TITUS
Sulxan-Saba Orbeliani, Kilila da Damana
Part No. 2
Previous part

Chapter: Um.  
Page of edition: 203  
Line of edition: 1  
/[ამბავი უმაინფალ მეფისა]/


Line of edition: 2        თუალ-მარგალიტთა მებაზრეთა და სიტყვა-ჴელოვნებათა      Page of alt.ed.: D_12 
Line of edition: 3     
გამომჩხრეკელთა და უცხოთა არაკებთათუის პირის ამღებთა
Line of edition: 4     
და საკვირველთა შემჭევრებითა თქმულთა, შემაწყობელთა ამა
Line of edition: 5     
ამბისა თავი, ჰაი-ჰაი, ასე მოურთავთ, ქებულისა და გამოჩენილის
Line of edition: 6     
კაბადონთა დასაწყისი / უცხოთ რამ შეუწყვიათ, რომე      Page of alt.ed.: C_15 
Line of edition: 7     
პირველსა ჟამთა და დროთა ჩინეთისა ქუეყანათა ერთი
Line of edition: 8     
მეფე ყოფილა, რომე მისი ბედსვიანობა და მისისა სახელდიდობის
Line of edition: 9     
ჴმა ყოელთა ადგილთა განფენილიყო, მისი შარავანდედი,
Line of edition: 10     
როგორათაც საშუადღო დიდი მზე, ნათელთა ყოელგან
Line of edition: 11     
მოჰფენდა; მის ჟამის მეფეთა მისის მორჩილებისა საყური სულისა
Line of edition: 12     
საგრძნობელთა ყურთა გაეყარათ და ამაღლებულთა ხელმწიფეთა
Line of edition: 13     
აღვირი პირთა აედვათ.



Line of edition: 14  
შაირი


Line of edition: 15        
ფრიდონ მეფისა უმაღლე, ჯიმშეთის უმტკიცესები,
Line of edition: 16        
მაკედონელის უმძლავრე, დარიოსისებრ მწესები.
Line of edition: 17        
მოწყალე, ტკბილი, მთუარულად მის შუქსა შუქნი მზესები,
Line of edition: 18     
და   სიმშვიდე ჰქონდა წყლისა და წყრომა -- ცეცხლთ უარესები.8*


Line of edition: 19        
ეს დიდებულნი დღითი დღე მის სვეამაღლებულის საფენთა
Line of edition: 20     
გარმოიცევდენ. ქუეყნის მჭირაობათა მცდელთა და დიდად
Page of edition: 203   Line of edition: 1     
ბრძენთა და ჭკუისა მრჩეველთა ვეზირთა მისის სამსახურისა
Line of edition: 2     
სარტყელი წელთა შეერტყათ. მისის ღრუბლის უმაღლე
Line of edition: 3     
ტახტთა ქუჱ მწიგნობარნი და სიტყუამეცნიერნი მცოდინარენი
Line of edition: 4     
მისის მოჴმარების სელთა ზედა ისხდენ; მის საუნჯეთა უცხონი
Line of edition: 5     
და ძვირფასნი თუალ-მარგალიტნი და უნჯნი და ლარნი მოწყობით
Line of edition: 6     
ისხნეს და ბუმბერაზნი და ლაშქარნი თუალგარდუწდომელნი
Line of edition: 7     
ჰყვეს; მისი წყალობა და ჴრმლის კრვა შეერთებულიყო,
Line of edition: 8     
მისი ჴელმწიფობა ბოროტთა ხეიბრობისა მეგობარი
Line of edition: 9     
იყო.



Line of edition: 10  
შაირი


Line of edition: 11        
ვითა მზემ, ბროლით დამწველმან, დადაღის ურჩთა პირები.
Line of edition: 12        
ნებისა წინააღმდგომთა მახვილთა ამაღირები.
Line of edition: 13        
მეკობრეთ სისხლის დამთხევი, მათ გუამთ ზიდვიდენ ვირები,
Line of edition: 14     
და   დავრდომილთა და გლახაკთა ნიჭნი მიუძღვნის ხშირები.


Line of edition: 15        
მის მეფისა სახელი უმაიუნფალ იყო. მისი დიდება, უღონოთა
Line of edition: 16     
და საბრალოთა და გლეხთა ეტლის ბედნიერობით სლვა,
Line of edition: 17     
და მისი სწრაფი ბრუნვა, მწირთა და უღონოთა კაცთა განსვენება
Line of edition: 18     
და სარგებელი იყო. თქმულა, თუ მართალ მოსამართლენი,
Line of edition: 19     
მოურნენი და გამგებელნი გლეხთა და მდაბიოთა კაცთა არ
Line of edition: 20     
უპატრონებენ და მეშფოთეთა არა შეაშინებენ, -- მეკობრეთა,
Line of edition: 21     
მპარავთა და მეუდიერეთა კაცთაგან ერთპირობა შეიქნება და
Line of edition: 22     
ყოველთა კაცთა ძარღუთა აღმოხდიან. / და თუცა მოწყალებისა      Page of alt.ed.: A_11 
Line of edition: 23     
სანთლის ნათელი ყოველთა ადგილთა შეღონებულთა      Page of alt.ed.: D_13 
Line of edition: 24     
კაცთა ბნელეთ[თ]ა შინა არა უნათლებს, უსამართლობის სიბნელე      Page of alt.ed.: T_46 
Line of edition: 25     
თემთა გარეშემოთა უწყალოდ მოიცავს და ანგარის კაცის
Line of edition: 26     
გულთაებრ უშველებელად გაშავდება.



Line of edition: 27  
შაირი


Line of edition: 28        
მეფეთ სიკეთე მისისა საქმისა ქნით გამოჩნდებისა,
Line of edition: 29        
მაღალი მაღლის მბაძველი, მაღლით მოიმედებისა,
Line of edition: 30        
ვინცა განახვას კეთილი, დება ირჩიოს დებისა,
Line of edition: 31     
და   მასვე ჭირად უც, მისივე ქუეყანა მოოჴრდებისა.


Line of edition: 32        
ამ მეფეს ერთი ვეზირი ჰყვა გლეხთა კაცთა გამომზრდელი,      Page of alt.ed.: C_16 
Line of edition: 33     
რომე მისი ჩხრეკა და რჩევა ქუეყანათა ღამის მთეველი და
Line of edition: 34     
სიბნელის სანთელი იყო; მისი საგონებელი ერთს წუთზედ
Line of edition: 35     
ათასს ძნელად შეკრულს საქმეს გახსნიდა, ჩხუბით აღელვებულის
Line of edition: 36     
ზღვის ხომალდსა მისის სიწყნარით ამოდ ავლენდა, მძიმე
Page of edition: 205   Line of edition: 1     
ლოდს, მჩქეფარს მორევში ჩაგდებულს, დააყენებდა**, კალთის
Line of edition: 2     
დამფრეწელს ფიცხელს ეკალთა რისხვისა ქარითა ძირითურთ
Line of edition: 3     
აღმოფხვრიდა.



Line of edition: 4  
შაირი


Line of edition: 5        
ჭკუა და რჩევის რიგებთა რა გულთა მიაპყრობდისა,
Line of edition: 6        
ასკეცად რაზმთა გამტეხად უფროსად იაზროდისა;
Line of edition: 7        
ქუეყნის რიგების საქმეთა სხვას [ა]ც თუ შეესწროდისა,
Line of edition: 8     
და   ერთის უსტარის მიწერით იყლიმთა დაიპყრობდისა.


Line of edition: 9        
ამისთუს, რომე მისი ყოველი განზრახვა მოსაწონი იყო, მისის
Line of edition: 10     
საქმისაგან ქუჱყანა დამშვიდებულიყო, ამისთჳს სახელად
Line of edition: 11     
ხაჯუსტარ-რაი ეწოდა. და უმაიუნფალ არას საქმეს უმისოდ
Line of edition: 12     
არ იქმოდის, და არც დიდსა და არც მცირეს მისად უკითხავად
Line of edition: 13     
არ განაგებდა, ბრძოლისა ასპარეზთა და სიმხიარულისა სნატთა
Line of edition: 14     
და დორთა არ დაჯდებოდა, არა ილხენდა. ზედასა-ზედა, რომე
Line of edition: 15     
მეფენი და ჴელმწიფენი და ამაღლებულნი კაცნი, თუცა ჭკვიანთა
Line of edition: 16     
და მოხუცებულთა არა ჰკითხვიდეს, და გამორჩევით ბრძანებას
Line of edition: 17     
არ შეამზადებდეს, არ უნდა კაცი გაერიოს. რაგინდ რომე
Line of edition: 18     
ყოველი ძალი და შეძლება და დიდროანთა კაცთა მეპატრონობა
Line of edition: 19     
ჰქონდეს, ბრძნის ვეზირთა და ჭკვიანთა და მცოდინარეთა
Line of edition: 20     
რჩევა უჴმს და მით დამტკიცება, ამისთჳს რომე, რაც მათის
Line of edition: 21     
გვარის კაცნი გამოვა, ყველანი ჭკვიანნი არიან, და ქუეყანათ
Line of edition: 22     
დამშვიდება და თემთა მოშენება და რაც რამ საქმე -- რჩევით
Line of edition: 23     
უნდა ქნან. /      Page of alt.ed.: T_47 



Line of edition: 24  
ლექსი


Line of edition: 25        
ყვალა საქმესა ჩხრეკითა მრავალი უნდა რჩევანი,
Line of edition: 26        
გაუსინჯავთა საქმეთა ბოლოდ შეექნას ზღვევანი.


Line of edition: 27        
ამ დიდებასა შინა უმაიუნფალ ერთს დღეს ნადირობად
Line of edition: 28     
გასვლა მოინდომა და ცხენთა ამჴედრება ბრძანა. ხაჯუსტარი,
Line of edition: 29     
მისთა სვებედნიერობისა ავჟანდათა მოსამსახურე, თანა იახლა.
Line of edition: 30     
ნადირით სავსე დიდი ველი ჴელმწიფის მხედართა ცხენის
Line of edition: 31     
ფერჴთათჳს საჴლედ შეიქნა. მაღლა ჰაერთა ფრინველთა გულის
Line of edition: 32     
საწადლით მოენებათ, რომ მეფეს ნადირად თავი მისცენ
Page of edition: 206   Line of edition: 1     
და ჰაერიდამ ქუე ჩამოვიდოდნენ. ნადირთ მდევართა პირუტყვთა
Line of edition: 2     
დათოკვილთა საბელნი / ნადირობისათჳს დასწყვიტეს      Page of alt.ed.: D_14 
Line of edition: 3     
და პატიმრობისაგან გათავისუფლდენ და ნადირის საძებრად
Line of edition: 4     
აქა და იქით რბოდეს; მეძებართა და ავაზათა და ყურშავთა
Line of edition: 5     
თუალშვენიერის ქურციკის დანახვისათჳს ტანის სიჭრელე
Line of edition: 6     
ყოველი თუალებად გარდაქცეოდა; ლომებრ ჭანგიანთ მწევართა
Line of edition: 7     
ყურდგლის სათამაშოდ ათასფერი მელური ხრიკი ესწავლა;
Line of edition: 8     
ძლიერად მაღლა მფრინავი ქორნი, ნასროლს ისართაებრ ჴელიდამ
Line of edition: 9     
გავარდნილი, ღრუბელთა შესწორებოდა; და კეკელა შავარდენთა
Line of edition: 10     
სისხლისა მღვრელის კლანჭითა ფრინველთ ძარღვნი
Line of edition: 11     
ყელიდამ ამოეხეთქათ**.



Line of edition: 12  
ჩახრუხაული      Page of alt.ed.: C_17 


Line of edition: 13        
უტევდენ ქორთა, შავარდენს შორთა, კლანჭ-მახვილ სწრაფთა, მებრძოლთა სწორთა;
Line of edition: 14        
კაკაბი და გლონ თევზებრ დასაგლონ, ჴოჴობთ იჭერდენ არ ერთთა, ორთა:      Page of alt.ed.: A_12 
Line of edition: 15        
ავაზა-მწევრით, სწრაფად მომწევრით, ქურციკს იპყრობდენ, არნთა და ღორთა,
Line of edition: 16     
და   რად იქმნეს ისრად, გარდიქცეს ის რად? -- ვითა მშვილდისგან ნაკრავი   მძორთა.


Line of edition: 17        
რა ჴელმწიფემ ნადირობით გული აღისრულა და მინდორი
Line of edition: 18     
ნადირთა და ფრინველთაგან დასცალა, ლაშქართ დასტური
Line of edition: 19     
უბოძა, და თქთ მეფემან და ვეზირმა ტახტისაკენ პირი დააპყრეს.
Line of edition: 20     
მაგრამ მას ადგილს მზის სიცხით ბასრი ხუფთანი ცვილისებრ      Page of alt.ed.: T_48 
Line of edition: 21     
დალბებოდა / და ქეჯიმნი ჰაერის ჭრტიალსა შეერთებინა
Line of edition: 22     
და ქარულად მავალთა მარქაფათა სლვათა შინა
Line of edition: 23     
შესწვევდა.



Line of edition: 24  
შაირი


Line of edition: 25        
ეგონათ, თუ მოეკიდა ცეცხლი ველთა, მთა და ბართა,
Line of edition: 26        
აალმურდა ცა და მიწა, ართუ გუანღა ნაბუქართა.
Line of edition: 27        
სირნი ტყეთა იმალოდენ, შებნედილი გვანდა მკუდართა,
Line of edition: 28     
და   მძრომთა ჴურელთა მიაშურეს, ქუე მიწისა ნაუბართა.*


Line of edition: 29        
უმაიუნფალ უბრძანა ხაჯუსტარის:
Line of edition: 30        
-- ესეთსა ცხელთა აერთა შინა სლვა ჭკუისაგან შორ არის.
Line of edition: 31     
თუცა კარავი ახლორე იყოს, მოვიჩრდილოთო, თვარა აწ სიცხისა
Page of edition: 207   Line of edition: 1     
ჭრტიალისაგან მიწისა წიაღი ეთერის სფეროს მსგავსად
Line of edition: 2     
ცეცხლის მადნად ქცეულა**, ანუ რას მოსაგონს მოიგონებ,
Line of edition: 3     
რომე წამსა შინა მოვიგრილოთ, და რა მზე ფასკუნჯსავით ბუდესა
Line of edition: 4     
ბინდ-ბანდისასა შთაჴდეს, ჩუენცა ბედნიერობით ჩუენთა
Line of edition: 5     
ვანათა მივბძანდეთ.
Line of edition: 6        
ხაჯუსტარ-რაი ენა საქებლად დაძრა და მოახსენა:



Line of edition: 7  
ლექსი


Line of edition: 8        
ჱე ქუეყნის მზეო, ღ(მრ)თის ჩრდილო, სიგრილით შვენიერო და
Line of edition: 9        
ომაინისა უმჯობე, შენი ჩრდილოა ჩერო და!10*


Line of edition: 10        
ჩუენ, მონანი შენნი, ომაინის მსგავს ბედნიერს დიდს ჴელმწიფეს
Line of edition: 11     
დროშის ქვეშ რა ვახლავართ, ქუეყნის დამწველის /      Page of alt.ed.: D_15 
Line of edition: 12     
მზის ფაკლასაგან არ ვიშიშვით. თქვა:



Line of edition: 13  
ლექსი


Line of edition: 14        
მზე თუ გუაცხუნებს ჟამამდე, რად ჭმუნავს გული ჩუენია?
Line of edition: 15        
მეფის დიდება შუაგად ჩუენ მონათ გარდაგვფენია.


