TITUS
Sulxan-Saba Orbeliani, Kilila da Damana
Part No. 3
Previous part

Chapter: 1  
Page of edition: 274  
Line of edition: 1  
[ა]

Line of edition: 2  
. კარი პირველი

Line of edition: 3  
[რიდი] ორენა კაცისა და
Line of edition: 4  
მიუნდობელისაგან


Line of edition: 5        რაი-დაბიშლიმ ფიდაფი ბრძენს უბრძანა:
Line of edition: 6        
-- პირველის ანდერძის წერილი ეს იყო, რომე თუცა კაცი
Line of edition: 7     
ვინმე თვისისა მეპატრონისა წინ სამსახურით წადგეს და მისის
Line of edition: 8     
წყალობით თავჩენილი შეიქნას, შურითა და სიქიშპით მისნი
Line of edition: 9     
ამხანაგნი აუმტერდებიან და მის წაჴდენას ეცდებიან და ჴერჴით
Line of edition: 10     
მასზე ჴელმწიფის გულს გამოსცულიან. მეფეთაგან წესია
Line of edition: 11     
შემასმენელსა და ეშმაკთმოყუარეს კაცს ყური არ მიუპყრას
Line of edition: 12     
გასინჯოს, მოიცადოს და გულისხმა ყოს. ბეზღება სიბოროტის
Line of edition: 13     
კიდე არა არის რა, რომე მათს სიტყუას არ ისმენდეს და არც
Line of edition: 14     
დაიჯეროს.



Line of edition: 15  
შაირი


Line of edition: 16        
ავენა კაცსა შენს წინა ნუ მისცემ გზასა მარებლად:
Line of edition: 17        
სამსალას ურთავს შაქარსა საკუდავად გასამწარებლად
Line of edition: 18        
პირად ტკბილს გეტყუის, გეგონოს მოყურისა დასადარებლად
Line of edition: 19     
და   გასინჯავ, ლახვრის უმწარე დაგასო არ საკმარებლად!


Page of edition: 275  
Line of edition: 1        
აწ ბარამანთან ესე სავედრებელი მაქუს, რომე ამისი შემსგზავსებული
Line of edition: 2     
იგავნი მითხრას: რომე ერთი კაცის სიტყუა რა
Line of edition: 3     
ჴელმწიფეს წინ სათნო იყოს, მას შურითა და შესმენით ერთგულის
Line of edition: 4     
სიდიდის საფუძვლის შერყევა, მტრისა და მოავისაგან
Line of edition: 5     
მისი დაშორვების საქმე რაგვარად იქნებისო.
Line of edition: 6        
ბაჰრამან მოახსენა:
Line of edition: 7        
-- მეფეთ საფუძველთ სიმტკიცე მაგა ანდერძითა დამყარებულა,
Line of edition: 8     
თუცა ჴელმწიფემან მაბეზღართა და მეშურნეთა და ავენა
Line of edition: 9     
კაცთა მისი სიბოროტე, შესმენა და ავსიტყობა არ მოაკუეთინა
Line of edition: 10     
სახელმწიფოს** მარიგებელთა და ერთგულთა სამსახურისაგან
Line of edition: 11     
ჴელს ააღებინებენ და წააჴდენენ. და რა ისინი სამსახურს დაშორდებიან,
Line of edition: 12     
ჴელმწიფისაცა და ქუეყნის დასაკლისი იქნება.
Line of edition: 13     
ჩხუბიანმა და მეშურნემ რა ორს მოყვარეთ შუა სამდურავისა
Line of edition: 14     
და გულსკლების გზა პოოს, მათში სამდურავი და დაშორვება
Line of edition: 15     
გაგრძელდების, როგორაც ლომსა და ჴარს მოუჴდაო.
Line of edition: 16        
რაიმ ჰკითხა, რაგვარ ყოფილაო?



Line of edition: 17  
ბარამან თქუა არაკი

Line of edition: 18  
[ლომისა და ხარის ამბავი]


Line of edition: 19        
ერთი დიდვაჭარი იყო, როელსა ზღუა და ჴმელეთი მოევლო,
Line of edition: 20     
აღმოსავლით დასავლამდე ყოველივე ენახა, ჟამთა და
Line of edition: 21     
დროთა სიცხე და სიცივე მრავალი შემთხვეოდა, ამ სოფლის
Line of edition: 22     
სიტკბოსა და სიმწარის გემოვნება ენახა.



Line of edition: 23  
ჩახრუხაული


Line of edition: 24        
ბრძნულად ჭკვიანი, საქმით გზიანი, მშვიდი და წყნარი, მეტყველი ტკბილად
Line of edition: 25        
მცნობელი თუალთა გამონათალთა, ლართა სყიდაში არ გაჴდის წბილად,


Line of edition: 26        
სიკუდილის ლაშქარი უსუსურება და სიბერე არის. რა მისის
Line of edition: 27     
ბუნების თემთ რბევა დაიწყონ, მეომართ რაზმთა წარმოდგინება
Line of edition: 28     
მჴცოვანებაა და მისის გუამის გარემოს დაიპყრობს.



Line of edition: 29  
შაირი


Line of edition: 30        
სიბერის სენმა დაფდაფსა რა დაჰკრას სმენად ყურისა
Line of edition: 31        
მჴცო მოციქული საკუდავი, ვის მოსვლად არა სურისა
Page of edition: 276   Line of edition: 1        
ძალის მოკლება, ლხინთ წარვლა რა ნახო უსუსურისა
Line of edition: 2     
და   ზურგისა მოხრა, სალამი, სიკუდილს რა მიეწურისა.


Line of edition: 3        
დიდვაჭარმა სცნა, დღითი-დღე მისის წასვლის ბუკსა და
Line of edition: 4     
დაფდაფსა უცემდენ, და მისი სიცოცხლის სათავნოს ერთი
Line of edition: 5     
საუნჯე, რო/მელიც გუამის ზარდახშათა შინა ედვა, მისი თხოვა      Page of alt.ed.: T_111 
Line of edition: 6     
დაუწყეს. მოუწოდა ძეთა თჳსთა სამთა. დია ჭკვიანნი და ჴელგამომავალნი
Line of edition: 7     
ყრმა კაცნი იყუნეს, მაგრამ ჭაბუკობის ამპარტავნებითა
Line of edition: 8     
და უგვანის მედიდურობითა მართებულის რიგისაგან
Line of edition: 9     
გარდასრულიყვნენ და საფორიაქო ჴელი მამის ქონებისათჳს მეტად
Line of edition: 10     
აეხარათ, მოგებისა და მომჭირნეობის სარგებელი დავიწყებოდათ,
Line of edition: 11     
მათს კეთილს სიცოცხლეს უქმობით და უგუნურებით
Line of edition: 12     
აღამებდეს. მამამან მათმან -- მოწყალებითა და შებრალების
Line of edition: 13     
გზით, ვითა მამათ წესია, ჭკუასა სწვრთიდა და სიბრძნისა კართა
Line of edition: 14     
უღებდა, თუალუხვავად შიშსა და იმედსა წინა უდებდა --
Line of edition: 15     
უთხრა:
Line of edition: 16        
-- ყრმანო ჩემნო, თქუენ საქონლის პატივი არ იცით, ამად
Line of edition: 17     
რომე მის შეკრებაზედ ეგზომსა არა გარჯილხართ. რადგან არ
Line of edition: 18     
გამოგიცდიათ, ამისთვის ჭკუის გზით ბოდიშსა თქვენთან მოვითხოვ,
Line of edition: 19     
რათა შეიტყოთ, რომე საქონელი სააქაოსა და საიქიოსათჳს
Line of edition: 20     
სვიანობის ძირია. რაცა თქუენი საწადელია, ორისავ
Line of edition: 21     
სოფლის დიდების შოვნა საქონლის მეშუალობით იქნება და
Line of edition: 22        
ჴელთ მოსცემს. ყოელი ქუეყნიერი კაცი სამთა აღსავალთა
Line of edition: 23     
მძებნელი არიან: პირველად, სიცოცხლის სიგრძე და მისი
Line of edition: 24     
საჴმარი და მისი მორთულობის სიადვილე მრავლის შემოკრებით
Line of edition: 25     
იქნების, რომე მათი ჭამა, სმა, ჩაცმა, დაბურვა, / ჴორცთ      Page of alt.ed.: D_63 
Line of edition: 26     
პატივი და სიუხვე მით არს; მეორე, მეპატრონობა და მაღალთა
Line of edition: 27     
ხარისხთა აღსლვა, რომელთა ნებავს სამნეო და სიდიდე და
Line of edition: 28     
უფლობა და პატიოსნობა. ესე ორნი აღსავალნი უსა/ქონლოდ      Page of alt.ed.: A_46 
Line of edition: 29     
არ იქნებისო; მესამე, მას საუკუნოს პოვნა და განსასვენებელთა
Line of edition: 30     
ადგილთა მიწევნა. რომელთაცა თუალი მიწყივ მას ზედა
Line of edition: 31     
უჭირავსთ, ცოდვათაგან ჴელი აუღიათ და მადლი მოუგიათ
Line of edition: 32     
მათი რიგიანი მოსავალი და უცოდველი საქონელი მათთჳსაცა
Line of edition: 33     
მადლია, რომე საღმთოსა გზაზედ დახარჯოს და შეჭირვებულთა
Line of edition: 34     
მიანიჭოს, როგორათაც ჯალალ ედ-დინ რუმის** "ორმ[უ]ჴლსა"
Line of edition: 35     
წიგნსა შინა უთქუამს. თქუა:



Line of edition: 36  
ლექსი


Line of edition: 37        
უნჯი ოდესმე შჯულთათჳს, ჰე, თქმულა მოსაჴმარისად:
Line of edition: 38        
მადლის საქნელად, ქვრივთა და ობოლთა შესაწყნარისად.


Page of edition: 277  
Line of edition: 1        
ერთსა მეცნიერსა ვისმე უთქუამს: აწ შევიგენო, საქონლის      Page of alt.ed.: C_69 
Line of edition: 2     
კურთხევით მრავალი საწადელი ჴელთ მოგეცემისთო, და
Line of edition: 3     
საქონლის შოვნა მოუჭირვებლად და დაუშრომელად შორად
Line of edition: 4     
დარჩებისო; და თუ ვინმე საქონელი გაურჯელად იშოვნაო და
Line of edition: 5     
მრავალი ჭირი არა / თავს იდვაო, არც მისი პატივი და ფასი      Page of alt.ed.: T_112 
Line of edition: 6     
ეცოდინებაო და სწრაფად ჴელთაგანაც გასცვიანო. აწ უქმობისა
Line of edition: 7     
პირი დაივიწყეთ და ჴელსაქმართა და მოჭირვებასა შეებენით
Line of edition: 8     
რაცა ვაჭრობისა საქმე და გზები ჩემგან გინახავთ და გასმიათ
Line of edition: 9        
მას ეცადენითო.
Line of edition: 10        
უხუცესმან ძემან უთხრა:
Line of edition: 11        
-- ჰე, მამაო! თქუენი ბრძანება ჩუენის ჴელსაქმრისა და
Line of edition: 12     
მომჭირნეობისათჳს თქმული, ყოველივე კეთილ არს, მაგრამ მე
Line of edition: 13     
ესე დაჯერებით ვიცი, რაც ჩემთჳს მდღევარი განწესებულა
Line of edition: 14     
მისსა შოვნასა განაღა არ ვეცადო და არ მოვიღვაწო, ეგრეცა
Line of edition: 15     
მომეცემისო, და რაჲც ჩემთჳს განწესებული არ არის, რაოდენცა
Line of edition: 16     
ვეცადო, გარჯითა და მოჭირვებით არ მომეცემისო. თქუა.



Line of edition: 17  
შაირი


Line of edition: 18        
დღითი-დღე საზრდო მიეცეს ბედისგან განწესებული.
Line of edition: 19        
რაცა არა აქუს, არ იქნას, აგრევე ეგოს გებული.
Line of edition: 20        
მაშა, რაღათ ვსდევთ, ვერ ვპოოთ, წინარე გუქონდეს დებული
Line of edition: 21     
და   ცუდია, შრომით არ მიხვდეს მას თჳსი იმედებული.


Line of edition: 22        
მე მესმა ვისგანმე, ბრძენს ვისმე უთქუამს, რომელიც ჩემი
Line of edition: 23     
ბედისაგანი იყო, ოდესცა გავექეც, კალთას მომეკიდაო, და რომელიც
Line of edition: 24     
ჩემი ბედისა არ იყო, რაოდენც ვდივე, ვერ მივეწიეო.
Line of edition: 25     
მაშა, აწვე რომ მოჭირვება დავიწყოთ და ან უქმად ვიყოთ, არც
Line of edition: 26     
ერთით არა იქნება რა: რაც პირველ ჩუენთჳს ბედად არ განწესებულა,
Line of edition: 27     
მის მეტი არა მოგუეცემა რაო, როგორც მათ მეფის
Line of edition: 28     
ორთა ძეთა არაკი ჩემს სიტყუას ემოწმება, რომ ერთს გაურჯელად
Line of edition: 29     
თვისის მამის საუნჯე ჴელთ ჩაუვარდა და მეორემ მის
Line of edition: 30     
საუნჯის ხალისითა ჴელმწიფობაცა და მამული ჴელით გაუშვა
Line of edition: 31     
და ყვალაკა დაკარგა.
Line of edition: 32        
მამამან ჰკითხა, როგორ ყოფილაო?



Line of edition: 33  
შვილმა თქუა არაკი

Line of edition: 34  
[ჴელმწიფის ორი ვაჟი]      Page of alt.ed.: D_64 


Line of edition: 35        
ჰალაბის ქუეყანას ერთი ჴელმწიფე იყო, ამაღლებული და
Line of edition: 36     
სვიანი, ბრძანებაგავლენილი, მრავალჟამიერი და ბრძოლათა და
Line of edition: 37     
ომსა შინა გამოცდილი, და დღე-ღამეთა ფერქცეულება მრავალგზის
Page of edition: 278   Line of edition: 1     
ენახა. ორნი ძენი ჰყუეს, ჭაბუკობის სილაღის მორევთა
Line of edition: 2     
შინა მცურავნი, გამარჯვების ღვინით შებრუჟებულნი; ნიადაგ
Line of edition: 3     
განცხრომასა, ლხინსა და საკრავთა შეექცეოდენ, ამ ჴმის სიმღერას
Line of edition: 4     
ჩანგითა და ჩაღანის პირით ისმენდენ. /      Page of alt.ed.: T_113 



Line of edition: 5  
ლექსი


Line of edition: 6        
ლხინსა და შვებას ვეცადოთ, ვირემ თუალს დავიხუჭევდეთ
Line of edition: 7        
სთველი მოდის და არე რბის, ვიპყრათ, ვერ დავიმუჭევდეთ.


Line of edition: 8        
ჴელმწიფე დიდად გამოცდილი იყო და მრავალთა საუნჯეთა      Page of alt.ed.: C_70 
Line of edition: 9     
უფალი, და თუალ-მარგალიტთა და სამკაულთა რიცხვი არ
Line of edition: 10     
იცოდა. შვილთა რა უმართებულოდ ქცევით ხედვიდა, დაღონდა,
Line of edition: 11     
ამისთჳს რომე მისა შემდგომად მისი სიმდიდრე გაიბნეოდა
Line of edition: 12     
და უადგილოს ალაგს დაუჭირებლად ქარის სატაცებლად შეიქნებოდა.
Line of edition: 13     
მის ქალაქის ახლოს ერთი მარტომყოფი განშორებული
Line of edition: 14     
იყო, ამ სოფლის დიდებისათჳს ზურგი შემოექცია და
Line of edition: 15     
პირი მის სოფლის გზისაკენ საგზლიანად მიეპყრა.



Line of edition: 16  
ლექსი


Line of edition: 17        
გული შესწოდა სურვილის ბრწყინვალებისა ალითა
Line of edition: 18        
ტრფიალებითა მოწყლული უდაბნოს მყოფთა ძალითა.


Line of edition: 19        
ჴელმწიფე იცნობდა და დიდი სასოება ჰქონდა მისგან. და
Line of edition: 20     
თჳსი საგანძური ყოველი/ვე სხუათაგან უცნაურად შემოკრიბა,      Page of alt.ed.: A_47 
Line of edition: 21     
რომელ არარა კაცთაგანმან არა უწყოდა და მას მარტომყოფსა
Line of edition: 22     
მიანდო და მისსა ქუაბთა შინა დამარხვა უბრძანა და ანდერძად
Line of edition: 23     
ესე დაუგდო:
Line of edition: 24        
-- სვეცუდობამან და დიდობისა ბედძნელობამან ჩემთა შვილებთაგან
Line of edition: 25     
საკეთილო პირნი მიიტაცეს. აწე ჩემის სვესვიანობის
Line of edition: 26     
წყაროს სათავე, რომელ, მირაჟის** მსგავსად, მოჩუენების
Line of edition: 27     
კიდე არა არის რა, რა მიწათა სიღნიოშეთა დაშრეს, შვილნი
Line of edition: 28     
ჩემნი უქონელნი თუცა შეიქნენ და დაჭირება მიადგეს, მაშინ
Line of edition: 29     
მათ ეს საუნჯე და საქონელი გამოუჩინეო, ნუთუ, შეწუხებისა
Line of edition: 30     
და გაჭირების ნახვას უკან ჭკუა მოიპოონო და მერმე ეს უნჯი
Line of edition: 31     
რიგიან მოიჴმარონო, უმსგავსოდ არ წარაგონო და ცუდად არ
Line of edition: 32     
განაბნიონო.
Line of edition: 33        
მან მარტომყოფმა მეფის ბრძანება აღასრულა; და მეფემ
Page of edition: 279   Line of edition: 1     
არავისგან ცნობისათჳს თჳს საწოლს შიგნით ერთი ადგილი
Line of edition: 2     
შემზადა ყვალაკას ასე ეგონა, თჳსი სალარო მაში დაუმარხავსო,
Line of edition: 3     
და მისი ძენიც გულდაჯერებულნი იხარებდეს და იტყოდენ
Line of edition: 4     
გონებათა შინა: თუცა დაჭირება რამე შეგვემთხვას, რაცა მუნ
Line of edition: 5     
შეკრებულია, ჩუენთა სიცოცხლეთა საზრდოდ გუეყოფაო. რა
Line of edition: 6     
მცირემან ხანმა გამოვლო, მეფე და იგი მარტომყოფი, ორნივე
Line of edition: 7     
სიკუდილის მასპინძლობისა წვე/ულად წავიდენ და, სოფლის      Page of alt.ed.: T_114 
Line of edition: 8     
მოსთვლების ღვინით მთვრალნი, შებნედილნი დაეცნენ.



