ, ვიდრეღა ჴმაჲ რაჲმე და ოხრაჲ იქმნის
Line of edition: 19     
ორთავე მათ მიერ ყელსა შინა სარწყულისასა. ესე უკუე განიცადა და
Line of edition: 20     
გულისჴმა-ყო ნივთთა ბუნებისა მიერ, თუ ვითარ მისცეს სული
Line of edition: 21     
ორღანოსა მას, და შემზა\დებულსა Page of ms.: A35v  მის მიერ მანქანასა. რამეთუ
Line of edition: 22     
მტკიცისა რაჲსმე ნივთისაგან აღბერილად შექმნის იგი და შესავალი
Line of edition: 23     
და განსავალი ჰაერისაჲ ყოვლით კერძო მოკრძალვითა დააყენის, და
Line of edition: 24     
მერმე, რაჲზომი საჴმარ არნ, წყალი შთაასხის პირით მუცელსა მას
Line of edition: 25     
ჭურჭლისასა ცალიერსა. და მერმე დაყენებულსა მას ჰაერსა გზაუყვის
Line of edition: 26     
განსავალად, და იგი, შეიწრებული, იძულებითა წყლისაჲთა და
Line of edition: 27     
სიმძაფრითა სულ-იქმნის; და სული იგი, შე-რაჲ-ვიდის ნესტუსა შინა
Line of edition: 28     
გინა ებანსა, ჴმა-იქმნის და ოხრინ. ვინაჲცა ამის მიერ ცხად არს,
Line of edition: 29     
ვითარმედ არს რაჲმე გონებაჲ კაცსა შორის დაფარული, რომლისა
Line of edition: 30     
მიერ ესევითართა ღონეთა მოიპოვებს. და მერმე ნივთისა მიერ მოგონებულსა
Line of edition: 31     
მას ცხადად წარმოაჩინებს, რამეთუ, უკუეთუმცა შენ მიერ
Line of edition: 32     
კითხულისა სიტყჳსაებრ, ეგებოდა-მცა ბუნებისაებრ, ნივთთაჲსა,
Line of edition: 33     
ესევითართა საქმეთა გულისჴმის-ყოფაჲ და წარმოჩინებაჲ, თჳთ თავით
Line of edition: 34     
თჳსითმცა შეგუემზადებოდეს ჩუენ ორღანონი მანქანათანი, და არცამცა
Page of edition: 178   Line of edition: 1     
რვალი ჰგებდა ჴელოვანსა შემზადებად ხატისა, არამედ მეყსეულად
Line of edition: 2     
ეგევითარიმცა წარმოდგა; და არცამცა ნესტჳ მოქენე იქმნა ჰაერსა
Line of edition: 3     
ჴმისათჳს, არამედ სამარადისოდმცა თავით თჳსით ჴმობდა; და არცამცა
Line of edition: 4     
წყალსა ეჴმარებოდა სოლინართა შეიწრებისა მიერ, გარეშე ბუნებისა,
Line of edition: 5     
ჴელოვნებითა ხუროთაჲთა აღმართ აღყვანებაჲ იძულებით, არამედ
Line of edition: 6     
თჳთმცა თავით თჳსით აღვიდოდა თჳნიერ ღონისძიების. ხოლო უკუეთუ
Line of edition: 7     
ნივთთა მიერ ქმნილნი საქმენი არა თავით თჳსით იქმნებიან და არცა
Line of edition: 8     
ბუნებისაგან მათისა, არამედ ჴელოვნებისა მიერ შეიცვალებიან, ვითარცა
Line of edition: 9     
ვინ Page of ms.: C67r  ინებოს. ხოლო ჴელოვნებაჲ გონებაჲ რაჲმე არს მტკიცე,
Line of edition: 10     
ნივთისა მიერ მოქმედი საქმეთაჲ, ვინაჲცა მიჰმართოს. ხოლო გონებაჲ
Line of edition: 11     
გულისჴმის-ყოფაჲ რაჲმე არს სულისაჲ, და აღძრვაჲ და საქმე,
Line of edition: 12     
ვინაჲცა სიტყუათა ამათ ძალმან გამოაჩინა, ვითარმედ სხუაჲ არს
Line of edition: 13     
სული და არა აგებულებაჲ ესე ჴორცთაჲ ვითარ-იგი შენ წინა-მიყავ
Line of edition: 14     
ჩუენ.

Line of edition: 15        
და მე ვთქუ, ვითარმედ: ეგრეთ არს ჭეშმარიტად. და არა ერთ
Line of edition: 16     
არიან ხილული და უხილავი, გარნა საძიებელი იგი არღა აჴსნილ
Line of edition: 17     
არს, რამეთუ არღა საცნაურ-ქმნილ არს ჩემდა, თუ რაჲ ჯერ-არს
Line of edition: 18     
უხილავისა მისთჳს სულისა მოგონებად. ესე მისწავიეს სიტყუათაგან
Line of edition: 19     
შენთა, ვითარმედ არა ნივთიერ არს, ხოლო წუთღა ესე არა უწყი, თუ
Line of edition: 20     
რაჲ ჯერ-არს მისთჳს თქუმად. და მე ამისთჳს გევედრები, რაჲთა
Line of edition: 21     
მასწავო, არა თუ რაჲ-იგი არა არს, არამედ რაჲ-იგი არს.

Line of edition: 22        
ხოლო მან მომიგო, ვითარმედ: მრავალთა პირთა მიერ ვისწავებთ
Line of edition: 23     
ამას საქმესა, და რაჟამს ვეძიებდით საძიებელსა რასმე არა-საჩინოჲთა
Line of edition: 24     
მით საძიებელი იგი გამოვაცხადით, და უბოროტოჲ რაჲ ვთქუთ,
Line of edition: 25     
სახიერი და კეთილი წარმოვაჩინოთ, და ჯაბნად რაჲ სახელვსდვით,
Line of edition: 26     
მოშიში საცნაურ-ვყვით; და ესევითარი მრავალი არს, რომელთა
Line of edition: 27     
მიერ კეთილთა გულისჴმა-ვჰყოფთ სიბოროტისაგან განშორებითა. და
Line of edition: 28     
ეგრეთვე, კეთილთაგან რაჲ განვაშოროთ, ბოროტებაჲ საცნაურ-ვყვით.
Line of edition: 29     
ეგრეთვე უკუე ამისცა სიტყჳსათჳს გულისჴმა-ყავ, და არა შორს
Line of edition: 30     
იპოვო ჯეროვნისა გულისჴმის-ყოფისაგან. ხოლო ვეძიებთ თუ რაჲ
Line of edition: 31     
Page of ms.: A36r  არს არსებაჲ სულისაჲ. აწ უკუე, ვითარმედ არს სული,
Line of edition: 32     
საქმეთა მისთაგან, რომელთა იქმს ჩუენ შორის, სარწმუნო არს და
Line of edition: 33     
უეჭუელ. ხოლო რომელი ეძიებდეს ცნობად, თუ რაჲ არს, ესე კმა
Line of edition: 34     
იყავნ მისსა, რამეთუ საცნობელთა მიერ არა იხილვების იგი და არცა
Page of edition: 179   Line of edition: 1     
განიცდების, არცა ფერსა შინა, არცა სახესა, არცა სიზრქესა, არცა
Line of edition: 2     
სიმძიმესა, არცა სიდიდესა, არცა სამ-კერძო განყოფილებასა, არცა
Line of edition: 3     
ერთად შეწყუდევასა, არცა ნივთთა აგებულებასა, რამეთუ არარაჲ არს
Line of edition: 4     
ამათგანი ყოვლადვე. Page of ms.: C67v 

Line of edition: 5        
და ვიდრეღა იტყოდა იგი, ვთქუ მე ესრეთ, ვითარმედ: არა უწყი,
Line of edition: 6     
უკუეთუმცა ამათ ყოველთა, რომელნი სიტყუამან წარმოთქუნა, მისგან
Line of edition: 7     
მიხუმასა თანა, და არამცა იგიცა წარწყმდა, რომლისათჳს ვეძიებთ,
Line of edition: 8     
რამეთუ სხუასა რასაღა ამსგავსოს იგი გამომეძიებელმან გონებამან,
Line of edition: 9     
არა ვიცი; რამეთუ ყოველთავე არსთა ძიებასა შინა გულისჴმის-ყოფისა
Line of edition: 10     
და გამოძიებისა მიერ, ვითარცა ბრმანი კედლისა მიერ კარად, ესრეთ
Line of edition: 11     
მივიწევით, ზემო თქუმულთა მათ ერთისა რომლისაგანმე, რომელნი
Line of edition: 12     
შენ აღჰრაცხენ. რამეთუ ანუ ფერსა ვჰპოვებთ, ანუ სახესა, ანუ
Line of edition: 13     
ვითარებასა, ანუ სხუასა რასმე ზემოჴსენებულთაგანსა. ხოლო ოდეს
Line of edition: 14     
ამათგანი არცა ერთი რაჲ იყოს, სულმოკლებისაგან საგონებელ იქმნების,
Line of edition: 15     
ვითარმედ ყოვლადვე არა არს.

Line of edition: 16        
და ვიდრეღა-იგი ვიტყოდე, სულთ-ითქუნა და თქუა, ვითარმედ:
Line of edition: 17     
ეჰა უწესოებაჲ ესე! ვითარსაღა ცთომასა მიდრკების უგუნური ესე და
Line of edition: 18     
უგულისჴმოჲ არსთა ძიებისა გულისჴმის-ყოფაჲ! რამეთუ უკუეთუ
Line of edition: 19     
ყოველი რომელი საცნობელთა მიერ არა განიცდების და არსებისაგან
Line of edition: 20     
გამოჴუებულ არს, მაშა, რომელი ამას იტყოდის, მან უეჭუელად
Line of edition: 21     
არცაღა ყოვლისა-მპყრობელი იგი და ყოვლისა-განმგებელი ძლიერებაჲ
Line of edition: 22     
აღიაროს. არამედ, ისწავოს რაჲ საღმრთოჲსა მის ბუნებისათჳს,
Line of edition: 23     
ვითარმედ უსხეულო არს და უხილავ, ესევითარისა ამის უწესოებისაგან
Line of edition: 24     
მისთჳსცა მოიგონოს, ვითარმედ ყოვლადვე არა არს. ხოლო უკუეთუ
Line of edition: 25     
მუნ ესე არა მოიგონების, ვითარ ურწმუნო არს კაცობრივისა სულისა
Line of edition: 26     
არსებასა, ამისთჳს, რამეთუ ნივთთა შინა არა იხილვების იგი?

Line of edition: 27        
ხოლო მე ვთქუ, ვითარმედ: უჯეროჲსაგან სხუასა უძჳრესსა
Line of edition: 28     
უჯეროებასა შთავვარდებით ამათ სიტყუათა მიერ, რამეთუ ვიტყჳთ,
Line of edition: 29     
ვითარმედ: ერთ არს საღმრთოჲ ბუნებაჲ და კაცობრივი სული, ვინაჲთგან
Line of edition: 30     
ორივე ესე უვაღრეს საცნობელთა განცდისა იპოვების.