Line of edition: 16        
მაგრამ ღ(მრ)თისაგან გამორჩეულის და მაღლისა და ქებულის
Line of edition: 17     
მეფის საბედნიერო ჩრდილმან ამ ლაშქრისათუის მოსვენება და
Line of edition: 18     
ჰაერისაგან განკრძალვა ბრძანოს, დიდს მადლს მოიგებსო.
Line of edition: 19     
თქვა:



Line of edition: 20  
ტაეპი


Line of edition: 21        
ყოველთა კაცთა სიცოცხლე მეფისა დღეთა ჰკიდია.


Line of edition: 22        
აქ ახლო ერთი მთა მინახავ, რომე ჭაბუკისა გულთაებრ      Page of alt.ed.: C_18 
Line of edition: 23     
მაღალი და გულოვანისა კაცის ბედისებრ ალაღებულია. ამას
Line of edition: 24     
წინათ მცირე ხანს ვნახე, თავით ფერჴამდის მწვანე სამოსლით
Line of edition: 25     
მორთულიყო და ათასი ცივი წყარო მისის წმიდა გულისაგან
Line of edition: 26     
დიოდა და ყუავილითა ცის ვარსკულავივით ნათლად კრკიალებდა.
Line of edition: 27     
მისთა წყაროთა ნადინობთა კიდეთა, სამოთხისა მსგავსად,      Page of alt.ed.: T_49 
Line of edition: 28     
ხენი გაწყობით იდგნეს. აწ მე ამ/რჩევას ვიკადრებ,
Line of edition: 29     
რომე წასასვლელი სადავე იქით მიიბრუნოთ და ერთს ჟამსა
Line of edition: 30     
მწვანეს ძეწნთა ქუეშე განსვენებით მოვიჩრდილოთ და ერთს
Page of edition: 208   Line of edition: 1     
წუთს, იასამანებრ, წყლის პირს მწვანეს კორდზე გავახლდეთ
Line of edition: 2     
და ვიხაროთ. თქუა:



Line of edition: 3  
ლექსი


Line of edition: 4        
დაჯედ რუს პირსა, წყალთ მჭურეტმან იცან სოფლისა გავლანი,
Line of edition: 5        
იმით სცან სოფლის სიმოკლე, რად გინდა ჴმელთა დავლანი?


Line of edition: 6        
უმაიუნფალ ხაჯუსტარის სიტყვით მაშინვე მუნით მიმართა
Line of edition: 7     
და ერთს წუთზედ ცხენის ნატერფალთა მტვრით მთის კალთა
Line of edition: 8     
მორჭმულთა სახელოს მსგავსად ნეტართა საკოცნელ ადგილად
Line of edition: 9     
აქცია. ნახა მთა, დიდებულების თხემი ზეცის ტატნობზე რომ
Line of edition: 10     
აღეზიდა და მწვანე ხმლის წვერი მზის ოქროსფერ ფარამდე
Line of edition: 11     
რომ მიეწვდინა, ანუ როგორც ასვეტილი მთების მსგავსი
Line of edition: 12     
შეიხის ხე, სიმტკიცის ფეხი დიდებულების მთის კალთაზე
Line of edition: 13     
რომ გაედგა** და ღვარსავით ცრემლთა წყარონი მკერდთა და
Line of edition: 14     
მუხლთა უსველებდა; ჴელმწიფე მაღალს მთაზედა ავიდა და
Line of edition: 15     
ღრუბელსავით კალთა აეკეცა და ეგრე სრულიად მას ადგილს
Line of edition: 16     
მოვლიდა. ანაზდათ ერთი მინდორი გამოჩნდა, რომე საომარს
Line of edition: 17     
ასპარეზსავით განიერი და მრავლად ბალახოვანი. რა ნახა,
Line of edition: 18     
იმედის შემწედ გამოსახა, ურიცხვი შესაქცეველი მწვანესა
Line of edition: 19     
ზედა იხილვებოდა / და ცის შუენიერებასავით მისი წყალი და      Page of alt.ed.: A_13 
Line of edition: 20     
ჰაერი ედემსა გუანდა; მწვანეს კორდზედ იასა და ვარდსა გარეშემო
Line of edition: 21     
ახალი სუმბული ყაყაჩოსა შიგა თავისთავად არეოდა, რომელ
Line of edition: 22     
კეკლუცთა ზილფისაგან უფრორე შვენოდა, ღალიაცხებულს
Line of edition: 23     
თაფლმწვეთელს ბაგესავით ჩნდა; ძეწნთა და წნორთა
Line of edition: 24     
მწვანე ატლასის ტყავკაბა წამოესხა და საროსა და ნაძვსა
Line of edition: 25     
მგრგვლივ ბუსტუღის კაბა წელამდე დაეკალთაებინა. მუშკის
Line of edition: 26     
მქროლელი დილის ნიავის ენა ვარდის / ხვაშიადთა ქუეყნისა      Page of alt.ed.: D_16 
Line of edition: 27     
კიდეთა განჰფენდა, ბულბულის სტვენასა და ვარდისა ფეროვნებათა
Line of edition: 28     
სუნელობათა ქებასა ყოველთა ადამიანთა ყურთა ასმენდა.
Line of edition: 29     
/



Line of edition: 30  
ჩახრუხაული      Page of alt.ed.: T_50 


Line of edition: 31        
წყარონი ტკბილნი, ჰაერნი ლბილნი, კაცთა გულისა ლხენის სახენი,
Line of edition: 32        
ყვავილთა დასნი, ფერადად ასნი, წყლის პირთა მდგარნი თუალთა მახენი,
Page of edition: 209   Line of edition: 1        
ჩრდილოან ხენი, სრულ ერთსახენი, რტოთა ფრინველნი ტკბილად მძახენი,
Line of edition: 2     
და   სვიანთ სავანე, ზურმუხტებრ მწვანე, ფოთოლზე წერით: "ედემს   მნახენი".11*


Line of edition: 3        
ამა მინდორთა შუა ერთი წყარო დიოდა, უკუდავებისა წყაროსავით
Line of edition: 4     
სიცოცხლის მომმატებელი და სამოთხის წყლის ევფრატისებრ
Line of edition: 5     
სამხიარულო კამკამი და მოსაწონი.



Line of edition: 6  
ლექსი      Page of alt.ed.: C_19 


Line of edition: 7        
მას შიგან თევზნი ცურვიდენ, ვით ვეცხლნი მოელვარენი,
Line of edition: 8        
წყალი ვამსგავსე ცის გრკალთა, რომელზე დარბის მთვარენი.


Line of edition: 9        
ვეზირმან უბრძანა მას წყაროსა ზედა სამეფოსა კარავთა
Line of edition: 10     
დადგმა, რათა უმაინფალ მოსვენებისა სნატსა ზედა განისვენოსო,
Line of edition: 11     
და მისის ბედნიერის ავჟანდათა მსახურნი წყლის პირს
Line of edition: 12     
ხეთ ჩრდილთა გარდაჴდენო, რა ჯოჯოხეთის მსგავსს ადგილს
Line of edition: 13     
მორჩნენ, მას სამოთხის უამეს სავანეზე მოილხინონო. როგორათაც
Line of edition: 14     
ალაფთა მაშოარნი მას ადგილს დახაროდეს და თითოთითო
Line of edition: 15     
ენითა ამა ლექსთა იტყოდეს:


Line of edition: 16        
ღ(მერ)თო, ვინ ჭირსა მოგვხედენ, შეჭირვებასა დიდებსა,
Line of edition: 17        
შენ მიერ ჴსნილნი ყვავილთა ვლაჴავთ მართ, ვითა ხიდებსა.12*


Line of edition: 18        
ერთსა ყურესა ჴელმწიფე პილოსა და ვეზირი ცხენისაგან
Line of edition: 19     
გარდაჴდენ და ქუეითად იარებოდეს. მას მთასა შინა რასაცა
Line of edition: 20     
საკუირველსა ნახვიდეს, გონებითა და გულითა ღმერთსა მადლობასა
Line of edition: 21     
შესწირვიდეს და ღ(მრ)თისა ჴელმწიფობასა და დიდებასა
Line of edition: 22     
აქებდეს, რომ მისსა მხატვარსა მის მთის სიმგრგვლე
Line of edition: 23     
ღ(მრ)თის ძლიერების კალმითა მრავალფერი ნახჭით** უხატავს,
Line of edition: 24     
და შემოქმედისა მღებარსა ქვის გულისაგან რამდენი უცხო და
Line of edition: 25     
უცხო ყვავილთა სხვადასხვაობის ქვევრნი აუვსია. ამისთვის
Line of edition: 26     
მადლობდენ ღ(მერ)თსა და ხანდახან ამ უცხოდ საკვირველს
Line of edition: 27     
ყვავილის ბიბინზედ ამ ლექსს იტყოდეს:


Line of edition: 28        
არ თუ ბულბული მადლობდა ვარდისა სუნელებასა,
Line of edition: 29        
მაგრამ მისნივე ეკალნი გალობდეს ღ(მრ)თისა ქებასა.


Line of edition: 30        
ხანდახან მას დახატულს პირს უჭვრეტდეს და ამ ლექსთა
Line of edition: 31     
იტყოდეს: /



Page of edition: 210  
Line of edition: 1        
ნიავი ვარდსა უფრჭკვნელსა გაშლიდა, ასუნელებდა,
Line of edition: 2        
ჩაქროლით წყალთა ჩაგრეხდა, შეთხზნილებრ მიამჭევლებდა.


Line of edition: 3        
მას მიხრილ-მოხრილს წერილსა, წყალზედ რომ საკვირველების
Line of edition: 4     
კალამს დაესახა, თავდადრეკით მას სიტყვებს იკითხვიდენ
Line of edition: 5     
და ზურმუხტის მწვანე ტილისმა, რომ მწიგნობართ დაენუსხა,
Line of edition: 6     
მას თარგმნიდეს. ამასობაში უმაიუნფალის თუალი ერთს
Line of edition: 7     
ხეს მიადგა, მისნი ფურცელნი შემოდგომურად შექმნილიყო,
Line of edition: 8     
მეტისა ხანდაზმულობითა ბებერსავით ადგილთა ზედა დახრილიყო,
Line of edition: 9     
უშვერად მოჩნდა, და ამ სოფლის ხისა მკუჱთელსა
Line of edition: 10     
ცულსა მისნი რტოები გარდაეკაფა და საწუთროს ჟამის ხუროს
Line of edition: 11     
ხერხსა მისის ტანის დაჭრისათჳს გაუძღომრობის კბილები
Line of edition: 12     
მოელესა.



Line of edition: 13  
ლექსი


Line of edition: 14        
წალკოტთა მაშვენებელი არს ახალი ხე ნორჩია,
Line of edition: 15        
რა გაჴმა, მოჰკუჱთს მებაღე, იტყვის: "ჰე, გულო, მორჩია!"


Line of edition: 16        
იმა ხისა გული, ნაღვლიანის კაცის გულსავით, სიხარულისაგან      Page of alt.ed.: C_20 
Line of edition: 17     
დაცარიელებულიყო და შიგან ფუტკართა დაებუდა და      Page of alt.ed.: D_17 
Line of edition: 18     
თაფლისა სიმრავლე მათდა საზრდოდ, ვითა ციხეთა შინა, დაეკრძალა.
Line of edition: 19     
ჴელმწიფემან რა ფუტკართა შუილთა ხმანი მო/ისმინა,      Page of alt.ed.: A_14 
Line of edition: 20     
ქუეყნის მნახავს ვეზირსა ჰკითხა:
Line of edition: 21        
-- ამა მჩატეთა ფრინველთა მის ხის გარემოს რა ყრილობა
Line of edition: 22     
აქვსთო და რა მიდენ-მოდენაჲ, ანუ ვისისა ბრძანებითა წელშერტყმულთაებრ
Line of edition: 23     
მაღალ-დაბლობით ფრინვენო? თქუა:



Line of edition: 24  
ლექსი


Line of edition: 25        
მითხარ, ამ ბალახოვანთა რად დადის მიზეზიანად?
Line of edition: 26        
ან მათდა მაწყივ საქებლად ღ(მერ)თი ვინა ჰყავსთ გზიანად?