Line of edition: 9  
ჩახრუხაული


Line of edition: 10        
ვინც დაიბადოს, ვერ დაიქადოს, რომე არ შესვას ესე სასმელი;
Line of edition: 11        
ამ სოფლის წესი, გუართ დანაწესი, ლახვარი ეცეს გულთა სასმელი!      Page of alt.ed.: D_65 


Line of edition: 12        
და საუნჯე იგი, რომელი მას მარტომყოფსა თჳს სენაკში
Line of edition: 13     
დაემარხა, ყოვლის კაცისაგან შეუგნებელი დარჩა და არავინ
Line of edition: 14     
უწყოდა. მეფისა იგი ძენი, მამისა სიკუდილს უკან, მამულისა
Line of edition: 15     
და საქონლის გაყოფაზედ აიშალნენ და მათ შუა ბრძოლა შეიქნა.
Line of edition: 16     
უხუცესმა ძმამ ძალითა და უფროსობის გზით უმცროს
Line of edition: 17     
ძმას სძლია, რაც მამის დანარჩომი იყო, სრულობით თჳთან
Line of edition: 18     
დაიპყრა და დაეპატრონა და უმრწემესი ძმა სრულობით ცალიერი
Line of edition: 19     
გააძო. ჴელმწიფობისა და / საქონლისაგან უიმედო და უნაწილო      Page of alt.ed.: C_71 
Line of edition: 20     
დარჩა, თჳს გონებათა შინა თქუა: რადგან სიდიდისა და
Line of edition: 21     
სიმაღლის მზემან პირი დასავალს ჩასვლისაკენ გაიბრუნა და
Line of edition: 22     
ჩალხისა ბრუნვამან, გატანჯვათა ჴელოსანმა, ჩემზედ ორგულობა
Line of edition: 23     
და მტერობა გამოიჩინა, აწ კიდევ ამ სოფლის ნდომასა
Line of edition: 24     
და ჴელის კიდებას რაღა ჴელი ეყრებისო? თქუა:



Line of edition: 25  
შაირი


Line of edition: 26        
სოფელი სიყმით, სიბერით, კაცთ ახლავს მოუჴმარებლად:
Line of edition: 27        
დღეს შენია და ხუალ სხვისა, დავალს ყვალასთან სარებლად!
Line of edition: 28        
ქრთილად მჩანს ესე საწუთო, ქრთილთავე შესადარებლად.
Line of edition: 29     
და   სჯობს, ცათა სახლი ვიშენო თავისა შესაფარებლად.


Line of edition: 30        
ამის უკეთეს რაღასა ვიქ, რადგან ბედნიერობის საყელო
Line of edition: 31     
ნებიერობის ჴელიდამ დამვარდა, აწ სიმართლის დაჯერების
Line of edition: 32     
კალთა ჴელთ ვიგდო და მარტომყოფობის ხარისხი რადგან გაურჯელი
Line of edition: 33     
მეფობა არის, იგი ჴელად ავიღოო. თქუა:



Line of edition: 34  
შაირი


Line of edition: 35        
უდაბნოს მყოფთა სარწმუნო რაცა აქუსთ, უცოდველია:
Line of edition: 36        
არა აქუსთ რა და ყვალა აქვსთ, ახალია თუ ძუელია.
Page of edition: 280   Line of edition: 1        
მწირი ჰქვიათ და მათა აქუს ქუეყნის მეფობა ვრცელია
Line of edition: 2     
და   მსოფლიო ზრუნვას ევლტიან, მას ესვენ, ვინცა მცველია.      Page of alt.ed.: T_115 


Line of edition: 3        
მერმე, ამა აღთქმისა გონებითა ქალაქი გამოვლო და გონებათა
Line of edition: 4     
შინა იტყოდა: მარტომყოფელი იგი, რომელი მამისა ჩემისა
Line of edition: 5     
მეცნიერი იყო, მივიდე მასთანა და მის სენაკს დავდგე და
Line of edition: 6     
მისსა ფერჴთა თანა ვიღვაწო, და მასთან ლოცვისა გზებსა
Line of edition: 7     
ვიწვრთიდეო.
Line of edition: 8        
რა მუნ მივიდა, სცნა, მისის სულის ზორაყი გუამის გალიათაგან
Line of edition: 9     
გასულიყო და სამოთხის წალკოტისაკენ გაფრენილიყო
Line of edition: 10     
და მისი სენაკი გულგანათლებულის მარტომყოფელისაგან
Line of edition: 11     
დაცარიელებულიყო. მცირე ხანს მისმან ნავღელმან შეაწუხა
Line of edition: 12     
და მერმე მას ადგილს დასადგომელად გული დააჯერა და დიდისა
Line of edition: 13     
წადილითა მას სენაკში დაემკვიდრა. მის ადგილის სიახლოეს
Line of edition: 14     
ერთი ჭა იყო, მას უდაბნოდამ ჩაეთხარათ და მისი გზა უდაბნოში
Line of edition: 15     
გამოეღოთ, რომე მის ჭის წყალი უდაბნოში მოვიდოდა
Line of edition: 16     
და მუნ მყოფნი მას ჰჴმარობდეს. ჴელმწიფის შვილმან ერთს
Line of edition: 17     
დღეს ჭაში თოკი ჩაუშვა, სხვა რამე ჴმა გამოჰჴდა. ჩაიხედა
Line of edition: 18     
ჭათა შინა, წყალი არა იდგა, ეწყინა და თქუა: რა დამართებია
Line of edition: 19     
ჭასა ამას, რომე წყალი არა დისო? ნუთუ, ჩამოიზვლა ორმო
Line of edition: 20     
და მის გამო სადინარი წყლისა / წაიფარაო? ამის საცნობელად      Page of alt.ed.: A_48 
Line of edition: 21     
ჭათა შიგან ჩავიდა და ორმოთა გარემოთა სინჯვიდა. მუნ შინა      Page of alt.ed.: D_66 
Line of edition: 22     
ერთი ჴურელი ნახა, იქიდამ ერთი რამ მის წყლის გზათა ჩავარდნილიყო
Line of edition: 23     
და მის გამო წყალი აღარ / მოდიოდა. რა ნახა,      Page of alt.ed.: C_72 
Line of edition: 24     
თქუა: ამისი წყალი სად უნდა დიოდესო და ან ეს ჴურელი
Line of edition: 25     
სადა გავაო? რა ის ჴვრელი გასაგანიერებლად თხარა, ფერჴი
Line of edition: 26     
რა ჩადგა, მაშინვე საუნჯე იგი პოვა.
Line of edition: 27        
ჴელმწიფის შვილმან, რა უამრავი საფასე და განძი ნახა
Line of edition: 28     
ღ(მერ)თს მადლობა შესწირა და თქუა: თუცა ურიცხვი საფასე
Line of edition: 29     
და თუალ-მარგალიტია, ამისთუს ღ(მერ)თს მონობიდამ და ამ
Line of edition: 30     
მარტოყოფისაგან ჴელს არ ავიღებ და არას დაჭირებითა არ გავალო
Line of edition: 31     
და ამას მის გზაზე წარვაგებო.



Line of edition: 32  
ტაეპი


Line of edition: 33        
ამ დაფარულით ვნახოთა, რასა შობს, რას ვასახოთა.


Line of edition: 34        
მის უხუცეს ძმასა გულდაწყნარებით მოსვენება ჰქონდა:
Line of edition: 35     
ლაშქართა ჯამაგირსა აღარ აძლევდა, გლეხისა** არას ზრუნვიდა.
Page of edition: 281   Line of edition: 1     
მამის სალარო აგრევე დამარხული ეგონა და მისი იმედნეული,
Line of edition: 2     
რასც შოობდა -- ცუდად წარაგებდა; ამპარტავნობისა
Line of edition: 3     
და მედიდურობისაგან ძმა გაეძო და მისი არა იამებოდა რა.
Line of edition: 4     
ამასობაში ერთი მტერი აუჩნდა, ბუმბერაზნი მოიმჴრო და მისის
Line of edition: 5     
თემის დასაპყრობელად ჴრმლის / კრვად წამოვიდა. ჴელმწიფე      Page of alt.ed.: T_116 
Line of edition: 6     
ესე, საფასეუქონელი, ლაშქარმოშლილი, მოვიდა, სადაც
Line of edition: 7     
მამის საუნჯე დამარხული ეგონა -- მით ლაშქარი მოემრავლა.
Line of edition: 8     
რაზომცა ძებნა, ვერა პოვა; ცდილობდა და მრავალს მიზეზს
Line of edition: 9     
ეძებდა -- საწადლის მოსავლისაგან სრულობით უნაყოფო
Line of edition: 10     
დარჩა.



Line of edition: 11  
შაირი


Line of edition: 12        
რასაცა გეტყვი, ეს რჩევა შენდა დაიდევ წინარე:
Line of edition: 13        
გულთაგან ზრუნვა გააძე, ნავღელი მოსაწყინარე.
Line of edition: 14        
სისხლის სმა არის ურგებად, თავი შრომაზედ ვინ არე,44*
Line of edition: 15     
და   რაც შენი ბედი არ არის, ვერ ჰპოო შესაძინარე!


Line of edition: 16        
რა მის საუნჯის პოვნის სრულიად უიმედო შეიქნა, სხვა
Line of edition: 17     
ჴერჴებით ესოდენ იღონისძია, ლაშქარი რამ შეიყარა და საბრძოლად
Line of edition: 18     
პირი მტერს შეაქცია. ქალაქით გამოვიდა; და საომრად
Line of edition: 19     
რა მიდგნენ, ორსავე მჴარეს რაზმი გააწყვეს. და სასიკუდილო
Line of edition: 20     
ცეცხლი აღაგზნეს. მის მტრის ლაშქრიდამ გამონატყორცი
Line of edition: 21     
ერთი ისარი მეფეს საკუდავთა ადგილს ეცა და იქივე სული
Line of edition: 22     
წარჴდა. აგრევე აქადამ ნასროლმა ისარმა მის მჴრის მეფე
Line of edition: 23     
მოკლა. ორნივე ლაშქარნი დარჩენ უპატრონონი. ახლოსახლორე
Line of edition: 24     
იყვნეს, რომე ბრძოლისა ცეცხლსა შინა შეტკეცილნი
Line of edition: 25     
ორთავე მჴართა იწვებოდეს. მერმე ორთავე / ლაშქართა სპასპეტთა
Line of edition: 26     
ჯარი დაამშვიდეს და შეიერთნენ და არჩიეს და დაასკუნეს:
Line of edition: 27     
სამეფო ნათესავთაგან ერთი გუნებაუხვი, საქციელპატიოსანი      Page of alt.ed.: D_67 
Line of edition: 28     
პოონ ვინმე და იგი გაიმეფონ და ორთავე ქუეყანათა
Line of edition: 29     
საქმე და საურავი მაზედ მიაგდონ. ყოველთა კაცთა ჭკუა ამა
Line of edition: 30     
საქმესა მიემოწმა და თქუეს: თუცა ქუეყნის მპყრობელობა და
Line of edition: 31     
მისის ბედნიერობის ამაღლება -- სამეფოსა გვირგვინთა თავს
Line of edition: 32     
დადგმა -- მისთჳს მოჴდებოდეს, და ქუეყანისა გარიგებისა ბეჭედი
Line of edition: 33     
მას ეფერებოდეს, ჩუენის მეფის უმრწემესი ძმა არის და
Line of edition: 34     
მას მივანდოთო. შეითქუეს წარჩინებულნი და მის უდაბნოს
Line of edition: 35     
კარს მიადგეს და / ჴელმწიფის ძე ამაღლებულის დიდებით
Line of edition: 36     
სოროს მოწყინებიდამ და მარტომყოფობისაგან აღმატებულს
Line of edition: 37     
სრას მოიყვანეს და სახელმწიფო** სნატთა ზედა დასვეს და,      Page of alt.ed.: C_73 
Page of edition: 282   Line of edition: 1     
ღ(მრ)თის წყალობითა, ის საფასეცა და მაშინ სამეფოცა მას
Line of edition: 2     
დარჩა.



Line of edition: 3  
*
Line of edition: 4  
* *


Line of edition: 5        
ეს არაკი ამისთვის მოგახსენე, არას საცადლითა და არას
Line of edition: 6     
მოჭირვებითა საშოვარი არ იშოების, ღ(მრ)თის მოწყალებას
Line of edition: 7     
უნდა მიენდოს / და მისგან კეთილის მონიჭებას მოელოდეს და      Page of alt.ed.: T_117 
Line of edition: 8     
ზურგი მის მიერს სასოებას მიაყრდნასო. თქუა:



Line of edition: 9  
შეწყობილი


Line of edition: 10        
ღ(მრ)თის მინდობა სჯობს ყოელსა ვაჭრობა-მუშაკობასა
Line of edition: 11        
რა უკეთეა, რაც მოგცა მის სილამაზე-მკობასა?
Line of edition: 12        
გული მას მტკიცედ მიანდევ, ნუ მისდევ ეშმაკობასა
Line of edition: 13        
შენი მდღევარი მოგეცეს, ვით ხელი აშიკობასა.
Line of edition: 14        
თუცა მოითმენ, მოგივა, დაეხსენ არაკობასა
Line of edition: 15        
და შენმა ტრფიალმან გამოვლოს კლდოანი, ვით ვაკობასა.


Line of edition: 16        
რა შვილმან ეს არაკი გაათავა, უთხრა მამამან:
Line of edition: 17        
-- რაცა მითხარ, გზიანი და კეთილი / იყო, მაგრამ სოფელი      Page of alt.ed.: A_49 
Line of edition: 18     
ესე საზოგადოდ შემწედ დაუცს ბრძანებასა ღ(მრ)თისასა, და
Line of edition: 19     
უფროსი-ერთი საწუთროს საქმე რაცა ჩანს, მიზეზზედ ჰკიდია
Line of edition: 20     
ამისთჳს მოცალებისაგან ჴელოსნობისა და მუშაკობის სარგებელი
Line of edition: 21     
უკეთესია. მოცალების სარგებელი მოცალებით მინდობილსა
Line of edition: 22     
ოდენ მიეცემის, და მუშაკობისა და ჴელთსაქმრის სარგებელი
Line of edition: 23     
თვითანცა და სხვათაცა სარგოდ მიხვდების. ესე საჩინოა, კეთილი
Line of edition: 24     
საქმე და კაცის სიკეთე ესე არს: მისის სიკეთისაგან
Line of edition: 25     
სხვათაც ერგოს. რომელსაცა სხვათა რგება ძალუცს, უდებებით
Line of edition: 26     
არ შეეწიოს და მარტო თჳსა რგებასა ცდილობდეს, ბოროტს
Line of edition: 27     
იქს. არა გასმია მის კაცისა ჰამბავი, ქორისა და ყუავის საქმეს
Line of edition: 28     
უკან კეთილი მიზეზი დაუტევა და ამ მიზეზით ღ(მრ)თის რისხვას
Line of edition: 29     
მიხვდა?
Line of edition: 30        
შვილმა ჰკითხა, ვითარ ყოფილაო?



Line of edition: 31  
მამამან თქუა არაკი

Line of edition: 32  
[გაურჯელი მწირი]


Line of edition: 33        
თქმულა, ერთი მწირი ტყეთა შინა ვიდოდა, ცხონებისა
Line of edition: 34     
ნიშატთა და ღ(მრ)თის საკუირველებათა საქმეთა იგონებდა.
Line of edition: 35     
ანაზდეულად, ერთი წერვალო სწრაფი ქორი ნახა, ცოტა რამ
Page of edition: 283   Line of edition: 1     
ჴორცი კლანჭითა ეჭირა / და ერთსა ხესა დაბრუნევდა. მოჭირვებულის      Page of alt.ed.: D_67 
Line of edition: 2        
ფრინვითა ბუდისა ახლო მოსლვასა ცდილობდა.
Line of edition: 3     
მწირმან მას გაცდით ჭვრეტა დაუწყო. ნახა ყუავი ერთი უფრთო
Line of edition: 4     
და ბოლოდაცვინული ბუდეთა ჯდა და ქორი მას ყუავთა მის
Line of edition: 5     
საჭმლითა ზრდიდა. მწირმა ღ(მე)რთს მადლობა შესწირა და
Line of edition: 6     
თქუა:
Line of edition: 7        
-- შენიმცა ჴელმწიფობა და მაცხოარება იქებისო, რომე
Line of edition: 8     
უნაკრტენოსა ყვავსა, რომელსა ფრენა არ ძალუცს და სლვისა
Line of edition: 9     
ღონე არა აქუს, ერთსა ბუდეთა მდებარე, უსაზრდელოდ და
Line of edition: 10     
უმწეოდ არცა ესე დაგიტევებიაო. / თქუა:      Page of alt.ed.: T_118 



Line of edition: 11  
ჩახრუხაული


Line of edition: 12        
მიწისა პირი, ღ(მრ)თივ განაპირი, ტაბლად გვიშლია სრულად ცხოელთა
Line of edition: 13        
მოყვარე-მტერთა, ჩვილთა და ბერთა გვზრდის და გვალხინებს უხვად ყოელთა:
Line of edition: 14        
კაცთა, ფრინველთა, ვინ დარბის ველთა, თევზთა და მძრომთა, აგრევ მძოელთა!
Line of edition: 15        
და ფასკუნჯით, ბუზით, ნადიმად უზით, საზრდელს არ გვაკლებს, სასმელთა სველთა.