Line of edition: 31        
ხოლო მოძღუარმან თქუა, ვითარმედ: ნუ ერთად იტყჳ, რამეთუ
Line of edition: 32     
უღმრთოება არს ამისი მოგონებაჲ; არამედ, ვითარცა ისწავე საღმრთოჲსა
Line of edition: 33     
ჴმისაგან, მსგავსად მისსა სახელ-სდევ მას, რამეთუ ხატად მისსა
Line of edition: 34     
დაბადებულსა უეჭუელად ყოვლით კერძო აქუს პირმშოჲსა მის სახისა
Page of edition: 180   Line of edition: 1     
მსგავსებაჲ: გონიერსა -- გონიერისაჲ, და უჴორცოსა -- უკორცოჲსაჲ;
Line of edition: 2     
და უცხოდ ყოვლისა\ვე Page of ms.: C68r  სიზრქისაგან ჰგონე იგი მსგავსად მისა
Line of edition: 3     
და ლტოლვილად ყოვლისავე განზომისაგან და აღრიცხუვისა, მსგავსად
Line of edition: 4     
მისსა. რამეთუ უკუეთუ ხატი თჳთ იგი იყოს ყოვლითურთ, მიერითგან
Line of edition: 5     
არღარა მსგავსი არს მისი, არამედ იგი! არამედ, რომელთა შინა
Line of edition: 6     
დაუბადებელი იგი ბუნებაჲ იხილვების, მათვე შინა დაბადებული ესე
Line of edition: 7     
ბუნებაჲ გამოისახვის. და ვითარცა-იგი მცირე სარკე პირისპირ რაჲ
Line of edition: 8     
მზისა დაიდვის, ყოველივე იგი სიმრგულე მზისაჲ თავსა შორის თჳსსა
Line of edition: 9     
გამოსახის; არა თუ სივრცე იგი მზისაჲ სრულებით შემოიკრიბის,
Line of edition: 10     
არამედ -- რაოდენსა დაიტევნ სიმცირე იგი სარკისაჲ მის. ეგრეთვე
Line of edition: 11     
სიმცირესა შინა ბუნებისა ჩუენისასა გამოუთქუმელთა მათ ღმრთეებისა
Line of edition: 12     
დიდებათა მსგავსებანი და ხატებანი ბრწყინვენ. ვინაჲცა ამით Page of ms.: A36v 
Line of edition: 13     
სახითა თანა-აც გონებასა გულისჴმის-ყოფაჲ არსებისათჳს და სიწმიდისა
Line of edition: 14     
სულისა, რაჲთა არცა ჴორციელებაჲ და სიზრქე მისი მოიგონოს,
Line of edition: 15     
არცა კუალად სწორებად აღიყვანოს მცირე იგი და უნდოჲ -- უხილავისა
Line of edition: 16     
მის და მაღლისა და უხრწნელისა ბუნებისა. არამედ უხილავად
Line of edition: 17     
შეჰრაცხოს ბუნებაჲ მისი, ვინაჲთგან ხატი არს უხილავისა მის
Line of edition: 18     
არსებისაჲ, ხოლო პირმშოდ ხატად წოდებასა მისსა ნუმცა
Line of edition: 19     
იკადრებს. რამეთუ, ვითარცა-იგი გამოუთქუმელისა მის ღმრთისა
Line of edition: 20     
სიბრძნისა მიერ, საღმრთოჲსა ბუნებისა და ძლიერებისა, ყოველთა
Line of edition: 21     
არსთა შორის ყოფასა და განგებასა არა იჭუეულ ვართ, რაჲთა
Line of edition: 22     
არსებასა შინა ეგნენ ყოველნი. დაღათუ უკუეთუ ვინ ბუნებისა მისთჳს
Line of edition: 23     
საღმრთოჲსა სიტყუასა ეძიებდეს, უსაზღვროდ და ფრიად განშორებულ
Line of edition: 24     
არს თითოეულისა არსთაგანისაგან. არამედ ვითარცა-იგი არსთა შორის
Line of edition: 25     
თჳნიერ ბუნებისა იხილვების, ეგრეთვე არარაჲ არს ურწმუნოებაჲ,
Line of edition: 26     
უკუეთუ არსებაჲცა სულისაჲ სხუაჲ რაჲმე არს თჳსითა არსებითა.
Line of edition: 27     
და რაჲცა-იგი არს, შესაძლებელ არს ნივთთა მიმართ სოფლისათა და
Line of edition: 28     
ხილულთა მიმართ და უხილავთა განფენად, თჳნიერ ბუნებით მათ
Line of edition: 29     
თანა შეზავებისა. რამეთუ არცა ჴორციელთა გუამთა, რომელთა-იგი
Line of edition: 30     
აგებულებაჲ ნივთთაგან არს, აქუს რაჲმე ზიარებაჲ ბუნებისა მისისა
Line of edition: 31     
თანა, რომლისა-იგი არსებაჲ მარტივ არს და Page of ms.: C68v  უხილავ. გარნა, დაღაცათუ
Line of edition: 32     
სიზრქისაგან ჴორცთაჲსა განშორებულ არს სული, არამედ
Line of edition: 33     
ცხოვლობისა მისისა მათ შინა ყოფად, რომელი-იგი უვაღრეს არს
Page of edition: 181   Line of edition: 1     
კაცობრივისა მიწთომისა. და საღმრთოჲთა ძალითა სრულ ქმნილ
Line of edition: 2     
არა იჭუეულ ვართ; ეგრეთვე, განიყვნენ რაჲ ნივთნი ჴორცთანი,
Line of edition: 3     
ცხოველსმყოფელი იგი მათი და შემაერთებელი არა განეშორების
Line of edition: 4     
მათგან, რომელ არს სული. რამეთუ, რომელთა-იგი ერთგზის შეეყო
Line of edition: 5     
გამოუთქუმელითა რაჲთმე შეერთებითა, შეერთებასა მას არღარა
Line of edition: 6     
დაჰჴსნის, ვითარცა ღმრთისა მიერ განწესებულსა.

Line of edition: 7        
ხოლო მე ვთქუ, ვითარმედ: ნივთნი ურთიერთას შეიერთებიან-ცა
Line of edition: 8     
და განიყოფვიან-ცა. და ესე არს ჴორცთა აგებულებაჲ და დაჴსნაჲ. და
Line of edition: 9     
ესრეთ ფრიადი განყოფილებაჲ იხილვების ნივთთა შორის, ადგილითა
Line of edition: 10     
და აგებულებითა. ვინაჲთგან განიყვნენ გუამისაგან და თითოეული
Line of edition: 11     
თჳსსა ბუნებასა შეეყოს. ხოლო სული რაჲ გუამისაგან განვიდის,
Line of edition: 12     
ვითარცა მენავესა ვისმე, რომელსა დაენთქის ნავი, ვინაჲთგან ესე
Line of edition: 13     
შეუძლებელ არს, რაჲთამცა ყოველთა მათ ჭურჭელთა ნავისათა შეეყო,
Line of edition: 14     
ერთსა რასმე მოეკიდის და სხუანი იგი ზღუასა და ღელვასა მიუტევნის.
Line of edition: 15     
ეგრეთვე სულსა, ვინაჲთგან ნივთთა განბნევასა თანა განბნევად ბუნებაჲ
Line of edition: 16     
არა აქუს, და ამისთჳსცა ჴორცთაგან განსლვაჲ. საძნაურ უჩნს, ერთსა
Line of edition: 17     
რასმე ნივთთაგანსა შეეყოს, ნუუკუე და სხუათაგან განეშოროს. და
Line of edition: 18     
ამით სახითა არცა რაჲ უკუდავებასა მისსა ევნების, რამეთუ დაღაცათუ
Line of edition: 19     
უმრავლესთა განეყო, არამედ ერთისა თანა ცხოველ არს.

Line of edition: 20        
და მან მომიგო, ვითარმედ: არცა შეიწრდების, არცა განეფინების
Line of edition: 21     
უხილავი იგი და განუყოფელი სული, რამეთუ განყოფაჲ და
Line of edition: 22     
შეიწრებაჲ ჴორცთა აგებულებისაჲ არს; ხოლო უხილავი იგი და
Line of edition: 23     
უჴორცოჲ თჳსისაებრ ბუნებისა განყოფასაცა ნივთთასა გუამისაგან და
Line of edition: 24     
შეკრებასაცა სწორებით იხილვების მათ თანა, და არცა გუამთა თანა
Line of edition: 25     
Page of ms.: A37r  შეკრებასა ნივთთასა შეიწრდების და არცა განშორებასა მათსა
Line of edition: 26     
განეშორების მათგან, დაღაცათუ ფრიადი განყოფი\ლებაჲ Page of ms.: C69r 
Line of edition: 27     
იხილვების სუბუქისაჲ მძიმისაგან და მჴურვალისაჲ გრილისაგან და
Line of edition: 28     
ნოტიისაჴ ჴმელისაგან. გარნა უხილავსა მას ბუნებასა სულისასა
Line of edition: 29     
არარაჲ შეემთხუევის შრომაჲ, განუყოფელად თითოეულსა მათსა თანა
Line of edition: 30     
ყოფისათჳს, რომელთა-იგი ერთგზის შეეზავა. ვითარცა-ესე აწცა
Line of edition: 31     
იხილვების კაცთა შორის, რამეთუ გონებითა ერთბამად ხედავს კაცსაცა,
Line of edition: 32     
გინა სხუასა ნივთსა რომელსაცა. და გონებითავე განვალს კიდეთა
Line of edition: 33     
ქუეყანისათა, და ესეოდენითა სიშორითა, არა განიკუეთების ძალი იგი
Line of edition: 34     
და გონებითი მხედველობაჲ სულისაჲ.

Page of edition: 182  
Line of edition: 1        
აწ უკუე, რაჲ შესაწუხებელი არს ამას შინა, უკუეთუ ხილულთა
Line of edition: 2     
წილ უხილავთა კეთილთა მიიცვალების სული, და რაჲსათჳს უჩნს
Line of edition: 3     
ესრეთ საძნაურ სიკუდილი გონებასა შენსა?

Line of edition: 4        
ხოლო მე მიუგე, ვითარმედ: არა ხოლო თუ ჴელოვნებათა და
Line of edition: 5     
გონებისა ხედვათა ოდენ სრულ-ჰყოფს სული ჩუენი, და არცა
Line of edition: 6     
საცნობელთა ხოლო ბუნებითთა საქმეთა მიმართ წარჰმართებს, არამედ
Line of edition: 7     
გულის-თქუმისა მიმართცა, და გულისწყრომისა ფრიადი აქუს აღძრვაჲ
Line of edition: 8     
ბუნებასა ჩუენსა. და ამათგანი თითოეული მრავალფერთა საქმეთა
Line of edition: 9     
იქმს ჩუენ შორის, და არცა ერთი არს ამათგანი ჴორციელ, არცა
Line of edition: 10     
გულის-თქუმაჲ და არცა გულის-წყრომაჲ. და უჴორცოჲ უხილავ
Line of edition: 11     
არს, და სულიცა ჩუენი უხილავ არს, ვითარცა სთქუ. ვინაჲცა ორთა
Line of edition: 12     
უჯეროთაგან ერთი უეჭუელად წარმოიჩინების სიტყჳსა ამის მიერ.
Line of edition: 13     
რამეთუ ანუ გულის-თქუმაჲ და გულის-წყრომაჲ სხუად სულად
Line of edition: 14     
საგონებელ იქმნებიან ჩუენ შორის, და ესრეთ სიმრავლე სულთაჲ
Line of edition: 15     
შემოვალს ერთისა წილ. ანუ თუ გონებისა სულად თქუმაჲ დაიჴსნების,
Line of edition: 16     
რამეთუ ვინაჲთგან ესე ყოველნი უხილავ არიან, ანუ ყოველთა
Line of edition: 17     
სულად ჯერ-არს სახელის-დებაჲ, ანუ სულისაგან განყოფაჲ.