Line of edition: 27        
ხაჯუსტარ-რაიმ ენა ააუბნა და მოახსენა:
Line of edition: 28        
-- ეჰა, ქუეყანათა და ქალაქებთა მპყრობელო! ესენი არიან
Line of edition: 29     
ერთი ნათესავნი დიდის სარგებლისა და ცოტას ზიანის მოქმედნი.
Line of edition: 30     
პატიოსნება, წესი და რიგი რომ ჴამს -- მაგათ აქუს,
Line of edition: 31     
მაგათი ქება მრავალთა სამეცნიერო წიგნთა სწერია, მაგათგან
Line of edition: 32     
ჴელმწიფურად მრავალი სარგებელი საბოძვარი ქუეყანას შემატებია,
Line of edition: 33     
რადგან თავის საქმეზე განმზადებულნი არიან. მა/გათაც      Page of alt.ed.: T_52 
Line of edition: 34     
ერთი ჴემწიფე ჰყავსთ, ყოელი კაცი თავის ენით სახელს
Page of edition: 211   Line of edition: 1     
ეზახიან, ტანად მათზედ მოდიდოა; მათ ყოველთა ერთობილად
Line of edition: 2     
მისის უფროსობისა და მორჩილობის ბრძანებაზედ თავი დაუდებიათ.
Line of edition: 3     
მას ხელმწიფესა ოთხკუთხე ცვილის ტახტი დაუდგამს,
Line of edition: 4     
მას ზედა ბძანდება. სახლთუხუცესი, ვეზირი, მეკრე, დარაჯი,
Line of edition: 5     
ლაშქარი, გამგე, ყოელი რიგი მოჴელე განწყობილნი ჰყუანან;
Line of edition: 6     
დარიგებულია, ყოველთავე ცვილთაგან სახლი უნდა აიშენონ,
Line of edition: 7     
რომე მათი ბანი და ერდო ერთმანეთზე მაღალ-დაბალი არ იყოს,
Line of edition: 8     
ერთი მეორეზე მეტ-ნაკლები არ მოჴდეს. არას ხელოვანს ოსტატსა
Line of edition: 9     
უკარაკინოდ და უსასწოროდ მისთანას გაკეთება არ შეუძლია!
Line of edition: 10     
რა ამ რიგად სახლებს გაასრულებენ, მას ჴელმწიფის
Line of edition: 11     
ბრძანებით მის სახლებიდამ გამოვლენ და სახლთუხუცესი ამ
Line of edition: 12     
პირობას გამოართვამს, რომ თვისი სიწმიდე არ შეაბილწონ,      Page of alt.ed.: D_18 
Line of edition: 13     
მათი პირისწყალი არ შეარცხვინონ, მწვირიანს წყალს არ მიეკარნენ,
Line of edition: 14     
ეს საქმეები დაიცვან, ახლის ყვავილის რტოთა დასხდენ,
Line of edition: 15     
ჩვილი ფურცელი ჭამონ, ამისთვის, რომ მცირესა ხანსა
Line of edition: 16     
შინა თაფლად შეიცვალოს და გემრიელი, ტკბილი და სუნელი
Line of edition: 17     
შარბათი გამოჴდეს. ასე თქმულა, ყოელთა სამკურნალოთა რიგთა
Line of edition: 18     
შინა სნეულთა კურნება და მორჩომა ამა შარბათისაგან
Line of edition: 19     
იქნას. და რა მომავალნი სადგომს მოვლენ, მეკრენი სადმე
Line of edition: 20     
უსუნებენ, და თუცა რიგთა და სიწმიდის პირობაზედ არიან და
Line of edition: 21     
თავი გაუკრძალავთ, შეუშვებენ თავის სადგომს შესლვად, თუ
Line of edition: 22     
არა და -- ღ(მერ)თმან ნუ ქნას ამ ლექსს გარდა:


Line of edition: 23        
მტკიცედ ჴელი პირობისა წელთა მოსდევ მონაკიდად,
Line of edition: 24        
პირი ყოლე არ გასტეხო, წესთა ექმნა განაკიდად.


Line of edition: 25        
თუმცა პირობის გარდამსვლელი პოეს, მათში ერთი სიმყრალე,
Line of edition: 26     
ან ბიწი, ან არაწმიდება შეამცნიეს, მასვე წამს ორად განჰკუეთენ.
Line of edition: 27     
და თუცა მეკრეთ / არ უკითხეს და შეუშვეს, სიმყრალე      Page of alt.ed.: C_21 
Line of edition: 28     
ჴელმწიფეს ეყნოსება, გარისხდება და მეკარეს მოჰკლავს, მერმე
Line of edition: 29     
დამნაშავე ფუტკართ დაჰჴოცს, რომე სხვა მათმა თესლმა ფუტკარმა
Line of edition: 30     
ამისთა/ნა შეცოდება არა ჰქნან. სხუა, უცხო ფუტკარმან
Line of edition: 31     
რომ მათს სახლში შესვლა მოინდომოს, მეკრენი არ შეუშვებენ,      Page of alt.ed.: T_53 
Line of edition: 32     
და თუ ფათერაკად შევიდა, მეკრენი მოჰკვლენ. ასე თქმულა,
Line of edition: 33     
რომ ჯიმშედ ჴელმწიფეს მეკრენი, დარაჯანი, გამგენი, ტახტი
Line of edition: 34     
და სნატი, ყოველი საჴელმწიფო რიგი მისგან ესწავლოს, რომ
Line of edition: 35     
მის ჟამსა დიდი გარიგება იყო.
Line of edition: 36        
უმაიუნფალ რა ეს მოისმინა, საწადლის ნდომით მისი ნახვა
Page of edition: 212   Line of edition: 1     
მოინდომა, ადგა და მას ხესთან მივიდა. ხანსა რასმე მათს კართა
Line of edition: 2     
და მეკრეთა და მათს მოსამსახურეთ მიმოსლვას უჭვრიტა
Line of edition: 3     
და სინჯვიდა, რომე ღ(მრ)თის ბრძანებით განმზადებულნი, ნიავის
Line of edition: 4     
ეტლზე მჯდომელნი რბოდენ და საჭმელი წმიდა, ადგილი სუფთა
Line of edition: 5     
ჰქონდათ, არც ერთი ურგებად და მცონრად არ იდგენ, საზიანოსა
Line of edition: 6     
არას იქმოდენ, თჳს რიგს არ მოშლიდენ, თჳს ნათესავს
Line of edition: 7     
არას ავნებდენ.



Line of edition: 8  
ლექსი


Line of edition: 9        
ვნატრი მას მჴნესა ნიადაგ, ავისა ვერ შემძლებელსა,
Line of edition: 10        
დიდსა, გუნება მდაბალსა, სხვისა სიმდაბლის მქებელსა.


Line of edition: 11        
უბრძანა:

Line of edition: 12        
-- ეჰა, ხაჯუსტარ! ესე საკვირველი არს: ესრე ძნელი გესლი      Page of alt.ed.: A_15 
Line of edition: 13     
აქვსთ და ერთმანეთსა არა ავნებენ, შაშარი უპყრიათ და
Line of edition: 14     
სიტკბოსა მისცემენ. ესრე საშიშრად მრისხანენი სიმშუიდით
Line of edition: 15     
და სიწყნარით მოთავსდებიან და საყვარლად მეგობრობენ, და
Line of edition: 16     
ჩუენ, ადამიანნი და ჭკუისმყოფელნი, ესოდენთა უგვანთა ვიქთ,
Line of edition: 17     
და მრავალნი თვისთა ნათესავთა უმიზეზოდ და შეუცოდებლად
Line of edition: 18     
ავნებენ, და რომელიმე სრულიად აღმოფხვრასაცა ეცდების.



Line of edition: 19  
ლექსი


Line of edition: 20        
დროს ჭვრიტე, ჟამთა რა მოაქუს, რას ისხამს, რა მოისთლობა,
Line of edition: 21        
რა სჯობდეს, იგი მოკრიფე, კაცსა აქუს თავისუფლობა**.


Line of edition: 22        
ვეზირმან მოახსენა:
Line of edition: 23        
-- ესე სულიერნი, რომელთა ხედავ, ერთსა ბუნებათა ზედა
Line of edition: 24     
დაბადებულნი არიან, და ადამიანნი -- თავისუფლად. ჴორცნი
Line of edition: 25     
ოთხთა წინააღმდგომთა კავშირთაგან აქუს შემზადებული, და
Line of edition: 26     
კაცისა გვამი ცხოელი სულითა და პირუტყულისა სამშვინველითა
Line of edition: 27     
შეუქმნია. ამა მიზეზითა ყოვლისა კაცისა გუნება და
Line of edition: 28     
საქმე სხუადასხვაა, რომელნი ნათელსა და ანგელო[ზ]სა მიჰყვებიან
Line of edition: 29     
და სხვანი -- ბნელსა და ეშმაკთა. ამისთვის მრავალნი
Line of edition: 30     
ღ(მრ)თის შჯულიდამ გა/სულან და სხუადასხვა წესი და რიგი      Page of alt.ed.: D_19 
Line of edition: 31     
მოუგონიათ, ამისთჳს მათი ჭკუა ზოგთა ანგელოზისაკენ იწევს
Page of edition: 213   Line of edition: 1     
და ზოგნი ეშმაკისაკენ. რომელმანც მაგრა ჭკუის კალთა ჴელით
Line of edition: 2     
დაიჭიროს და სიმტკიცის ფერჴი მადლის ადგილზე შეუძრველად
Line of edition: 3     
დადგას, იგი ამაღლდების; და ვინცა თავი საღ(მრ)თო ბრძანების
Line of edition: 4     
წერილის მორჩილებაზედ არ დადვას, მრავლის ცოდვით
Line of edition: 5     
საბოლოოდ ჯოჯოხეთის ტანჯვას მიეცემა. ამისთქვს თქუა:



Line of edition: 6  
ლექსი


Line of edition: 7        
ვინ ანგელოზობს ჴორცითა, ვინ ეშმა შორს გასაძები,      Page of alt.ed.: C_22 
Line of edition: 8        
ნუ სდევ ეშმასა, აიღე ანგელოზისა ბაძები.


Line of edition: 9        
მრავალთა კაცთა ავის ჩუეულების მიდევნებით გამოსჩენიათ
Line of edition: 10     
ბოროტი: მემრუშება, ანგარება, მრისხანება, ტაცება, ამპარტავნება,
Line of edition: 11     
ორპირობა, მეშურნობა, ორგულება, ძვირის ზრახვა,
Line of edition: 12     
მოყივნება, ცილისწამება, დაუნდობლობა, ზაკვა და მსგავსნი
Line of edition: 13     
ამათნი და ამათსავე შინა არიან. თქუა



Line of edition: 14  
შაირი


Line of edition: 15        
უმეცრებისა კალამი ვერ დასწერს სწორად სწავლასა,
Line of edition: 16        
კეთილს გმობს, ავთა ეწყობის, მრუდად იქს თჳსა წავლასა,
Line of edition: 17        
სუნელების წინ საყნოსელთ კუამლს ძალად მისცემს ავლასა,
Line of edition: 18     
და   ბნელის მნათობსა ლამპარსა ქარულად უზამს დავლასა.


Line of edition: 19        
ჴელმწიფემ უბრძანა:
Line of edition: 20        
-- ესე სახე და საქმე, რომელი შენ სთქვი, სასულიერო
Line of edition: 21     
საქმის კარი ღია გვიჩუენეო. ყოველთა კაცთა მართებული ეს
Line of edition: 22     
არის, მაგრამ მაგის მო[ქ]მედმა კაცმან ეს სოფელი უნდა გაუშვას
Line of edition: 23     
და ფერჴი მარტოობისა და მოსვენების კალთაზე დაადგას,
Line of edition: 24     
და სხვის ლხინის კარნი თავის თვალთ წინ დაიჴშას და წამ და
Line of edition: 25     
წუთ თჳს ცოდვას იგონებდეს და ინანოდეს და სისხლის ტბათ
Line of edition: 26     
მსმელთა კაცთა თანა არა შეერთოს და ყოელთა ავთაგან მორჩეს.
Line of edition: 27     
თქუა:



Line of edition: 28  
ლექსი


Line of edition: 29        
შუას ადგილით ლტოლვა და ერთს კუთხთა დავანებანი,      Page of alt.ed.: D_20 
Line of edition: 30        
სჯობს მრავალ ზრუნვათ გაშვება, ერთი ქნას ღ(მრ)თისა ნებანი.


Line of edition: 31        
მე მასმოდა, მარტო ყოფა და თავისწინაობა ღ(მრ)თის მიახლება
Line of edition: 32     
არისო, და დღეს მართლად შევიტყევ, რომე მრავალს
Line of edition: 33     
კაცთან ლხინი გველის კნებისაგან უძნელესია და მათთან ჯდომა
Page of edition: 214   Line of edition: 1     
სულთბრძოლის შიშისაგან უსაზარელესი. ძუელს ბრძენთა და      Page of alt.ed.: T_55 
Line of edition: 2     
მეცნიერთა კაცთა ქვაბ/თა და ჴვრელთა და მჴლარცვთა შინა
Line of edition: 3     
მრავალნი ჟამნი ამისთჳს დაუყვიათ, მათი გონების თუალნი
Line of edition: 4     
თურე ამას ხედვიდენ. თქვა:



Line of edition: 5  
შაირი


Line of edition: 6        
ბრძენი მთხრებლს ირჩევს საჯდომლად მინდორთა ყვავილოვანთა,
Line of edition: 7        
ამისთჳს მარტომყოფობა განაჭაბუკებს მჴცოვანთა.
Line of edition: 8        
მარტო ბნელს ჯდომა სჯობია, ბნელს ყოფა სრულჯაროვანთა,
Line of edition: 9     
და   ჭკვიანი ევლტის ჩხუბსა და შფოთსა მას ქალაქოვანთა.


Line of edition: 10        
განშორებულთა, რომელთაც მარტომყოფობა გამოურჩევიათ
Line of edition: 11     
სხვის საქმისათვის როდესღა ზრუნვენ. თქვა:      Page of alt.ed.: A_16 



Line of edition: 12  
ლექსი


Line of edition: 13        
ხალვა მწადს, თუცა მაქცევმა ცამ ქარი ჩემთუის აქროსა,
Line of edition: 14        
ჴმელეთი გასცრათ, ვერ ჰპოოთ თქუენ ჩემი მტუჱრი აქ როსა.13*


Line of edition: 15        
ხაჯუსტარ მოახსენა:      Page of alt.ed.: C_23 
Line of edition: 16        
-- რაცა ღმ(რ)თის ნების მსგავსად ქუეყნის მპყრობელის
Line of edition: 17     
ჴელმწიფის ენასა ზედა წარვლო, მართალი და ჭეშმარიტი
Line of edition: 18     
სიტყუები იყო. ლხინი და განცხრომა გულის სიბრძნისა გაბნევა
Line of edition: 19     
არის, და კაცისა თავისთავად მარტო ყოფა ქუეყნის კაცთ
Line of edition: 20     
საქმის შემოკრება არის, როგორათაც ეს თქმულა:



Line of edition: 21  
ჩახრუხაული


Line of edition: 22        
ოც დღე და ღამე თუ დაიჟამე, გულშემოკრებით ხალვად მჯდომელად,
Line of edition: 23        
სიმრავლე ჯართა, ზედ მოსაჯართა, ვერ ნახო ტკბილად, ვერცა მწყრომელად.
Line of edition: 24        
მსგავსია ვარდთა, არ გასავარდთა, ნაზუქად მწყობი, გაუზომელად.
Line of edition: 25        
და კრებულთა ნახონ, არ შეინახონ, ფურცლად დაიყონ რომელს რომელად.


Line of edition: 26        
მაგრამ ზოგთ საქმის მეცნიერთა, სიმართლის უფალთა,
Line of edition: 27     
ბრძენთა, მეგობართან ყოფნა და ალერსი მარტო მყოფობისაგან
Line of edition: 28     
უფრო უქიათ, ასრე გაურჩევიათ და უთქუამსთ, ბრძენსა და
Line of edition: 29     
რიგიანს კაცთან ჯდომა და ალერსი მარტოობასა სჯობსო, და
Line of edition: 30     
მის დროს თუ კეთილი კაამყოლი არ იპოება, მარტოობა უკეთესია
Line of edition: 31     
უგვანს ალერსსაო. თქვა:



Page of edition: 215  
Line of edition: 1  
ლექსი


Line of edition: 2        
მარტოობა სხვასთან თქმულა, არ თუ თვისთა მეგობართა.
Line of edition: 3        
ბეწვის ჩაცმა ზამთარსა ჴამს, არ ზაფხულის სიცხე ბართა.14*


Line of edition: 4        
კაცი თუ გასინჯავს, უკეთესი ეს არის, რომე მეცნიერთან
Line of edition: 5     
ალერსითა და ლაპარაკითა სიბრძნე და გონიერება ისწავლება
Line of edition: 6     
და კრებულთა თანა ყოფნა დიდი პატიოსნობის ხარისხია.
Line of edition: 7     
თქუა:      Page of alt.ed.: T_56 



Line of edition: 8  
ლექსი


Line of edition: 9        
მეგობართა და მოყვასთა ნუ მოიშორებ ნებითა,
Line of edition: 10        
მარტოობას სდევს სიშმაგე, წამლითა აღარ რგებითა.