Line of edition: 16        
აწე მე რადგან ჩემსა მდღევარსა არ დაჯერებულვარ და თავი
Line of edition: 17     
სიხარბის ზრუნვითა უდაბურთა და უგზოთა ადგილთა ჩამიგდია
Line of edition: 18     
და რას ჴერჴით თითო ლუკმა პურს აქა-იქ მოვიშოებ და
Line of edition: 19     
სარწმუნოებას სიმართლეს ვასუსტებ, თქუა:



Line of edition: 20  
ლექსი


Line of edition: 21        
მდღევრის თავსმდები მდღევარად არს მომცემელი ზენითა
Line of edition: 22        
მაშა, აქა-იქ რასა ვალ, ვითა გლახაკი რბენითა?
Line of edition: 23        
მოთმენით გული დავსცალო სულთქმისა ამოდენითა
Line of edition: 24        
და დღითი-დღე ხვედრსა დავსჯერდე, ვიკმაო ეს ოდენითა!


Line of edition: 25        
აწ ეს მიჯობს, ამას იქით მოცალების თავი მარტოობის
Line of edition: 26     
მუჴლთა ზედა დავსდვა და კალამი მოღვაწებისა წერილისა
Line of edition: 27     
პირსა გავკრა, ჴელი ქუეყნიერის ლიქნისაგან დავიბანო და
Line of edition: 28     
ერთსა კუთხეთა დავსჯდე და უდაბნოთ მყოფთა წესითა გული
Line of edition: 29     
უზაკუელის რიცხვის მიზეზითა ღ(მერ)თსა შევაკრაო.



Line of edition: 30  
ლექსი


Line of edition: 31        
სასოდ ღ(მერ)თი სჯობს, ვიდრეღა მთავართ შეწევნა-გებასა
Line of edition: 32        
რა მათგან სულნი განვიდენ, განხრწნად იწყებენ გდებასა.**


Page of edition: 284  
Line of edition: 1        
რა სამსაოდენ დღე და ღამე მარტოდ სენაკთა დაეყუდა და
Line of edition: 2     
ვერარა მოსავლის პირი ვერ გაიცადა, უჭმელობით დამჭლდა და
Line of edition: 3     
დასუსტდა. მისი სიმჴნე და ღონე ესრე მიეღო, ვეღარც ილოცა
Line of edition: 4     
და ვერარა მეუდაბნოის რიგი ვეღარა ქნა, ვეღარც მარტოობას
Line of edition: 5     
დაადგრა და ვეღარც მოყვსიანობასა. ამისთჳს ღ(მრ)თის რისხვა
Line of edition: 6     
მოევლინა.
Line of edition: 7        
რადგან ამ სოფლის მიზეზი, გზა და რიგი მეშუალობითა
Line of edition: 8     
და შემწეობით გარიგებულა, ღ(მრ)თის ძლიერებისაგან შესაძლებელია,
Line of edition: 9     
რომე / უმიზეზოდ საქმე იქმნას, მაგრამე ბრძანებაა:      Page of alt.ed.: T_119 
Line of edition: 10     
შრომითა და პირის ოფლითა სჭამდენ პურსა და ერთმანეთს
Line of edition: 11     
სარგებელს და შეწევნას მისცემდენ ქუეყანისა საქმისა გასამართველად.
Line of edition: 12     
და ესე უმჯობესია, შენ სხვასა არგებდე, / ვირემ      Page of alt.ed.: D_69 
Line of edition: 13     
შენ სხვისაგან რგებას ცდილობდეო. თქუა:



Line of edition: 14  
ლექსი


Line of edition: 15        
ქორულად მოინადირე, შენგან საზრდოთა ყვაოდენ
Line of edition: 16        
სხვისა ნაღვაწი ნუ გინდა, ვითა ქორისგან ყვავ ოდენ.



Line of edition: 17  
*
Line of edition: 18  
* *


Line of edition: 19        
ესე არაკი ამაზედ მოვიყუანე, რომ სცნათ: უმიზეზოდ არა      Page of alt.ed.: A_50 
Line of edition: 20     
საქმე არ იქნება. საუკეთესო მინდობა ეს არის, მიზეზისა რასამე
Line of edition: 21     
გზით გარჯილობის მცდელი იყოს და ღ(მრ)თის მინდობასა და
Line of edition: 22     
მადლობაზე იდგეს და იმედის საქმით მსოფლიო სარგებელს
Line of edition: 23     
იჭირვოდეს. ერთს ბრძენს უთქუამს: მუშაკობდე და შვრებოდე,
Line of edition: 24     
რათა მცონარება არ გეუფლოსო, მდღევარისთუის ღ(მერ)თს
Line of edition: 25     
მადლობდე, კერპი არ შეიქნაო! თქუა:



Line of edition: 26  
შაირი      Page of alt.ed.: C_75 


Line of edition: 27        
მინდობას ნუ შეუდრკები, შემწე გიყვარდეს მცნებითა
Line of edition: 28        
მუშაკნი ღ(მერ)თსა უყვარან სიმტკიცით, არ ოცნებითა
Line of edition: 29        
მიმდო თუცა ხარ, ცდაცა ყავ მუშაკობისა თნებითა
Line of edition: 30        
და საქმე ქენ, მაგრამ იმედი ღ(მერ)თსა მიანდევ ნებითა


Line of edition: 31        
მეორე** შვილმან სიტყუა შეჰკადრა და თქვა:
Line of edition: 32        
-- მამაო, ჩუენ არცაღა ღ(მრ)თისა მინდობილ ვართ და არცა
Page of edition: 285   Line of edition: 1     
მოშოებისა ღონე გუაქვან, რომე შემოკრებასა ჴელი მივჰყოთო
Line of edition: 2     
და მრავალმოწყალემა ღ(მერ)თ(მ)ან თჳსი უხვის საუნჯით
Line of edition: 3     
რაჲც ენებოს, ჩუენად ბედად იგი ქნასო.
Line of edition: 4        
მამამან უთხრა:
Line of edition: 5        
-- საქონელთ შოვნა ადვილია და შენახვა და მოჴმარება --
Line of edition: 6     
ძნელი. რა საქონელი კაცმან იშოვნოს, ორი რიგი განკრძალვა
Line of edition: 7     
უჴამს: პირველად, ესრეთ შეინახოს, არ განაბნიოს და სხუაცა
Line of edition: 8     
შემატოს; მეორედ, მტაცებელსა და მპარავთა და მეკობრეთაგან
Line of edition: 9     
დაიფაროს, საფასეთა მოყუარენი მრავალი უვის და მის საფასისა
Line of edition: 10     
უფალსა მტერი უამრავი ჰყავსო. თქუა:



Line of edition: 11  
ჩახრუხაული


Line of edition: 12        
ცათ ეტლთა ქცევა, მალ-მალ მოქცევა, ჩუენთა ნიადაგ არ გვტაცებს ლართა,**
Line of edition: 13        
მაგრამ მრავალგზით, მთუარითა და მზით, მეფეთ ვაჭარნი გაძარცვეს მჯდართა.      Page of alt.ed.: T_12 


Line of edition: 14        
მეორედ, მისის სარგებლის მოსავალი რიცხვით შეიგნას და
Line of edition: 15     
იცოდეს და სათავნოსა არა მოაკლოს, და თუცა მისი სარგებელი
Line of edition: 16     
არ იკმაა და თავნისაგან წარგება დაიწყო, მცირესა ხანთა დასრულდება
Line of edition: 17     
და ოქროსა ნაცვლად მტვერი გამრავლდება. უთხრა:



Line of edition: 18  
ლექსი


Line of edition: 19        
თუ ზღვასა წყალი არ შესდის, იგიც დაშრება, ვიცითა
Line of edition: 20        
კლდეს ძირს უკაფდე ნიადაგ, ვერ დადგეს იგ სიმტკიცითა.


Line of edition: 21        
ვისცა მოსავალი არა ჰქონდეს და ხარჯსა არ ეკრძალებოდეს,
Line of edition: 22     
გინა მოსაგებელთაგან წარსაგებელი მეტი აქვნდეს, იგი
Line of edition: 23     
მთხოვარებისა მორევთა ჩავარდეს და საქმე სიკუდილის ნატრად
Line of edition: 24     
გაუჴდეს, რაგვარადაც საქმეგაცუდებულმან [თაგვმან] ჯავრით
Line of edition: 25     
თავი მოიკლაო.
Line of edition: 26        
შვილმან ჰკითხა, ეგე საქმე რაგვარად ყოფილაო?



Line of edition: 27  
მამამან თქუა არაკი

Line of edition: 28  
[თაგვი და ხვარბლის ორმო]


Line of edition: 29        
უთქუამთ, ერთს მჴუნელსა თჳსი საზრდო ხვარბალი შეენახა      Page of alt.ed.: D_70 
Line of edition: 30     
და მისი მოგონების კარი მაგრიად დაეჴშაო, ვირემ ერთჟამ
Page of edition: 286   Line of edition: 1     
დაჭირების დღე მოჴდეს და მის შეზარების დროს ვისარგებლოო.
Line of edition: 2     
მაშინ ერთი თაგვი, ყოველთა მეკობრეთაგან უჩქარესად,
Line of edition: 3     
მთუარის კალოდამ მარცვალთა და ცისაგან ვარსკულავსა
Line of edition: 4     
მრისხანეს ჭანგითა მოიტაცებდა. მის ხვარბლის ორმოს ახლორე
Line of edition: 5     
სორო ჰქონდა და დღე და ღამე მის მიწის ქუე ჴვრელთა
Line of edition: 6     
სთხრიდა. მის მთხრელობასა შინა, ანაზდად, მის ორმოში გამოჴვრიტა
Line of edition: 7     
და ხვარბალმან წვიმასავით ზეიდამ დენა დაიწყო.
Line of edition: 8     
თაგვსა საზრდელი მოაკლდა. რა ხვარბალი დანაცვივნი ნახა
Line of edition: 9     
ღ(მერ)თს / მადლობა დაუწყო, რადგან უსასყიდლო თუალი მან      Page of alt.ed.: C_76 
Line of edition: 10     
იმედად იშოვნა. რა მრავალი მოსავალი ნახა, ფარაოს სიდიდე
Line of edition: 11     
და ფრიდონის მასპინძლობა დაიწყო45* რა თაგვთა ეს ამბავი
Line of edition: 12     
მიესმათ, ყოველნი წელშერტყმულნი მის წინაშე მონურად
Line of edition: 13     
წარმოდგეს.



Line of edition: 14  
ლექსი


Line of edition: 15        
მაფერებელნი მოყუასნი მოვლენ და გედასებიან
Line of edition: 16        
მწერსავით სიტკბოს მოსდევენ, შენთანა არ მოკუდებიან.      Page of alt.ed.: T_121 


Line of edition: 17        
სიმაძღრის მდეველნი და სირჩათა მსმელნი თაგვნი მოვიდენ
Line of edition: 18     
და გარ შემოუგროვდენ, და რაც მათის წესით საფერებელი და
Line of edition: 19     
საქებარი სიტყუა მას იამებოდა, მას მოახსენებდენ, ენას მისის
Line of edition: 20     
ლოცვისა და შესხმის კიდე არას აუბნებდეს. იგი თაგვიცა
Line of edition: 21     
უგუნურებით ამპარტავნობდა და თჳსის თავის ქებისა და კუეხნის
Line of edition: 22     
მეტს არას იტყოდა. მათ აძლევდა, ხარჯევდა და აფორიაქებდა.
Line of edition: 23     
ესე იმედი ჰქონდა, რომ ეს ხუარბალი მრავალია და ნიადაგ      Page of alt.ed.: A_51 
Line of edition: 24     
ესრე მოედინებაო. დღე-ყოველ თჳს მეგობართ ხვარბლით
Line of edition: 25     
დატვირთულს წარავლენდის, საბოლოოსას არას სინჯვიდა
Line of edition: 26     
და სახვალ-ზეგიოს არ იგონებდა. იტყოდის



Line of edition: 27  
ტაეპსა


Line of edition: 28        
მწდევ, დღეს დამათვერ, ხვალ ვიცდი მათ ვერ.


Line of edition: 29        
რა თაგვნი ამა ლხინსა და განცხრომათა იყუნეს, მაშინ
Line of edition: 30     
სიყმილის ვიწროებამან ჴელ-ფერჴთა ღონე მოშალა და შიმშილობის
Line of edition: 31     
ცეცხლი ღვიძლდამწვართ გულთა შინა უშეშოდ აღაგზნა.
Line of edition: 32     
ყოველთა ადგილთა ერთისა პურისათჳს ერთსა სულსა
Line of edition: 33     
აძლევდეს და არავინ სყიდულობდა; / სისხლისა სათავნოსა      Page of alt.ed.: D_71 
Line of edition: 34     
ხვარბალთა ზედა მისცემდეს და არავინ იღებდა.



Page of edition: 287  
Line of edition: 1  
შაირი


Line of edition: 2        
სიყმილისაგან მოყუარე მოყუარეთ ვერ იცნობდიან
Line of edition: 3        
მავედრებელთა ვედრება მსმენელთა არ ესმოდიან
Line of edition: 4        
კბილნი ბაგეთა მოჭმასა სტომაქნი ვითა სცნობდიან
Line of edition: 5     
და   მშიერთა ცრემლნი მაძღართა გულქვათა ვერ ალბობდიან.


Line of edition: 6        
მას თაგუსა მედიდურობის სიუხვითა ტაბლა კეთილისა საჭმლით
Line of edition: 7     
აევსო და ძუნწობის სახელი მიღმა გაეშორებინა და
Line of edition: 8     
არცა მის წელიწდის ნაკლულევანება სმენოდა. სამი-ოთხი
Line of edition: 9     
დღე რა გამოვიდა, მჴნველსა სულის დანა ძუალთა მიადგა, მას
Line of edition: 10     
ორმოს მოჰჴადა, ნახა -- მრავალი მოჰკლებოდა. ამისთვის სიოიანი
Line of edition: 11     
სულთქმა მდუღარისა გულიდამ აღმოადინა და მისის
Line of edition: 12     
მოკლებისათჳს მრავალი იზრუნვა. მერმე თქუა: გარდასულის
Line of edition: 13     
საქმისათჳს ტირილი ჭკვიანის კაცისაგან ხელთ მიმსგავსება
Line of edition: 14     
არისო. ესე სჯობს, ესე ხვარბალი აქადამ სხვასა ადგილსა
Line of edition: 15     
გარდავსცუალოო. მიჰყო ჴელი და დანარჩომს ამოღება დაუწყო
Line of edition: 16     
და სხვაგან წაიღო. მას თაგვსა, სოროსა მყოფსა, სილაღით
Line of edition: 17     
ვერა შეეგნა რა და განსვენებით ეძინა. სხვა მასთან
Line of edition: 18     
მყოფნი თაგვნიცა მის მჴვნელისა ფერჴის ჴმას ამპარტავნებით
Line of edition: 19     
ყურს არ უპყრობ/დეს და არცა რას ფრთხილობდენ. მათში      Page of alt.ed.: T_122 
Line of edition: 20     
ერთი მონა/ხული თაგვი იყო, რა ფერჴის ჴმის ალღო აიღო,      Page of alt.ed.: C_77 
Line of edition: 21     
ერდოთა ამოვიდა და ერთის ჴურელიდამ ჭვირვა დაიწყო. მჴვნელი
Line of edition: 22     
ნახა, ჩაირბინა და თჳს ამხანაგთ აცნობა და თუით გაძვრა
Line of edition: 23     
და წავიდა და სხვა თაგუნიც ყოველნივე თვითო ჴურელით
Line of edition: 24     
გაიპარნენ და მასპინძელი თაგვი მარტო დაუტევეს.



Line of edition: 25  
ჩახრუხაული


Line of edition: 26        
ყუალას ამისთჳს, ერთის ჟამისთჳს, ვითამ უყვარდი შენ სასურველად
Line of edition: 27        
საზრდელსა ხშირსა, ვითა ნახშირსა, უხვად უყრიდი ახალსა ძუელად.
Line of edition: 28        
რა საქონელი შეგექნა ბნელი, მათცა მოყვსობა ვერ გიყვეს გრძელად
Line of edition: 29        
შენი მოკლება, მათდა სარგებლად, მისთვის უნდოდათ სარგოსა   მქნელად.
Line of edition: 30        
ესრეთს მეგობარს, ბოროტად მცნობარს მაფერებელსა, რად იღებ ჴელად?
Line of edition: 31        
და სჯობს მოიძაგო, ან სამ წააგო, არ გიჩნდეს მათი გაყრანი ძნელად!


Line of edition: 32        
რა მეორეს დღეს თაგვი განსვენებიდამ ადგა, რა მიმოიხედა
Line of edition: 33     
თჳსი საყვარელთაგანი ვერავინ დაინახა. რაოდენც იჭვრიტა
Line of edition: 34     
მისის მოყვარეთაგან არავინ პოვა, ტირილით ესრე იტყოდა, და
Line of edition: 35     
თქუა:



Page of edition: 288  
Line of edition: 1  
ლექსი


Line of edition: 2        
ჰე, საყუარელნი მოყვასნი სად გამეცალნეს, სადა, რად?
Line of edition: 3        
რად მომიძულეს, რა იქნეს, ვინ ვპოო მათდა სადარად?!


Line of edition: 4        
რა მათი ამბავი ვეღარა შეიგნა რა, მისის საწოლით გამოვიდა,
Line of edition: 5     
შიმშილობა და პურის სიძვირე შეიტყო, ჩქარად მობრუნდა
Line of edition: 6     
/ და თჳსა სოროთა შევიდა, რომე თვისი საზრდო შეიკრიბოს      Page of alt.ed.: D_72 
Line of edition: 7     
და შეინახოს. რა ორმოდ მივიდა, მარცუალიც ვეღარ
Line of edition: 8     
იპოვა, რომე ერთჯერად გამაძღარიყო. მეტის დაღონებისა და
Line of edition: 9     
შეჭირვებისაგან სული ყიათა მოადგა, ესოდენ მიწათა თავი
Line of edition: 10     
აწყვიტა, ტვინი ზედ დაანთხია და ზრუნვისა აღბორგვებითა
Line of edition: 11     
სიკვდილის ფონში დაიღუპა და მიწათა გაერია.