Line of edition: 18        
და მოძღუარმან მრქუა მე, ვითარმედ: უკუეთუმცა სხუათაცა არა
Line of edition: 19     
გამოეძია ესე სიტყუაჲ, შენცამცა არა გამოიძიე, თუ რაჲ ჯერ-არს
Line of edition: 20     
გულის-თქუმისა და გულის-წყრომისათჳს განჩინებად: გინა თუ პირველითგან
Line of edition: 21     
დაბადებულ არიან სულსა თანა, ანუ თუ უკუანაჲსკნელ
Line of edition: 22     
შემოსრულ, და Page of ms.: C69v  რამეთუ სულსა თანა იხილვებიან ესე, ყოველთა
Line of edition: 23     
მიერ აღსაარებულ არს. ხოლო თუ ვითარ ჯერ-არს მათთჳს დამტკიცებაჲ,
Line of edition: 24     
არღარა საცნაურ-ქმნილ არს გამოწულილვით, რამეთუ ჩუენ გარეშეთა
Line of edition: 25     
ფილოსოფოსთა ზრახვასა გარე-მივაქცევთ, და არა ჴელ-გუეწიფების
Line of edition: 26     
მსგავსად მათსა, რაჲცა მოვიგონოთ თქუმად, გარეშე საღმრთოთა
Line of edition: 27     
წერილთაჲსა; ვინაჲცა სწორებით შეურაცხ-ვჰყოფთ ყოველთა მათ
Line of edition: 28     
საწარმართოთა ზღაპართა, და რაოდენნიცა ცთომანი მათ შორის
Line of edition: 29     
იხილვებიან, და პირად სიტყჳსა ჩუენისა ღმრთივსულიერთა წიგნთა
Line of edition: 30     
წარმოვაჩინებთ, რომელნი-იგი დაამტკიცებენ, ვითარმედ, ყოველი რომელი
Line of edition: 31     
საღმრთოსა ბუნებასა შინა არა იხილვების, იგი არცა სულსა აქუს.
Line of edition: 32     
რამეთუ, რომელნი-იგი მსგავსად ღმრთისა უწოდა სულსა, ყოველივე
Line of edition: 33     
რომელი უცხო არს ღმრთისაგან, იგი სულისაგანცა უცხო ყო, რამეთუ
Line of edition: 34     
შეცვალებულთა შორის მსგავსებაჲ არა დამტკიცდების. და ვინაჲთგან
Line of edition: 35     
საღმრთოსა ბუნებასა შინა ესევითარი არაჲ იხილვების, ვერცა სულისა
Line of edition: 36     
ვინ არსებასა მიაჩემებს. რამეთუ ვინაჲთგან გულის-თქუმაჲ და გულისწყრომაჲ
Page of edition: 183   Line of edition: 1     
პირუტყუთა და პირმეტყუელთა ბუნებასა შინა სწორებით
Line of edition: 2     
იხილვების, ზოგადსა განთჳსებულად Page of ms.: A37v  ვერვინ უწოდს. და რომელი
Line of edition: 3     
ბუნებისა ხატსა შინა ნამეტნავ არს და შეუწყნარებელ, მანმცა ვითარ
Line of edition: 4     
დაჰჴსნა საზღვარი სულისაჲ?

Line of edition: 5        
და მე ვარქუ მოძღუარსა, ვითარმედ: რაჲ ჯერ-არს ამისთჳს
Line of edition: 6     
დამტკიცებად, რამეთუ ფრიად შემაურვებს მე საქმე ესე, რაჲთამცა
Line of edition: 7     
სული, რომელი ჩუენ შორის მკჳდრ არს, შე-მცა-ვჰრაცხე იგი, ვითარცა
Line of edition: 8     
უცხოჲ ბუნებისა ჩუენისაჲ. და ეგრეთვე გულის-თქუმაჲ და
Line of edition: 9     
გულისწყრომაჲ.

Line of edition: 10        
ხოლო მან მრქუა მე, ვითარმედ: ჰხედავა, ვითარ იბრძვის გულისსიტყუაჲ
Line of edition: 11     
ამის პირისათჳს და ჰნებავს, რაჲთა თავისუფალ იქმნეს
Line of edition: 12     
სული ამათ ვნებათაგან? და არიან-ცა ვიეთნიმე, რომელთა წარჰმართეს
Line of edition: 13     
სათნოებაჲ ესე, ვითარცა გუესმის მოსესთჳს, ვითარმედ უაღრეს იყო
Line of edition: 14     
იგი რისხვისა და გულის-თქუმისა. და ამას ორსავე წამებს მისთჳს
Line of edition: 15     
საღმრთოჲ წერილი და იტყჳს, ვითარმედ: უმშჳდეს იყო უფროჲს
Line of edition: 16     
ყოველთა კაცთა; და გამოაჩენდა სიმშჳდესა მისსა ურისხველობაჲ
Line of edition: 17     
და გულის-წყრომისა მიმართ Page of ms.: C70r  უცხო-ყოფაჲ, და არა-გულის-თქუმასა
Line of edition: 18     
მისსა, -- რამეთუ არცა რაჲ ვის მისტაცა მან გულის-თქუმით,
Line of edition: 19     
რომლისათჳს ვხედავთ მრავალთა გულის-მთქუმელად, რომელი-ესე
Line of edition: 20     
არა იქმნებოდა, უკუეთუმცა ბუნებითნი იყვნეს ვნებანი ესე და
Line of edition: 21     
არსებასამცა სულისასა მიეჩემებოდეს. რამეთუ, რომელი გარეშე და
Line of edition: 22     
ზეშთა ბუნებისა იქმნეს, იგი არსებასა შინა არა არს. ხოლო მოსე
Line of edition: 23     
არსებასაცა შინა იყო, და ამათ შინა არა იყო. აწ უკუე სხუად რადმე
Line of edition: 24     
ჯერ-არს ამათი გულისჴმის-ყოფაჲ, და არა ბუნებად, რამეთუ ბუნებითი
Line of edition: 25     
იგი არს, რომელი არსებასა შინა ბუნებისასა იხილვებოდის. ხოლო
Line of edition: 26     
ამათგან უცხო-ყოფაჲ ჩუენ ზედა არს, და არა თუ დაკლებად, არამედ
Line of edition: 27     
შესაძინელადცა დიდად შერაცხილ არს ბუნებისაგან უჩინო-ყოფაჲ
Line of edition: 28     
ამათი. და ამის ყოვლისაგან ცხად არს, ვითარმედ გარეშე არიან
Line of edition: 29     
ბუნებისა და არა არსებასა.

Line of edition: 30        
იტყჳან უკუე ვიეთნიმე, ვითარმედ: გულის-წყრომაჲ აღდუღებაჲ
Line of edition: 31     
არს გულითადისა მის სისხლისაჲ; და სხუანი, -- ვითარმედ: გულისთქუმაჲ
Line of edition: 32     
არს შეწუხებისაჲ მისი, რომელსა პირველ შეეწუხოს. ხოლო
Line of edition: 33     
ჩუენ ესრეთ ვიტყჳთ, ვითარმედ გულის-წყრომაჲ არს ნებაჲ ბოროტისყოფისაჲ,
Line of edition: 34     
განმარისხებელისა მიმართ აღძრული, რომლისაგან საზღვარსა
Line of edition: 35     
სულისასა არაჲ შეეხების; და ეგრეთვე გულის-თქუმაჲ წადიერებაჲ
Page of edition: 184   Line of edition: 1     
არს და სურვილი გულის-თქუმით ცხორებისაჲ, გინა თუ წუხილი,
Line of edition: 2     
რაჟამს საწადელი რაჲმე არა არნ ჴელმწიფებასა მისსა ქუეშე, გინა
Line of edition: 3     
თუ გემოვნებისა რაჲსმე სიყუარული, რომლისაგან განსუენებად ვერ
Line of edition: 4     
ძალ-უცნ. ესე და სხუაჲ ესევითარი გულის-თქუმად იწოდებიან,
Line of edition: 5     
გარნა საზღვარსა სულისასა ვერ შეეხებიან, და სხუაჲ ყოველივე,
Line of edition: 6     
რომელი მახლობლად სულისა მჴდომებით იხილვების, ვითარ: შიში
Line of edition: 7     
და უშიშოებაჲ, პატივი და შეურაცხებაჲ, მწუხარებაჲ და გულისთქუმაჲ,
Line of edition: 8     
და სხუაჲ ესევითარი, რომელნი-ესე მახლობელ არიან გულისთქუმისა
Line of edition: 9     
და გულის-წყრომისა, არამედ თითოეულსა მათსა თჳსი აქუს
Line of edition: 10     
წესი და საზღვარი, რამეთუ კადნიერებაჲ და შეურაცხებაჲ გულისწყრომისა
Line of edition: 11     
კერძსა გამოისახვიან, ხოლო მოკლებად და მოჴუებად მისსა
Line of edition: 12     
მოშიშებისა მიმართ Page of ms.: C70v  და შიშისა ზიარებაჲ. ხოლო მწუხარებასა
Line of edition: 13     
ორთაგანვე აქუს დასაბამი და ნივთი, რამეთუ გულისწყრომისა
Line of edition: 14     
უძლურებაჲ ნაცვლისა მიგებად გინა შურისგებად შემაწუხებელთა
Line of edition: 15     
მოუძლურებული მწუხარებად შეიცვალების და გულისსათქუმე[38რა]ლთა
Line of edition: 16     
უღონოებაჲ და სანებელთა მოკლებაჲ -- შეჭირვება და ჭუვილ
Line of edition: 17     
გონებისა იქმნებიან, და გულის-თქუმაჲ და მწუხარებაჲ -- მრისხანებად
Line of edition: 18     
და გემოთმოყუარებად განიყოფვიან, რამეთუ ამათ ორთავე ზედა გემოთმოყუარებაჲ
Line of edition: 19     
მთავრობს, და ესე ყოველი მახლობელ არს სულისა,
Line of edition: 20     
ხოლო სულ არა არიან, არამედ ვითარცა ნივთნი რაჲმე და სენნი,
Line of edition: 21     
მახლობელ გონებისა არიან, არამედ რეცა კერძოდ და ნაწილად მისსა
Line of edition: 22     
შერაცხილ არიან, [ხოლო არსება სულისა არა არიან].

Line of edition: 23        
ხოლო მე მიუგე ქალწულსა და ვარქუ, ვითარმედ: არა მცირედი
Line of edition: 24     
წარმატებაჲ მოეტყუა ამათ მიერ მუშაკთა სათნოებისათა, რამეთუ
Line of edition: 25     
დანიელ იქების ვითარცა კაცი გულისსათქუმელი და ფინეზ
Line of edition: 26     
მრისხანებითა ღმერთი მოწყალე ყო. და დასაბამად სიბრძნისა
Line of edition: 27     
შიში გჳსწავიეს, და ღმრთისა მიერისა მწუხარებისა აღსასრული
Line of edition: 28     
- ცხორებად პავლეს მიერ გუესმა, ხოლო ჭირთა მოთმინებასა და
Line of edition: 29     
შეურაცხებასა სახარებაჲ გუმოძღურის და შეძრწუნებისაგან არაშეშინებასა
Line of edition: 30     
ახოვნებად სახელ-სდებს სიბრძნე, ვინაჲცა გამოაჩინა
Line of edition: 31     
სიტყუამან, ვითარმედ: არა ვნებანი არიან ესევითარნი ესე, რამეთუ,
Line of edition: 32     
სათნოებისა მომატყუებელად ვითარმცა იწოდნეს ვნებანი?

