TITUS
Brhaspati-Smrti
Part No. 19
Previous part

Chapter: 19 
Verse: 1 
Half verse: a    kraya-vikraya-anuśaye vidʰir eṣa pradarśitaḥ /
Half verse: b    grāma-kṣetra-gr̥ha-ādīnāṃ sīmā-vādaṃ \nibodʰata //


19.1: sīmā-sandʰiṣu vr̥kṣa-ādayas stʰāpyāḥ


Verse: 2 
Half verse: a    sīmā-vr̥kṣāṃś ca \kurvīran nyagrodʰa-aśvattʰa-kiṃśukān /
Half verse: b    śālmalī-śālatā[ḍāṃ? lāṃ]ś ca kṣīriṇaś ca_eva pādapān //
Verse: 3 
Half verse: a    gulmān veṇūṃś ca vividʰān śamī-vallī-stʰalāni ca /
Half verse: b    śarān kubjaka-gulmāṃś ca tatʰā sīmā na \naśyati //
Verse: 4 
Half verse: a    taḍāgāni udapānāni --- t prasravaṇāni ca /
Half verse: b    sīmā-sandʰiṣu kāryāṇi devatā-āyatanāni ca //
Verse: 5 
Half verse: a    rājā kṣetraṃ datvā cāturvaidya-vaṇig-vārika-sarva-grāmīṇa
Half verse: b    tan-mahat-tara-svāmi-puruṣa-adʰiṣṭʰitaṃ \pariccʰindyāt //
Verse: 6 
Half verse: a    yadi śūdras netā \syāt taṃ klaibyena_alaṅkāreṇa alaṅkr̥tya śava-bʰasmanā mukʰaṃ vilipyā_āgreyasya paśoḥ śoṇitena_urasi pañca-aṅgulāni kr̥tvā grīvāyām antrāṇi pratimucya svyena pāṇinā sīmā-loṣṭaṃ mūrdʰni \dʰārayet //
Verse: 7 
Half verse: a    niveśa-kāle kartavyaḥ sīmā-bandʰa-viniścayaḥ /
Half verse: b    prakāśa-upāṃśu-cihnaiś ca lakṣitaḥ saṃśaya-apahaḥ //
Verse: 8 
Half verse: a    anaśvarāṇi dravyāṇi prakr̥tya_eva_avirodʰataḥ /
Half verse: b    vāpī-kūpa-taḍāgāni caitya-ārāma-surālayāḥ //
Verse: 9 
Half verse: a    stʰala-nimna-nadī-srotaḥ śara-gulma-naga-ādayaḥ /
Half verse: b    prakāśa-cihnāni etāni sīmāyāṃ \kārayet sadā //


19.3: sīmā-vāde sākṣiṇaḥ


Verse: 10 
Half verse: a    yadi saṃśaya eva \syāt liṅgānām api darśane /
Half verse: b    sākṣi-pratyaya eva \syāt vivāde sīma-niścayaḥ //
Verse: 11 
Half verse: a    sākṣya-bʰāve ca catvāras grāma-sīmānta-vāsinaḥ /
Half verse: b    sīmā-vinirṇayaṃ kuryuḥ prayatā rāja-sannidʰau //
Verse: 12 
Half verse: a    sāmantānām abʰāve tu maulānāṃ sīma-sākṣiṇām /
Half verse: b    imān api \anuyuñjīta puruṣān vana-gocarān //
Verse: 13 
Half verse: a    vyādʰān śākunikān gopān kaivartān mūla-kʰānakān /
Half verse: b    vyāla-grāhān uñcʰa-vr̥ttīn anyāṃś ca vana-gocarān //
Verse: 14 
Half verse: a    te pr̥ṣṭās tu yatʰā \brūyuḥ sīmā-sandʰiṣu lakṣaṇam /
Half verse: b    tat tatʰā \stʰāpayet rājā dʰarmeṇa grāmayor dvayoḥ //
Verse: 15 
Half verse: a    śirobʰis te gr̥hītvā_ūrvīṃ sragviṇas rakta-vāsasaḥ /
Half verse: b    sukr̥taiḥ śāpitāḥ svaiḥ svaiḥ \brūyus te tu samañjasam //
Verse: 16 
Half verse: a    \nibadʰnīyāt tatʰā sīmāṃ savīṃs tāṃś ca_eva nāmataḥ /
Half verse: b    prakāśa-cihnāni etāni sīmāyāṃ \kārayet sadā //