Line of edition: 11        
ბრძენთ სიტყუა ასრე გამოაჩენს, / კრებულთ მოსავლის      Page of alt.ed.: D_21 
Line of edition: 12     
სარგებელი მარტომყოფის სარგებელს გარდაემატებისო. ადამიანი
Line of edition: 13     
რა ადამიანს გაეშოროს და თავისი მსგავსი მეგობარი არ
Line of edition: 14     
ინდომოს, მისი საქმე წინ ვით წადგება! შემოქმედს ადამის
Line of edition: 15     
ტომნი ერთმანერთის ჴელის მომმართავად დაუბადებია, ერთი
Line of edition: 16     
მეორის ჴელის შემხედვარად უქნია, ამისთვის რომ ერთი მეორეს
Line of edition: 17     
შეეწეოდეს და ერთად მოქალაქობდენ და ეჴმარებოდენ.
Line of edition: 18     
რადგან ასეა, მაშა მარტოობა რათღა საჴმარია? თუცა ერთს
Line of edition: 19     
კაცს სიცოცხლე და დარჩომა უნდა, სხუა არ შეიწიოს, რით
Line of edition: 20     
იქნება? ამ გზით რომ, რომელიც კაცი თავის ჭამისა და სმისა,
Line of edition: 21     
ჩაცმისა და დაბურვის, სადგურისა და სამყოფის მოქენე იყოს,
Line of edition: 22     
პირველად არა ხურო და გალატოზი, მჭედელი, მჴვნელი და
Line of edition: 23     
მთესველი, და ნივთები მათი მოამზადა, ვითარ შესაძლებელ
Line of edition: 24     
იყოს სიცოცხლე მისი? მაშა, ამ გზით ერთი მეორეს უნდა შევეწეოდეთ,
Line of edition: 25     
თუარამ სიცოცხლე უსმელ-უჭმელად არ იქნება, და
Line of edition: 26     
თუ ვინმე ამას ყოველსავე კეთებად მოინდომებს, ყოველი საქმე
Line of edition: 27     
ერთის კაცისაგან არ შეიძლება. მაშა, უნდა ეცადონ, ამათი მცოდინარენი
Line of edition: 28     
შემოკრიბონ და ამისთჳს საჭირონი შემოყარონ და      Page of alt.ed.: C_24 
Line of edition: 29     
ერთკრებულად ერთმანეთს ეჴმარებოდენ თავ-თავისის ჴელოსნობითა,
Line of edition: 30     
რომე თავეთი სარჩო გააკეთონ, და თუ რამე ნამეტნავი
Line of edition: 31     
გარდარჩეს, სხვას რომ ეჭირებოდეს, მას მისცეს და მისი ფასი
Line of edition: 32     
მისის რიგით მოსცეს, რომ ქვეყანათა საქმე ერთმანეთს შეეწეოდენ
Line of edition: 33     
და ერთმყოფობის მიზეზი და რიგი იპყრან. ამისთვის
Page of edition: 216   Line of edition: 1     
იქმნა ადამიერნი ერთმოქალაქედ და ერთმანეთის შემწედ, და
Line of edition: 2     
მოჴმარება მარტო ყოფით და უშემწეოდ არა იქნების რა; ამისთვის
Line of edition: 3     
მარტოობა არად ქებულა, და ეს ლექსი ემოწმება:


Line of edition: 4        
შენი არ გყვანდეს, სხვა იძმე, ქმენ საქმე საჭირონია,
Line of edition: 5        
თუარა ერთისგან საქნელად არც ერთი სააზრონია.


Line of edition: 6        
ჴელმწიფემ ბრძანა:
Line of edition: 7        
-- რაცა ვეზირმან თქვა, ფილასოფოსთა და მეცნიერთაგან
Line of edition: 8     
საქებელი იყო, მაგრამ მე ესრე მგონია, ერთმანერთის ჴელის
Line of edition: 9     
შემხედვარნი რომ არი/ან, ამისთვის მათგან არის სარჩელი და      Page of alt.ed.: A_17 
Line of edition: 10     
ცილება და მათი საქმე სრულ შუღლი და ბრძოლაა, რომე /      Page of alt.ed.: T_57 
Line of edition: 11     
ზოგნი მძლავრნი ნამეტნავსა და ძალას მოინდომებენ და თავეთს
Line of edition: 12     
წესსა და რიგთა არ დასჯერდებიან, და რომელნიც მდიდარნი
Line of edition: 13     
არიან, ზვაობა და უსამართლობის ნდომა მათს გულში ფერჴს
Line of edition: 14     
გაიდგამს და ამას მოინდომებს, -- გარეშემო კაცნი თვით ყმად
Line of edition: 15     
და მოსამსახურედ იყოლიოს. და ამ რიგის სიხარბისაგან ისინი
Line of edition: 16     
თაკილს დაიწყებენ, და ამისი ბოლო სრულიად შფოთი, ცილება
Line of edition: 17     
და ბრძოლა იქნება და სიავე გახშირდება. თქუა:      Page of alt.ed.: D_22 



Line of edition: 18  
ლექსი


Line of edition: 19        
ცილება ცეცხლსა აღაგზებს, ვითა საღრტილი კვესითა,
Line of edition: 20        
რასაც მოხვდება, სრულ დასწვავს, გარდაეხვეწოს ვერ სითა.


Line of edition: 21        
ვეზირმან მოახსენა:
Line of edition: 22        
-- ეჰა, მეფეთ მეფეო, დიდად ბრძენო! მაგ ავთ რიგთ მოსაშლელად
Line of edition: 23     
ერთი რამ მოუგონიათ, რომ ყოველნივე თითო-თითო
Line of edition: 24     
თავეთს საზღვარს დასჯერდენ და მოხვეჭისა და უსამართლობის
Line of edition: 25     
გრძელი მკლავი დაიმოკლონ, თუარა მათთვი მოგონილს
Line of edition: 26     
რისხვას ეძახიან. ეს მოსამართლეთ სიკეთის რიგით დაუმტკიცებიათ,
Line of edition: 27     
რომ საქმე სწორედ საჩინო იყოს და არც ერთგნით
Line of edition: 28     
სჭარბობდეს, და ამისი საცადი მის შუბლთა აჩნდეს, და მოგონებულს
Line of edition: 29     
რისხვასა სწორს სამართალს საშუალ, როგორც
Line of edition: 30     
უთქუამთ:



Line of edition: 31  
ლექსი


Line of edition: 32        
ორთა სახეთა საშუალ ძეს დიდი განყოფილობა,
Line of edition: 33        
ვითა მზესა და თაგდირსა აქუს საკამათო ცილობა.


Page of edition: 217  
Line of edition: 1        
უმჯობესი ეს არის, ყოელსა საქმესა შინა არც იქით აჭარბებდეს
Line of edition: 2     
და არც აქათ. და სწორე და მართალი ეს არის -- საშუალი
Line of edition: 3     
საქმე ყოვლის საქმის უკეთესია.
Line of edition: 4        
ჴელმწიფემ ჰკითხა:
Line of edition: 5        
-- ეგე საშუალი საქმე უნდა ვიცოდეთ, სადეთ მოვა და
Line of edition: 6     
დავისწავლოთ.
Line of edition: 7        
ვეზირმან მოახსენა:
Line of edition: 8        
-- მაგისნი მასწავლებელნი სრულნი კაცნი არიან, რომელნიცა
Line of edition: 9     
ღ(მერ)თ(მა)ნ მოავლინნა -- კაცთა ნათესავი ბრძენნი და შჯულის
Line of edition: 10     
მეცნიერნი, წინასწარმეტყუელნი და მოციქულნი. მათ
Line of edition: 11     
დიდ ნამუსს უჴმობენ, მათის შენდობითა კაცთ სიკეთის სწავლება      Page of alt.ed.: C_25 
Line of edition: 12     
და სიავის დაშლა, მათი ბრძანება ყოველივე რიგიანი და
Line of edition: 13     
მართებული არის, და რა იგინი საუკუნო საშუებელთა მიიცვალნენ,
Line of edition: 14     
აწ მათის შჯულისა და წესისა მოუშლელობისათჳს მართებულის
Line of edition: 15     
შერისხვის მეტი ღონე არ არის. რადგან მრავალნი
Line of edition: 16     
კაცნი თჳსის ბუნების სიკეთეს ვერ გულისხმა ყოფენ, და ჴორციელს
Line of edition: 17     
გემოვნებასა და პი/რუტყულს წადილს მიჰყვება, ამისთანას      Page of alt.ed.: T_58 
Line of edition: 18     
საქმისათვქს მათში ერთი ძლიერი მოსამართლე უნდა
Line of edition: 19     
იჯდეს, რომე რაცა ღ(მრ)თის ბრძანების გარდამავალი იყოს, არა
Line of edition: 20     
ქმნას, და რაც რიგი და ბრძანება იყოს, იგი დაამტკიცოს,
Line of edition: 21     
რომე შჯულიერი რქა ბედნიერობის ქედით ამაღლდეს და მეფეთ
Line of edition: 22     
შესამოსელიც შჯულის ძლიერების ჴელით გაიმართოს.
Line of edition: 23     
თქუა:



Line of edition: 24  
ტაეპი


Line of edition: 25        
ჭკვიანთ მეფობა და მღდელთ სეფობა ორს თუალს ჰგავს, ერთად ბეჭედში მჯდომსა.


Line of edition: 26        
კუალად ამ იგავზე უთქვამსთ:



Line of edition: 27  
ლექსი


Line of edition: 28        
ჰაი, ჰაი, სამეფო შჯულისგან რა შვენიერად თავმაღლობს.
Line of edition: 29        
ჰე, შჯული სამეფოსაგან ნათობს და უფალსა მადლობს.


Line of edition: 30        
უმაიუნფალ ბრძანა:
Line of edition: 31        
-- ეს ძლიერი მოსამართლე რომე სთქვი, კაცთა შორის უნდა
Line of edition: 32     
იყოს, მას ვითარ უჴმს ქცევა, წესი და საქმე ქუეყნიერისა
Line of edition: 33     
რიგისა ანუ შჯულისა გამგეობა?
Line of edition: 34        
ხაჯუსტარ-რაიმ მოახსენა:
Page of edition: 218   Line of edition: 1        
-- მოსამართლე იგი წყალობისა და წყრომის წესზედ ჭკვიანი      Page of alt.ed.: D_23 
Line of edition: 2     
და მცოდინარე ჴამს. სამართლის გარჩევა არ აკლდეს, თუარა,
Line of edition: 3     
თუ ასრე არ არის, ქუეყანა ბრალი შეიქნება და სამეფო**
Line of edition: 4     
წაქცევაზედ მიიწურვის. თქუა:



Line of edition: 5  
ლექსი


Line of edition: 6        
თემი სამართლით დამტკიცდეს, ოჴერმან იწყოს შენობა.
Line of edition: 7        
შენის სამართლის ნაქმარსა შენთვისვე ეთქუას შენობა.15*


Line of edition: 8        
ესეც უნდა სახელმწიფოს*** მარიგებელთ გამორჩევას ეცადოს
Line of edition: 9     
და სცნას, თუ რომლისა ჴამს ძალის მიცემა და წყალობის
Line of edition: 10     
ქნა და გაწ/ყობა, ანუ რომლის გუარისა ყურის მიუპყრობლობა      Page of alt.ed.: A_18 
Line of edition: 11     
და დამდაბლება და მათს საქმისაგან მორიდება. ჴელმწიფეთ
Line of edition: 12     
კარის მოსამსახურენი ერთპირნი უნდა იყუენეს, ნიადაგ
Line of edition: 13     
ჴელმწიფის კეთილის მდომნი და მისის ერთგულების ქამარშემორტყმულნი
Line of edition: 14     
ჴელმწიფის სააქაოს კეთილად მასახელებელნი
Line of edition: 15     
და საიქაოს განსვენების მცდელნი. ერთრიგნი თავის
Line of edition: 16     
თავს ამ გვარად აჩუენებენ, მაგრამ თავის სარგებლისათჳს იჭირვიან.
Line of edition: 17     
კიდევ მრავალნი არიან, სხვისაგან ძალის დაუტანლობისათუის
Line of edition: 18     
ემსახურებიან. / თქუა:      Page of alt.ed.: T_59 



Line of edition: 19  
შაირი


Line of edition: 20        
ფერობით სიტყვას შეთხზნიან, კუეხნითა დაიქადებენ:
Line of edition: 21        
"ამას ვიქ!" "ეს შემიძლია!" თვის ავს სხვაზედა ადებენ.
Line of edition: 22        
სხვა არვინ უნდათ, მოჰკიცხვენ, აუგთა გაუცხადებენ,
Line of edition: 23     
და   რათა პატივი იშოვნონ, მეფისგან მოიწადებენ.


Line of edition: 24        
რადგან მათი საქმე თავისის სარგებლისათჳს არის, მათ      Page of alt.ed.: C_26 
Line of edition: 25     
ერთგულთაგან რომ გულს დააკლდესთ, პირად პასუხი არ ძალუცთ
Line of edition: 26     
და გულთა შინა დაიმარხუენ საჩხუბრად. ან ერთმოდასენი
Line of edition: 27     
ჴელმწიფისანი, სამსახურად მახლობელნი და სანდონი, მცირეს
Line of edition: 28     
საზრდელისათჳს შურად და მტერად აღუდგებიან, ჴერჴსა და
Line of edition: 29     
ეშმაკობას დაიწყებენ და ავის გზით მეფეს შეასმენენ. მაგრამ,
Line of edition: 30     
თუმცა ჴელმწიფემ გასინჯვის სამოსელი გაიჴადა და მაბეზღარს
Line of edition: 31     
ყური მიუპყრა, და კარგად არ გამოიწვლილა და არ გამოსჩხრიკა
Line of edition: 32     
და მათი სიმტყუნე არ გამოაჩინა, ზიანი და არეულობა მისგან
Line of edition: 33     
იშვების და სიბოროტის ჩხუბის ხარისხი ამაღლდების. თქუა:



Page of edition: 219  
Line of edition: 1  
შაირი


Line of edition: 2        
მეშფოთე კაცსა ერიდე, ნუ ისმენ მეშურნისასა,
Line of edition: 3        
რადგან შურითა დაბნელდა, სძულობს ნათელსა დღისასა,
Line of edition: 4        
ერთს წამზედ აშლის თემსა და მას მშვიდობასა ღ(მრ)თისასა
Line of edition: 5     
და   დიდი ქუეყანა მოუწვავს ენასა მაბეზღრისასა!