Line of edition: 33        
და მოძღუარმან მრქუა, ვითარმედ: ვითარ ვჰგონებ, ესევითართა
Page of edition: 185   Line of edition: 1     
ამათ გულისსიტყუათა შერევნისა მე ვიქმენ მიზეზ, რამეთუ არა
Line of edition: 2     
განვწვალე სახე და [სიტყუაჲ მათი და], რაჲთამცა წესი რაჲმე [შემსგა]ვსებული
Line of edition: 3     
განმე[წესა ხე]დვისა ჩუენისაჲ. აწ უკუე, რაოდენცა
Line of edition: 4     
შესაძლებელ იყოს, წესი განუჩინოთ გამოძიებასა ჩუენსა, რაჲთა
Line of edition: 5     
ესევითართა საკითხავთა არღარა აქუნდეს ადგილი.

Line of edition: 6        
ვიტყჳთ უკუე სულისათჳს, ვითარმედ ხედვაჲ და განკითხვაჲ და
Line of edition: 7     
არსთა განცდისა ძალი თჳსნი არიან Page of ms.: C71r  მისნი და საკუთარნი, და
Line of edition: 8     
საღმრთოჲსა მსგავსებისა და ხატებისა გამომხატველნი მის შორის,
Line of edition: 9     
ვინაჲთგან ღმერთიცა, რაჲცა-იგი არს ბუნებით, ამათ შინა გულისჴმაიყოფების,
Line of edition: 10     
რომელ არს ხედვაჲ ყოვლისაჲვე და განრჩევაჲ კეთილისა
Line of edition: 11     
და ბოროტისაჲ, ხოლო რაოდენცა მახლობელ სულისა არს, და
Line of edition: 12     
ორკერძო მიდრეკისა მიმართ აქუს ბუნებაჲ, რომელნი ჴუმევისაებრ და
Line of edition: 13     
ქმნისა ანუ კეთილ იქმნებიან ანუ ბოროტ, ვითარ არს რისხვაჲ, გინა
Line of edition: 14     
შიში ანუ თუ სხუაჲ რაჲმე ესევითარნი, რომელნი-ესე აღძრვანი
Line of edition: 15     
არიან გონებისანი, რომელთა თჳნიერ არა იხილვების კაცობრივი ბუნებაჲ.
Line of edition: 16     
ამათ გარეთ შემოსრულად უწესთ სულსა ზედა, ვინაჲთგან
Line of edition: 17     
პირმშოსა მას სიკეთესა თანა ესევითარი არარაჲ იხილვების, და ამათ
Line of edition: 18     
უკუე ესევითართათჳს სიტყუაჲ გამოსაძიებელად- შორის-შემოვიღოთ,
Line of edition: 19     
რაჲთა განერეს ცილისმწამებელთა სიმედგრესა.

Line of edition: 20        
უწყებასა შინა დაბადებისასა, შესაქმისათჳს კაცისა მოგჳთხრობს
Line of edition: 21     
მოსე, ვითარმედ: პირველად დაჰბადნა ღმერთმან სხუანი იგი დაბადებულნი
Line of edition: 22     
ქუეყანასა ზედა და პირუტყუნი, და პირველ მათსა -- მცენარენი, და
Line of edition: 23     
მერმეღა კაცი. მცენარენი უკუე -- აღორძინებისაგან, და პირუტყუნი _
Line of edition: 24     
მშჳნვიერობისაგან. ხოლო კაცი უკუდავისა სულისა მიერ ცხოველობასა
Line of edition: 25     
შინა იხილვების. და ხილული ცხორებაჲ თჳნიერ ნივთისა არა აღეგების,
Line of edition: 26     
არცა უხილავი ჴორცთა შინა დაემკჳდრების თჳნიერ საცნობელთაჲსა.
Line of edition: 27     
და ამისთჳს დაიბადა უკუანაჲსკნელ კაცი, რაჲთა მცენარეთა და
Line of edition: 28     
მშჳნვიერთა ცხოველობისა სახე ერთბამად აქუნდეს თავსა შორის
Line of edition: 29     
თჳსსა. რამეთუ მცენარეთა ბუნებისაგან აქუს ზრდაჲ და აღორძინებაჲ,
Line of edition: 30     
რამეთუ იგინიცა საზრდელსა მოიზიდვენ ძირთა მიერ და ნამეტნავსა
Line of edition: 31     
განსთხევენ Page of ms.: A37v  ნაყოფთა მიერ და ფურცელთა. ხოლო საცნობელთა
Line of edition: 32     
გრძნობითა განგებაჲ აქუს პირუტყუთა აგებულებისაგან. ხოლო გულისჴმის-ყოფაჲ
Line of edition: 33     
და პირმეტყუელებაჲ საკუთარი არს და განთჳსებული
Line of edition: 34     
კაცობრივისა ბუნებისაჲ. ხოლო რაოდენიცა ვნებაჲ ჩუენ შორის
Line of edition: 35     
იხილვების, პირუტყუთა ბუნებისაჲ არს, და გარეთ შემოსრული ჩუენ
Line of edition: 36     
ზედა. და არარაჲ არს ყოვლადვე ბუნებასა შინა ჩუენსა ბოროტი,
Page of edition: 186   Line of edition: 1     
რომელსამცა ღმერთი აქუნდა მიზეზად დაბადებისა თჳსისა. უკუეთუ
Line of edition: 2     
არა, მასმცა მიუჩემა იგი. და რომელნიცა-იგი საგონებელ არიან ვნებად,
Line of edition: 3     
ნებისა ჩუენისა ნებასა დამოკიდებულ არიან. ხოლო იგი არიან ძალნი
Line of edition: 4     
სულისანი, და ჴუმევისაებრ მათისა ანუ სათნოება იქმნებიან ანუ
Line of edition: 5     
სიბოროტე, ვითარცა ზემო ვთქუთ. ვითარცა სახედ რკინაჲ, ვითარიცა
Line of edition: 6     
ინებოს ნებამან ჴელოვნისამან, ეგევითარიცა განჭედის - ანუ მახჳლად
Line of edition: 7     
ანუ ჭურჭლად სამუშაკოდ. ხოლო სიტყუაჲ, რომელი-იგი არს პატიოსან
Line of edition: 8     
ბუნებასა შინა ჩუენსა, მთავრობს ყოველთა მათ გარეთ შემოსრულთა
Line of edition: 9     
ჩუენ ზედა, ვითარცა-იგი მოასწავა წიგნმან, რამეთუ იტყჳს, ვითარმედ:
Line of edition: 10     
"მიგეც თქუენ ჴელმწიფებაჲ ყოველთა ზედა პირუტყუთა. ვინაჲცა
Line of edition: 11     
ესევითარნი-იგი აღძრვანი არა გუექმნებიან ჩუენ მიზეზ ბოროტისა,
Line of edition: 12     
არამედ კეთილისა. რამეთუ შიში მორჩილებასა გუასწავებს, ხოლო
Line of edition: 13     
მრისხანებაჲ - სიმჴნესა, ხოლო სირცხჳლი -- კრძალულებასა. ხოლო
Line of edition: 14     
გულის-თქუმაჲ საღმრთოჲსა მის და უსაზღვროჲსა სიკეთისა სურვილსა
Line of edition: 15     
მომატყუებს. ხოლო უკუეთუ სიტყუამან განყარნეს აღჳრნი კრძალულებისანი,
Line of edition: 16     
და ვითარცა მეეტლე გარდავარდეს ეტლთაგან და დაეკიდოს
Line of edition: 17     
უკუანა კერძო მათსა, მიერითგან მიითრევინ პირუტყუთა მათ მიერ,
Line of edition: 18     
სადაცა-იგი ჰნებავნ უგულისჴმოსა მას ბუნებასა მათსა. მაშინ ძალნი
Line of edition: 19     
იგი სათნოებისანი ვნებად შეიცვალნიან, და არარაჲთ უმჯობეს არნ
Line of edition: 20     
პატივცემული იგი ბუნებაჲ კაცისაჲ პირუტყუთა მათ უგუნურთა,
Line of edition: 21     
რომელთა-იგი, ვინაჲთგან არა აქუს ძალი გულისჴმის-ყოფისაჲ,
Line of edition: 22     
მრისხანებისა მიერ ურთიერთას განიხრწნებიან. ხოლო ზრქელნი და
Line of edition: 23     
ძლიერნი ვერარას მოატყუებენ თავსა თჳსსა კეთილსა, ძალისა მიერ
Line of edition: 24     
და ჴორცმრავლობისა, ვინაჲთგან მონა პირმეტყველთა ქმნილ არიან,
Line of edition: 25     
რომელთა-იგი გულისთქუმაჲცა და გემოთმოყუარებაჲ უნდო არს და
Line of edition: 26     
ურგებ პირუტყუებისათჳს მათისა, და ეგრეთვე სხუაჲ ყოველივე საქმე
Line of edition: 27     
მათი ვერარას მაღალსა მოიგონებს უგულისჴმოებისათჳს Page of ms.: C72r  მათისა.
Line of edition: 28     
ამათ უკუე მსგავს ვიქმნებით ჩუენცა, არა თუ სიტყჳსა მიერ
Line of edition: 29     
ვიმწყსებოდით და გონებისა მიერ კეთილისა ვიპყრობვოდით, არამედ
Line of edition: 30     
ვნებანი გუმძლავრობდენ და ძალსა გონებისა ჩუენისასა დაიმონებდენ.
Line of edition: 31     
რამეთუ ესევითარითა სახითა პირუტყუთა ბუნებასა მიემსგავსების
Line of edition: 32     
კაცი, და ხატებისა წილ ღმრთისა -- მონა ვნებათა იქმნების, და
Line of edition: 33     
გონებისა და გულისჴმის-ყოფისაგან უცხო-ქმნილი მკლველად სულისა
Line of edition: 34     
თჳსისა გამოჩნდების.

Line of edition: 35        
ხოლო მე სიტყუათა ამათთჳს ფრიად განვიხარე და გულსავე
Page of edition: 187   Line of edition: 1     
ვიქმენ და ვთქუ, ვითარმედ: კმა არს ყოველთათჳს, რომელთა კნინოდენიცა
Line of edition: 2     
გონებაჲ აქუნდეს გამოჩინებად ჭეშმარიტებისა ძალი
Line of edition: 3     
თქუმულთაჲ ამათ. ხოლო ვინაჲთგან ამის სოფლისა ჴელოვნებათა
Line of edition: 4     
წურთილნი დარწმუნებისა მათისა დამტკიცებად Page of ms.: A39r  სახისმეტყუელებასა
Line of edition: 5     
რასმე ეძიებენ და მის მიერ გულსავსე იქმნებიან, და ჩუენდა
Line of edition: 6     
ყოვლისავე ჴელოვნებისა და სახისმეტყუელებისა ღმრთივსულიერთა
Line of edition: 7     
წიგნთა მოძღურებაჲ უსარწმუნოეს არს. ვითარ ვჰგონებ, ამის პირისათჳს
Line of edition: 8     
ჯერ-არს ძიებაჲ, უკუეთუ საღმრთოჲ-ძი მოძღურებაჲ დაამტკიცებს
Line of edition: 9     
თქუმულთა ამათ და თანა-ეწამების ანუ არა.