19.4: aprakāśa-cihnāni


Verse: 17 
Half verse: a    nihitāni tatʰā_anyāni yāni bʰūmir na \bʰakṣayet /
Half verse: b    upaccʰatrāni ca_anyāni sīmā-liṅgāni \kārayet //
Verse: 18 
Half verse: a    sīmā-jñāne tr̥naṃ vīkṣya loke nitya-viparyayam /
Half verse: b    śmaśānas_astʰīni go-bālās tatʰā bʰasma-kapālikāḥ //
Verse: 19 
Half verse: a    karīṣam iṣṭakā-aṅgāra-śarkarā bālukāṃs tatʰā /
Half verse: b    tāni sandʰiṣu sīmāyā aprakāśāni \kārayet //
Verse: 20 
Half verse: a    karīṣa-astʰi-tuṣa-aṅgāra-śarkarā-śma-kapālikāḥ /
Half verse: b    sikata-iṣṭaka-gobāla-kārpāsa-astʰīni bʰasma ca //
Verse: 21 
Half verse: a    prakṣipya kumbʰeṣu etāni sīmānteṣu \nidʰāpayet /


19.5: prayatna-darśitavya-cihnāni


Half verse: b    tataḥ paugaṇḍa-bālānāṃ prayatnena \pradarśayet //
Verse: 22 
Half verse: a    vārdʰake ca śiśūnāṃ te \darśayeyus tatʰā_eva ca /
Half verse: b    evaṃ parampara-ājñāne sīmā-bʰrāntir na \jāyate //
Verse: 23 
Half verse: a    \kurute dāna-haraṇaṃ bʰāgya-abʰāgya-vaśāt nr̥ṇām /
Half verse: b    ekatra kūla-pātaṃ tu bʰūmer anyatra saṃstʰitiḥ //
Verse: 24 
Half verse: a    nadī-tīraṃ \prakurute tasya_etāṃ na \vicālayet /
Half verse: b    kṣetraṃ sasasyam ullaṅgʰya bʰūmiś iccʰannā yadā \bʰavet //
Verse: 25 
Half verse: a    nadī-srotaḥ-pravāheṇa kṣetra-svāmī \labʰeta tām /
Half verse: b    yā rājñā krodʰa-lobʰena balān nyāyena vā hr̥tā //


19.6: gr̥ha-kṣetra-vivāda-sākṣi-nirṇayaḥ


Verse: 26 
Half verse: a    gr̥ha-kṣetra-vivādeṣu sāmantebʰyas vinirṇayaḥ /
Half verse: b    nagara-grāma-gaṇinas ye ca vr̥ddʰa-tamā narāḥ //
Verse: 27 
Half verse: a    kīnāśa-śilpi-bʰr̥takā gopa-vyādʰa-uñcʰa-jīvinaḥ /
Half verse: b    mūla-kʰānaka-kaivarta-kulyā bʰedaka-bādʰakāḥ //
Verse: 28 
Half verse: a    āgamaṃ ca pramāṇaṃ ca bʰogaṃ kāmaṃ ca nāma ca /
Half verse: b    bʰū-bʰāga-lakṣaṇaṃ ca_eva ye vidus te_atra sākṣiṇaḥ //
Verse: 29 
Half verse: a    pradatta-anyasya tuṣṭena na sā siddʰim \avāpnuyāt /
Half verse: b    [yā rājñā krodʰa-lobʰena cʰalān nyāyena vā hr̥tā]/
Verse: 30 
Half verse: a    pramāṇa-rahitāṃ bʰūmiṃ bʰuñjatas yasya yā hr̥tā /
Half verse: b    guṇa-adʰikasya dattā vā tasya tāṃ na_eva \cālayet //
Verse: 31 
Half verse: a    śāpatʰaiḥ śāpitāḥ svaiḥ svaiḥ \brūyuḥ sīmni viniścayam /
Half verse: b    \darśayeyur nidʰānāni tat pramāṇam iti stʰitiḥ //
Verse: 32 
Half verse: a    satyena \śāpayet vipraṃ kṣatriyaṃ vāhana-āyudʰaiḥ // [= ManuS 8,113a]
Verse: 33 
Half verse: a    jñātr̥-cihnair vinā sādʰur ekas_api ubʰaya-sammataḥ /
Half verse: b    rakta-mālya-ambara-dʰaras mr̥dam ādāya mūrdʰani //
Verse: 34 
Half verse: a    satya-vrataḥ sa-upavāsaḥ sīmāntaṃ \darśayen naraḥ /
Verse: 35 
Half verse: a    [sāmantāś cet mr̥ṣā \brūyuḥ setau vivadatāṃ nr̥ṇām /]
Half verse: b    [sarve ca te pr̥tʰag-daṇḍyā rājñā madʰyam asāhasam //]
Verse: 36 
Half verse: a    [yatʰā_uktena nayantas te pūyante satya-sākṣiṇaḥ /]
Half verse: b    [viparītaṃ nayantas tu dāpyāḥ \syur dviśataṃ damam //]
Verse: 37 
Half verse: a    sarvasmin stʰāvare vāde vidʰir eṣa prakīrtitaḥ /
Verse: 38 
Half verse: a    tad-utpannāś ca sāmantā ye_anya-deśe vyavastʰitāḥ /
Half verse: b    maulās te tu samuddiṣṭāḥ praṣṭavyāḥ kārya-nirṇaye //
Verse: 39 
Half verse: a    aduṣṭās te tu yad \brūyuḥ sandigdʰau samavr̥ttayaḥ /
Half verse: b    tat pramāṇaṃ tu kartavyam evaṃ dʰarmas na \hīyate //
Verse: 40 
Half verse: a    anya-grāmāt samāhr̥tya dattā_anyasya yadā mahī /
Half verse: b    anyatʰā tu \bʰavet lābʰas narāṇāṃ rāja-daivikaḥ //
Verse: 41 
Half verse: a    mahānadyā_atʰavā rājñā katʰaṃ tatra vicāraṇā /
Half verse: b    nadya-utsr̥ṣṭā rāja-dattā yasya tasya_eva sā mahī /
Half verse: c    anyatʰā tu \bʰavet lābʰas narāṇāṃ rāja-daivikaḥ //
Verse: 42 
Half verse: a    kṣaya-udayau jīvanaṃ ca daiva-rāja-vaśāt nr̥ṇām /
Half verse: b    tasmāt sarveṣu kāleṣu tat-kr̥taṃ na \vicālayet //
Verse: 43 
Half verse: a    grāmayor ubʰayor yatra maryādā kalpitā nadī /
Half verse: b    \kurute dāna-haraṇaṃ bʰāgyā_ābʰāgya-vaśāt nr̥ṇām /
Half verse: c    kṣaya-udayena ca_alpā ca cālayan daṇḍam \arhati //
Verse: 44 
Half verse: a    daśa-grāma-śata-grāma-sahasra-grāma-lakṣaṇām /
Half verse: b    viṣamāṃ nr̥patiḥ \kuryāc cihnaiḥ sīmāṃ viniścitām //
Verse: 45 
Half verse: a    niveśa-kālāt ārabʰya gr̥ha-vari-āpaṇa-ādikam /
Half verse: b    yena yāvat yatʰā bʰuktaṃ tasya tan na \vicālayet //
Verse: 46 
Half verse: a    vātāyana-praṇālīs tu tatʰā niryūha-vedikāḥ /
Half verse: b    catuḥ-śāla-syandanikāḥ prāṅ-niviṣṭā na \cālayet //
Verse: 47 
Half verse: a    mekʰalā-bʰrama-niṣkāsa-gavākṣān na_\uparodʰayet /
Half verse: b    praṇālīṃ gr̥havāstuṃ ca pīḍayan daṇḍa-bʰāg \bʰavet //
Verse: 48 
Half verse: a    niveśa-samayāt ūrdʰvaṃ na_ete yojyāḥ katʰañcana /