Line of edition: 6        
მაგრამ თუ გულმღვიძარე ჴელმწიფეა და ჭკვიანი და საქმის
Line of edition: 7     
მიმჴდომი, დიდთა და მცირეთა ნაქმართა თვითან მიჴვდება და
Line of edition: 8     
სიმართლის ნათელსა ტყუილის სიბნელიდამ გაარჩევს, და ამ
Line of edition: 9     
სოფელს მისის სიმტკიცის კვერთხი შფოთისაგან დაწყნარებული
Line of edition: 10     
იქნება და მას სოფელსაც დიდებისა და ბრწყინვალეს მაღალს
Line of edition: 11     
ხარისხზედ აღიწევა. თქუა:



Line of edition: 12  
შაირი


Line of edition: 13        
ამა სახლთა წუთის ღამე ვინ სამართლით გაიცადა,
Line of edition: 14        
ხვალ იშენოს სახლი მტკიცე ამისა წილ მაღლა ცადა;
Line of edition: 15        
მართლმსაჯული, თემთმფარველი არ ქაჯთაგან გაიცადა,
Line of edition: 16     
და   უოხჭნოსა ლხინსა ჰპოებს, რადგან ჭირნი მოიცადა.


Line of edition: 17        
რომელიც ჴელმწიფე მეცნიერობას გამოიკულევდეს და
Line of edition: 18     
თავისი საქმე სიბრძნით განაგოს და ბრძენთ სწავლით თვისის
Line of edition: 19     
რიგის გზა გაასწოროს, მისი ქუეყანა და თემი შენობით გარდაემატება
Line of edition: 20     
და მისნი გლეხნი და მდაბიონი მხიარულნი გულკეთილად
Line of edition: 21     
იქნებიან. როგორადაც დიდმან ინდოთა ჴელმწიფემან რაი
Line of edition: 22     
ინდაურად დაბიშლიმ / წოდებულმა, ქნა, -- თჳსი ჴელმწიფობის      Page of alt.ed.: T_69 
Line of edition: 23     
საძირკუელი ფიდფაი ბარამან** ბრძნისა და ფილასოფოსის
Line of edition: 24     
სწავლის რიგზედ დადვა და მისგან მართალი, რაც ჴელმწიფობის
Line of edition: 25     
საქმის საჴმარი იყო, შეიტყო, და მისის მიყოლით ერთი
Line of edition: 26     
რამ ხანი მოსვენებითა და სახელდიდობით წარვლო, და რა ამ
Line of edition: 27     
მუხთლის სოფლის საქმითა სიცოცხლის სამოსელი სიკუდილის
Line of edition: 28     
სახლის სიღრმეში მიიხვნა, აწცა მისი სახელი და დიდებული
Line of edition: 29     
ქება ამა ჟამთაცა ყოველსა ქუეყანათა პირთა ზედან განფენილ
Line of edition: 30     
არს. თქუა:



Line of edition: 31  
ლექსი


Line of edition: 32        
მრავლად ვიგონე, ქუეყანად რა ვპოო უკეთესია,
Line of edition: 33        
კაცთა სახელის განფენა მოსამკად დანათესია.


Line of edition: 34        
რა უმაიუნფალ დაბიშლიმისა*** და ბიდფაი ბრძნის ამბავი      Page of alt.ed.: C_27 
Line of edition: 35     
მო/ისმინა, როგორათაც დილის ნიავის ცემამა გაუშლელი ვარდი      Page of alt.ed.: A_19 
Page of edition: 220   Line of edition: 1     
გარდაშალოს, ეგრე გაცინებაზედ / ლალებრი ბაგენი გახლიჩნა
Line of edition: 2     
და მხიარულმა სიხარულისა დუქანი მობაზრა და ღიმილით
Line of edition: 3     
უბრძანა:
Line of edition: 4        
-- ჵო, ხაჯუსტარ! რაოდენნი ჟამნი არიან, რომე ბარაჰმანისა
Line of edition: 5     
და რაის ამბავი ჩემისა გულის ფიცართა შეწყნარებულა
Line of edition: 6     
და მათის სიტყვის ხილი ჩემის გონების ტიალს მიწათა შიგან
Line of edition: 7     
დარგულა**. თქუა:



Line of edition: 8  
ტაეპი


Line of edition: 9        
დიდი ხანია შენისა გრუზვილთ თმათ ჯავრი მშენისა!16*


Line of edition: 10        
რამდენიც ვეძებე, მის ადგილს ვერა ვპოე და რამდენჯერ
Line of edition: 11     
მათის არაკის ამბავი გამოვიკითხე, ერთი რამ ამ იგავებთა
Line of edition: 12     
ჴელთ არ ჩამივარდა და ერთი სიტყვა მათის ცხოვრებისა მატიანეთა
Line of edition: 13     
შინა ვერ მოვისაზრე. თქუა:



Line of edition: 14  
ლექსი


Line of edition: 15        
ვერა ნიშანი ვერ ვპოე გულისა წამღებელისა,
Line of edition: 16        
მე არ მომხვდა, თუ წამხდარა კუალი საქმისა ძუელისა?


Line of edition: 17        
ყოელ დღე გულისხმის კარი გამეღო, რათამცა მათი სახელი
Line of edition: 18     
ვისგანმე მსმენოდა და მოწევნის თუალი მოლიდინის შუკათა
Line of edition: 19     
მეჭირა და აწ ამ საქმემან პირი შენით მაჩუენა. თქუა:



Line of edition: 20  
ლექსი


Line of edition: 21        
ყურნი მაგ თქმისა მოუპყარ, მახარობლად ჩანს ბაგენი,
Line of edition: 22        
თუალნი ელიან ნახვასა, მას ნათელს ოდეს მაგენი.17*


Line of edition: 23        
და რა ვიაზრე, რომე ვეზირსა მათი ამბავი სცოდნია, ჩემი
Line of edition: 24     
ცნობა ღ(მრ)თის დიდების თაყუანისაცემელად განვამზადე.
Line of edition: 25     
თქუა:



Line of edition: 26  
ლექსი


Line of edition: 27        
აწ გული მიხვდა წადილსა, აჰა, ნდომისა ნებასა,
Line of edition: 28        
რასაცა ღ(მერ)თსა შევსთხოვდი, ვიაჯდი ჩემსა თნებასა!


Page of edition: 221  

Line of edition: 1        
იცოდე, რასაც ადრე ბარამან რაის სიტყვას შემატყობინებ,
Line of edition: 2     
მაგის თქმითა ჩუენს დიდების საკადრის რამდენს რიგს საშოვარს      Page of alt.ed.: D_25 
Line of edition: 3     
გვიძღვნი, და იმ ანდერძების მოსმენის მიზეზითა და მისის
Line of edition: 4     
წესითა გლეხთ სარგებელი დაემართების. ეგე ასეთი საამბოა,
Line of edition: 5     
რომე მაგის საქმით ღ(მერ)თსა მრავალი მადლობა შეეწირების
Line of edition: 6     
და მაგის მოსმენით ყოველი კეთილი გამრავლდების.
Line of edition: 7     
მაშა, მაგვარი სწავლა, უთუოდ, დიდად პატიოსანი და დასამადლებელია.
Line of edition: 8     
თქუა:      Page of alt.ed.: C_28 



Line of edition: 9  
ჩახრუხაული


Line of edition: 10        
ბრძენთა ენანი, ნათლად ჩენანი, კლიტეა სიბრძნის ღებად კარისად.
Line of edition: 11        
საგანძურთ კართა, ჴელმინაკართა. ნაღდთ გამომღებო, აყოვნებ რისად?
Line of edition: 12        
სწავლის საზომი, მრავლად აზომი, რომ მაშიგან ძეს თემთა ჯარისად,
Line of edition: 13     
და   ერთის გზით სწავლას, მეფესთან წავლას მალე იტყოდე გასახარისად.


Line of edition: 14        
დაიწყო არაკიანად ამბავი დაბიშლიმისა** და ფიდფაი***
Line of edition: 15     
ვეზირისა.
Line of edition: 16        
ვეზირმან, ცნობაბრწყინვალემან და კეთილადმოუბარმან,
Line of edition: 17     
საქებრის სიტყვისათჳს ენა დაძრა და თქუა:



Line of edition: 18  
ლექსი


Line of edition: 19        
სვიანთა ფერჴნი, მეფეო, პოვნად არს განმზადებულნი,
Line of edition: 20        
ბედის ვარსკულავნი შენითა ნათობენ, ცაში დებულნი.


Line of edition: 21        
იადონთაებრ მჴმობელისა და ბრწყინვალედ მცოდინარისაგან
Line of edition: 22     
მასმია, ინდოეთისა ერთისა დიდისა ადგილისა და თემისა, რომელი
Line of edition: 23     
ხალსავით აშვენებდა პირსა ყოვლისა ქუეყანისასა, მუნ
Line of edition: 24     
ჯდა ჴელმწიფე ერთი, სვემღვიძარე და გამარჯვებული, ქვეყანათა
Line of edition: 25     
შემამკობელი, მდაბიურთა მოწყალე, უსამართლოთა
Line of edition: 26     
დამწველი, სახელოვნობის შუქგანფენილი. მისის ჴელმწიფობის
Line of edition: 27     
სნატის ქუელისმოქმედებაჲ კეთილის საქმისა სასოებად და ავის
Line of edition: 28     
საქმის მოშლად გამზადებულიყო; უსამართლობისა და უწყალოობის
Line of edition: 29     
ორთქლი ქვეყ/ნის სარკის პირისაგან მოეჴ ოცა და გულლმობილობისა      Page of alt.ed.: T_26 
Line of edition: 30     
და მსჯავრისა სისწორე წყალობის მიჭვრიტანაში
Line of edition: 31     
ყოელ თემის კაცთათჳს ეჩუენებინა. თქვა:



Page of edition: 222  
Line of edition: 1  
ლექსი


Line of edition: 2        
სახელოვნობის ნათლითა მოემზო ჴმელთა არენი.
Line of edition: 3        
მეფის სიკეთემ, სარკეებრ, აელვა შიგნით-გარენი.18*


Line of edition: 4        
მას ჴელმწიფეს რაი-დაბიშლიმ** ეწოდა, ინდოელთ ენისაგან      Page of alt.ed.: A_20 
Line of edition: 5     
ესრე ითარგმანების: "მეფე ქუეყნისა მპყრობელი". სიდიდისა
Line of edition: 6     
და სიმაღლისა გარდამატებითა სიუხვის საგდებელი ცის
Line of edition: 7     
კამარის ერდოზედ შეეტყორცა, უზომოს სიმდიდრისაგან, თუ არ
Line of edition: 8     
ძალიანსა და გაჭირებულს საქმესა, სხვათა არად მიიჩნევდა.
Line of edition: 9     
ათი ათასი პილო ლაშქართა შინა ჰყვებოდა, ბუმბერაზთა
Line of edition: 10     
და გმირთა სიმრავლე ახლდა, მრავლის საუნჯის პატრონი იყო
Line of edition: 11     
და ქვეყანა მორჭმული ჰქონდა. თქუა:



Line of edition: 12  
ტაეპი


Line of edition: 13        
ყოველთ მეფეთა სადარი მარტო შენა გაქვს სადარი.19*


Line of edition: 14        
ამა სიდიდისა უფალი ყოველსა საქმესა ყურთა უპყრობდა      Page of alt.ed.: D_26 
Line of edition: 15     
და მოჩივართაგან საჩივარსა თვით მოუსმენდა. თქუა:



Line of edition: 16  
ლექსი


Line of edition: 17        
პატივის ჴელსა გლეხთაგან ნუ განაშორებ, მეფეო,
Line of edition: 18        
მდაბიოთ საქმე პატივთა მიანდევ, აიეფეო!


Line of edition: 19        
მის საბრძანებელთა შინა შიში, ძრწოლა და კრძალვა გაეფინა.
Line of edition: 20     
სამკვიდროს მაოხართა სისხლის რუ ნაკადულად მიეშვა.
Line of edition: 21     
ყოველ დღე ლხინისა და განცხრომის ნადიმი მოემზადა. საწუთროს
Line of edition: 22     
საწადლის დროსავით მისს პურობასა გულის ნება უფრო
Line of edition: 23     
შეითვისებდა. ყოვლს ჭამაზედ ბრძენნი და დიდად მცოდინარენი
Line of edition: 24     
გამზადებულნი სხდეს, შვენიერსა და გამოჩენილის პასუხით
Line of edition: 25     
მის აღმატებულს ქებას მომართვიდეს. ერთსა დღესა პატივის      Page of alt.ed.: C_29 
Line of edition: 26     
სნატთა ზედა ჯდა, საჴელმწიფო ლხინი გაემართა. თქუა:



Line of edition: 27  
ლექსი


Line of edition: 28        
სამეფოს ლხინთა სალხენად ჟამად ქმნის, საქმე აეღო,
Line of edition: 29        
პერპერასა და ნიჭისა უხობის კარი გაეღო.      Page of alt.ed.: T_63 


Page of edition: 223  
Line of edition: 1        
მგოსანთა კრვათა და ტკბილთა ჴმათა დასრულებისა უკან,
Line of edition: 2     
სასიბრძნო არაკების მოსმენა მოინდომა, და პირმთვარეთა და
Line of edition: 3     
შუბლასპიროზთა როკვათა შემდგომად, ტკბილთა წურთათა და
Line of edition: 4     
სამეცნიეროთა სწავლებათა მთქმელთა ბრძანა მოყუანება. გამორჩეულთა
Line of edition: 5     
ბრძენთა, მცოდინარეთა მჴცოვანთა კაცთა, რომელთა
Line of edition: 6     
შესიტყუანი და სიბრძნისა სიღრმეთა ლაპარაკნი მათნი
Line of edition: 7     
თუალ-მარგალიტთა და უსასყიდლო სპეკალთა მსგავსი სანახავი
Line of edition: 8     
იყო, ხელმწიფემან მას ყური მიუპყრა. თქუა:



Line of edition: 9  
ლექსი


Line of edition: 10        
სიტყუა საყურის ბოლოა, მეფისა ყურთ გასაყარნი,
Line of edition: 11        
თითო კაცისა სიკეთეს აქებდეს, ვითა მაყარნი.