Line of edition: 10        
და მოძღუარმან თქუა: და ვინმცა იკადრა თქუმად, ვითარმედ არა
Line of edition: 11     
ესრეთ არს? რამეთუ ჭეშმარიტად საღმრთოთა წიგნთა წამებაჲ, ვითარცა
Line of edition: 12     
ბეჭედი, ესრეთ დაჰბეჭდავს ყოველსავე ძალსა სიტყუათასა. ვინაჲცა
Line of edition: 13     
თანაშემწედ თქუმულთა ამათ მოძღურებათაგან სახარებისათა იგავსა
Line of edition: 14     
მას ღუარძლისასა წარმოთქუმაჲ არა შეუმსგავსებელ იყოს, რამეთუ
Line of edition: 15     
მუნ თესლი კეთილი დასთესა სახლისა უფალმან, ხოლო სახლ
Line of edition: 16     
უეჭუელად ჩუენ ვართ; ხოლო, ვითარცა დაიძინეს კაცთა, დასთესა
Line of edition: 17     
მტერმანცა იფქლსა მას თანა წმიდასა ღუარძლი იგი ჯერკუალი,
Line of edition: 18     
და ერთბამად აღმოსცენდეს თესლნი იგი, რამეთუ არა შესაძლებელ
Line of edition: 19     
იყო, რაჲთამცა თესლი, რომელი ერთად დაითესა, და არამცა ერთად
Line of edition: 20     
აღმოსცენდა. ხოლო აყენებს მსახურთა მფლობელი იგი ნამუშაკევისაჲ
Line of edition: 21     
აღმოფხურად ღუარძლისა მის, რაჲთა, ნუუკუე აღმოფხ\ურასა Page of ms.: C72v 
Line of edition: 22     
მისსა თანა აღმოჰფხურან იფქლიცა. რამეთუ ეგევითართა მათ
Line of edition: 23     
აღძრვათა სულისათა -- თესლთა კეთილთა მიამსგავსებს სიტყუაჲ
Line of edition: 24     
უფლისაჲ, რომელთა, უკუეთუმცა თითოეული ჩუენი კეთილისა მიმართ
Line of edition: 25     
ხოლო იჴუმევდა, უეჭუელად სათნოებისამცა ოდენ ნაყოფნი აღმოეცენებოდეს
Line of edition: 26     
ჩუენ შორის. ხოლო ვინაჲთგან დაეთესა მათ შორის კეთილად
Line of edition: 27     
განბჭობისა და უმჯობესისა გამორჩევისა ცთომაჲ, და ბუნებითი იგი
Line of edition: 28     
და ჭეშმარიტი კეთილი მის თანა აღმოცენებულისა მის საცთურისა
Line of edition: 29     
მიერ დაბნელდა, მიერითგან გულის-თქუმისა იგი კერძოჲ არღარა
Line of edition: 30     
ბუნებისაჲ კეთილად, რომლისათჳს დაეთესა ჩუენ შორის, აღმოსცენდა
Line of edition: 31     
და აღორძნდა, არამედ კეთილთაგან უნახველობითა მჴეცთა და
Line of edition: 32     
პირუტყუთა ვნებად შეიცვალა, და შეცვალა ჯეჯლიცა იგი კეთილთა
Line of edition: 33     
გულის-თქუმისაჲ, ეგრეთვე თესლიცა გულის-წყრომისაჲ არა ახოვნებისა
Line of edition: 34     
მიმართ აწდო, არამედ ზიართა მიმართ ბუნებისათა ბრძოლად აღჭურა
Page of edition: 188   Line of edition: 1     
და ძალი სიყუარულისაჲ უხილავთა სიყუარულისაგან განაშორა და
Line of edition: 2     
ხილულთა და ნივთიერთა სიყუარულსა, გარეშე საზომისა, უჯეროდ
Line of edition: 3     
შეაყო, და ამითვე სახითა სხუანიცა იგი არაწმიდანი ჯეჯლნი კეთილთა
Line of edition: 4     
მათ წილ აღაყუავილნა. ამისთჳს უკუე ბრძენმან მან მუშაკთმთავარმან
Line of edition: 5     
უტევა თესლსა მას თანა კეთილსა აღმოცენებული იგი ჯეჯლი
Line of edition: 6     
განგებულებით, რაჲთა არა განვშიშულდეთ ჩუენ უმჯობესისაგან, რაჟამს
Line of edition: 7     
გულის-თქუმაჲ ყოვლითურთ უჴმარსა მას ჯეჯლსა თანა აღმოიფხურას.
Line of edition: 8     
რამეთუ, უკუეთუ ესე შეემთხჳოს ბუნებასა, რაჲღა იყოს, რომელი
Line of edition: 9     
აღმამაღლებდეს ჩუენ ზეცისათა შეერთებად! და უკუეთუ სიყუარული
Line of edition: 10     
მიმეღოს, რომლითაღა სახითა შევესაკუთრნეთ ღმერთსა; და უკუეთუ
Line of edition: 11     
მრისხანებაჲ დაშრტეს, რომელიღა საჭურველი ვიჴუმიოთ მბრძოლისა
Line of edition: 12     
მიმართ?

Line of edition: 13        
დაუტევნა უკუე ჯერკუალნი იგი თესლნი ჩუენ შორის უფალმან.
Line of edition: 14     
არა თუ რაჲთა სამარადისოდ ეგნენ იგინი თესლთა მათ თანა
Line of edition: 15     
პატიოსანთა, არამედ რაჲთა ურნატი იგი გულისა ჩუენისაჲ, რომელსა
Line of edition: 16     
ესრეთ სახელ-ედების სახის\მეტყუელებით, Page of ms.: C73r  მის შორის მყოფისა
Line of edition: 17     
მისთჳს ბუნებითისა ძალისა, რომელ არს გულისჴმის-ყოფაჲ, რაჲთა
Line of edition: 18     
რომელნიმე ჯეჯლნი განაჴმნეს, ხოლო რომელნიმე მხიარულ და
Line of edition: 19     
ნაყოფიერ ყვნეს. ხოლო Page of ms.: A39v  უკუეთუ ესე არა იქმნას, ნამუშაკევისა
Line of edition: 20     
მის განწვალებაჲ ცეცხლსა დაეუნჯოს.

Line of edition: 21        
აწ უკუე, უკუეთუ ვინმე ჯეროვნად იჴმარნეს ძალნი ესე, და არა
Line of edition: 22     
მათ მიერჩდეს, არამედ თჳთ დაიმორჩილნეს, ემსგავსოს იგი მეფესა
Line of edition: 23     
ვისმე გონიერსა, რომელმან მორჩილთა თჳსთა შეწევნითა დასცნის
Line of edition: 24     
წინააღმდგომნი თჳსნი, ხოლო უკუეთუ მათ მიერჩდეს, ემსგავსოს იგი
Line of edition: 25     
კაცსა ვისმე ცოფსა, რომელსა ზედა აღდგიან მონანი თჳსნი და დაიმონიან
Line of edition: 26     
იგი, და ესრეთ მიერითგან იქმნის იგი საწყალობელ, და ბუნებით
Line of edition: 27     
დამორჩილებულნი იგი მისნი ყვნის მფლობელ მისსა, და ნებისაებრ
Line of edition: 28     
მათისა იმძლავრებინ და მიიზიდვინ, ვიდრეცა-იგი უწესოსა მას ნებასა
Line of edition: 29     
მათსა ენების.

Line of edition: 30        
და ვინაჲთგან ესე ესრეთ არს და სათნოებაჲცა და სიბოროტეცა
Line of edition: 31     
და რაოდენნიცა აღძრვანი სულისანი არიან, თავით თჳსით არარას
Line of edition: 32     
განვაჩინებთ მათთჳს, არამედ ჴელმწიფებასა ქუეშე მჴუმეველისა მათისასა
Line of edition: 33     
შევაყენებთ კეთილსაცა მათსა და წინააღმდგომსაცა, გარნა რაჟამს
Line of edition: 34     
კეთილისა მიმართ იქმნებოდის აღძრვაჲ მათი, ნივთ ქებისა ექმნების
Line of edition: 35     
მოქმედთა მათ, ვითარცა დანიელს -- გულისსათქუმელობაჲ, და ფინეზს
Page of edition: 189   Line of edition: 1     
- რისხვაჲ, და კუალად, მგლოვარესა -- მწუხარებაჲ. ხოლო უკუეთუ
Line of edition: 2     
ბოროტისა მიმართ იქმნას მიდრეკაჲ მათი, მიერითგან ვნება იქმნებიან
Line of edition: 3     
ძალნი ესე კეთილისანი, და ვნებად სახელ-ედების.

Line of edition: 4        
* ვითარ გულისჴმა-ვყოთ სიტყუაჲ იგი უფლისაჲ მდიდრისათჳს
Line of edition: 5     
და ლაზარე გლახაკისა, და ჯოჯოხეთისა და ცეცხლისა, და
Line of edition: 6     
მამათმთავრისა აბრაჰამისთჳს იგავით თქუმული?

Line of edition: 7        
დაღაცათუ ჴორციელად და ზრქელად წარმოჩენილ არს სიტყუაჲ
Line of edition: 8     
იგი, არამედ მრავალნი მიზეზნი ჰქონან, წულილადთა სახეთა გამომსახველნი
Line of edition: 9     
გულისჴმის-მყოფელთა შორის, რამეთუ მართალთა და
Line of edition: 10     
ცოდვილთა განმყოფელი იგი დანახეთქი და ჭირვეულის მის თითითა
Line of edition: 11     
მოღებულისა ნაწუეთისა მოქენე-ყოფაჲ განგრილებად სასისა, და პირველ
Line of edition: 12     
ამათსა სიკუდილი და დაფლვაჲ მათი, სიტყუასა მას შინა მოჴსენებულნი,
Line of edition: 13     
არა მცირედ განაშორებენ ჴორციელისა გონებისაგან, რომელი [არა]
Line of edition: 14     
უგულისჴმოდ გულისჴმა-ჰყოფდეს. რამეთუ, რომელნი თუალნი
Line of edition: 15     
აღიხილნა ჯოჯოხეთსა შინა მდიდარმან მან, ვინაჲთგან ჴორცთანი
Line of edition: 16     
საფლავსა შინა წარჴდეს? ანუ ვითარ უჴორცოსა სულსა შესწუვიდა
Line of edition: 17     
ალი იგი? ანუ თუ რომლისა ენისა განგრილებად წადიერ იყო, ვინაჲთგან
Line of edition: 18     
ჴორციელი არა იყო მის თანა? ანუ თუ თითი იგი, Page of ms.: E159r  მომღებელი
Line of edition: 19     
წყლისაჲ, ვითარ იყო? ანუ თუ წიაღნი იგი განმსუენებელნი, რომელთაგან
Line of edition: 20     
აღდგებოდა ლაზარე, რაბამნი იყვნეს, ვინაჲთგან ჴორცნი მათნი
Line of edition: 21     
საფლავსა შინა იყვნეს, ხოლო სული არა ჴორცთა შინა იყო, არცა
Line of edition: 22     
ნივთიერ? ესე ყოველი უღონო-იქმს ჴორციულად გულისჴმის-ყოფისაგან,
Line of edition: 23     
არა თუ ვინმე თითოეული ამათგანი სულიერად და გონიერად გულისჴმაყოს,
Line of edition: 24     
რაჲთა დანახეთქი იგი, შეურევნელთა განმყოფელი, არა ჴნარცუად
Line of edition: 25     
ქუეყანისა მოიგონოს; რამეთუ უხილავსა და უჴორცოსა რაჲ შრომაჲ
Line of edition: 26     
შეემთხუეოდა დანახეთქისა განფრინვებად, დაღაცათუმცა ფრიადი აქუნდა
Line of edition: 27     
სიშორე, რამეთუ უჴორცოსა ბუნებასა, სადაცა ენებოს, მეყსეულად
Line of edition: 28     
მიიწევის.