19.7: gr̥ha-nirmāṇe akāryāṇi


Half verse: b    dr̥ṣṭi-pātaṃ praṇālīṃ ca na \kuryāt para-veśmani //
Verse: 49 
Half verse: a    varca-stʰānaṃ vahnim ayaṃ garta-uccʰiṣṭa-ambu-secanam /
Half verse: b    atyārāt para-kuḍyasya na kartavyaṃ kadācana //
Verse: 50 
Half verse: a    viṇmūtra-udaka-vaprāṃś ca vahni-śvabʰra-niveśanam /
Half verse: b    aratni-dvayam utsr̥jya pra-kuḍyāṃ \niveśayet //
Verse: 51 
Half verse: a    yānti āyānti janā yena paśavaś ca_anivāritāḥ /
Half verse: b    tad \ucyate saṃsaraṇaṃ na roddʰavyaṃ tu kenacit //
Verse: 52 
Half verse: a    yas tatra saṅkaraṃ śvabʰraṃ vr̥kṣa-āropaṇam eva ca /
Half verse: b    kāmāt purīṣaṃ \kuryāt ca tasya daṇḍas tu māṣakaḥ //
Verse: 53 
Half verse: a    gr̥hītvā \vāhayet kāle vāpa-gopana-saṅgrahān /
Half verse: b    \akurvan svāmine dāpyas madʰyaṃ kr̥ṣṭa-śadaṃ tu saḥ //
Verse: 54 
Half verse: a    kṣetraṃ gr̥hītvā yaḥ kaścit na \kuryāt na \kārayet /
Half verse: b    svāmine sa śadaṃ dāpyas rājñe daṇḍaṃ ca tat-samam //
Verse: 55 
Half verse: a    cira-avasanne daśamaṃ kr̥ṣyamāṇe tatʰā-aṣṭamam /
Half verse: b    susaṃskr̥te tu ṣaṣṭʰaṃ \syāt parikalpya yatʰā-vidʰi //


20: vāk-pāruṣyam

[1.20.0]


Next part


This text is part of the TITUS edition of Brhaspati-Smrti.

Copyright TITUS Project, Frankfurt a/M, 22.4.2012. No parts of this document may be republished in any form without prior permission by the copyright holder.