Line of edition: 12  
*
Line of edition: 13  
* *


Line of edition: 14        
ამა არაკის სარგებელი ეს არის, რომ კაცმან ხარჯი და მოსავალი
Line of edition: 15     
უნდა შეასწოროს და რაც თავნი ჰქონდეს, მისი სარგებლით
Line of edition: 16     
საზრდო გაირიგოს და სათავნოს დაუკლებელად მართებულად
Line of edition: 17     
მოუაროს. თქუა:



Line of edition: 18  
ლექსი


Line of edition: 19        
თუ მოსავალი არ გქონდეს, სარვაგით ხარჯე, კუნესითა,      Page of alt.ed.: A_52 
Line of edition: 20        
მოსავლისა და ხარჯისა რიცხვს მალ ნახევდე წესითა. /      Page of alt.ed.: T_123 


Line of edition: 21        
მამამან რა არაკი დაასრულა, უმრწემესი შვილი ზე აღდგ[ა]
Line of edition: 22     
და სიტყვა საქებელის თუალ-მარგალიტითა მოოჭვილად შემზადა
Line of edition: 23     
და, თქუა: ჰე, მამაო! რომელმანც კაცთაგანმა თჳსი ქონება
Line of edition: 24     
კეთილად ამგზავროს და მისგან სარგებელი გაუმრავლდეს
Line of edition: 25     
მან კაცმა რაგვარად უნდა დახარჯოსო?
Line of edition: 26        
მამამან უთხრა:
Line of edition: 27        
-- მართებული რიგი ყოველს საქმეთა შინა ქებულა, და
Line of edition: 28     
უფრორე რომ იმყოფინოს საქონლის უფალმან, უნდა მოსავალთან
Line of edition: 29     
სარგებელი ორრიგად დასდვას: ერთად, რომე უადგილოს
Line of edition: 30     
ხარჯსა და მეტს წარსაგებელს გაეკრძალოს, რომე ბოლოდ
Line of edition: 31     
სასინანულოდ არ გაუჴდეს და გმობა და ძვირის ზრახვა
Line of edition: 32     
არ დაუწყონ და სა/კიცხელი ენა მაზედ არ აუბნან. ეს დაიჯერე,      Page of alt.ed.: C_78 
Line of edition: 33     
საქონლის ცუდს საქმეზედ გარდაგება ეშმაური საქმე არისო.
Line of edition: 34     
თქუა:



Page of edition: 289  
Line of edition: 1  
შაირი


Line of edition: 2        
მოხუეჭა და წარსაგები არ ქებულა შენაბედი
Line of edition: 3        
უხობაა მოსაწონი, ვისაც მისცე შენაბედი.46*
Line of edition: 4        
ძუნწობა სჯობს გაროქვასა, აფრინო-ღა შენა ბედი
Line of edition: 5     
და   უსარვაგო ხარკი მას ჰგავს, ცეცხლს მიუპყრა შენ აბედი!


Line of edition: 6        
მეორე, ავსა და სიძუნწის სახელს მოერიდოს. სიძუნწე
Line of edition: 7     
რჯულშიაც ცოდვაა და თემზედაც სასირცხო. ქუეყანათა
Line of edition: 8     
მპყრობელი თუცა იყოს და თუცა ავისმოქმედია, მტერთ გულისად
Line of edition: 9     
გაჴდების. ძუნწის საქონელი ბოლოდ მარბიელთა და მტაცებელთაგან
Line of edition: 10     
იავარ იქმნების, რაგვარადაც ერთს ავაზანს ხუთიექუსი
Line of edition: 11     
რუ შესდიოდეს და მას ავაზანს წყლის შედენის ოდენი
Line of edition: 12     
გასადენი არა ჰქონდეს, -- გზის სიმჭიდროობისაგან ყოელგან
Line of edition: 13     
ძალას დაატანს და კედელთა შინა წყნარად ჟონვასა და დენას
Line of edition: 14     
დაიწყებს, და ბოლოდ, ის ავაზანი ძირიან მოიშლება და სრულობით
Line of edition: 15     
დაინგრევა და მისი წყალი ცუდად ქუეყანას მოიცავსო.
Line of edition: 16     
თქუა:



Line of edition: 17  
შაირი


Line of edition: 18        
რა ძუნწმა თჳსი ქონება სიძვირით ვერ იჴმაროსა,      Page of alt.ed.: D_73 
Line of edition: 19        
მტაცებელთაგან გაიბნას, ვითა ბზე ქარმან აროსა.
Line of edition: 20        
თუ ტომთა დარჩეს, სწყევლიდეს, გინება არ აკმაროსა
Line of edition: 21     
და   აქ შერცხვეს, მერმე კი წაწყმდეს, ჩავარდეს ბნელსა ხაროსა.


Line of edition: 22        
რა შვილთა მამისა სწავლა მოისმინეს, მისი სიტყვა ასარგებლიანეს
Line of edition: 23     
და თითომან თითო საქმისა ჴელყოფად გული აღიძრეს.
Line of edition: 24     
უხუცესი ძმა ვაჭრობად გაემზადა შორთა გზათა და ჴელი
Line of edition: 25     
მოიწყო და წავიდა. თანა ორნი აზავერნი ჰყუეს, ერთისა ფურისა
Line of edition: 26     
ნაშობნი, რომელნი / მბრუნავისა ეტლისა კუროსა მათი      Page of alt.ed.: T_124 
Line of edition: 27     
ჭიდებისა ღონე არა ჰქონდა; ზოდიაქოსა ლომი მათის ძლიერებისა
Line of edition: 28     
შიშითა, მშიერს კატასავით, ძლიერს ჭანგსა უსუსურობის
Line of edition: 29     
ნუნათა შინა დამალვიდა.



Line of edition: 30  
ლექსი


Line of edition: 31        
ტანად პილოსა ოდენი, მებრძოლად ლომის სახენი
Line of edition: 32        
საჭვრეტლად ტურფად ლამაზი, სლვით მსგავსი ვერა ვნახენი.


Line of edition: 33        
ერთსა სახელად შუთურბა ერქუა და მეორესა --
Line of edition: 34     
მანდაბა. ვაჭარი იგი რთევდა აზავერთა მათ და დიდად
Page of edition: 290   Line of edition: 1     
ჴელს უწყობდა, მაგრამ გზის სიგრძემ და თემით-თემ სიარულმან
Line of edition: 2     
მიაჭირვა და სიმჭლე ეუფლათ. გზათა ზედა ლიამპალი
Line of edition: 3     
დახუდათ და გასლვასა შინა შუთურბა დაეფლა და ვეღარ ამოვიდა.
Line of edition: 4     
ვაჭარმა მრავლის ღონისძიებით ამოიყვანა და, რა სლვისა
Line of edition: 5     
ღონე აღარა ჰქონდა, ერთსა მოჯამაგირეს მიაბარა და მისი
Line of edition: 6     
მოვლისათუის ევედრა და, რა მოიმატოს და შეიძლოს, / მასვე      Page of alt.ed.: C_79 
Line of edition: 7     
მოგზაურთან მიყუანა ამცნო. მოჯამაგირეს ორსაოდე დღეს
Line of edition: 8     
მარტოობა მოეწყინა, შუთ[უ]რბა მუნ გაუშვა, პატრონს დაკარგვის
Line of edition: 9     
ამბავი მიუტანა. მას მეორეს სავანესა მანდაბაც მეტად
Line of edition: 10     
დაშურა და შუთურბას გაყრის ნავღელიც გაუმძლავრდა და
Line of edition: 11     
მოკუდა.
Line of edition: 12        
შუთურბამ მცირეს ხანთა შინა ღონე მოიცა და დაძვრა შეიძლო.
Line of edition: 13     
აქა-იქ საძოვარს ძებნა დაუწყო. ერთს შუენიერს სათიბს
Line of edition: 14     
შეხვდა, შაშპრარეული მრავალიფერი ყვავილი მოჰფენოდა
Line of edition: 15     
სამოთხის მეწალკოტესა / მას მისის შვენიერობისაგან გაოცებითა      Page of alt.ed.: A_53 
Line of edition: 16     
თითსა ზედა ეკბინა, ცას მისად სამზერლად გონება
Line of edition: 17     
აეხილებინა.



Line of edition: 18  
ჩახრუხაული


Line of edition: 19        
ყუავილოანი, ჩერო-მზოანი, მოლზედა წყალნი ხშირად დიოდეს
Line of edition: 20        
მის შემკობასა, ბანაკობასა, სამოთხის მცუელნი მეტად ჩიოდეს.


Line of edition: 21        
შუთურბას ადგილი იგი დიდად მოეწონა და დასადგომელი
Line of edition: 22     
ბარგი მუნ ჩამოჰჴადა. ერთხანად უავშროდ და თავისუფლად
Line of edition: 23     
იარა, მის წალკოტისა მსგავსს მინდორთა სძოვდა, მას სულთმომაბრუნებელთა
Line of edition: 24     
აერთა / და გულის საწადელს სამყოფთა აქა-იქ      Page of alt.ed.: D_74 
Line of edition: 25     
ეტარებოდა. მეტად პოხილად გასუქდა. მუნ მოსვენებამა და
Line of edition: 26     
სიხარულით გემოვნებამან მაღალი ყვირილი მოანდომა.
Line of edition: 27        
მას ადგილს თურე ერთი ლომი გუარობდა, მოშაო და უზაბარის
Line of edition: 28     
მსგავსი; ყოველნი მჴეცნი მის სასამსახუროდ წელმორტყმულნი
Line of edition: 29     
დგენ და სხვათა ნადირთა სამონოდ ჴელითწერილით
Line of edition: 30     
თავი დაედვათ. ლომსა თჳსის სიმჴნითა და ძლიერებითა,      Page of alt.ed.: T_125 
Line of edition: 31     
ყმათ სიმრავლითა და ადგილის სიდიდითა ამპარტავნება შესლოდა
Line of edition: 32     
და მისი უფროსი აღარავინ ეგონა, კისკასს ჯიქსა და
Line of edition: 33     
ტანდიდს პილოს არად მიიჩნევდა. მას არც აზავერი ენახა, არც
Line of edition: 34     
ჴარისა ჴმა ასმოდა. შუთურბას ყვირილი რა შეესმა, დიდად
Line of edition: 35     
შეეშინა და მის განკრძალვასა იყო, მისი შიში სხუა ნადირთ არ
Line of edition: 36     
შეეტყო, და ამისთვის აღარსად წავიდის, არცაღა ერთის ადგილით
Line of edition: 37     
მიმოივლიდის.

Page of edition: 291  
Line of edition: 1        
მის სიახლოეს ორი ეშმაკი ტურა იყუნეს, ერთისა სახელი
Line of edition: 2     
ქილილა იყო, მეორისა -- დამანა; ჴერხიანნი და საქაჯოთა
Line of edition: 3     
საქმეთა შინა სრულნი, მაგრამ დამანა უახოვნესი** იყო
Line of edition: 4     
და მედიდურობისა და სახელის მძებნელი. დამანამა იაზრა
Line of edition: 5     
რომე ლომსა შიშისა რამე საქმე გულთა ჩავარდნიაო და ქილილასა
Line of edition: 6     
უთხრა:
Line of edition: 7        
-- ნადირთ ჴელმწიფის მოწყენისას შენ რას ამბობო
Line of edition: 8     
რომე ლხინი და შვება გაუშვია და ერთს ადგილს მარტოებით
Line of edition: 9     
არისო? თქუა:



Line of edition: 10  
ლექსი


Line of edition: 11        
შუბლთა აჩნია ნიშანად მისის გულისა ურვანი
Line of edition: 12        
იცის, ვერ უთქუამს საქმენი, რაცა აქვს შიგან ზრუნვანი.


Line of edition: 13        
ქილილამ უთხრა:
Line of edition: 14        
-- შენ მაგის გამოძიებასა რასა სდევ, ანუ რა მართებულია
Line of edition: 15     
შენი მაგა საქმისა კითხვაო? უთხრა:



Line of edition: 16  
ტაეპი


Line of edition: 17        
რა ხარ შენ, ვინა, რომ გაცოდინა, თემთ საიდუმლო ზედ მოგიჴდინა.


Line of edition: 18        
ჩუენ ჴელმწიფის კარზედ მცირედსა საზრდოსა ვშოობთ და
Line of edition: 19     
მათის ბედ/ნიერის ჩრდილს ქუეშ განსვენებით დღესა და ღამეს      Page of alt.ed.: C_80 
Line of edition: 20     
ვატარებთ, ესე კმაა ჩუენთჳს. მეფეთ ხვაშიადთა ცნობასა და
Line of edition: 21     
მისთა საქმეთა გამოწვლილვასა ნუ ეძებო. ჩუენ საჴელმწიფოთა
Line of edition: 22     
შინა ამაღლებული არა ვართ, არცა მათი სამსახური გვითავებია.
Line of edition: 23     
ჩუენი სიტყუა ჴელმწიფეს როდის მოეხსენების, მათი სიტყვის
Line of edition: 24     
თქმა თავისა თჳსისა ქებისა წადილია, და რომელიც
Line of edition: 25     
ქებასა ცდილობდეს და თჳსსა საქმესა არ დასჯერდებოდეს, მას
Line of edition: 26     
ეგრე მოუჴდება, რაგვარადაც ერთს მაიმუნს მოუვიდაო.
Line of edition: 27        
დამანამა ჰკითხა, როგორ ყოფილაო? /      Page of alt.ed.: T_126 



Line of edition: 28  
ქილილამ თქუა არაკი

Line of edition: 29  
[მაიმუნი და მხერხავი]      Page of alt.ed.: D_75 


Line of edition: 30        
ნათქუამია, ერთმან მაიმუნმა ერთი მხერხავი ნახა, ერთს
Line of edition: 31     
ძელზე იჯდა და მას ხერხევდა. ორი სოლი ჰქონდა, მას ძელის
Page of edition: 292   Line of edition: 1     
ნახერხში ხან ერთს ჩაარჭმიდის და ხან მეორესა, რათა
Line of edition: 2     
მისი გაკუეთა გაიადვილოს და ხერხის ტარებას გზა ხსნილად
Line of edition: 3     
ჰქონდეს. და რა ხერხსა ძელის ნაკუეთი მოუჭირებდა, წინა
Line of edition: 4     
სოლს ამოიღებდის და უკან დაარჭმიდის. მაიმუნი ამას გულსმოდგინედ
Line of edition: 5     
სინჯვიდა. ხუროს საქმე რამ გამოუარდა, ადგა და
Line of edition: 6     
წავიდა. მაიმუნმა რა სამუშაო უკაცური ნახა, ჩავიდა და ნახერხის
Line of edition: 7     
მჴარეს დაჯდა, და სასირცხო ასო ნახერხში ჩაეკიდა.
Line of edition: 8     
მას ნარჭობს სოლს ხუროს ბაძით ჭიდება დაუწყო, სხვაგან
Line of edition: 9     
დარჭობა უნდოდა. რა სოლი მოგლიჯა, ძელის ნაპობმან პირი
Line of edition: 10     
პირს მოუჭირა და მაიმუნის სასირცხო შიგ დაჰყვა. მაიმუნი
Line of edition: 11     
ტკივილისაგან შეიწრებული, ტირილით იტყოდა, და თქუა:



Line of edition: 12  
ლექსი


Line of edition: 13        
ამ სოფელს ვინცა მუშაკობს, კეთილ არს დაუშრომელად,      Page of alt.ed.: A_54 
Line of edition: 14        
მისს არ დასჯერდეს, სხვისა ქნას, დაუგმონ გაუზომელად.


Line of edition: 15        
ჩემი საქმე ხილის ჭამა იყო, არათუ ხერხის ჴმარება; ჩემი
Line of edition: 16     
მუშაკობა ქერქთა შეძრობა იყო, არათუ სოლთა დარჭმა და
Line of edition: 17     
ცულთა კვეთებაო. თქუა:



Line of edition: 18  
ტაეპი


Line of edition: 19        
ვინც უქნელი ქნას, ჩემებრ შეიქნას.