Line of edition: 29        
და მე ვთქუ, ვითარმედ: და ვითარ ჯერ-არს ცეცხლისა მის და
Line of edition: 30     
დანახეთქისა და ნეშტთა მათ საქმეთა გულისჴმის-ყოფაჲ?

Line of edition: 31        
და მან მომიგო, ვითარმედ: თითოეული თქუმულთაჲ ამათ მოძღურებასა
Line of edition: 32     
რასმე დიდსა, სულისათჳს გულისჴმისსაყოფელსა წარმოაჩინებს,
Page of edition: 190   Line of edition: 1     
რამეთუ მდი\დრისა Page of ms.: A40r  მისთჳს იტყჳს მამათმთავარი, ვითარმედ:
Line of edition: 2     
ცხორებასა თჳსსა მიიღო კეთილი; და ეგრეთვე გლახაკისათჳს, ვითარმედ:
Line of edition: 3     
მიიღო ბოროტი. და მერმე თქუა დანახეთქისათჳს. ამათ უკუე
Line of edition: 4     
სიტყუათა მიერ დიდსა მოძღურებისა სახესა გჳჩუენებს ჩუენ წმიდაჲ
Line of edition: 5     
სახარებაჲ. და ვითარ ჩუენი სიტყუაჲ ჰგონებს, ესე არს ძალი მათი:

Line of edition: 6        
ერთსახე იყო დასაბამსა კაცთა ცხორებაჲ; ხოლო ერთსახედ
Line of edition: 7     
ამისთჳს ვიტყჳ, რამეთუ კეთილსა ხოლო შინა იხილვებოდა და
Line of edition: 8     
ბოროტისაგან უცხო იყო, და ამას წამებს პირველი იგი საღმრთოჲ
Line of edition: 9     
შჯული, რომელმან-იგი ყოველთა კეთილთა სამოთხისათა უშურველი
Line of edition: 10     
შუებაჲ მისცა კაცსა და მისგან ხოლო დააყენა, რომლისა ბუნებაჲ
Line of edition: 11     
წინააღმდგომთაგან შეზავებულ იყო, ესე იგი არს, კეთილისა და
Line of edition: 12     
ბოროტისა. და უკუეთუ შჯულსა საღმრთოსა გარდაჰჴდენ, სიკუდილი
Line of edition: 13     
დადვა პატიჟად, არამედ ნებსით თჳსით თჳთმფლობელითა ნებითა
Line of edition: 14     
შეურევნელი იგი ბოროტისაჲ ნაწილი დაუტევა კაცმან და ბოროტითა
Line of edition: 15     
და კეთილითა შერეული ცხორებაჲ მოიგო. გარნა ღმრთისა Page of ms.: E159v  კაცთმოყუარებამან
Line of edition: 16     
არა დაუტევა ცთომილებაჲ ჩუენი შეუწევნელად. არამედ
Line of edition: 17     
ვინაჲთგან შჯულისა საღმრთოჲსა გარდამავალთა მათ დაშჯილი იგი
Line of edition: 18     
სიკუდილი უნებლიეთ შეუდგა, ორად განყო კაცობრივი ესე ცხორებაჲ
Line of edition: 19     
- ჴორციელად, და შემდგომად მისსა -- უჴორცოდ და თჳნიერ
Line of edition: 20     
ჴორცთა; არა სწორითა საზომითა სიგრძისაჲთა, არამედ ერთი იგი
Line of edition: 21     
მცირედითა და ჟამიერითა საზღვრითა შემოწერა, ხოლო ერთი იგი
Line of edition: 22     
განაგრძო დაუსრულებელად. და ჴელმწიფებაჲ მისცა წყალობით, რაჲთა,
Line of edition: 23     
რომელიცა ვინ ინებოს, იგიცა დაიმკჳდროს, გინა თუ კეთილი, გინა
Line of edition: 24     
თუ ბოროტი; ესე იგი არს, გინა თუ საწუთროჲ ესე და მსწრაფლწარმავალი
Line of edition: 25     
ცხორებაჲ, გინა თუ დაუსრულებელნი იგი საუკუნენი, რომელთა
Line of edition: 26     
დასასრული დაუსრულებელობაჲ არს. და კეთილად და ბოროტად
Line of edition: 27     
წოდებაჲ მათი მრჩობლად გულისჴმისსაყოფელად განყო _
Line of edition: 28     
უხილავად და ხილულად. აწ უკუე, რომელთა ხილული ესე
Line of edition: 29     
და საცნობელთა დამატკბობელი ცხორებაჲ შეიყუარონ ცთომილითა
Line of edition: 30     
ნებითა და კეთილისა დავიწყებითა, ეგევითარნი-იგი ნაყროვნებითა და
Line of edition: 31     
გემოთმოყუარებითა საწუთროსა ამას ცხორებასა შინა მიიღებენ კეთილისა
Line of edition: 32     
კერძოსა მას ნაწილსა, და არარას დაიუნჯებენ მერმისა მისთჳს
Line of edition: 33     
საუკუნოჲსა და უოხჭნოჲსა ცხორებისა. ხოლო რომელთა უხილავი
Page of edition: 191   Line of edition: 1     
იგი და გონებით სახილველი ცხორებაჲ შეჰრაცხონ კეთილად, და
Line of edition: 2     
გონიერითა გულისჴმის-ყოფითა და საღმრთოჲთა გულისსიტყჳთა წუთსა
Line of edition: 3     
ამას საწუთროსა, კეთილად და მოღუაწებით ცხოვნდებოდინ და
Line of edition: 4     
საცნობელთა თჳსთა დამწარებითა და მარხვისა და სიწმიდისა მოქალაქობითა
Line of edition: 5     
ჰმართებდინ ცხორებასა თჳსსა, მომავალსა მას და უკუდავსა
Line of edition: 6     
ცხორებასა დაეუნჯების მათ წარუვალთა მათ კეთილთა განსუენებაჲ,
Line of edition: 7     
და სიგრძესა თანა დაუსრულებელთა მათ საუკუნეთასა განგრძელდების
Line of edition: 8     
ტკბილთა მათცა მოსაგებელთა მათთა სიხარული. და ვითარ
Line of edition: 9     
ჩემი სიტყუაჲ ჰგონებს, ესე არს დანახეთქი იგი, რომელსა არა ქუეყანისა
Line of edition: 10     
განპებაჲ იქმს, არამედ ცხორებისა ამის განყოფილებაც და წინა\აღმდგომისა Page of ms.: E160r 
Line of edition: 11     
ნებისა მიმართ მიდრეკაჲ, რამეთუ, რომელმან სიტკბოებაჲ
Line of edition: 12     
ამის საწუთროჲსა აღირჩიოს და ცთომილებაჲ თჳსი არა
Line of edition: 13     
განკურნოს სინანულითა, შემდგომად ამიერ განსლვისა, ადგილსა მას
Line of edition: 14     
კეთილთასა, უვალ-ჰყოფს თავისაგან თჳსისა, რამეთუ წუთი იგი და საწუთროჲ
Line of edition: 15     
განსუენებაჲ დანახეთქ წიაღ-უვალ ექმნების ეგევითარსა მას.

Line of edition: 16        
ხოლო კეთილსა მას ნაწილსა სულისასა, რომელსა შინა მუშაკსა
Line of edition: 17     
მას სა\თნოებისასა Page of ms.: A40v  განუსუენებს სიტყუაჲ, წიაღად აბრაჰამისად
Line of edition: 18     
სახელ-სდებს, რამეთუ პირველ ყოველთაჲსა, ამის მამათმთავრისათჳს
Line of edition: 19     
გუაუწყებს წერილი, ვითარმედ სასოებითა მერმისა მის
Line of edition: 20     
განსუენებისაჲთა საწუთროჲ ესე შეურაცხ-ყო და განშიშულდა
Line of edition: 21     
ყოველთაგან, რომელთა შინა იყო პირველ ცხორებაჲ მისი, და უცხოგებასა
Line of edition: 22     
მისცა თავი თჳსი და საწუთროჲთა ამით ჭირითა სასოებითი
Line of edition: 23     
იგი და უცვალებელი განსუენებაჲ მოივაჭრა. და ვითარცა-იგი კაცთა
Line of edition: 24     
წესისაებრ და ჩუეულებისა მას რომელსამე უფსკრულისა სივრცესა
Line of edition: 25     
წიაღად უწესთ, ეგრეთვე განუზომელთა მათ კეთილთა სივრცესა
Line of edition: 26     
წიაღისა სახელითა წარმოაჩინებს სიტყუაჲ, რომლისათჳსცა ყოველთა
Line of edition: 27     
რომელთა სათნოებათა მოგებისათჳს საწუთროჲ ესე განსუენებაჲ
Line of edition: 28     
შეურაცხ-ყონ, რაჟამს ამიერ განვიდენ, ვითარცა მყუდროსა ნავთსაყუდელსა,
Line of edition: 29     
კეთილსა მას წიაღსა შინა შეიყვანებენ სულთა თჳსთა,
Line of edition: 30     
ხოლო სხუათა მათ უოხჭნოთა მათ კეთილთა დაჭირვებაჲ საჴუმილ
Line of edition: 31     
ექმნების და შესწუავს სულთა მათთა, და წუეთსა რასმე უფსკრულისა
Line of edition: 32     
მისგან წმიდათა განმსუენებელისა და კეთილთა სივრცისა ნუგეშინისსაცემელად
Line of edition: 33     
თჳსად მოქენე არიან და ვერ მიემთხუევიან. ხოლო ენად
Line of edition: 34     
და თუალად და თითად უჴორცოჲსა სულისა -- ძალსა მას
Page of edition: 192   Line of edition: 1     
საქმეთასა უწესს, და უხილავთა მათ საცნობელთა სულისათა
Line of edition: 2     
გამოჰსახავს. ხოლო ჯოჯოხეთი არს ადგილი რაჲმე სატანჯველისაჲ,
Line of edition: 3     
სულთა შემაწყუდეველი, მწარე და ულხინებელი, ვითარცა გუასწავებენ
Line of edition: 4     
წმიდანი წერილნი, რომლისაგან-იგი გჳჴსნენინ ჩუენ უფალმან.

Line of edition: 5        
თქუეს უკუე ეიეთემე სახედ ჴორცთმოყუარებისა და მოღუაწებისა,
Line of edition: 6     
და არა თუ ამისთჳს, ვითარმედ უეჭუელად ესრეთ იქმნების, ნუ
Line of edition: 7     
იყოფინ, ვითარმედ, Page of ms.: E160v  ვინაჲთგან ლაზარეს ჭირით და მოღუაწებით
Line of edition: 8     
აღესრულა ცხორებაჲ ესე, ამისთჳს არცა სუროდა სულსა მისსა
Line of edition: 9     
საქმეთა მიმართ სოფლისათა, ხოლო მდიდარი იგი, დაღაცათუ მომკუდარ
Line of edition: 10     
იყო, არავე დაეტევა სულსა მისსა ჴორცთა და სისხლთა სიყუარული,
Line of edition: 11     
არამედ ძმათათჳს ზრუნვიდა, და ვინაჲთგან თჳთ უღონო იყო სოფლად
Line of edition: 12     
მიქცევასა, მათთჳს ევედრებოდა აბრაჰამს, რაჲთა აუწყოს და არა
Line of edition: 13     
მივიდენ მუნ.