Line of edition: 12        
ამათში ერთმან სახელოვანმან და ზნესრულმან სასიტყო
Line of edition: 13     
ქება, უხობისა და გაცემისა ნიშატი ასპარეზთა შინა ატარა და
Line of edition: 14     
სხუანიცა იგი ბრძენნი მას დაემოწმნენ და ერთჴმა შეექნენ,
Line of edition: 15     
რომე უხუება პატიოსანი და საქებური ზნეობა არისო და ყოელნი
Line of edition: 16     
მცოდინარენი აქებენო, და მანვე პირველმან თქუა:
Line of edition: 17        
-- უხობა ღ(მრ)თის საქმის მიმსგავსება არის, რადგან მას
Line of edition: 18     
ყოველნი მოწყალედ ხადიან. ყოლე მისი მოწყალება ყოელთა
Line of edition: 19     
ზედა არს და მისი უხვება ყოელთა კაცთა მოეფინებისო. ფილასოფოსთა
Line of edition: 20     
უთქუამს: უხვება და მოწყალება ერთი ხეა, ედემის
Line of edition: 21     
წალკოტთა შინა აღმოსული და მისივე წყაროს რწყვით ამაღლებული.
Line of edition: 22     
თქუა:



Line of edition: 23  
შაირი


Line of edition: 24        
კეთილი გუარი უხობა ღ(მრ)თის მოწყალების დარგია,
Line of edition: 25        
საუნჯეს თუცა დააკლდა. კაცთა შოება ნარგია.
Line of edition: 26        
მკუდრით რომ ცოლცხალი მოვიგო6 ესე სრულიად კარგია,
Line of edition: 27     
და   სხვის შეკრებული სხვას დარჩეს, მითხარ, თუ რა სავარგია?**


Line of edition: 28        
რა მეფემან ეს შესხმაები მოისმინა და გაიგონა, მის საცნობელსა
Line of edition: 29     
უხვების მდუღარემან ოფლმან დაასხა და ბრძანა სპეკალთა
Line of edition: 30     
ზარდახშათა კართა განღება და ქადაქთა ყივილი, რათა
Line of edition: 31     
კეთილსა კაცსა და ბოროტსა ყოველსავე ბოძი და მისაცემელი      Page of alt.ed.: D_27 
Page of edition: 224   Line of edition: 1     
მიენიჭოსო. მაშინ უცხოთაცა და მკვიდრთა, დიდთა და მცირეთა
Line of edition: 2     
ხვედრი უზომო იყო, ზღვათაებრ მორწყვიდა და კეთილის თესულსავით
Line of edition: 3     
ნაყოფიერება განმრავლდა და ქვეყანა მოირჭო.
Line of edition: 4     
თქუა:



Line of edition: 5  
ლექსი


Line of edition: 6        
მჭელთ ღრუბელთაგან გამოჰჴდა სიუხვის წვიმათ ცუარობა,
Line of edition: 7        
გამორცხა სიგლახაკის დროს წერილის კეფთა მწარობა.      Page of alt.ed.: A_121 


Line of edition: 8        
მას დღესა წამ თუ წუთ მზეებრ ბრწყინვალეს ოქროთა და      Page of alt.ed.: C_30 
Line of edition: 9     
ვეცხლთა გაიცემებოდნენ და ახალთა გახარებათა ბედობას ცდილობდენ,
Line of edition: 10     
ვირემდის ოქროფრთოვანი ფასკუნჯი მზისა და სიბნელის
Line of edition: 11     
ბუდეთა შთაჴდებოდა, შავთა ღამეთა ყორნის სიბნელეს
Line of edition: 12     
პირის ფრთა ქვეყანისა კიდეთა მოეფინებოდა. თქუა:



Line of edition: 13  
შაირი


Line of edition: 14        
მზემ დაიფარა ფარდაგი სხივს ზედა არ საჩენელად,
Line of edition: 15        
ღამე გამოძვრა სოროდამ წყუდიადისა მფენელად,
Line of edition: 16        
მზის დისკო დაჯდა ადგილსა ღამისა გამათენელად,
Line of edition: 17     
და   მბრუნავი ცა ჩნდა ოქროსა კენჭებთა ვერ დამტევნელად.


Line of edition: 18        
ჴელმწიფემან თავი განსვენების სასთაულზედ მიდვა და ძილისა
Line of edition: 19     
ლაშქარი გარ მოეხვივა და გონებისა ცნობა შემაფარილებელმან
Line of edition: 20     
შეიპყრა, და მოეჩუენა ერთი ბრწყინვალე ბერი კაცი,
Line of edition: 21     
რომელსა მლოცაობისა და მოღუაწებისა ნიშანი შუბლთა აჩნდა.
Line of edition: 22     
წარმოუდგა სიზრმივ და მშვიდობა მოსცა და ჰქვა: დღეს დიდი
Line of edition: 23     
საუნჯე ღ(მრ)თის გზაზედ გააბნივე და მრავალი და ურიცხვი
Line of edition: 24     
შესაწირავი ნებისათუის უფლისა სამადლოდ გაეც. აწ, ხვალდილეულ
Line of edition: 25     
წასასვლელი ფერჴი ბედნიერს ავჟანდათა შედგი და
Line of edition: 26     
სამეფო დარბაზით აღმოსავალისაკენ წაბძანდი და მუნ დიდი
Line of edition: 27     
საუნჯე შენთვის დამარხულია და ბოძებული. მუნ ესოდენი
Line of edition: 28     
განძი ჰპოო, რომელ ჴმელთა სივრცისა ფერჴნითა დიდ-დიდთა
Line of edition: 29     
თავთა დასტკეპნიდე და სიმაღლითა თავი ღრუბელთა
Line of edition: 30     
აღაცილოო.
Line of edition: 31        
რაიმ რომ ეს სასიხარულო ჩუენება იხილა, ძილისაგან გაღვიძებული
Line of edition: 32     
მის საუნჯისა გონებითა და მის პატიოსნის კაცის
Line of edition: 33     
ნახვითა გამხიარულდა. ხელი და პირი დაიბანა, ადგა და განწესებული
Line of edition: 34     
ილოცა. და ღ(მრ)თის საუნჯის მცველმან წერაქვით სალაროს
Line of edition: 35     
კარი გააღო და მრავალფერმან მზის შარავანდედმან ვარსკულავთა
Page of edition: 225   Line of edition: 1     
თუალ-მარგალიტი ცის სიფართიდამ თავის ელვარეს
Line of edition: 2     
კალთას ქუეშ ამოიფარა. თქუა:



Line of edition: 3  
ტაეპი


Line of edition: 4        
ალიონი, ვეცხლის მსგავსი, ოქროს კლიტით გა-ცა-იხსნა.


Line of edition: 5        
ბრძანა მეფემან ქარულად მავალთა საჴედრებთა მოთვალულისა
Line of edition: 6     
ოქროსა აკაზმულობითა მორთვა და ბედბედნიერობითა და
Line of edition: 7     
სვესვიანობითა ცხენთა შეჯდომა და პირისა აღმოსავალისაკენ
Line of edition: 8     
დასწორება. /      Page of alt.ed.: T_65 



Line of edition: 9  
ლექსი


Line of edition: 10        
სვისა ავჟანდა ბედისა ავჟანდის შესწორებული,      Page of alt.ed.: D_28 
Line of edition: 11        
გამარჯვებისა ლაგმითა მას მჴარეს იქმნა რებული.


Line of edition: 12        
რა შენობის საზღვარი დააგდო, უშენოთა გამოვიდა, ყოველთა
Line of edition: 13     
კიდეთა თუალნი მიმოაქვნდა, თავის საწადლის აზრსა
Line of edition: 14     
ეძებდა. მაშინღა ერთი მთა ნახა, რომელი გულოვანის კაცის
Line of edition: 15     
სიუხვისაგან უფრო თავმაღლობდა და სახელგანთქმულთ მეფეთა
Line of edition: 16     
სვეთაგან ფერჴი უმტკიცეს დაემყარებინა. და მის მთის
Line of edition: 17     
კალთათა / ერთი რამ ქუაბი მოჩნდა, და ერთი კაცი გულტკბილი
Line of edition: 18     
მის ქვაბის კართა ჯდა და მის ქუაბის სიყვარულითა მეშურნობისა      Page of alt.ed.: C_31 
Line of edition: 19     
ჭირი მოეძაგებინა. თქმულა:



Line of edition: 20  
ლექსი


Line of edition: 21        
ამბიანთ და უამბოთა რაცა არის ღ(მერ)თი ჰფარავს,
Line of edition: 22        
მდიდართა და მკოდოვანთა გამოზრდის და უზამს არ ავს.


Line of edition: 23        
რა ჴელმწიფის თუალმან საგონებლისა იგი მოყვასი დაინახა,
Line of edition: 24     
მისმან გულმან საალერსოდ მოინდომა და მისმან ნებამან მის
Line of edition: 25     
ბერის ალერსი მოიწადინა. და მან მოხუცებულმან ჴელმწიფის
Line of edition: 26     
გულთა ნაწერი ზეპირად აღმოიკითხა, ენა ააუბნა და თქუა:



Line of edition: 27  
ლექსი


Line of edition: 28        
ქუეყნის მპყრობელო მეფეო, ღ(მრ)თისაგან დაბადებულო,
Line of edition: 29        
გული და თვალი სავანედ გიძღვნა, გარდაჴე, ქებულო!


Page of edition: 226  
Line of edition: 1        
მოახსენა:
Line of edition: 2        
-- მეფეო, ეს მზრუნავთ კაცთ სადგომია, თქვენის ლაჟვარდითა      Page of alt.ed.: A_22 
Line of edition: 3     
და ოქროქანდათ / მოხატულთ პალატთა არ გეჩუენება
Line of edition: 4     
საბრალოსა და გლახაკის ქუაბი და არცა მოთუალულისა სრათა
Line of edition: 5     
პატრონთა მოსაწონებელია, მაგრამ თქუა:



Line of edition: 6  
ლექსი


Line of edition: 7        
ჩვეულებით ბერისათჳს ესე წესი დადებულა,
Line of edition: 8        
ძუელს წერილთა მარტო ყოფნა ამა რიგით გაგებულა.


Line of edition: 9        
აწ რადგან ჴელმწიფეს მოწყალების თუალითა საბრალოს
Line of edition: 10     
კაცის საქმისათჳს მოუხედავს, და სოროსა მჯდომის პატიოსნის
Line of edition: 11     
ფერჴით მისად პატივად მოსულა, -- ესე თჳსის დიდის მეფობის
Line of edition: 12     
ბუნებაკეთილობის გამოჩენაა. თქუა:



Line of edition: 13  
ტაეპი


Line of edition: 14        
უდაბნოს მყოფთა, სოფლის გამყოფთა დიდთაგან ნახვა არის სიმდაბლე.      Page of alt.ed.: T_66 


Line of edition: 15        
დაბიშლიმ მის განშორებულის სიტყვაზე ცხენით გარდაჴდა
Line of edition: 16     
და მის კეთილს საქციელსა გული დააჯერა და ერთი რამ ლოცვა
Line of edition: 17     
შესაწევნელად სთხოვა. თქუა:



Line of edition: 18  
შაირი


Line of edition: 19        
მარტომყოფთ ლოცვა რა კაცმან მოყუსად მოიგოს სასოთა,
Line of edition: 20        
მაშინღა გულის უფალმან დაფარული სცნას ასოთა.
Line of edition: 21        
ვინცა იგავთა ძალს მისწვდეს, ბრენთა არ დასანასოთა,
Line of edition: 22     
და   ღირსთა თქმულთაგან უცნიათ, არ უკრეფიათ დასოთა.


Line of edition: 23        
მერმე ჴელმწიფემ წასვლა გააპირა, განშორებულმან საბოდიშო
Line of edition: 24     
ენა ააუბნა და თქუა:



Line of edition: 25  
ლექსი


Line of edition: 26        
მთხოვრისა გლახაკისაგან ვით შესაძლოა ესია,
Line of edition: 27        
დიდებულს მეფეს აწვევდეს, რამე აქვს მისი წესია.


Line of edition: 28        
მაგრამ ჩვენებურის რიგით ერთი ძღუენი მაქუს, მამის ჩემის      Page of alt.ed.: C_32 
Line of edition: 29     
დანარჩომი, / ის მინდა ჴელმწიფეს მივართუაო. მის საუნჯის      Page of alt.ed.: D_29 
Line of edition: 30     
ნიშანი არის დაწერილი. ამ ქუაბის ერთს კუთხეში მძიმე
Page of edition: 227   Line of edition: 1     
საგანძური და მრავალი თუალ-მარგალიტი და უამრავი ოქრო
Line of edition: 2     
და ვერცხლი დაფლულია და მე რადგან ცოტასა დაჯერებულ
Line of edition: 3     
ვარ და ამ ერთის სოროსათვის ჴელი მომიკიდია, მას აღარას
Line of edition: 4     
ვეძიებ. ჟამის მოგებისათვის ჩემი უნჯი მცირის დაჯერება არს,
Line of edition: 5        
ამისთვის რომ სისწორის ბაზმათა შინა ამ რიგის ხელსატაცითა
Line of edition: 6     
თუალ-მარგალიტის უძვირფასე ზეთი ავანთო. თქუა:



Line of edition: 7  
ლექსი


Line of edition: 8        
თუ კაცი სასოსა პირსა არ ნახავს, ვერას ნახავსა,
Line of edition: 9        
ვინც არ მოითმენს მადლობით, კეთილს რით დაისახავსა?


Line of edition: 10        
აწე თუ ქუეყნის მპყრობელმან წადილის ბრწყინვალება მაზედ
Line of edition: 11     
მიაყენოს და უბრძანოს მსახურთა თჳსთა, და მოძებნონ და
Line of edition: 12     
პოონ და მეფის საუნჯეთა შესძინონ, და რომლითაცა წადილითა
Line of edition: 13     
მოინებოს -- წარაგოს, არა უწესო არს.
Line of edition: 14        
დაბიშლიმ ესე რა მოისმინა, მის ღამის ჩუენება განშორებულს
Line of edition: 15     
უთხრა და მისი დაფარული საიდუმლო მას ქვაბთ მოსურნეს
Line of edition: 16     
გაუცხადა. განშორებულმან მოახსენა:
Line of edition: 17        
-- ესე მცირე რამ არის, მაღლის მეფის სიუხვის შესადარი
Line of edition: 18     
არა არს, მაგრამ, რადგან ჩუენებით მოგრთმევიათ და გბოძებია,
Line of edition: 19     
და უკლებელად მეფისა თუალთა წინაშე მოიღეს. თქუა:



Line of edition: 20  
ტაეპი      Page of alt.ed.: T_67 


Line of edition: 21        
რაც განგებითა, სვეთგან გებითა, კაცთ მიეცემის, უცოდველია.