Line of edition: 20        
მაიმუნი რა ამ გაჭირებასა შინა იყო, ხურო მობრუნვებული
Line of edition: 21     
მოვიდა, მოჴმარების ნაცულად სიკუდილსა მისწივა. ამისთვის
Line of edition: 22     
უთქუამთ:



Line of edition: 23  
ტაეპი


Line of edition: 24        
ქია რად ბაძავს ხუროსა? ჴამს ხილი წაიხუროსა.47*



Line of edition: 25  
*
Line of edition: 26  
* *


Line of edition: 27        
ესე არაკი ამისთჳს ვთქუი, შეიტყოთ, რომე ყოველმან სულიერმა
Line of edition: 28     
მისი შემსგავსებული საქმე უნდა ქნას და თჳსი ფერჴი
Line of edition: 29     
მაგალითიდამ არ გარდადგას. შვენიერად უთქუამსთ:



Page of edition: 293  
Line of edition: 1  
ფისთიკაური


Line of edition: 2        
ერთი იგავი მახსოვს მოყვრისა, ცნობილთა ბრძენთა ტკბილად ნათქმისა:
Line of edition: 3        
საქმე ყოველი კაცისა არის, არათუ კაცი ყოვლის საქმისა!      Page of alt.ed.: T_127 


Line of edition: 4        
საქმე ეგე შენგან საქნელი არ არის და დაეხსენ. მცირედი
Line of edition: 5     
საზრდო და ცოტაჲ გასაძლებელი მოგცემია, იყოფინე, შენი საფერი
Line of edition: 6     
საქმე სცანო.
Line of edition: 7        
დამანამ უთხრა:
Line of edition: 8        
-- რომელსაცა ჴელმწიფეთაგან დიდყოფა უნდა, მცირედის
Line of edition: 9     
საზრდოთი არ / იქნების, ცოტათი მუცელს ყოელთა ადგილთა      Page of alt.ed.: C_81 
Line of edition: 10     
მოაძოებს. მაგრამ მეფეთ წინ სამსახურის სარგებელი მაღლის
Line of edition: 11     
სახელისა და საჴელოს მოპოვნებისათვის ქნილა, რომე მით
Line of edition: 12     
შეიძლებს მოყუარეთ მოყრობასა, მათს არძანგთა და მტერთა
Line of edition: 13     
მრტობასა და მათს შურისგებასა. რომელიცა მცირესა საზრდოსა
Line of edition: 14     
დასჯერებია, / იგი კაის კაცად არავის შეურაცხია. ძაღლსავით      Page of alt.ed.: D_76 
Line of edition: 15     
ერთს ძვალზე სიხარული და, მსუნაგს კატასაებრ, თაგვის
Line of edition: 16     
შეპყრობაზედ განცხრომა რა სახელია! მე მინახავს ლომსა
Line of edition: 17     
ყურდგელი შეეპყრას და, რა კანჯარი ენახოს, ყურდგელი გაეშვას
Line of edition: 18     
და კანჯარს მისტევებოდეს. თქუა:



Line of edition: 19  
ლექსი


Line of edition: 20        
მაღალს საქმესა ეძებდე, ღ(მერ)თმან ეგრეთვე გიყოსა
Line of edition: 21        
მის იმედისებრ გიბოძოს და პირი არ დაგიყოსა.48*


Line of edition: 22        
ვინცა სიმაღლის ხარისხთა ჰპოებს, ვარდივით რაგინდ დღემოკლე
Line of edition: 23     
იყოს, ბრძენთაგან შვენიერის შესხმითა დღეგრძელი
Line of edition: 24     
შეიქნება; რომელმანცა სიავესა სიძუნწეთა შინა თავი ჩაიგდოს
Line of edition: 25     
ძეწნისა ფურცელებრ, რაგინდ მრავალი გასძლოს, საქებლად
Line of edition: 26     
არ დასწერენ და არც სახელდიდთა თანა არევენ და მათთან
Line of edition: 27     
აღრიცხვენო. თქუა:



Line of edition: 28  
ლექსი


Line of edition: 29        
კაცი სახელის მძებნელი უკუდავად შემირაცხია
Line of edition: 30        
მკუდრად იგი თქმულა, ვის კაი სახელი ზედ არ აცხია!49*


Line of edition: 31        
ქილილამ თქუა:
Line of edition: 32        
-- სიდიდე და სიმაღლის ნდომა ესეთის გუარქებულის კაცისაგან
Page of edition: 294   Line of edition: 1     
მართებულია. ჩუენ მის დიდგვართაგანი არა ვართ, რომ
Line of edition: 2     
სიმაღლის ხარისხზედ აღსვლას ვჭირნახულობდეთ და მაზედ
Line of edition: 3     
საცადლის ფერჴნი დადგმად შევიძლოთო. თქუა:



Line of edition: 4  
ლექსი


Line of edition: 5        
გულის ზრახვანი უზომო, ზღვაებრი გულთა წყობილი
Line of edition: 6        
მცირე ასოა, ვით იტევს -- ვერას შეიგებს ცნობილი.


Line of edition: 7        
დამანამ თქუა:
Line of edition: 8        
-- დიდობის მომპოვნებელი ჭკუა და სიკეთე არის. ვისცა
Line of edition: 9     
რჩეული ცნობა აქუს, თჳსის კეთილისმყოფელის ცნობა უწ/ყის      Page of alt.ed.: T_128 
Line of edition: 10     
და თავსა თჳსსა დაცემულებისაგან მაღალს და ქებულსა და
Line of edition: 11     
პატიოსანს ხარისხზედ აიყვანს, და ვისიცა ჭკუა მეცნიერება
Line of edition: 12     
მოკლე და უსუსური აქუს, ამაღლებულის ხარისხით თავს
Line of edition: 13     
სიმდაბლისა და სიგლახაკის უბეთა ჩამოაჭრუნებს. თქუა:



Line of edition: 14  
შაირი


Line of edition: 15        
წინასწარმცნობი უქიათ სიბრძნითა სწორი და სრული
Line of edition: 16        
ძალუცს თავისა დაპყრობა, თუ ცით აქვს თოკი დასრული
Line of edition: 17        
თუ გულის თუალი ღია აქვს, არ ეცეს მისის დას რული
Line of edition: 18     
და   იგავთ მიხედვა ვერ უძლოს, ტარებით დაშვრეს დასრული.50*      Page of alt.ed.: B_57 


Line of edition: 19        
დიდთ მეცნიერთ უთქვამსთ: სიმაღლისა და სიდიდის ხარისხზედ      Page of alt.ed.: C_82 
Line of edition: 20     
ასვლასა დიდი ცდა და გარჯა უნდა, და დაბლის პატივის
Line of edition: 21     
ხარისხთა ჩავარდნა ანაზდეულად იქნება, ამად რომე
Line of edition: 22     
რომელიც მძიმესა ლოდთა მხართა ზედა დადებად მოინებებს
Line of edition: 23     
ხერხითა და მრავლის სარჯლით აღება გაუჭირდება, გაურჯელად
Line of edition: 24     
რა გაუშვას, მიწათა დაეცემა. ხამს, რომე ამაღლებულს
Line of edition: 25     
და სიკეთით სრულს კაცსა ნავღლისა და ჭირის მოთმენა შეეძლოს
Line of edition: 26     
და სხვანი მის მსგავსად მას მაღალს სამნეოს ვერ განაგებდენ.
Line of edition: 27     
თქუა:



Line of edition: 28  
ჩახრუხაული


Line of edition: 29        
უღონო კაცთა, ქართ საბარბაცთა, ტრფიალთ ალერსი ვით შეუძლია?
Line of edition: 30        
ჭაბუკთა ლომთა, მიმართონ ომთა, თუ არ სიმხნითა, მტერთ რითმე სძლია.


Line of edition: 31        
ვინც მოსვენების მდომელია, ნიადაგ უპირისწყლოდ სიძუნწისა      Page of alt.ed.: D_77 
Line of edition: 32     
და ურცხობის კუთხეთა დაენარცხება; რომელიცა ცოტათ
Page of edition: 295   Line of edition: 1     
ტკენითა ეკლიდამ ვარდის მოკრეფას არ ეცადოს, მან პატივის
Line of edition: 2     
წალკოტთა შინა სალხინოდ ნატა ვერ გაიფინოს. თქუა:



Line of edition: 3  
შაირი


Line of edition: 4        
ვითა მომეცეს პატივი, შეუდრკე ჭირთა მალალებს?
Line of edition: 5        
ვირე სისხლისფრად არ იქცეს, ფას ვინ დაურთავს მა ლალებს?
Line of edition: 6        
საწადლის გზათა დაშრომა ვერად დამაჩნევს მალ ალებს.
Line of edition: 7     
და   ბოლოდ ვით ვპოვო მოლხენა, პირველ არ გარჯა მალალებს.51*


Line of edition: 8        
ნუთუ შენ მათ ორთ ამხანაგთ არაკი არ გასმოდესო, ერთმა
Line of edition: 9     
რომ მოჭირვებითა და ცდით ხელმწიფობა იშოვა და მეორე
Line of edition: 10     
უღონობითა და მცონარებითა მთხოვარად და მკოდოანად
Line of edition: 11     
შეიქნა?
Line of edition: 12        
ქილილამ ჰკითხა, როგორ ყოფილაო? /      Page of alt.ed.: T_129 



Line of edition: 13  
დამანამ უთხრა არაკი

Line of edition: 14  
[სალიმა და ყანიმა]


Line of edition: 15        
იყვნენ ორნი ამხანაგნი, სახელი მის ერთისა სალიმ, და      Page of alt.ed.: B_98 
Line of edition: 16     
მეორისა -- ყანიმ. ორნივე ერთს გზასა მავალ იყვნეს, ერთსა
Line of edition: 17     
სავანეთა დაისადგურებდენ; აგრევე გზათა ვლიდენ. ერთსა
Line of edition: 18     
მთის ძირთა მივიდენ, რომე თავი მის მთისა -- ლურჯის ცის
Line of edition: 19     
ცხენისათვის სადავე დაესწორებინა, მისი გარემოსართავი ცის
Line of edition: 20     
ბურჯთ გრკალთან ავჟანდა ავჟანდას ხვდებოდა; მის მთის
Line of edition: 21     
ძირთა ერთი წყარო დიოდა, შვენიერებითა ახალგაშლილის ვარდის
Line of edition: 22     
პირთაებრ და სიტკბოთი ბაგეტკბილ და ენაშაქრიანებრ
Line of edition: 23     
მწვეთარე; მის წყაროსა წინ ერთი ავაზანი იყო, გარშემო შემორგული
Line of edition: 24     
ხენი, მაჩრდილობელნი, რტო რტოთა გარდადებული.



Line of edition: 25  
შაირი


Line of edition: 26        
ხენი დარგულნი გაწყობით, ზე აღმართებით მდგარენი
Line of edition: 27        
სარო და ნაჟვი დამზერით, ნარდთა მოეცვა გარენი
Line of edition: 28        
შაშპრა შროშანთა ნარევი, სუნით აევსო არენი
Line of edition: 29     
და   ია თავმოხრით, მონურად, მათ ახლდა, არ უდარენი.


Line of edition: 30        
რა იგი ორნი საყვარელნი ამხანაგნი, მის საშინელის მინდვრით
Line of edition: 31     
დამაშვრალნი, მას განსასვენებელს სავანეთა მოვიდნენ
Line of edition: 32     
ნახეს მეტად შვენიერი და სიკეთით გულის საწადელი ადგილი
Page of edition: 296   Line of edition: 1     
მუნ დაისადგურეს და განისვენეს. მერმე / ადგეს და მის წყაროს      Page of alt.ed.: C_83 
Line of edition: 2     
გარემო სლვა და ტარება იწყეს და მიმოსინჯვიდეს. ავაზანს
Line of edition: 3     
იქით ერთი თეთრი ფიქალი ნახეს, ძლიერების კალამთაგან
Line of edition: 4     
მწვანითა ასოთა, ვითა დიდისა სიბრძნითა, ქარტათა ზედა დაწერილისა
Line of edition: 5     
უმჯობესი. აღმოიკითხეს და ესრეთ ეწერა: ჰე
Line of edition: 6     
მგზავრნო! რომელნიცა ამას სავანეთა გარდახდეთ, ბედნიერობისა
Line of edition: 7     
იმ[ე]დნეული იყვენითო, ამისთვის რომე სასტუმრო სავანე
Line of edition: 8     
კეთილად გაგვიწესებიაო. სასარგებლო ჩახვი რიგიანის საქმით
Line of edition: 9     
გამოგვიბერტყია ამა საქმითა და პირითა: რომელმანცა
Line of edition: 10     
თავი თვისი გაწიროს და ამა / მორევთა ჩახდეს და დაღუპვათაგან      Page of alt.ed.: D_78 
Line of edition: 11     
არა შეიშინოსო და საცადლით იქით კიდეს გავიდესო, მუნ
Line of edition: 12     
ერთი ქვისაგან გამოთლილი ლომია, კლდისა მის ძირთა მდებარეა,
Line of edition: 13     
იგი მხართა აღიღოს და უსვენებელი დაუყოვნებელად ესე
Line of edition: 14     
მთა წვერამდე შეირბინოსო, მთაზე ესრეთ აიტანოს. რაზომცა
Line of edition: 15     
სულთა მომნადირებელნი მხეცნი და ქვეწარმავალნი წინარე
Line of edition: 16     
ბრძოლად დაუხვდენო, ანუ ღვიძლთა გამგვრემელნი ქაცვნი
Line of edition: 17     
კალთათა ეკიდებოდენ, ამათით სირბილი მისი არ მოშალოსო
Line of edition: 18     
და ესრეთ რა მთისა თხემთა აღვი/დეს, -- მაშინ მისის საწადლის      Page of alt.ed.: T_130 
Line of edition: 19     
ხემ მისი სანდომელი ნაყოფი მოსცესო.



Line of edition: 20  
შაირი


Line of edition: 21        
თუ კაცი გზათა არა ვალს, ვანად ვერ მიიწევისა
Line of edition: 22        
აგრევ, თუ სულსა არ დალევს, ზეცად არ აღიწევისა.      Page of alt.ed.: B_99 
Line of edition: 23        
თემთა დაპყრობის სასოთა ნათლად ჩანს გარდაწევისა
Line of edition: 24     
და   მან დაინახოს ცოტათი, ვის სიბრძნე შეეწევისა.


Line of edition: 25        
იგი წერილი რა წაიკითხეს, ყანიმა მოიქცა სალიმისაკენ
Line of edition: 26     
და უთხრა:
Line of edition: 27        
-- ძმაო, მოდი საწადლის ფერხითა შიშის ასპარეზი გავზომოთო
Line of edition: 28     
და ამა ტილისმისა ცნობისათვის გავისაჯოთ და ვეცადნეთ
Line of edition: 29     
რასმეო! თქუა:



Line of edition: 30  
ლექსი


Line of edition: 31        
ან საწადლისა ღრუბელთა ავალ და ავფრინდებია
Line of edition: 32        
ანუ კაცურად, სიმხნითა სიკვდილი თავს მიდებია!


Line of edition: 33        
სალიმ უთხრა:
Line of edition: 34        
-- საყვარელო მოყვასო, ამ წერილისა რადგან არცა მწერალი
Line of edition: 35     
ვიცით და არცა სიმართლე დაგვიმტკიცებია, ამრიგი
Page of edition: 297   Line of edition: 1     
საეჭვი რამე დიდად საფრთხილოა, რომელ უმეცრებით თავის
Line of edition: 2     
განსაცდელში და სიკვდილის გზათა ჩაგდება -- უგუნურებისა
Line of edition: 3     
შესწორებულნი არიან. არა მეცნიერი სამსალა და
Line of edition: 4     
თერიაყსა ერთად არა სჭამს, და არცა ჭკუისმყოფელი ხელსაქონს
Line of edition: 5     
ვეცხლსა საეჭვს სავაჭროზე მისცემს. თქუა:



Line of edition: 6  
ლექსი


Line of edition: 7        
რადმც უჩნდეს კაცსა ბრძენსა და კეთილად მცოდინარესა
Line of edition: 8        
ათას წელ მოსვენებულსა, ერთ წამ შეწყენით მარესა?


Line of edition: 9        
ყანიმამ უთხრა:
Line of edition: 10        
-- ტკბილად საყვარელო, მოსვენების წადილი უღონობად
Line of edition: 11     
და მცონარებად ითქმის, და საშიშართა შინა ყოფა ბედნიერობისა
Line of edition: 12     
და სიმაღლის ნიშანია. თქვა:



Line of edition: 13  
შაირი      Page of alt.ed.: C_84 


Line of edition: 14        
მოსვენებისა მდომელმან თავი ვერ ოდეს იქისა
Line of edition: 15        
მცონარმა ბედნიერობა ჯიბეთა ვით ჩაიქისა;
Line of edition: 16        
მებრუობისა მოშიშმან ღვინო ვერ შესვას ჭიქისა
Line of edition: 17     
და   საწადელს სად მიემთხვიოს უსარჯლად აქა-იქ ისა!


Line of edition: 18        
სახელმაღალი კაცი მცირე ლუკმათა და უგვანის კუთხეთათვის
Line of edition: 19     
არ დაბადებულა: ვირემ სიდიდეს არა ჰპოებს, წადილის
Line of edition: 20     
ფერხი სლვისაგან არ დაეცადება; სიმხიარულის ვარდი უეკლოდ
Line of edition: 21     
არ მოიკ/რიფება, სურვილის საუნჯის კარი უცდელად      Page of alt.ed.: T_131 
Line of edition: 22     
კლიტით არ გაეხმის. მე სახელოვნობის სადავე, ჩემი შემპყრობელი,
Line of edition: 23     
მის მთის თავზედ მიმწევს და მოკეთეთ მორევსა და
Line of edition: 24     
ჭირის ტვირთვასა აღარა ვზრუნავ. თქუა:



Line of edition: 25  
შაირი


Line of edition: 26        
თუცა მისითა ძებნითა ჭირნი მრავალნი მოვიგნე,      Page of alt.ed.: B_100 
Line of edition: 27        
უცოდველია სურვილი, თვალნიცა მაზედ მოვიგნე;      Page of alt.ed.: D_79 
Line of edition: 28        
უდაბურთ გზანი საჭირო მის ნახვათათვის მოვიგნე
Line of edition: 29     
და   ჩემისა სატრფიალოსა ლახვარი გულთა მოვიგნე.52*


Line of edition: 30        
სალიმ თქვა:
Line of edition: 31        
-- რადგან სიცოცხლე ბედნიერობის გაზაფხულია სულისა
Line of edition: 32     
ამისის მოლოდინით გაიძლების და ღნიოშის შემოდგომის გაწყობაცა
Line of edition: 33     
იქნებისო, მაგრამე ეს ერთს ესეთს გზაზედ სიარულია
Page of edition: 298   Line of edition: 1     
დასასრული არა აქვს, როგორც უკიანე ზღვათა შინა ვლა, რომელსა
Line of edition: 2     
კიდენი შორად აქვან -- ამისებრნი ჭკუის გზათაგან უცხო
Line of edition: 3     
არიან. ვინცა ერთი რამე ხელად აიღოს, გასინჯოს და რაცა
Line of edition: 4     
მოსავალი რგებია, წარსაგებელიც აგრევე წარაგოს; და საქმის
Line of edition: 5     
გაგების რიგი იცოდეს, და მისი შესამატი და დასაკლისი
Line of edition: 6     
ჭკუის სასწორით ასწონოს, რომე ცუდად და უბადოდ მისი
Line of edition: 7     
საქმე არ წაუხდეს, და სიცოცხლის სიტკბოს ხვავი გასაბნეველად
Line of edition: 8     
ქარს არ მისცეს. უთხრა:



Line of edition: 9  
ჩახრუხაული


Line of edition: 10        
ოდეს ხვალ ფერხით, დაადგი ხერხით, რა დაამტკიცო, სხვაცა გარდადგი;
Line of edition: 11        
სადაც შესრულმან მონახე სრულმან, სად ხვრელი იყოს, გასძვრი, გარ დადგი!