Line of edition: 14        
ვინაჲცა მოღუაწებით ცხორებისა მიერ და სათნოებათა მოგებისა
Line of edition: 15     
ჯერ-არს შემკობაჲ სულთა ჩუენთაჲ, რაჲთა არა დაკორდდეს გონებაჲ
Line of edition: 16     
ჩუენი საწუთროთა განსუენებათა მიერ და შემდგომად სიკუდილისაცა
Line of edition: 17     
ამაონი იგი საშუებელნი ეოცნებოდინ სულთა ჩუენთა, არამედ ვითარცა
Line of edition: 18     
საკრველთაგან რაჲ განიჴსნას იგი ჴორცთა ამათგან, მეყსეულად ღმრთისა
Line of edition: 19     
მიმართ ამაღლდეს და სურვილსა მისსა შეესაკუთროს. რამეთუ ვითარცა
Line of edition: 20     
რომელნი-იგი სულმყრალთა ადგილთა შინა მრავალჟამ იქცეოდიან,
Line of edition: 21     
ეგევითარნი იგი დაღაცათუ სულნელთა ადგილთა განვიდენ, არა მყის
Line of edition: 22     
განწმდებიან სიმყრალისა მისგან, რომელი მრავალჟამ შეიკრიბეს, ეგრეთვე
Line of edition: 23     
ჴორცთმოყუარენი სიმყრალისა მისგან, რომლითა შებღალულ იქმნეს
Line of edition: 24     
ჴორცთა შინა, არა ადვილად განთავისუფლდებიან, ჴორცთაგანცა თუ
Line of edition: 25     
განვიდენ, და ამის მიერ უფროჲსად აღორძნდების სალმობაჲ მათი,
Line of edition: 26     
რაჟამს სული მათი ჴსენებითა მით უჯეროჲთა ჴორც იქმნას და
Line of edition: 27     
საღმრთოჲ სურვილი დაივიწყოს. ვინაჲცა ესევითართა მათ ჴორცთმოყუარეთა
Line of edition: 28     
სახესა შთაიცუმენ ეშმაკნი, და შემდგომად სიკუდილისა
Line of edition: 29     
მათისა საფლავთა მათთა ზედა გამოჩნდე\ბიან Page of ms.: A41r  და ოცნებათა
Line of edition: 30     
აღასრულებენ.

Line of edition: 31        
ვითარ არს ძალი ამათ სიტყუათაჲ? რამეთუ ვინაჲთგან სიკუდილისა
Line of edition: 32     
მიერ ყოველნი ვნებანი დაშრტებიან, განაღა არცაღა გულისთქუმითი
Line of edition: 33     
კერძი დაშთომად არს, და ვინაჲთგან გულისთქუმითი კერძი არა იყოს,
Line of edition: 34     
უეჭუელად არცაღა წადილი და სურვილი იყოს უმჯობესისაჲ,
Page of edition: 193   Line of edition: 1     
რომელიმცა აღსძრვიდა სულსა გულის-თქუმისა მიმართ კეთილისა.

Line of edition: 2        
Page of ms.: E161r  რომელი ღმერთსა შეეყოს, არღარა მოქენე არს გულისთქუმისა
Line of edition: 3     
და წადილისა, რამეთუ რომელი ბნელსა შინა შეწყუდეულ
Line of edition: 4     
იყოს, მას უთქუამს გული ნათლისათჳს. უკუეთუ ნათელსა შინა
Line of edition: 5     
შევიდეს, გულის-თქუმასა მას დაშრეტს განსუენებაჲ იგი ნათელსა
Line of edition: 6     
შინა ცხორებისაჲ. ხოლო შუებაჲ იგი და განსუენებაჲ უქმ იქმს
Line of edition: 7     
წესსა გულის-თქუმისასა. ვინაჲცა არცა ერთი დაჭირვებაჲ შეემთხუევის
Line of edition: 8     
სულსა, რაჟამს ესევითართა აღძრვათაგან განთავისუფლდეს, და თავსა
Line of edition: 9     
მას საწადელთასა განცხადებულად და ჭეშმარიტებით შეეყოს. და
Line of edition: 10     
არცაღა სასოებითი აღძრვაჲ საჴმარ არს მისსა, რამეთუ სასოებაჲ
Line of edition: 11     
მოლოდებადთა ხოლო საქმეთათჳს მარჯუე არს. ხოლო რომელი ვის
Line of edition: 12     
აქუნდეს, მისდა რადღა საჴმარ არს სასოებაჲ, სიტყჳსაებრ სამოციქულოჲსა!
Line of edition: 13     
და ეგრეთვე, არცა ჴსენებითი აღძრვაჲ საჴმარ არს, რამეთუ
Line of edition: 14     
ხილული ჴსენებისა არა მოქენე არს, გარნა ხოლო სიყუარული ბუნებითი
Line of edition: 15     
დაშთების საყუარელისა მის და საწადელისა, საღმრთოჲსა ბუნებისა
Line of edition: 16     
შემაერთებელი და შემზავებელი. და ამასვე წამებს მოციქული, რამეთუ
Line of edition: 17     
ყოველთავე ჩუენ შორის მყოფთა წარმატებათა დაცხრომაჲ გუაუწყა,
Line of edition: 18     
ხოლო სიყუარულისა ხოლო საზღვარი უსაზღვრო ყო. ამისთჳსცა
Line of edition: 19     
ყოველთა სათნოებათა და შჯულისა მცნებათა უვაღრეს არს წმიდაჲ
Line of edition: 20     
სიყუარული. და უკუეთუ სული ამისსა სიმაღლესა აღიწიოს, მას
Line of edition: 21     
ყოველნივე სათნოებანი სრულ-უქმნიან. და ესე ხოლო მარტოჲ
Line of edition: 22     
გამოაჩინებს მსგავსებისა ღმრთისა ჭეშმარიტსა ხატოვნებასა თავისა
Line of edition: 23     
მიერ თჳსისა. და ზეცისა ცხორებაჲ სხუაჲმცა რაჲ იყო, არამედ
Line of edition: 24     
სიყუარული, და კეთილისა უჴმარ-მქმნელი სიმაძღრე ვერ შეეხებისა
Line of edition: 25     
მას. და ვინაჲთგან სიყუარული ღმრთისაჲ ბუნებით აქუს სულსა,
Line of edition: 26     
უკუეთუ ოდენ ზრუნვათაგან სოფლისათა არა დამძიმდეს, ადვილად
Line of edition: 27     
შეეყოფის ღმერთსა ხატებისათჳს და მსგავსებისა მისისა. ხოლო უკუეთუ
Line of edition: 28     
გემოთა და გულის-თქუმათა სამშჭულებითა ნივთიერთა ამათ ამის
Line of edition: 29     
სოფლისა საქმეთა სიყუარულსა შეემშჭუალოს, მიერითგან ძნელ იქმნების
Line of edition: 30     
ღმრთისა მიმართ ამაღლებაჲ მისი და წმიდისა მის და უნივთოჲსა
Line of edition: 31     
ბუნებისა შეყოფაჲ. Page of ms.: E161v 

Line of edition: 32        
რასა მოასწავებს სიტყუაჲ იგი მოციქულისაჲ: "რაჲთა იყოს
Line of edition: 33     
ღმერთი ყოვლად ყოველთა შინა"?

Page of edition: 194  
Line of edition: 1        
მრავალ და თითოსახე არიან საფელსაცა ამას შინა ღმრთისა
Line of edition: 2     
მიერ ჩუენ ზედა ქმნილნი კეთილნი, რომელთა მიერ განვისუენებთ და
Line of edition: 3     
ვიშუებთ, ესე იგი არს ჟამნი და წელნი, და ღამენი და დღენი, და
Line of edition: 4     
ზამთარი და ზაფხული, და ჭამაჲ და სუმაჲ და მზჱ და მთოვარჱ, და
Line of edition: 5     
ნათელი და ბნელი, და სხუანი ესევითარნი აურაცხელნი, გარნა ამათგანი
Line of edition: 6     
არარაჲ არს ღმერთი. ხოლო საუკუნოჲ იგი ნეტარებაჲ ამათგანისა
Line of edition: 7     
არცა ერთისა არს მოქენე, არამედ ამის ყოვლისა წილ საღმრთოჲ იგი
Line of edition: 8     
ბუნებაჲ ექმნების თითოეულსა მართალთაგანსა, რამეთუ ადგილ და
Line of edition: 9     
სახლ და სამოსელ და საზრდელ და სასუმელ და ნათელ და სიმდიდრე
Line of edition: 10     
და საშუებელ და სასუფეველ, და რაოდენიცა რაჲ არს თქუმული და
Line of edition: 11     
უთქუმელი განსასუენებელი დაუსრულებელთა Page of ms.: A41v  მათ კეთილთაჲ,
Line of edition: 12     
ყოვლისა წილ ღმერთი ექმნების ღირს-ქმნულთა მათ ცხორებისათა.
Line of edition: 13     
და ვინაჲთგან ყოველსა შინა ღმერთი იყოს, სიბოროტისა და
Line of edition: 14     
უკეთურებისა სრულიადი განქარვებაჲ იქმნების, რამეთუ ესევითარი
Line of edition: 15     
რაჲმე სრულიად უცხო არს ღმრთისაგან. და ესე არს სიტყუაჲ იგი
Line of edition: 16     
მოციქულისაჲ: "რაჲთა იყოს ღმერთი ყოვლად ყოველსა შინა".

Line of edition: 17        
რაჲ ჯერ-არს თქუმად სიკუდილისა განსაცდელსა ზედა სულმოკლეთა
Line of edition: 18     
მიმართ?