Line of edition: 22        
რაიმ უბრძანა სპათა, რათა შევიდენ ქუაბსა მას და თხარონ
Line of edition: 23     
შინაგანი მისნი. და რა თხარეს ცოტაი, პოეს გზა საუნჯისა მის
Line of edition: 24     
და უკლებელად მეფისა თუალთა წინაშე მოიღეს. თქუა:



Line of edition: 25  
რვული


Line of edition: 26        
მაშინ მოართუეს სიმრავლე თუალთა,
Line of edition: 27        
სალტე, საყურნი, ფარღული ქალთა,
Line of edition: 28        
სკივრი, კოლოფნი მომღებთა მალთა,
Line of edition: 29        
იაგუნდები, ნარევი ლალთა,
Line of edition: 30        
ოქრო და ვეცხლი, უმძიმე სალთა,
Line of edition: 31        
ჭურჭელნი მათნი, უნათლე ალთა,
Line of edition: 32        
და მოჰქონდათ განძი, არ თუ დამპალთა,
Line of edition: 33        
რიცხვით უზომო, შეუძლო ძალთა.


Page of edition: 228  

Line of edition: 1        
ხელმწიფემ ბრძანა სკივრთა და კიდობნებთა ოქროს კლიტეთა
Line of edition: 2     
დადება. / და რა დააღეს, მრავალი ძვირფასი სხუადასხუა      Page of alt.ed.: A_23 
Line of edition: 3     
თუალნი და უსასყიდლო მარგალიტნი ნახა, და მათ შუა ერთი
Line of edition: 4     
მურასა კიდობანი იდვა, რომ მისი სიმგრგულე მაგრად შეემტკიცათ
Line of edition: 5     
და ბერძულის ბასრის მოქლონითა დაეჴშათ, რომე არას
Line of edition: 6     
კლიტითა არ გაიღებოდა და მის ფერცხალს ვერა გასაღებელი
Line of edition: 7     
დასძრევდა და ვერცა ვინ ჴერჴიან[ი] მისის საკლიტის ადგილს
Line of edition: 8     
ჰპოებდა. რაოდენ ეძებეს და ეცადნენ, მისის გასაღების ნიშანი
Line of edition: 9     
აზრითაც ვერა გაიგონეს რა. რაი** მისის გაღებისათვის დიდს
Line of edition: 10     
საგონებელში ჩავარდა, ამისთჳს რომ ნამეტნავი ნდომა ჰქონდა
Line of edition: 11     
მას, კიდობანში რა იდვა, გამოეღო. და გონებათა შინა ამას      Page of alt.ed.: D_30 
Line of edition: 12     
იტყოდა: რადგან სხუასა კიდობნებთა შინა ეგოდენი ძვირფასი
Line of edition: 13     
და პატიოსანი თუალი და / მარგალიტნი იდვნეს, მაშა ამა      Page of alt.ed.: C_33 
Line of edition: 14     
შინა საუკეთესო იქნება რამეო, თუარა ამისი ასე მომტკიცება
Line of edition: 15     
რა უნდა იყოსო. მერმე უბრძანა, ჴელმარჯვე მჭედელმან ინდოურის
Line of edition: 16     
ნაჯახით მისი მოქლონი გატეხონო. მოიღეს, და რა
Line of edition: 17     
გაჴსნეს, მაში სხუა უმცროსი სკივრი იდვა, ცის კამარასავით
Line of edition: 18     
თუალ-მარგალიტით მოკრკიალებული, და მას სკივრში მთუარულად
Line of edition: 19     
მგრგუალი მოთხე იყო, შვენიერად შემკული. ჴელმწიფემ
Line of edition: 20     
იგი მოთხე თავის წინ მიაღებინა და თქთ გახსნა. ნახა
Line of edition: 21     
ერთი თეთრის ლარის ნაჭერი, რომე ათინელთ*** კალმით რამდენიღაც
Line of edition: 22     
ტრიქონი ეწერა. დაბიშლიმ გაჰკვირდა და ბრძანა, ეს
Line of edition: 23     
რაიაო?! ზოგთა თქუეს, ამ საუნჯის პატრონის სახელსა გავსო;
Line of edition: 24     
სხვათა თქუეს, ეგების ტილისმა იყოსო და ამ საგანძურთა დასამარხავად
Line of edition: 25     
დაწერესო. რა ჴელოსანთა და სახელმწიფოს****
Line of edition: 26     
მარიგებელთა სიტყვის თოკი დაუმოკლდათ, ჴელმწი/ფემ ბრძანა:      Page of alt.ed.: T_66 
Line of edition: 27     
ამის წაუკითხავად ეს არ შეიტყობაო. და მუნ მის წერილის
Line of edition: 28     
მეცნიერი არავინ დგა. და სძებნიდენ კაცთა ესეთსა, რომლისაგან
Line of edition: 29     
საწადელს მიხდომოდენ. და პოეს კაცი ვინმე ბრძენი,
Line of edition: 30     
რომელი ელენთა სწავლულებათა ნაქები იყო***** და მისი აღმოკითხვა
Line of edition: 31     
შეეძლო, და მცირედთა ხანთა დაყოვნებასა ზედა სამეფო
Line of edition: 32     
მაღალთა კართა მიხადეს. დაბიშლიმ მრავალს პატივსა და
Line of edition: 33     
წყალობას უთქმიდა და მერმე უბრძანა:
Line of edition: 34        
-- ეჰა, ბრძენო! ჩემი საწადელი ეს არის, რომე ამა წერილისა
Line of edition: 35     
ამბავი გამომითარგმანო და ამაისთა იგავთა საქმე ნათლად
Line of edition: 36     
და სწორედ მომაჴსენო. თქუა:



Page of edition: 229  
Line of edition: 1  
ტაეპი


Line of edition: 2        
როს იქნას ამ წიგნის ასოთ, მე საწადელი შემასოთ?


Line of edition: 3        
ბრძენმა იგი წერილი რა ჴელად მიიღო, მასვე წამსა მისის
Line of edition: 4     
ნაწერის ამბავი გამოიტაცა, და მერმე თქუა:
Line of edition: 5        
-- ეს წიგნი დიდად სასარგებლო არის, და ამ საუნჯის ამბის
Line of edition: 6     
დასაწყისი საქმე ესრე წერილ არს: "მე, უშანგ ჴელმწიფემ,
Line of edition: 7     
დავსდევ საგანძური ესე დიდძალი რაისათჳს.** როცა რაიდაბიშლიმ***
Line of edition: 8     
გამოჩნდება, აქ უნდა მოვიდეს და ეს საფასე მისის
Line of edition: 9     
ბედისა იქნას. იცოდეთ, რომე ეს საუნჯე მისის ხელით
Line of edition: 10     
გაიხსნება, და ესე ანდერძი დამიწერია და ოქროთა და თვალმარგალიტთა
Line of edition: 11     
შიგან ჩამიდებია, რომე, რა ეს საგანძური ნახოს,
Line of edition: 12     
ეს ანდერძიც იხილოს, წაიკითხოს და გასინჯოს, რომე ოქრო
Line of edition: 13     
და თუალ-მარგალიტით რა კაცი მოტყუვდეს, ჭკუათამყოფთა
Line of edition: 14     
კაცთა საქნელი არ არის, ამისთვის რომე ესენი მიბარებულსავით
Line of edition: 15     
არიან, როგორათაც საყოელდღეო ჴელის მწიკული --
Line of edition: 16     
წავა და ბოლომდე არ დარჩება და უსარგებლოა". იყო



Line of edition: 17  
შაირი


Line of edition: 18        
სოფლის მიმდონი ყოველნი სდევენ და ემოყვსებიან,      Page of alt.ed.: D_31 
Line of edition: 19        
არც დაუნდვია, არ ინდობს, ვინც დასანდობლად სცთებიან.
Line of edition: 20        
უტვინოს ძვალთა მწოელნი გაძღებად ცუდად შვრებიან,
Line of edition: 21     
და   რაც სხვათა უყო, შენც გიზამს, ასრე უმოქმედებიან.


Line of edition: 22        
მაგრამ ეს ანდერძი ასეთი რამ არის, ჴელმწიფეთ საჴმარია      Page of alt.ed.: C_34 
Line of edition: 23     
და უამისოდ არ იქნება, ამად უნდა ბრძენმა ჴელმწიფემ ამისი
Line of edition: 24     
გზანი გამოიკვლიოს. ეს ათოთხმეტი ანდერძი რომ მეფეთათვის
Line of edition: 25     
სასწავლოა, მართლად შეიტყოს, თავის თავს მისანდობელად
Line of edition: 26     
არ უმზერდეს, თვისის სვესვიანობის საფუძვლის შერყევას
Line of edition: 27     
იგონებდეს და მისი ჴელმწიფობის სიმტკიცეს და სიმაგრეს --
Line of edition: 28     
ამაოდ. /      Page of alt.ed.: T_69 



Line of edition: 29  
ანდერძი პირველი
Line of edition: 30        
ესე რომე, რომელსაც ყმათაგანსა და ჴელქუეშეთა თავი გამოეჩინოს,
Line of edition: 31     
სხვის სი/ტყვით მისის სიდიდის სახელის დამცრობას
Page of edition: 230   Line of edition: 1     
ნუ დაუჯერებ ამისთჳს, რომ ვინც მეფეთაგან გადიდდება,
Line of edition: 2     
ყოველი კაცი მას გაუქიშპდება და ეცდებიან თქისი ბატონის სამსახურს
Line of edition: 3     
დააშორონ, და ელმწიფის წყალობა მაზედ არ დაემტკიცოს,
Line of edition: 4     
და ტყუილითა და ჴერჴხით მის წაჴდენას ასრე ეცდებიან.
Line of edition: 5     
მისის საჴელოს შოვნისათვის სწავლის სიტყუებს შემოიღებენ
Line of edition: 6     
და მოსაღორებელის რჩევით ასეთებს მოახსენებენ.
Line of edition: 7     
მეფის გუნება მაზედ გამოსცუალონ და თჳსი ნდომა აღასრულონ.
Line of edition: 8     
თქმულა:

Line of edition: 9  
ლექსი




Line of edition: 10        
ტრელთა ენათა ეკრძალე, კაცი გიყვარდეს ცნობილი,
Line of edition: 11        
მაბეზღართ ყოლე ნუ უსმენ, სიტყუა ნუ გინდა გმობილი!



Line of edition: 12  
ანდერძი მეორე


Line of edition: 13        
ორპირსა და ჩხუბიანსა კაცსა წინ წაყენების გზა არ მისცეს,
Line of edition: 14     
რომ ეშმაურს საქმეს დაბადებს. შურისა და ღაზოს მეძიებელთ
Line of edition: 15     
ბოლოს საქმე სინჯოს, და ამრიგი რამ რომ კაცს შეუტყოს,
Line of edition: 16     
ხამს, რომ მისის ავის ენის აღგზებული ცეცხლი სწრაფად
Line of edition: 17     
სიკუდილის წყლით დაშრიტოს, ვირემდე მისი კუამლი
Line of edition: 18     
ქუეყანას დააბნელებდეს. თქმულა:



Line of edition: 19  
ლექსი


Line of edition: 20        
რა ცეცხლი ჴმელთა საწვავად მოეგზნას, მოეკიდოსა,
Line of edition: 21        
დავსებას უნდა ეცადოს კაცი, არ მოერიდოსა.



Line of edition: 22  
ანდერძი მესამე


Line of edition: 23        
თჳსი კარისკაცნი და მნენი ეცადოს, რომ მეცნიერნი დაადგინოს
Line of edition: 24     
და თვისის სიკეთის მცდელნი ამყოფოს და მათის კითხვითა
Line of edition: 25     
და რჩევით წარმართებდეს საქმეთა, რომ მათის მეცნიერებით
Line of edition: 26     
მრუდი გაიმართება და ურიგო გარიგდება.



Line of edition: 27  
ტაეპი


Line of edition: 28        
მართლა თქმულა, ერთპირობით შეიქმნების ჴმელზედ ფლობით.



Line of edition: 29  
ანდერძი მეოთხე      Page of alt.ed.: C_35 


Line of edition: 30        
მტრის ლიქნასა და ტკბილს სიტყუას არ მიენდო, არამც
Line of edition: 31     
მოგატყუოს. რამდენიც გეხვეწოს და სიმდაბლე გაჩუენოს, სატყუვრად
Page of edition: 231   Line of edition: 1     
და მოსაცთუნებლად იქს, რომე მათგან პირობის გათაება
Line of edition: 2     
და ერთგულობა მიუვალია. /      Page of alt.ed.: T_70 



Line of edition: 3  
ჩახრუხაული


Line of edition: 4        
მოყუარე პირად, მოქმედი ძვირად, საქმითა მტერი ჴამს განშორებად,
Line of edition: 5        
ვით თეთრი კბილი, ღიმს ბაგე ლბილი, შავს გულსა ჰფარავს საჩინოდ ხლებად,
Line of edition: 6        
ნედლს შეშას ცეცხლი ზედიზედ ეხლი,** ბრძოლა არ ძალუც ნთებად და ვსებად!
Line of edition: 7        
და წყნარ-წყნარად იწყებს, არ დაივიწყებს, ბოლოდ ეცდება სრულად აღგზებად.



Line of edition: 8  
ანდერძი მეხუთე


Line of edition: 9        
რა შენის წადილის თუალ-მარგალიტი ჴელთ იგდო, ეცადე
Line of edition: 10     
ფრთხილად და გაკრძალვით იპყრა, თვარა უცოდინრად,
Line of edition: 11     
მოუვლელობით არ წაგიჴდეს, თუ არა, ბოლოდ სინანული აღარას
Line of edition: 12     
არგებს, რაოდენიცა ინანო.



Line of edition: 13  
ლექსი


Line of edition: 14        
მშვილდით ნასროლი ისარი წავა, ვით ქარნი ზენანი,
Line of edition: 15        
წამჴდარსა საქმეს რას არგებს, მას უკან თითზე კბენანი?!



Line of edition: 16  
ანდერძი მეექუსე


Line of edition: 17        
საქმის ქნაში არ ასჩქარდეს, სულგრძელებით და მოცდით
Line of edition: 18     
ქნას, თუ არა, სიჩქარით მრავალი ზიანი მოჰჴდება და მოცდითა
Line of edition: 19     
და სიწყნარით სარგებელი მრავალი იპოება.



Line of edition: 20  
შაირი


Line of edition: 21        
ერთი საქმე რაცა გქონდეს, სისწრაფითა ნუ იქ ჩქარად,
Line of edition: 22        
წყნარად-წყნარად გაცამართე გზათა ცხენი მოსაჴმარად;
Line of edition: 23        
რომ არ გექნას, მერმეღა იქ, განაღა ჰქნა კარგთა დარად.
Line of edition: 24     
და   მაგრამ ქნილსა სინანული აღარ არგებს რაც ჰქნა მცდარად!