Line of edition: 12        
ნუთუ ესე წერილი ჯადეგობა რამე იყოს, ანუ ესე დასახული
Line of edition: 13     
საცინელად და სათამაშოდ მოერთოსთ? ანუ წყაროსა ამის
Line of edition: 14     
მორევი ნაპირად მცოდნეთაგან არ გაისვლებოდეს? ანუ რა მისგან
Line of edition: 15     
მორჩეს, მან კაცმა ნუთუ სიმძიმით ქვის ლომი მხართა
Line of edition: 16     
ვერ იტვირთოს? და ესე ყოველივე თუცა აღასრულა, ერთისა
Line of edition: 17     
რბენითა, უსვენებელი, მის მთისა თავსა ვით ააწიოს? და თუცა
Line of edition: 18     
იგიცა შეიძლოს და მას ადგილს მივიდეს, და მუნცა არარა
Line of edition: 19     
თვისის ნებისა დახვდეს?! სცან, რომე მე ამა მგზავრობისა მოზიარე
Line of edition: 20     
არა ვარ, და შენცა დიდად გიშლი ფერხთა შედგმასა მაგა
Line of edition: 21     
საქმეთა შინა.
Line of edition: 22        
ყანიმამ უთხრა:
Line of edition: 23        
-- მაგას ნუღარ მეტყვი! იცოდე, მე ამ საქმიდამ არ გამოვბრუნდები.
Line of edition: 24     
ეს ქორწილი, რომე მიქნია, ეშმაკის ცთუნებით
Line of edition: 25     
ამას არ მოვშლი. მე ვიცი, რომე შენ / ჩემსა ამხანაგობას ვერ      Page of alt.ed.: C_85 
Line of edition: 26     
იღონისძიებ და რადგან წასვლაში ვერ მეამხანაგები, აქადამ
Line of edition: 27     
ლოცვით მაშინც შემეწიეო. / თქვა:      Page of alt.ed.: T_132 



Line of edition: 28  
ლექსი


Line of edition: 29        
ჩანს, რომ ვერ შესვამ ღვინოსა: ძალი არ გიჩანს ღონისად.
Line of edition: 30        
მთვრალად მეჩვენე, მაშინცა სჩნდე მოყვსად მოსაწონისად.


Line of edition: 31        
სალიმ რა შეატყო, რომე წასვლა არ მოიშალა, უთხრა:
Line of edition: 32        
-- ძმაო, ჩანს ჩემი ვერა შეგასმინე რა და ამა უქნელისა
Line of edition: 33     
საქმისა ქნა ვერ მოგაშლევინე. მე ამისთანას საქნელის ჭვრეტას
Page of edition: 299   Line of edition: 1     
ვერ თავს ვიდ/ებ, ერთსა საქმესა, რომ ჩემი გული სწორად      Page of alt.ed.: B_101 
Line of edition: 2     
ვერ ხედვიდეს, მზერას ვერ დავუწყებ. უმჯობესად ესე      Page of alt.ed.: G_110 
Line of edition: 3     
მინახავსო. თქუა:



Line of edition: 4  
ტაეპი


Line of edition: 5        
აქით უნდა ავიბარგო, რადგან სწავლით ვერა ვარგო.      Page of alt.ed.: D_80 


Line of edition: 6        
მერმე თვისი ტვირთი აჰკიდა და საყვარელსა ამხანაგსა
Line of edition: 7     
დაესალამა და პირი გზას მიაპყრა. და ყანიმამ თვისი სული და
Line of edition: 8     
ხორცი გაწირა, წყაროსა პირსა მოვიდა და თქუა:



Line of edition: 9  
ლექსი


Line of edition: 10        
ჩავიჭრა უკიანესა, ზღვის ფსკერმა სწრაფად მიტია
Line of edition: 11        
ანუ სრულიად დავინთქა, ან ვპოო მარგალიტია.


Line of edition: 12        
მერმე წასასვლელი კალთა წელთა ჩაირჭო და ფერხი წყაროსა
Line of edition: 13     
მას შინა ჩადგა.



Line of edition: 14  
ტაეპი


Line of edition: 15        
წყარო არ იყო მდენარე, ზღვა წყაროდ გამომჩენარე.


Line of edition: 16        
და შეიტყო ყანიმამ, რომ წყარო იგი ჭირის მორევი იყო
Line of edition: 17     
მაგრამე გაგულოვანდა და ცურვით ნაპირს გავიდა, წყალთ კიდეთა
Line of edition: 18     
ადგა და მცირე შეისვენა; და ლომი იგი ქვისა სიმხნითა
Line of edition: 19     
და ხერხითა მხართა შეიდვა და ათასნი ჭირნი სხვანი იტვირთა
Line of edition: 20     
და უსვენებელის რბენითა მის მთის წვერზედ აიტანა. მის
Line of edition: 21     
მთის უკან ერთი დიდი ქალაქი დაინახა, კეთილჰაეროვანი და
Line of edition: 22     
გულის საწადელი.



Line of edition: 23  
ტაეპი


Line of edition: 24        
ქალაქი ვნახე სამოთხის სახე, ერმის წალკოტებრ, გული შევახე.


Line of edition: 25        
ყანიმა მის მთის თავსა დაჯდა და ქალაქისაკენ იჭვრიტებოდა.
Line of edition: 26     
ანაზდად, მის ქვის ლომიდამ ხმა გამოხდა. ესეთი ყვირილი
Line of edition: 27     
შექნა, გარემოს ადგილსა ზარი დაეცა. რა მოქალაქეთ ხმა მიესმა,
Line of edition: 28     
ყოვლით / კერძო მუნ მყოფნი კაცნი გამოვიდენ და მას      Page of alt.ed.: T_133 
Page of edition: 300   Line of edition: 1     
მთას მომართეს, ყანიმას გარ მოერტყენ. ყანიმა გაკვირვებული
Line of edition: 2     
უმზერდა და მათ კაცთა მოსვლას გაეცვიფრებინა, რომე ანაზდეულად
Line of edition: 3     
ესოდენმა ჯარმა მოიცვა. მათ კაცთა დალოცეს და საქებარი
Line of edition: 4     
ენა ააუბნეს და დიდის ვედრებით კეთილად აკაზმულს
Line of edition: 5     
ცხენს შესვეს და მის ქალაქისაკენ წაიყვანეს. თავი და ტანი
Line of edition: 6     
ვარდის წყლით დაბანეს, სამეფო სამოსელი შემოსეს, ამაღლებულის
Line of edition: 7     
პატივითა მის ქვეყნის ხელმწიფობა ხელთ მიაბარეს.
Line of edition: 8     
ყანიმამ ეს საქმე მათგან გამოიკითხა. მათ მოახსენეს:
Line of edition: 9        
-- მას წყაროსა შინა ბრძენთა ესეთი ტილისმა შეუმზადებიათ      Page of alt.ed.: C_86 
Line of edition: 10     
და იგი ქვის ლომი ცის ეტლების ხარისხების ჩხრეკით
Line of edition: 11     
და ვარსკვლავთა სინჯვით შეუქნიათ: რახანცა კეთილგონებიანი
Line of edition: 12     
კაცი მოინებებს და მას მორევს განვლის, მას ლომსა აიხვამს
Line of edition: 13     
და ამ მთასა ზედა ამოიტანს, თუცა ამ ქალაქსა შინა ხელმწიფე
Line of edition: 14     
მომკვდარა, ისი ლომი ყვირილს შეიქს, და რა აქ მისი
Line of edition: 15     
ხმა მოისმის, -- / გავლენ და ვისცა ამოუტანია, მას გაიხელმწიფებენო      Page of alt.ed.: D_81 
Line of edition: 16     
და მისის მოწყალების ჩრდილს ქვეშ გაისვენებენ,      Page of alt.ed.: B_102 
Line of edition: 17     
ვირემდის მასცა დრო იგი მოუვიდოდესო. თქვეს:



Line of edition: 18  
ტაეპი


Line of edition: 19        
ერთი წავა და სხვა მოვა სოფლის სასძლოსა წვეულად.


Line of edition: 20        
ოდესცა ღმ(რ)თის ბრძანებით ხელმწიფის სიცოცხლის მზე
Line of edition: 21     
სიკვდილის ტატანთა ჩავა, მას ჟამთა ახლორე დიდებისა და
Line of edition: 22     
ბედნიერობის ვარსკვლავის პატრონი მის მთისა თავსა ზედა
Line of edition: 23     
აღმობრწყინდებისო. მრავალი ჟამი არს, რომ ეს ესრეთ განუწესებიათ
Line of edition: 24     
და ამგვარად დაუცთო, და აწ თქვენ დღეს ამ ქალაქის
Line of edition: 25     
უფალი და თავადთ მბრძანებელი ხართო. მოახსენეს:



Line of edition: 26  
ტაეპი


Line of edition: 27        
თემი შენია, ბრძანება გაეც და ღმერთმან განება!


Line of edition: 28        
ყანიმამ სცნა, რომე ეგზომი ჭირნი სრულობით მის ბედნიერობისათვის
Line of edition: 29     
ყოფილიყო. თქვა:



Line of edition: 30  
ლექსი


Line of edition: 31        
რა ბედი კაცზედ სვიანად მივა და მიეცემისა
Line of edition: 32        
თვითვე მოურთავს საქმესა, რაც უჯობს გარდაცემისა!



Page of edition: 301  
Line of edition: 1  
*
Line of edition: 2  
* *


Line of edition: 3        
ეს არაკი ამისთვის მოვიყვანე, რომ შეიტყო, მოსავალი გაურჯელად
Line of edition: 4     
არ იქნების; და ვისაც დიდების წადილი** გამოუჩნდეს,
Line of edition: 5     
მაშინ / ყოვლის ცუდისა და უგვაროს კაცის ფერხს ქვეშ      Page of alt.ed.: T_134 
Line of edition: 6     
თავი არ მოიმწყვდიოს და უღონობის ხარისხზედ ჯდომას არ
Line of edition: 7     
უნდა დაჯერდეს. მე სანამდისი ლომისაგან დიდების ხარისხს არ
Line of edition: 8     
ვიშოვნი და მის წარჩინებულთა შიგა არ გავერევი, თავსა განსვენების
Line of edition: 9     
სასთუნალზე არ დავსდებო და ფერხთა შვებისა საგებელთა
Line of edition: 10     
ვერ გავიწვდიო.
Line of edition: 11        
ქილილამ უთხრა:
Line of edition: 12        
-- მაგა კართა გასახმელი სადა გიპოვნიაო, ანუ მაგა საქმეთა
Line of edition: 13     
ხელად აღება ვით მოგიგონიაო?
Line of edition: 14        
დამანამ უთხრა:
Line of edition: 15        
-- ესე დრო რა დავიეც, რადგან ლომსა ესე გულთა ასაჩქარებელი
Line of edition: 16     
რამ შესმენია, მისი რამ მოვახსენო, ნუთუ ჩემისა
Line of edition: 17     
სწავლებისა ნოშთარო მაჯუნმა მისი სიმხიარულის მოსავალი
Line of edition: 18     
მოგვაროს და ამა მიზეზითა ჩემისა ყმობისა სიმაღლე
Line of edition: 19     
მომეცესო.
Line of edition: 20        
ქილილამ უთხრა:
Line of edition: 21        
-- ლომისაგან შენი ამაღლება ვით იქნება, და რომე კიდეც
Line of edition: 22     
იქნას, შენ მეფეთ სამსახური არა გარდაგხდია რა და მათი
Line of edition: 23     
რიგის მოკრძალვა არ იცი; და მცირითა საქმითა თუცა რამე
Line of edition: 24     
მოგივიდეს, ყოველივე ადრე წარეგოს და მერმე ვეღარც მისი
Line of edition: 25     
მოვლა შეიძლოო.
Line of edition: 26        
დამანამ უთხრა:
Line of edition: 27        
-- თუცა კაცსა შეძლება და ხელთგამომავლობა აქვს, დიდებულთან
Line of edition: 28     
ლხინ/თა შინა მის შესვლასა დასაკლისი არა აქვს      Page of alt.ed.: C_87 
Line of edition: 29     
რა. ვისცა თვისის ცოდნის სისრულის იმედი აქვს, რასაც
Line of edition: 30     
საქმეს ხელს მიყოფს, მისის რიგით შეუძლია, რომ განსაცდელიდამ
Line of edition: 31     
თავი დაიხსნას. ესეც არის, რომე რა ბედნიერობა კაცს      Page of alt.ed.: B_103 
Line of edition: 32     
მიადგა, რაცა საქნელად უხამს, მისს გზასა იგივე აჩვენებს, რაგვარადაც
Line of edition: 33     
არაკთა შინა უთქვამთ:
Line of edition: 34        
ერთსა დუქანთა მჯდომელსა კაცსა სვიანი მზე აღმოუბრწყინდა
Line of edition: 35     
და / მეფობის კურთხევა ეღირსა და მისი სახელი ყოველსა      Page of alt.ed.: D_82 
Line of edition: 36     
ადგილსა გაითქვა. მას ერთმა მემკვიდრემ ხელმწიფემ
Line of edition: 37     
როარტაგი მისწერა: შენი ხელობა ხუროობა არისო. ხელმწიფობისა
Page of edition: 302   Line of edition: 1     
და ქვეყნის მოვლის რჩევა და ჭკუა ვისით ისწავლეო?
Line of edition: 2     
მან პასუხად მოსწერა: ვინცა ბედსვიანობა მომცა
Line of edition: 3     
ხელმწიფობის რიგი და ქვეყნის მოვლაცა და წესი მანვე მასწავლაო.
Line of edition: 4     
მოსწერა:



Line of edition: 5  
შაირი


Line of edition: 6        
ბრძენთა სასწავლო საქმენი შეჰყარო ცნობად ამისად
Line of edition: 7        
ჩემნივე რჩევა აჯობებს არისტოტელსა ჟამისად.
Line of edition: 8        
ვის სვეთ ლამპარი უნათებს დაუშრეტელად ღამისად
Line of edition: 9     
და   ყოველი ცოდნა მას დარჩეს, ათასად უქონ წამისად!      Page of alt.ed.: T_135 


Line of edition: 10        
ქილილამ უთხრა:
Line of edition: 11        
-- ხელმწიფენი სახელოანთა კაცთა მათისა სიკეთითა არ
Line of edition: 12     
გააძლიერებენ. ვინცა მათი ნათესავია ანუ მახლობელი, ანუ
Line of edition: 13     
სამსახურითა მათთან სიმაღლე ეშოვნოს და მეფეთ ნიჭთა
Line of edition: 14     
ჩვეულ იყოს, -- მათაც საქმე გასაჭირი აქვსთ. შენ ხომე ლომთანა
Line of edition: 15     
არცა ნათესაობა გაქვს და არცა მოხელობა რისამე და
Line of edition: 16     
არცა მომხმარო გყავსო. მე ესრე მგონია, შენ მისის წყალობისაგან
Line of edition: 17     
შორს დარჩეო, მტერთ გულისად გახდეო.
Line of edition: 18        
დამანამ უთხრა:
Line of edition: 19        
-- ხელმწიფის სამსახურთა შინა ცდა და გარჯა ქებულა
Line of edition: 20     
რომე რიგიან ქნას. უცდელად და უმიზეზოდ მათის გადიდების
Line of edition: 21     
ნიშნად სახელმწიფოს ხარისხთა პირი არავისთვის უჩვენებიაო.
Line of edition: 22     
მეც ამას ვეძებ და ამისთვის ვკვდები, მრავლის სარჯლის
Line of edition: 23     
თავსდებითა უმართებულო შარბათის ჭაშნიკი მისვამს.
Line of edition: 24     
ესე ვიცი, რომე მეფეთ კართა მოსამსახურეთა ხუთნი საქმენი
Line of edition: 25     
უნდა სჭირდეს: პირველად -- მრისხანებისა ცეცხლი სიმშვიდის
Line of edition: 26     
წყლითა დაშრიტოს; მეორედ -- მზაკვარისა და ბოროტის მოქმედის
Line of edition: 27     
კაცისა მომრიდალი იყოს; / მესამედ -- სიცრუე და      Page of alt.ed.: D_83 
Line of edition: 28     
შუღლი და სიხარბე ჭკუისა მისისაგან განაძოს; მეოთხედ --
Line of edition: 29     
რაცა დასაქმონ, მისი საფუძველი მისი სიმართლითა და
Line of edition: 30     
უსარგებლოდ დადვას; მეხუთედ -- რაიცა ძნელი, თუ ადვილი
Line of edition: 31     
შეემთხვიოს, აუჩქარებელად და სიმდოვრით ჭკუის რჩევით
Line of edition: 32     
გზა მოუნახოს. ვინცა ესეთისა ქცევითა დაჰყოფს, მისი საწადელი
Line of edition: 33     
კეთილად მოეცემაო.
Line of edition: 34        
ქილილამ უთხრა:
Line of edition: 35        
-- მე ესრეთ მგონიეს, შენ ხელმწიფესა ვერ მიიახლოო.
Line of edition: 36     
შემ რომლითა ხელოვნებითა მიაწევ მეფეთა სახედველთა წინაშე
Line of edition: 37     
და რომლითა შეძლებითა და ცდითა იპოებ სიმაღლისა
Line of edition: 38     
ხარისხთა?