Line of edition: 19        
და მოძღუარმან თქუა: ვჰრქუათ მათ, ვითარმედ: ამაოდ განმწარებულ
Line of edition: 20     
ხართ და ცუდად ჰფიცხოით, რომელნი-ეგე უგუნურებით წინააღუდგებით
Line of edition: 21     
და აცილობთ განგებათა ღმრთისათა, რომელი-იგი ყოველსავე
Line of edition: 22     
ჯეროვნად განაგებს გამოუთქუმელითა მით სიბრძნითა თჳსითა, და
Line of edition: 23     
რომელთაჲ ჯერ-იყოს, უტევებს სოფელსა ამას შინა, და რომელთაჲ
Line of edition: 24     
ჯერ-იყოს, წარიყვანებს. და არა უწყით, ვითარმედ წესისაებრ და
Line of edition: 25     
განგებისა საღმრთოთა მათ საქმეთაჲსა ჯერ-არს რაჲთა საკუთარ
Line of edition: 26     
იქმნეს ღმრთისა კაცობრივი ესე ბუნებაჲ, რომელი-იგი ამისთჳს დაიბადა,
Line of edition: 27     
რაჲთა არა უქმად დაშთეს სიმდიდრე იგი საღმრთოთა მათ კეთილთაჲ,
Line of edition: 28     
არამედ რაჲთა სოფელსაცა ამას შინა იშუებდეს კაცი ხილულთა ამათ
Line of edition: 29     
საშუებელთა მიერ, და მერმე შემდგომად სიკუდი\ლისა Page of ms.: E162r  სრულიად
Line of edition: 30     
შეესაკუთროს და შეეყოს ღმერთს, და მოუგონებელთა მათ და უოხჭნოთა
Line of edition: 31     
კეთილთა მიერ სამარადისოდ იშუებდეს დაუსრულებელთა მათ
Line of edition: 32     
საუკუნეთა, რამეთუ ესევითარი დაჰბადა ბუნებაჲ მისი, რაჲთა, რაოდენცა
Line of edition: 33     
განმრავლდენ ნიჭნი საღმრთონი, უმეტესთა მიმართ სურვიელ იყოს.
Page of edition: 195   Line of edition: 1     
რამეთუ ესევითარი არს საღმრთოჲ ზიარებაჲ, და რომლისა შორის
Line of edition: 2     
შევიდეს, უმეტესისა შემწყნარებელ ჰყოფს. აწ უკუე ვინაჲთგან
Line of edition: 3     
ესევითარი არს საიდუმლოჲ ჩუენი, და ბუნებაჲ თჳსსა წესსა და
Line of edition: 4     
გზასა განსაზღვრებულსა წარმოაჩინებს, რაისათჳს იგლოვთ და
Line of edition: 5     
განჰმწარდებით ამაოდ! რამეთუ სხჳთა სახითა შეუძლებელ არს
Line of edition: 6     
უოხჭნოჲსა მის ცხორებისა მიმთხუევაჲ, არა თუ მძიმე ესე და
Line of edition: 7     
ქუედამზიდავი ნივთი და მიწისაგანი ესე ტჳრთი, რომელ არიან ბრალთა
Line of edition: 8     
თანამდებნი ესე ჴორცნი, განყარნეს თავისა თჳსისაგან სულმან. და
Line of edition: 9     
სიყუარული იგი, რომელი მათდა მიმართ აქუნდა სოფელსა ამას შინა,
Line of edition: 10     
საღმრთოჲსა სიყუარულისა და მოღუაწებისა მიერ დავიწყებად მოვიდეს.
Line of edition: 11     
ხოლო უკუეთუ ჴორცთმოყუარე ვინმე ხარ, და შეგაწუხებს საყუარელისა
Line of edition: 12     
შენისა სიკუდილი, ნუცა ესე მოგცემს მიზეზსა სასოწარკუეთილებისასა,
Line of edition: 13     
რამეთუ იხილო იგი შემდგომად მცირედისა, არღარა ჴორცითა
Line of edition: 14     
ამით მოკუდავითა, არამედ ჴორცითა მით უკუდავითა და სულნელითა,
Line of edition: 15     
უცხო-ქმნილი ყოველთავე ვნებათაგან და უბრწყინვალესი მზისაჲ,
Line of edition: 16     
უკუეთუ ოდენ სათნოდ ღმრთისა სრულ-ექმნას ცხორებაი მისი.

Line of edition: 17        
ვინაჲთგან ჴსენებაჲ აღდგომისაჲ შემოვიდა, ნუცა ამას თანაწარჰხვალ
Line of edition: 18     
გამოუძიებელად.

Line of edition: 19        
და მოძღუარმან თქუა ამის პირისათჳს: არა ფრიად საძიებელ არს
Line of edition: 20     
ჩუენ მიერ, ვინაჲთგან წმიდანი წერილნი ჴმამაღლად მოგჳთხრობენ
Line of edition: 21     
და ჭეშმარიტებაჲ საქმეთაჲ უნათლეს მზისთუალისა ბრწყინავს. და
Line of edition: 22     
საწარმართონი იგი ზღაპარნი უქმ და საბასრობელ არიან ჩუენდა,
Line of edition: 23     
რომელნი-იგი სიბნელისათვს გონებისა მათისა მრავალსახედ შეჰრევენ
Line of edition: 24     
საქმესა სულისასა და არარაჲ არს მათ შორის ღირსი ჴსენებისაჲ,
Line of edition: 25     
არამედ ყოველივე Page of ms.: E162v  საბასრობელ და საკიცხელ, და ცუდ და ამაო.

Line of edition: 26        
რომელთა შემოქმედი თჳსი ვერ იცნეს, მათმცა ვინაჲ ცნეს, ვითარმედ
Line of edition: 27     
ნებაჲ დამბადებელისაჲ საქმე იქმნების, და განზრახვაჲ ხოლო და მოგონებაჲ
Line of edition: 28     
არსება\სა Page of ms.: A42r  და გუამოვნებასა მისცემს არაარსთა.

Line of edition: 29        
ხოლო რომელი-იგი ზემო დაგჳშთა, არა ჯერ-არს მისი თანაწარსლვაჲ,
Line of edition: 30     
ესე იგი არს, ერთი უკუე იქმნების სულისა და ჴორცთა
Line of edition: 31     
დასაბამი არსებისაჲ საშოსა შინა დედისასა, და აღორძინებისაებრ
Line of edition: 32     
ჴორცთაჲსა სულისაცა ძალი გამოცხადნების; პირველად მუცელსა
Line of edition: 33     
შინა დედისასა ზრდითა და აღორძინებითა, და მერმე, ნათლად რაჲ
Line of edition: 34     
გამოვიდეს, საცნობელთა გრძნობისა მიცემითა, და მერმე სიტყჳერობისა
Page of edition: 196   Line of edition: 1     
ძალისა წარმოჩენითა. და ესრეთ, აღორძინებისაებრ ჰასაკისა, აღაორძინებს
Line of edition: 2     
სულიცა ღმრთისა მიერ მის შორის დამტკიცებულსა ძალსა.
Line of edition: 3     
ხოლო რაჟამს აღვიდეს თჳსსა სისრულესა და სავსებასა კაცობრივი
Line of edition: 4     
ბუნებაჲ, დასცხრეს ხრწნილებითი ესე შობაჲ და უხრწნელისა მის
Line of edition: 5     
ცხორებისა ბრწყინვალებამან დასაბამი მიიღოს, რომელი-იგი არცა
Line of edition: 6     
შობისა მოქენე არს, არცა ხრწნილებაჲ უფლებს მის ზედა.

Line of edition: 7        
აღდგომისა უკუე ჭეშმარიტი და უცილობელი ძალი დაფარულთა
Line of edition: 8     
შინა ღმრთისა სიბრძნისათა დაუნჯებულ არს, რომელი-იგი მაშინ
Line of edition: 9     
ხოლო გამოცხადებად არს, რაჟამს საქმით ვისწავოთ საიდუმლოჲ იგი
Line of edition: 10     
აღდგომისაჲ, და არღარა სიტყუათაჲ იყოს ძიებაჲ, არამედ საქმენი
Line of edition: 11     
ღაღადებდენ ბრწყინვალებასა მისსა.

Line of edition: 12        
ხოლო აღდგომაჲ არს ყოველსავე წესსა ბუნებისა ჩუენისასა
Line of edition: 13     
კუალად-გებაჲ, რაჟამს-იგი არცა სიჩჩოებაჲ იყო, არცა სიბერე, არცა
Line of edition: 14     
სხუაჲ რაჲმე ჴორციელთა უძლურებათაგანი, რომელნი-ესე მცნებათა
Line of edition: 15     
ღმრთისათა გარდასლვამან მოგუატყუნა ჩუენ. ხოლო რაჟამს პირველსავე
Line of edition: 16     
ნეტარებასა კუალად-ეგოს ბუნებაჲ ჩუენი, ამათ ყოველთაგან
Line of edition: 17     
თავისუფალ იქმნების იგი, რამეთუ, რაოდენიცა რაჲ პირუტყუ\ლთა Page of ms.: E163r 
Line of edition: 18     
ვნებათაგანი კაცთა ბუნებასა შემოერია, არა იყო მათგანი არცა
Line of edition: 19     
ერთი ჩუენ შორის, ვიდრე მცნებისა გარდასლვამდე და ვნებათა მიმართ
Line of edition: 20     
მიდრეკისა. და ვინაჲთგან ვნებათაგან წმიდა იქმნას ბუნებაჲ ჩუენი,
Line of edition: 21     
უეჭუელად ყოველივე ვნებული საქმე მათ თანავე უჩინო იქმნას, რამეთუ
Line of edition: 22     
არცაღა გულის-თქუმაჲ არს, არცა შეერთებაჲ, არცა მიდგომილებაჲ,
Line of edition: 23     
არცა შობაჲ, არცა უშუერებაჲ, არცა დედაკაცობაჲ, არცა საზრდელი
Line of edition: 24     
ხრწნილი, არცა ნამეტნავისა განთხევაჲ, ანუ თუ მცირედ-მცირედ
Line of edition: 25     
წარმატებაჲ; გინა სიყრმე, გინა სიჭაბუკე, ანუ თუ სიბერე და ანუ თუ
Line of edition: 26     
სხუაჲ რაჲმე ესევითარი, ყოვლადვე უვალ არს მის ცხორებისაგან და
Line of edition: 27     
უქმ.

Line of edition: 28        
ერთი არს შემდგომად აღდგომისა სამხილებელი და დამშჯელი
Line of edition: 29     
და განმამართლებელი, თუ ვითარ ვინ აღასრულა ცხორებაჲ ესე,
Line of edition: 30     
გულის-თქუმათა შინა და გემოთმოყუარებასა, სათნოებათა შინა ანუ
Line of edition: 31     
სიბოროტესა, უბრალოდ ანუ ბრალეულად, საწყალობელად ანუ
Line of edition: 32     
სანატრელად, რამეთუ ესე ყოველი ჟამსა საშჯელისასა გამოიძიების,
Line of edition: 33     
და სიმრთელე და სიგონჯე, და სენი და სიბერე და სიყრმე და
Page of edition: 197   Line of edition: 1     
სიჭაბუკე, და სიმდიდრე და სიგლახაკე, და თუ ვითარ ვინ წარვლნა
Line of edition: 2     
ჴსენებულნი ესე ჰასაკნი, კეთილად ანუ ბოროტად, და გინა თუ
Line of edition: 3     
სიგრძე ჟამთაჲ მიეცა, და არცა ესრეთ მოდრკა საქმედ კეთილისა,
Line of edition: 4     
გინა თუ ყოველნი იგი ჟამნი კეთილად და სათნოდ აღასრულნა, და
Line of edition: 5     
გინა თუ საჩჩოებასავე ჰასაკისასა განვიდა ამის ცხორებისაგან, და
Line of edition: 6     
არცა კეთილისა ჴელ-ეწიფა ქმნად და არცა ბოროტისა; ხოლო შემდგომად
Line of edition: 7     
განკითხვისა, რაჟამს პირველსა მას წესსა საწადელსა კუალად-ეგოს
Line of edition: 8     
კაცთა ბუნებაჲ, ჰასაკთა და ცხორებათა ძიებაჲ Page of ms.: A42v  არღარა არს,
Line of edition: 9     
ხოლო კეთილთა მათთჳს, ჩუენთჳს განმზადებულთა, რომელნი თუალმან
Line of edition: 10     
არა იხილნა და ყურსა არა ესმა და გულსა კაცისასა არა აღვიდა,
Line of edition: 11     
რომელმანმცა სიტყუამან გამოთქუნა იგი, გარნა, ვითარ ჩემი სიტყუაჲ
Line of edition: 12     
ჰგონებს, სხუაჲ არარაჲ არს, არამედ სრულიადი ღმრთისა შეზავებაჲ
Line of edition: 13     
და განღმრთობაჲ, რამეთუ კეთილი, ზეშთა სმენისა და ხილვისა და
Line of edition: 14     
გულად მოსლვისაჲ, -- ღმერთი არს, უვაღრესი იგი და აღმატებული
Line of edition: 15     
ყოველთა კეთილთაჲ, რომლისაჲ არს დიდებაჲ და სიმტკიცე, აწ და
Line of edition: 16     
მარადის Page of ms.: E163v  და დაუსრულებელთა მათ საუკუნეთა, ამენ.



Next part



This text is part of the TITUS edition of Gregory of Nyssa, Works.

Copyright TITUS Project, Frankfurt a/M, 10.11.2017. No parts of this document may be republished in any form without prior permission by the copyright holder.