Page of edition: 303  
Line of edition: 1        
დამანამა თქვა:
Line of edition: 2        
-- თუცა ხელმწიფეთა მახლობელი შევიქნები, ხუთისა
Line of edition: 3     
ზნეობითა მის წინარე წარვდგებიო: ერთით, რომე ერთგულად
Line of edition: 4     
ვემსახურები; მეორე, რასცა მიბრძანებს, არ დავეურჩები; მესამე,
Line of edition: 5     
მე ავი არარა ვთქვა, და ვისცა შევხვდე, ავი კეთი/ლად      Page of alt.ed.: C_88 
Line of edition: 6     
უთხრა; მეოთხე, რაც სამადლო და ქვეყნის სასარგებლო მოიგონოს
Line of edition: 7     
ვინმე, იგი მოუწონო, და ურჩიო და მოვანდომო
Line of edition: 8     
და მისი სარგებლის ნაყოფი დავანახო და მოვაწადინო; მეხუთე,
Line of edition: 9     
თუ რამ ავი და ქვეყნის საზიანო მოინდომოს, რომ საბოლოოდ
Line of edition: 10     
არ ვარგიყოს; ტკბილის სიტყვით იგი დავშალო და
Line of edition: 11     
საბოლოო, სამჯობინარი და დასაკლისი გარჩევით ვაჩვენო.
Line of edition: 12     
როსცა ხელმწიფე ჩემსა ესოდენსა ცოდნასა ნახავს, პატივსა
Line of edition: 13     
მცემს, წყალობას გამიმრავლებსო, ნიადაგ ლხინთა მაწვევს
Line of edition: 14     
და ჩემგან ჭკუათა წვრთასა მოინდომებსო. ესე არა იცი, სიკეთე
Line of edition: 15     
არ დაიმალვის? რაგინდ მცოდინარემ კაცმა თვისის სიბრძნის      Page of alt.ed.: T_136 
Line of edition: 16     
დაფარვა მოინდომოს, ყოვლის გზით უსარგებლო
Line of edition: 17     
მაშინც არ დარჩებისო. თქვა:



Line of edition: 18  
შაირი


Line of edition: 19        
მუშკი და კაცის ქველობა, ორნივე ერთად დარია
Line of edition: 20        
მათმან ყნოსამან ქვეყნისა პირთა სრულობით დარია.
Line of edition: 21        
წადი, სახელო ქებულო! შენთვის ჩანს დართა დარია
Line of edition: 22     
და   მიწა გაქებს და მცენარე, აგრევ ნაქმარი დარია!53*


Line of edition: 23        
ქილილამ უთხრა:
Line of edition: 24        
-- გავს, შენი ჭკუა დაგიმტკიცებია და შენი სწავლა და
Line of edition: 25     
რჩევა ამ საქმეზე შეუცთომელი გგონია. ეს მაშინც დამიჯერე,
Line of edition: 26     
გაკრძალვით იყავ: ხელმწიფეთ სამსახური ძნელი და
Line of edition: 27     
საფრთხილოა! ბრძენნი იტყვიან სამთა საქმეთა უქნელობასა
Line of edition: 28     
რომე კაცი თუცა ესრედ უჭკო არ იყოს, რომელსა ჭკუისა
Line of edition: 29     
სუნიცა არა სცემოდეს, ამა სამთა საქმეთა ნუ იქს:
Line of edition: 30        
-- ხელმწიფის მსახურად შესვლასა; -- ცოდნით სამსალის
Line of edition: 31     
შესმასა, და მესამედ -- თავის ხვაშიადისა დიაცთან თქმასა.
Line of edition: 32        
მეფენი მაღლის მთისა თავს შეუდარებიათ. თუცა მათ შიგა
Line of edition: 33     
ოქრო-ვეცხლთა და თვალთა პატიოსანთა ლითონი იპოების,
Line of edition: 34     
მხეცნი და გესლოვანიცა მძრომნი მუნ იშოებიან. მას
Line of edition: 35     
ზედა ასვლა ამისთვის საჭიროა და დასადგურება -- შეუძლებელი.
Line of edition: 36     
კიდევ უთქვამთ: ხელმწიფეთ მეგობრობა ზღვასა
Line of edition: 37     
ჰგავს, -- ვაჭარი რა ზღვასა შინა შევალს, ანუ ისარგებლებს
Line of edition: 38     
და ანუ დაინთქმისო. თქვა:



Page of edition: 304  
Line of edition: 1  
ჩახრუხაული


Line of edition: 2        
თუ გინდეს უნჯნი თეთრ-წითელ-ლურჯნი, ზღვათა მიმართე ნავით მავალმან.
Line of edition: 3        
გინდეს დღეთ სიგრძე? წინარე გიძე: ხმელთა იარე, შრომამრავალმან!


Line of edition: 4        
დამანამ უთხრა:
Line of edition: 5        
-- რომელიცა მიბრძანე, ყოველივე კეთილი იყო. მეც ვიცი
Line of edition: 6     
დიდსთან შესვლა / ცეცხლს ჰგავს დამწველსა და ვინცა მიახლოვება,      Page of alt.ed.: D_84 
Line of edition: 7     
უფრორე საშიშია. თქვა:      Page of alt.ed.: B_105 



Line of edition: 8  
შაირი


Line of edition: 9        
ხამს მეფესთან სამეგობროდ არ შეიქნა, გქონდეს კრძალვა:
Line of edition: 10        
ვითა ცეცხლსა შეშა ხმელი მიეკაროს, იწყოს ალვა.
Line of edition: 11        
მაგრამ საშიშს ვინც შეუდრეკს, ცუდი არის ბოლოდ მალვა
Line of edition: 12     
და   მას მაღალსა აღსავალსა ვერ აღვიდეს, იწყოს მალ "ვა!"


Line of edition: 13        
მაგრამ ვინც საშიშარისაგან შეშინდების, სიმაღლლის ხარისხზედ
Line of edition: 14     
ვერ ავა. / თქვა:      Page of alt.ed.: T_137 



Line of edition: 15  
ლექსი


Line of edition: 16        
საშიშართაგან ვიშოვნით სიდიდე გარმონაჭარსა
Line of edition: 17        
თვარ ათით ასი ვით მიხვდეს მას მოშიშარსა ვაჭარსა?


Line of edition: 18        
სამთა საქმეთა არ უნდა შეებას კაცი, თუცა ბედნიერობისა      Page of alt.ed.: C_89 
Line of edition: 19     
ძალი არა შესწევდეს: პირველად -- ხელმწიფეთა სამსახურთა;
Line of edition: 20     
მეორედ -- ზღვის მგზავრობასა; მესამედ -- მტერზედ
Line of edition: 21     
გამარჯვებასა. მე ჩემსა თავსა უბედურად ვერა ვხედავ, მაშე
Line of edition: 22     
მეფეთაგან გამოზრდისაგან რად ვიშიშოდეო. თქვა:



Line of edition: 23  
შეწყობილი


Line of edition: 24        
ჩემისა სიუხვის მკლავი ასრეა დარიგებული:
Line of edition: 25        
და რაცა მწადია, მომივა, სახელთა მიძე გებული
Line of edition: 26        
ვისცა რომ უნდეს სიდიდე, პატიოსნობა გებული
Line of edition: 27        
და მას ბედს ეცადოს, რაც ჰქონდეს, უქებელი თუ ქებული;
Line of edition: 28        
რისაც აწთომა შეეძლოს, მას შეეწოდოს რებული
Line of edition: 29        
და თუ უხობა აქვს ძლიერი, ყვალასა შესწვდეს დებული!


Line of edition: 30        
ქილილამ უთხრა:
Line of edition: 31        
-- მაგ წასვლის მრჩევლად მე ვერ დაგ[ი]დგები და რადგან
Page of edition: 305   Line of edition: 1     
შენი ჭკუა ამა საქმისა შემძლებელია, და შენსა გონებასა
Line of edition: 2     
მაგისა ქნისა საფუძველი დაუმტკიცებია, ღმერთმან გიბედნიეროსო!
Line of edition: 3     
უთხრა:



Line of edition: 4  
ტაეპი


Line of edition: 5        
გზა წინა გიც წასავალი, წა და სვემან წარგიმართოს!


Line of edition: 6        
დამანა წავიდა და ლომს თაყვანი სცა. ლომმან იკითხა ვინაობა      Page of alt.ed.: B_106 
Line of edition: 7     
მისი. მოახსენეს, თქვენის ამაღლებულის კარის მოსამსახურის
Line of edition: 8     
შვილი არისო. ლომმა ბრძანა, ვიცნობო. ახლორე მიუწოდა
Line of edition: 9     
და ჰკითხა: სად ყოფილხარო?
Line of edition: 10        
მან მოახსენა:
Line of edition: 11        
-- აწ ქვეყანათა მაჩრდილობელთა ხელმწიფისა კართა
Line of edition: 12     
მსგავსად მამისა ჩემისა, მსახურად ვარო, და ჩემთა ნატრათა
Line of edition: 13     
თქვენის ბჭისა ლოცვითა მოვიპოებო და ამის მომლოდნე
Line of edition: 14     
ვარ, ერთი რამ სამსახური მიბძანო, რომ გემსახუროო. დიდებულთ
Line of edition: 15     
სამსახურთა უღირსი, ნუთუ, მდაბალთა ოდენი რამე
Line of edition: 16     
მეც რამ შევიძლოო. მოახსენა:



Line of edition: 17  
ტაეპი


Line of edition: 18        
ფარშამანგისა ფრენა ვერ შევსძლო, ბუზებრ მაშინცა გავბზიალდები.


Line of edition: 19        
რაც საქმე წვლილის ენით** გამოვა, ეგოდენი გამარჯვებულისა
Line of edition: 20     
შუბისაგან არ იქნება. ერთი რამე რომ მცირისა ღინწისა
Line of edition: 21     
მიერ გაკეთდების, მოლესილი ხრმალი მას ვერ შეიძლებს.
Line of edition: 22     
მოსამსახურე, რაგინდ / მდაბალი და საბრალო იყოს,      Page of alt.ed.: T_138 
Line of edition: 23     
დასაკლისზე წყენა და შესამატზე შეწევნა [არა] ჰქონდეს, არ
Line of edition: 24     
იქნებაო. ხმელი შეშა და ცუდი ჩხირი, გზათა ნაგდები, დრო
Line of edition: 25     
მოვა, / რაგინდ / რაში ვარგიყოს, სხვად რომ ვერად გამოიყენოს,      Page of alt.ed.: D_85 
Line of edition: 26     
ტანტრაბეჩად მაშინც მოიხმარსო. მოახსენა:



Line of edition: 27  
ლექსი


Line of edition: 28        
თუ ვარდის კონად არ ვარგვარ, მეფეთ ხელისა საჭერად
Line of edition: 29        
ქვაბთ სადუღართა შეშათა მაშინცა კმარვარ საჭერად!54*


Line of edition: 30        
ლომმა რა დამანას გაწყობილი სიტყვები მოისმინა, გაუკვირდა      Page of alt.ed.: C_90 
Line of edition: 31     
და პირი მსახურთა მიუპყრა და უთხრა:

Page of edition: 306  
Line of edition: 1        
-- მცოდინარე კაცი, რაგინდ გამოუჩენელად და მისი ჭკუა
Line of edition: 2     
და ცოდნა შეუტყობრად იყოს, მისი კეთილი ზნეობა და რჩევა
Line of edition: 3     
მაშინც გამოაჩენს, -- როგორათაც ალი ცეცხლისა, რაგინდ
Line of edition: 4     
დაბლად ანთებად უნდეს, მაშინც მაღლად შეიზევსო. თქვა:



Line of edition: 5  
ლექსი


Line of edition: 6        
ვის საყვარლისა სატრფოსა გულთ აქვს ნიშანი დებისა
Line of edition: 7        
მას ღაწვთა ზედა აჩნდება ცეცხლი წვად მალ მოდებისა.


Line of edition: 8        
დამანა ამ ლომის ნათქვამს სიტყვაზედ გამხიარულდა და
Line of edition: 9     
სცნა, რომე მისი სიტყვები წინარე წადგა. სწავლათა ენა
Line of edition: 10     
ააუბნა და თქვა:
Line of edition: 11        
-- მართებან ყოელთა მსახურთა და სპათა, რომე ხელმწიფეთა
Line of edition: 12     
რაცა საქმე აუჩნდეს, მათის მცოდინარობის მსგავსად
Line of edition: 13     
მის საქმეს ეცადნენ; და რომელმაც უმჯობესი მოიგონოს, მოახსენოს,
Line of edition: 14     
და რჩევის გზები ხელთაგან არ დააგდონ, რომე
Line of edition: 15     
ხელმწიფემ მისთ მსახურთ ერთგულება სცნას, თითოსი ჭკუა
Line of edition: 16     
რჩევა, სიმართლე და გასინჯვა შეიტყოს, და რა მათის სამსახურის
Line of edition: 17     
სარგებელი ნახოს და ყველაკასი გამოიძიოს და მათის
Line of edition: 18     
/ გარჯილობის საფერი წყალობა მიანიჭოს. როგორაცა      Page of alt.ed.: B_107 
Line of edition: 19     
მარცვალი -- მიწათა დაეთესების, არა ჩანს, და რა მიწასა
Line of edition: 20     
დასძრავს და ზურმუხტის ფერად ამოვა, მწვანით შემოსილი
Line of edition: 21     
თავსა მიწის პირით ამოყოფს, მაშინ სცნობენ, რაგვარად სარგებლიანი
Line of edition: 22     
ხე იქნება, მერმეღა ხელთა მიაპყრობენ და მისთა
Line of edition: 23     
ნაყოფთაგან ისარგებლებენ. ყოელთა შემასრულებელი -- ხელმწიფეთ
Line of edition: 24     
წყალობის კარია, რომელსაცა საქებელს კაცსა მოწყალებისა
Line of edition: 25     
თვალითა შეხედვენ და ნიჭთა მიმადლებენ, მის წყალობისა
Line of edition: 26     
შემსგავსებულსა სამსახურის სარგებელსაც ნახვენ.
Line of edition: 27     
თქვა:



Line of edition: 28  
ლექსი


Line of edition: 29        
მე მიწა ვარ და ეკალი, შენ -- მზე და წყარო მრწყველია
Line of edition: 30        
ვარდთა და უნდთა მოვისხამ, თუ მეფე შემომზღველია.      Page of alt.ed.: T_139 


Line of edition: 31        
ლომმან უბრძანა:
Line of edition: 32        
-- ჭკუათამყოფელთა კაცთა წყალობა რაგვარად უნდა
Line of edition: 33     
რომე მისის მიზეზითა მისის ნაყოფისა ხილი ჭამონო?
Line of edition: 34        
დამანამან მოახსენა:
Line of edition: 35        
-- ამა წესითა, რომე მეფენი სიკეთესა უნდა უზმიდენ, არა
Page of edition: 307   Line of edition: 1     
თუ გვარსა; რომე უღონო კაცნი, მამა-პაპათ ნამსახურთა რა
Line of edition: 2     
იქადდენ და თვით ვერა შეიძლონ რა, რა სარგებელი არის?
Line of edition: 3     
თვით უნდა ხელით გამოსვლა ჰქონდეს და მის რიგით წყალობა
Line of edition: 4     
უყონ, არა თუ მამათა შვილობითა. თქვენ ხელმწიფე
Line of edition: 5     
ბძანდებით და ღმერთსა ხედვად თვალნი უბოძებია, ამისთვის
Line of edition: 6     
გმართებს თქვენი მოსამსახურენი იცნათ, რომელი ჭკუის
Line of edition: 7     
ახლო არს და რომელი ჭკუისაგან შორს. თქუა:      Page of alt.ed.: A_55 



Line of edition: 8  
შეწყობილი


Line of edition: 9        
რაცა ძალ-გედვას, ეცადე, სიმჴნე მოიგე, შრომანი.
Line of edition: 10        
და დიდთა შვილობას რად მოჰკვეხ? ცუდია გვართა ზომანი!
Line of edition: 11        
ცოცხალი მკუდარსა ჰბაძვიდე, კიდეც მოიგო წყრომანი,      Page of alt.ed.: C_91 
Line of edition: 12        
და რა მკუდარი განაცხოელო, მაშინ გაქებდენ რომანი.      Page of alt.ed.: D_86 
Line of edition: 13        
მკუდრის მამის შენის სახელით შენი არ გაწმდეს ცთომანი
Line of edition: 14        
და ძაღლთა ვაჩემოთ მსგავსება, ძვალთ სიყუარულის წთომანი.


Line of edition: 15        
თაგვი კაცთან სადგურობს და ერთმოსახლენი არიან, მაგრამ,
Line of edition: 16     
რადგან მისგან კაცთა დასაკლისი და ზიანი გამოვა
Line of edition: 17     
ამისთჳსცა სასიკუდილოდ სდევენ. ქორი რომ ველურია და
Line of edition: 18     
კაცთა ფრთხის და ევლტის, რადგან სარგებელი აქუს, მას პატივით
Line of edition: 19     
მოიყუანებენ და ნებიერად გაზრდიან და მეფეთა ჴელთა
Line of edition: 20     
შეუსმენ. მაშა, ჴელმწიფემან, რაგინდ გუარიანი იყოს
Line of edition: 21     
უცოდინარსა და შეუგებელს კაცსა ყური არ მიუპყრას, მეცნიერი
Line of edition: 22     
და ჭკვიანი უნდა გაიშინაუროს, საქმით მღვიძარე კაცი
Line of edition: 23     
და სიმჴნეში შემძლე, დაუზარებელნი იახლოს. ჴელმწიფემ
Line of edition: 24     
ჴელგამომავალს კაცს გულს არ უნდა შეაკლოს ამით
Line of edition: 25     
რომე შეუძლებელს კაცსა, რა მისი უფერი სამსახური უბრძანო,
Line of edition: 26     
მას ემსგავსების -- ქუდი ფერჴს ჩააცუას და მაშია თავს
Line of edition: 27     
დაახუროს. სადაც ჭკუისმყოფელსა და ჴელგამომავალს კაცს
Line of edition: 28     
წააჴდენენ და უჭკოთა და ჴელგამოუალთა და ყმაწულთა
Line of edition: 29     
საქმისა და ნების სადავეს ჴელთ მიანებებენ, -- მას ქუეყანასა
Line of edition: 30     
ყოველი ავი საქმე გზას იპოებს და მათის ავკაცობის ზიანი
Line of edition: 31     
მეფეთა და გლეხთა ზედა მოევლინება. თქუა:



Line of edition: 32  
ლექსი


Line of edition: 33        
ბოლოკარკაზის ჩრდილს ქუეშე დადგომამც ნუ ეღირსების
Line of edition: 34        
სადა ზორაყი ჭილყვავთა უარესობით ძირს ების.      Page of alt.ed.: T_140 


Line of edition: 35        
რა დამანამ სიტყუანი დაასრულნა, ლომმა მრავალი წყალობის
Line of edition: 36     
იმედი უბრძანა და მის საჩინო მსახურთა თანა მოდასე
Page of edition: 308   Line of edition: 1     
ყო, და მისი სიტყუანი მოეწონა, გული გააწყო და თჳსი
Line of edition: 2     
საქმის საფუძველი მის სწავლასა და რჩევაზედ დადვა. და
Line of edition: 3     
დამანამაცა თჳსი ჭკუითა და მეცნიერობით თვისი საქმე უფრო
Line of edition: 4     
და უფრო წინ წასწია**. ცოტა ხანს უკან თავისწინაობა
Line of edition: 5     
შეიქნა, ქვეყნისა და სახელმწიფოს*** რჩევა დაიწყეს. მათში
Line of edition: 6     
საკითხავი და დიდი კაცი შეიქნა და მას დღეს ბედნიერი და
Line of edition: 7     
შემსგავსებული ჟამი შეხვდა. სხვა კაცნი დაითხოვა და ჴელმწიფეს
Line of edition: 8     
თავისწინ მოახსენა:
Line of edition: 9        
-- მრავალი ხანია ჴელმწიფე ერთს ადგილს ბრძანდება
Line of edition: 10     
მივლა-მოვლისა და ნადირობის გემო გაუშვია, და მინდა რომ
Line of edition: 11     
მე ამისი მიზეზი შევიტყო, რომე მის კარის გასაღები, რითაც
Line of edition: 12     
ცდით იყოს, გავაკეთოო.
Line of edition: 13        
ლომმა სხვა რიგი პასუხი იწყო. უნდოდა დამანასათჳს მისი
Line of edition: 14     
შეშინება არ გაეცხადებინა. ამაზედ შუთურბას ყვირილის
Line of edition: 15     
ესრე ძლიერი ჴმა მოვიდა, რომე ლომი შიშით თჳს ადგილიდამ
Line of edition: 16     
გარდახლტა და ჭკუის სახედველი დაუბნელდა. მაშინღა
Line of edition: 17     
შეჭირვებულმან, თჳსი მოწყენა დამანას გაანდო:
Line of edition: 18        
-- ჩემისა შიშისა მიზეზი ესე ჴმა არის, რომ გვესმისო
Line of edition: 19     
და მე არა ვიცი რა, რისაა ესე ჴმაო. და ესრე მგონია, ტანი
Line of edition: 20     
და ძლიერება თჳსის ჴმის სადარო ჰქონდეს. და თუცა მისი
Line of edition: 21     
შემსგავსებული ტანოანება და ძლიერება აქუსს, მე ჩემსა აქ
Line of edition: 22     
მკვიდრობას გაურჯელად ვერა ვხედაო.
Line of edition: 23        
დამანამ მოახსენა:      Page of alt.ed.: C_92 
Line of edition: 24        
-- რადგან ჴელმწიფის გულთა ამა ჴმისა კიდე სხუაჲ საზრუნავი      Page of alt.ed.: D_87 
Line of edition: 25     
არა არის რა, არა ჴამს ამით ესოდენთა სამკვიდრებელთა
Line of edition: 26     
დატევება და მამეულთა სამყოფთა დაცლაო. ერთსა
Line of edition: 27     
ჴმასა რაჲ ძალუცს და ყვირილსა რა საზომი აქუს, რომე
Line of edition: 28     
ამით ვინმე გარდიხვეწოსო! ჴელმწიფე კლდეთაებრ ფერჴმტკიცე
Line of edition: 29     
უნდა იყოს, რომე ყოველთა ქართაგან არ შეირყიოს
Line of edition: 30     
და სხუადასხუა ჴმისაგან უძრავი იყოსო. მოახსენა:



Line of edition: 31  
ლექსი


Line of edition: 32        
ფერჴი მთებრ დადგი ქვეყანად, ტინურად დამტკიცებული
Line of edition: 33        
ვითა ქარქვეტი ქართაგან არ იქმნა მოტაცებული.


Line of edition: 34        
ბრძენთ ნათქუამია: ჴმათა სიმაღლესა და ტანთა სიდიდესა
Line of edition: 35     
ნუ სჭვრეტო, რომე ვერარა სახე ამ სახით ვერას შეიძლებსო,
Page of edition: 309   Line of edition: 1     
და არცა ყოველი გამოჩენილი დაფარულის გამომაჩინებელი
Line of edition: 2     
იქნება. ლერწამი, რაზომც სხვილი იყოს, წვრილი
Line of edition: 3     
ჯოხითა გატყდება და მწეროს / სიგრძეობა შავარდნის კლანჭთა      Page of alt.ed.: T_141 
Line of edition: 4     
შინა დამოკლდება. რომელიცა ტანად დიდობისათჳს შერაცხს
Line of edition: 5     
რასმე, მას ეგრე მოუვა, როგორაც ერთს მელს
Line of edition: 6     
მოივიდაო.
Line of edition: 7        
ლომმა ჰკითხა: ეგე რაგვარად ყოფილაო?



Line of edition: 8  
დამანამ თქუა არაკი      Page of alt.ed.: A_56 

Line of edition: 9  
[მელი და ტაბლი]


Line of edition: 10        
ერთი მელი ერთსა ტყეთა შინა იარებოდა, მძორთა პოვნისათუის
Line of edition: 11     
ყოვლგნით დაცანცალებდა. მუნ ერთი ხე იდგა, და
Line of edition: 12     
მას ხეზედა ტაბლი ვისმე ჩამოეკიდა და დარჩომოდ[ა]. ესრე
Line of edition: 13     
ეკიდა, რომე რა ქარი მოვიდის, ხის შტო შეძრის, ტაბლს
Line of edition: 14     
მოხვდის და დიდი ჴმა გამოვიდის. მის ხის ძირს ქათამი ნახა
Line of edition: 15     
რომე საკენკთა კენკდა. მას პარვა დაუწყო, მონადირებას ცდილობდა.
Line of edition: 16     
ანაზდად, ტაბლის ჴმა შემოესმა, მიხედა -- ერთი
Line of edition: 17     
დიდტანოანი, მეტად მსუქნის მსგავსი და საზარელჴმიანი ხეზედ
Line of edition: 18     
ნახა. მელმა სიხარბით აღარა გასინჯა რა და თქუა: მისი
Line of edition: 19     
ჴორცი და ტყავი მისის ჴმის ოდენი იქნებაო, ქათამი იგი გაუშვა
Line of edition: 20     
და პირი ხეს მიაპყრა. ქათამმა შეუტყო და გაექცა. მელაი
Line of edition: 21     
ათასის ხრიკით მას ხეზედ გავიდა, ტაბლი გახია, ნახა -- ხისა
Line of edition: 22     
და ცოტა ჴმელი ტყავის მეტი არა იყო რა! ქათმის მოშორვების
Line of edition: 23     
ცეცხლი გულთა მოეგზნა და თქუა: ვაიმე, რომ ამ დიდტანოვანისაგან
Line of edition: 24     
უცოდინრად მოვსტყუვდი და ჩემი უცოდველი
Line of edition: 25     
ნადირი უვნებელად გაუშვი და მისი შვენიერის სახისაგან
Line of edition: 26     
სარგებელი ვერა რა ვნახეო!



Line of edition: 27  
ჩახრუხაული


Line of edition: 28        
მაღლა ჴმობს დაფი, ყვირის დაფდაფი, მოსავლად გვიძღვნის არას სარგებლად,      Page of alt.ed.: D_88 
Line of edition: 29        
ვაქებ მრიგავთა, მძებნელ იგავთა, სახეს არ აჰყვეს შესაზარებლად.



Line of edition: 30  
*
Line of edition: 31  
* *


Line of edition: 32        
ეს არაკი ამისთუის მოვიყუანე, ჴელმწიფე საშინელის ჴმისაგან
Line of edition: 33     
და დიდის გუამისა გამოჩენითა მიმოსვლასა, ნადირობასა,
Page of edition: 310   Line of edition: 1     
შექცევასა და სიხარულს ნუ მოიშლისო. მას ჴმასა და
Line of edition: 2     
ტანსა არა შეუძლია რა, არც არა არის რაო. თუცა ჴელმწიფე
Line of edition: 3     
მიბრძანებს, მის ახლორე მივალ და მის საქმესა და ამბავს
Line of edition: 4     
ყუალაკას შევიტყობო.
Line of edition: 5        
ლომსა დამანას სიტყუა მოეწონა და დამანა ლომის ბრძანებითა
Line of edition: 6     
მისად / ძებნად წავიდა.      Page of alt.ed.: C_93 
Line of edition: 7        
რა ხანმა გამოიარა, ლომი საგონებელსა ჩავარდა და
Line of edition: 8     
მისი გაგზავნა სასინანულოდ შეექნა. გონებით იტყოდა: დავაშავე,
Line of edition: 9     
რად ესრე ვყაო! არამც ჩემზედ შეითქუან? ბრძენთ
Line of edition: 10     
უთქუამს: ჴელმწიფემ გაუსინჯავად თჳსი გულისპასუხი არავის
Line of edition: 11     
უნდა ანდოს და არც შეატყობინოს / თჳსი საიდუმლო საქმე,      Page of alt.ed.: T_142 
Line of edition: 12     
რომე მას მრავალი საქმე მოსდევს და ცოტა საქმით შუაში
Line of edition: 13     
არ ჩამოიგდოს. პირველად -- არ უნდა ენდოს მას, რომე
Line of edition: 14     
დაუნაშაებლად მის კარზედ გარჯა და წყენა ენახოს და მრავალგზის
Line of edition: 15     
ჭირი და მწუხარება გამოევლოს; მეორედ -- მას, რომ
Line of edition: 16     
მისი პატივი და საქონელი ჴელმწიფისაგან ქარს მისცემოდეს
Line of edition: 17     
და დავრდომილიყოს; მესამედ -- მას, რომელი მისი საჴელო
Line of edition: 18     
და სიმაღლისაგან გამოეძოს და წყალობის იმედი აღარა
Line of edition: 19     
ჰქონდეს; მეოთხედ -- დაუნდობელსა და მოჩხუბარსა, ავენასა
Line of edition: 20     
და ქუეყნის აშლის მდომს და არა მშვიდობის მყოფელს; მეხუთედ
Line of edition: 21     
-- მას, რომე მოყვრისაგან დიდი სიკეთე და კარკაცობა
Line of edition: 22     
სჭირდეს და მას იგი წაუჴდინონ და მისი ურვა ჰქონდეს; მეექუსედ
Line of edition: 23     
-- ორგული რა გარდეჴდევინოს და მისის მორჩენისათჳს
Line of edition: 24     
მრავალნი ცდილიყოს და გარდადგომილიყოს; მეშვიდედ --
Line of edition: 25     
მას, რომელსა კეთილად ემსახუროს და მას ყური არ მიაპყრას
Line of edition: 26     
და ვისცა არ ემსახუროს, იგინი უფრორე წყალობით
Line of edition: 27     
ჰყვენ; მერვედ -- მას, ვისთვისაც სიდიდე წაერთმიოს და
Line of edition: 28     
სხვისათჳს მიეცეს, და იგი მეფეთ წინარე დგეს, და იგი მეორე
Line of edition: 29     
-- დაჩაგრული; მეცხრედ -- ჴელმწიფის დასაკლისი რომ
Line of edition: 30     
თჳსი შემატება ეგონოს; / მეათედ -- რომე მას ჴელმწიფის      Page of alt.ed.: D_89 
Line of edition: 31     
კარზედ კეთილი არა სჭირდეს რა და მისის მტრის გაკეთებით
Line of edition: 32     
კეთილს მოელოდეს. ჴელმწიფენი განეკრძალნენ, ამა
Line of edition: 33     
ათთა რიგთა კაცთა შუა გაუსინჯავად თჳსი საიდუმლო არა
Line of edition: 34     
თქუას; ვირემდისი კაცისა ღ(მრ)თის შიში და პირის სისწორე
Line of edition: 35     
მოწყალება და სიკეთე არ ნახოს და არ გამოიკვლიოს, თჳსი
Line of edition: 36     
ხვაშიადი არ გაანდოს და არ აცნობოსო. თქუა:



Line of edition: 37  
ლექსი


Line of edition: 38        
ხვაშიადთ თქმასა მრავალთან დაჰგმობენ ბრძენთა დასები
Line of edition: 39        
სადაც ვლე, ვერცად ვერ ვნახე საიდუმლოთა მფასები.


Page of edition: 311  
Line of edition: 1        
ამა საქმისა დამანას ბრძანება გამოუცდელად, აჩქარებით
Line of edition: 2     
არ ვარგიყო. მტერთან მისი გაგზავნა ჭკუათა საცნობელთა
Line of edition: 3     
შინა შორს იყო. დამანა მცოდინარე კაცსა ჰგავს და ერთხანად
Line of edition: 4     
ჩემს კარზედ გარჯითა და საბრალოდ იყო, ღ(მერ)თმან ნუ ქნას
Line of edition: 5     
რომე მას ეგზომის ჭირის ეკალი გულთა დასობოდეს; აწე
Line of edition: 6     
რომე მუხთლობა იჴმაროს, ერთი რამ შფოთი შემზადოს, ანუ
Line of edition: 7     
მტერი იგი ჩვენზედა ძლიერად და მძლედ ნახოს და მისი
Line of edition: 8     
სამსახური მოინებოს, და ჩემი გულის ხვაშიადები იცის, მას
Line of edition: 9     
უთხრას და მისის საცადლისა რჩევისა და სამჯო/ბინაროს      Page of alt.ed.: T_143 
Line of edition: 10     
ხარისხთა აღჴდეს! რასათჳს ამ სიტყჳს ჩხრეკასა და ბრძენთ      Page of alt.ed.: A_57 
Line of edition: 11     
ნათქუამს ლექსს არ დავადგერ?



Line of edition: 12  
ლექსი


Line of edition: 13        
ღვინოვ შმაგობას** ევლტოდე, ეჭვი გეტუირთოს გულითა
Line of edition: 14        
ჩხუბსა და ზაკუას მოშორდი, არ დაიკარგო სულითა!55*


Line of edition: 15        
თუცა მე ამა მოციქულობითა ავი რამე მომიჴდეს, ათასიცა      Page of alt.ed.: C_94 
Line of edition: 16     
დამეტდეს, ჩემთჳს ცოტაი იქნება!
Line of edition: 17        
ამა საგონებელით ადგის და დაჯდის, და ბორგევდა და
Line of edition: 18     
თუალი გზისაკენ ჰქონდა. ამასობაში დამანა გამოჩნდა და
Line of edition: 19     
ლომმა გული დაიწყნარა და თჳს ადგილს დაჯდა. დამანასა
Line of edition: 20     
ამბავი ჰკითხა. თაყუანისცემას უკან მოახსენა:



Line of edition: 21  
ლექსი


Line of edition: 22        
ვირე ცა ეგოს მბრუნავად, მეფის მზე მზობდეს მზიანათ
Line of edition: 23        
მისი სვე მისთა მონათა ზედა ბრწყინვიდეს გზიანათ.


Line of edition: 24        
ჰე, თემთა და ქუეყანათა მპყრობელო! ჴმა იგი, რომელ
Line of edition: 25     
გასმიათ, ერთი ჴარია ამა ტყისა სიახლოესა. იგი სძოვს, სჭამს
Line of edition: 26     
და სძინავს; მას სხვა საგონებელი არარაჲ აქვს. მისი ბრძანება
Line of edition: 27     
მუცელსა და პირსა იქით არსად წავა.***
Line of edition: 28        
ლომმა: მისი ძლიერება რაზომი იქნებაო?
Line of edition: 29        
დამანამ მოაჴსენა:
Line of edition: 30        
-- ძლიერების გამოჩენა არა მინახავს რა, რომე მისი ძალი
Line of edition: 31     
რამ შემეტყოს და სწორად მოგაჴსენო, მაგრამ გუნებათა
Line of edition: 32     
შინა არას მეზარნა, რომე შიშით მისთუის მეტი პატივი რამ
Line of edition: 33     
მეცაო.

Page of edition: 312  
Line of edition: 1        
ლომმან უთხრა:
Line of edition: 2        
-- მაგითა მას სუსტად ნუ დაინახავ, რომე არა მოსტყუვდე
Line of edition: 3     
ქარი ძლიერი რა წვრილს ბალახს ეცეს, ვერ მოსტეხს, მაგრამ
Line of edition: 4     
/ მაღალთა და სხვილთა ხეთა ძირითურთ ამოფხვრის. მტერი      Page of alt.ed.: D_90 
Line of edition: 5     
ვირემდე მტერს დასაცემელად არა ნახავს, მანობამდის
Line of edition: 6     
ძლიერს ძალს არ გამოიჩენს. თქუა:



Line of edition: 7  
ლექსი


Line of edition: 8        
ქორი მყუარს არ იკადრებს, არცა სდევს საჭმლად ნდომითა
Line of edition: 9        
სონღული მუმლთა შეპყრობად ფრთესა არ გაშლის ზომითა.


Line of edition: 10        
დამანამ მოახსენა:
Line of edition: 11        
-- ჴელმწიფემ მისი საქმე არად უნდა მიიჩნიოს და არცა
Line of edition: 12     
იგი ყოლე რადმე შერაცხოსო. მე იგი რაცა ვსინჯე, მრავალი
Line of edition: 13     
რამე შევიგენ და მისი საქმე ყოველივე გავსინჯე, და თუცა      Page of alt.ed.: T_144 
Line of edition: 14     
ჴელმწიფისა მაღალსა საწადელსა ნებავს და ბრძანებს, მას აქ
Line of edition: 15     
მოვიყვანებო, რომე წადილის სურვილი სასამსახუროდ დადვას
Line of edition: 16     
მონურად კალთა კადრების მჴართა გარდაიკეცოსო.
Line of edition: 17        
ლომსა ესე საქმე დიდად იამა და მისი მოყვანება უბრძანა
Line of edition: 18     
და დამანა შუთურბასთან მივიდა. უთხრა:



Line of edition: 19  
ტაეპი


Line of edition: 20        
კულა ჰკითხა: თუალო, სადით მოხუალო?


Line of edition: 21        
და ეტყოდა:
Line of edition: 22        
-- აქა სადათ ჩამოვარდნილხარ