Line of edition: 25  
ანდერძი მეშვიდე


Line of edition: 26        
სიბრძნისა და ჭკუის ავშრის თოკი ჴელიდამ არ
Line of edition: 27     
გაუშვას, და თუ მტერნი მისის წახდენისათვის შეითქუან, ეცადოს,
Page of edition: 232   Line of edition: 1     
რომ ერთ-ერთი მათგანი გარდმოიბირ/ოს, თქთ მოიყენოს.      Page of alt.ed.: A_25 
Line of edition: 2     
ამით მათის ხრიკებისაგან მორჩების, და რა დაახლოვდებიან,
Line of edition: 3     
ამ საქმით ფერჴს მოიკიდებენ, და საცთურის ძალითა და ჴერჴითა
Line of edition: 4     
და რჩევით საქმეს მიგრეხ-მოგრეხენ და დადგებიან. მეცნიერთ
Line of edition: 5     
უთქუამთ / :



Line of edition: 6  
შაირი      Page of alt.ed.: T_71 


Line of edition: 7        
ვის მტერმან გზათა მახენი დაურწყოს, გაციებასა,
Line of edition: 8        
ჴერჴით გამოჴსნას ეცადოს, ესე სჯობს ცუდად დებასა.
Line of edition: 9        
რკინა ცეცხლიდამ რკინისას ადვილ იქს გამოღებასა,
Line of edition: 10     
და   ვასილისკოსა სარკითა იქმონენ მოკუდინებასა.      Page of alt.ed.: C_36 



Line of edition: 11  
ანდერძი მერვე


Line of edition: 12        
მეშურნისა და ქიშპის კაცისაგან გაფრთხილდეს. მათს
Line of edition: 13     
ტკბილს ენას ნუ შეიწყნარებს. რადგან შურის ნერგი მისის გულის
Line of edition: 14     
მიწაში ამოსულა, მისის ნაყოფისაგან სამსალისა და
Line of edition: 15     
მაკუდინებელის მეტი არა მოისთულება რა.



Line of edition: 16  
ჩახრუხაული


Line of edition: 17        
ვისაცა გულთა ისახლეს შურთა, ჯართა საჭიროდ მომხუეჭელობენ,
Line of edition: 18        
გნახავს, ტკბილს ენას გიძღვნის-ყე სმენას, გაგცილდა -- ძვირთა შენთვის მთქმელობენ!



Line of edition: 19  
ანდერძი მეცხრე


Line of edition: 20        
შემცოდეთ მიტევება და დანაშაულის შენდობა იცოდეს და
Line of edition: 21     
ძვირის მოჴსენე არ იყოს. ყმათა და მოსამსახურეთ ცოტას
Line of edition: 22     
დანაშაულზე არ გაუწყრეს და არ გააუპატიუროს. ყოველთ
Line of edition: 23     
ჴელმწიფობის მეცნიერთ მეფეთა გულკეთილობის პატივითა
Line of edition: 24     
მოწყალების წყლით დამნაშავის შესვრილი პირისახე ჩამოუბანიათ
Line of edition: 25     
და უმართებულოდ მქცეველთა და უწესოთა კაცთა ხუაშიადისა
Line of edition: 26     
კალთითა დაუფარავსთ.



Line of edition: 27  
ლექსი


Line of edition: 28        
ადამისითგან აქამდე წესად ძეს ესე მცნებანი:
Line of edition: 29        
ყმათ თუ შესცოდეთ პატრონთა, თანა აც მიტევებანი.      Page of alt.ed.: D_33 


Page of edition: 233  
Line of edition: 1        
ზოგს წყალობამინიჭებულს კაცს, ვინ იცის, ორგულობა შეამცნდეს
Line of edition: 2     
და კიდევ ჴელმწიფისაგან მოტევების მოქენე იყოს.
Line of edition: 3     
მას კუალად შეწყალების სასმლით ასვას, რომე სამსახურის
Line of edition: 4     
მოშორვების მინდორთა შინა მწყურვალი და უღონო არ
Line of edition: 5     
დარჩეს.



Line of edition: 6  
ლექსი


Line of edition: 7        
ვინც წყალობისა ჴელითა აგიქუამს ასაზეველად,
Line of edition: 8        
აგრევ წყალობა შესძინე, ნუ დაანარცხებ ქვე ველად.      Page of alt.ed.: T_72 



Line of edition: 9  
ანდერძი მეათე


Line of edition: 10        
არას კაცის ძალი და შეწუხება არ მოინდომოს, რომ ვინც
Line of edition: 11     
ამას იქს, ნაცვალი მიეგება და წყალობის წვიმითა მისი ქუეყანა
Line of edition: 12     
მოირწყვის და მისის მთის ყუავილებიც სიკეთით
Line of edition: 13     
აღორძნდება.**



Line of edition: 14  
შაირი
Line of edition: 15        
კეთილის მოქმედს კეთილი წინა უც მოსაგებელად,
Line of edition: 16        
ბოროტისათჳს -- ბოროტი, ცეცხლისა მოსადებელად.
Line of edition: 17        
დღესე არ იცი, ხვალ აგრძნობ, საქმისა შესამცნებელად,      Page of alt.ed.: C_37 
Line of edition: 18     
და   რასაცა დასთეს, მას მომკი, საწყეოს შესავსებელად!

Line of edition: 19  
ანდერძი მეათერთმეტე


Line of edition: 20        
თავის ნების მიმყოლი არ იყოს და უქნელი საქმე არა ქნას.
Line of edition: 21     
მრავალი კაცია, თავისი საქმე გაუშვას და ერთი საქმე, რომ
Line of edition: 22     
მისი წესი არ იყოს, ის დაიჟინოს და ვერც გაუშვას და ვერც
Line of edition: 23     
გათავება შეიძლოს.



Line of edition: 24  
ლექსი


Line of edition: 25        
მაღრანმა კაკბის გოგვანი დაიწყო მისაბაძველად,
Line of edition: 26        
თავისიც სრულ დაავიწყდა, რაცა იცოდა მან ძველად.



Line of edition: 27  
ანდერძი მეათორმეტე


Line of edition: 28        
თავისი თავი სულგრძელებისა, სიმძიმისა, სიმშვიდისა და
Line of edition: 29     
მოთმინებისაგან არ განაჴუას, რადგან ადამის ძეთათვის ამის
Page of edition: 234   Line of edition: 1     
უპატიოსნე გზა არ არის, უფროსად ჴელმწიფეთათვის
Line of edition: 2     
უთქუამთ:



Line of edition: 3  
შაირი


Line of edition: 4        
კეთილი საქმე კეთილით არს, თუ არ ლამაზობითა
Line of edition: 5        
კეთილი გული დედაა, საქმეს ზრდის, ვით მზე მზობითა;
Line of edition: 6        
სიბრძნის ჴმარება რკინის ჴრმალს უმკვეთელეა სობითა
Line of edition: 7     
და   ათასთა სპათა ეს გიჯობს, ასრე მგონია ცნობითა.



Line of edition: 8  
ანდერძი მეათსამეტე


Line of edition: 9        
ყმანი და მოსამსახურენი მშვიდობის მყოფელნი და შემწყნარებელნი
Line of edition: 10     
და კეთილნი და ერთგულნი იყოლიოს და ორგულთა
Line of edition: 11     
და ავს კაცთ მოერიდოს. თუცა მეფის კარის გამრიგენი
Line of edition: 12     
ერთგულობას მოიჭირვებენ, არა დამალული მათ არ დაეფარება
Line of edition: 13     
და კაცრიელობაც მათის ზიანისაგან მორჩებიან; და ღმერთმან
Line of edition: 14     
ნუ ქნას, თუ მათი პირი ორგულობით შესვარონ და მათს სიტყუას
Line of edition: 15     
ჴელმწიფემ ყური მიუპყრა, უსაცილოდ დაუნაშაებელს
Line of edition: 16     
კაცთ სიკვდილის ბაზართა ჩააგდებენ და მრავალს ავს საქმეს
Line of edition: 17     
გამართავენ.



Line of edition: 18     
შაირი


Line of edition: 19        
მეფის მსახურნი თუ იყუნენ მისანდო, უბეზღარნია
Line of edition: 20        
მისი ქუეყანა აშენდეს, დარმავე მოსცეს დარნია!
Line of edition: 21        
თუ ორგულობას გაერთვნენ, ვითა კლდოანთა არნია
Line of edition: 22     
და   მისი სამეფო ბუვს დარჩეს, უშენი, ნაოჴარნია!



Line of edition: 23  
ანდერძი მეათოთხმეტე


Line of edition: 24        
ზრუნვისა და შფოთის სიმღვრიეთაგან მოწყენის მტვერი
Line of edition: 25     
თჳს სიმდიდრის კალთათა ზედა არ დაიყაროს. მართალია
Line of edition: 26     
ჭკუათმყოფელნი ნიადაგ ურვისა და ჭირის საბლით დაბმულნი
Line of edition: 27     
არიან, და უგუნურნი -- დღე-ყოელ მხიარულნი და
Line of edition: 28     
განცხრომით.



Line of edition: 29  
შაირი


Line of edition: 30        
ლომი აბია ჯაჭვითა, აუშვან თუცა გვიანად
Line of edition: 31        
მელი ყოელ ღამ მინდორთა მოვლის, ხან აგრე მზიანად.
Page of edition: 235   Line of edition: 1        
მოწესე მისის სენაკით არ გავა, მუნ ზის ჭკვიანად
Line of edition: 2     
და   ხელი მავალი კორდზედა არ იარების გზიანად.20*


Line of edition: 3        
მართალია, არაწმიდებითა ღმთისმოწყალების დიდების ისარი
Line of edition: 4     
საგანს არ ეცემა, და მცოდინარეთა და საქებელთ კაცთაგან
Line of edition: 5     
თუცა საქმე არ გარიგდება, სიმწუხარისა და ზრუნვის შველება
Line of edition: 6     
არ მოჴდება.



Line of edition: 7  
ჩახრუხაული


Line of edition: 8        
ბედისა შოვნა და სვეთა პოვნა ვერცა სიმჴნითა, ვერც ცოდნით პოვოს
Line of edition: 9        
ვითარებათა და განგებათა მიმცემის საქმით-ყე მოიპოოს.


Line of edition: 10        
თითო ეს ანდრძი რომ დაგვიწერია, ამბავი დასაჯერებელი
Line of edition: 11     
და საქმე დაცდილია. და თუცა რაის** გარკუევით და სრულიად
Line of edition: 12     
ამა ამბისა ცნობა სწადიან, სარანდიბის მთა, რომელი ყოველთა
Line of edition: 13     
მამის სამყოფი არის***, მუნით წაბრძანდეს, და ესე მაგარი
Line of edition: 14     
ნასკვი იქ გაიხსნება, მისის საწადლის წალკოტი კარს ღიას
Line of edition: 15     
მუნ უჩუენებს. და ეს რაოდენი კარი გუარიანი სწავლაა, ხელმწიფის
Line of edition: 16     
სასმენელთა შესულა და ეს თუალ-მარგალიტით შემკული
Line of edition: 17     
სკივრი მეფის თავს გარდასაგდები იყოს.
Line of edition: 18        
დაბიშლიმ მას განშორებულს მრავალი პატივი მიაპყრა და
Line of edition: 19     
ანდერძი იგი ბედნიერთა მკლავთა შეიბა და ბრძანა: იგი საუნჯე,
Line of edition: 20     
რომელი ღამე მეჩუენა, არა თუ საფასისათვის იყო, არა[მედ]
Line of edition: 21     
ამა წერილისა და სწავლისათუის არსო. მადლობა
Line of edition: 22     
ღ(მერ)თსა, რომე მე სოფელსა ამას საქონელი ესოდენი მაქვს
Line of edition: 23     
სხვა აღარად საჴმარ იყო და კმა იყო ჩემთვის, მაგრამ რაც
Line of edition: 24     
რომე ვპოე, არად შემირაცხია. თურე ამა ანდერძისათჳს
Line of edition: 25     
იყო ზმანება იგი, და ესე კმაა ჩემდა საუნჯედ. და ჴამს
Line of edition: 26     
რომე საგანძური ესე გლახაკთა და დავრდომილთა ჩუენად
Line of edition: 27     
სადღეგრძელოდ და უშანგ მეფის სულის სალხინებელად მივსცე
Line of edition: 28     
და მისის ამაღლებულის ჴელმწიფობის საქებელად ერთობით
Line of edition: 29     
ოქრო და ვეცხლი, თუალ-მარგალიტი ღ(მრ)თის გზაზე ქვრივთა,
Line of edition: 30     
ობოლთა, მწირთა და საბრალოთა უხვად განუყო.



Line of edition: 31  
ლექსი


Line of edition: 32        
ოქრო და ვეცხლი გიყვარდეს უქონელთ გასაყოფელად
Line of edition: 33        
შენ გავნებს, სხვათა დარჩება, დაიდებ თუ საყოფელად.


Page of edition: 236  
Line of edition: 1        
რა ამ საქმისაგან მოიცალა, საჴელმწიფო დარბაზისაკენ წაბძანდა
Line of edition: 2     
და სამეფო საჯდომი სიმაღლის გამგეობით დააშვენა. მას
Line of edition: 3     
ღამეს ამას იგონებდა, სარანდიბის მჴარესა წარვიდეო, ნუთუ
Line of edition: 4     
ჩემი საწადელი მუნ აღვისრულოო, და ჩემის ნების ნდომა იქ
Line of edition: 5     
შევიკრიბოო, ამ ანდერძის მოსავლის ნაყოფი მოვიმკოო და ჩემთა
Line of edition: 6     
სამეფოთა აღსაშენებელი და ჩემის ჴელმწიფობის წარსამართებელი
Line of edition: 7     
სახლის საფუძველი მით დავამყაროო?
Line of edition: 8        
მეორესა დღესა, რა ბრწყინვალემა მზემ სარანდიბის მთის
Line of edition: 9     
წვერიდამ ურანო აღმოაჩინა და ალმასსავით იქცევისმან ლალის
Line of edition: 10     
წვრილნი ისარნი ქუეყანასა სიფართეთა დაასხა, --



Line of edition: 11  
ლექსი


Line of edition: 12        
მზემ თჳსი შარავანდედი შემოიგროა, მოისხა
Line of edition: 13        
ღამის მნათობმან ვარსკულავმან შავნი ზეწარნი მოისხა.


Line of edition: 14     
დაბიშლიმს ორნი თჳსნი საჩინონი, ერთგულნი და მისანდობელნი
Line of edition: 15     
დიდებულნი კაცნი ჰყუეს, რჩევითა და ჭკუის გზით
Line of edition: 16     
სრულნი იყვნეს. ბრძანა მათი მოწოდება და აღმატებულს დალიჭს
Line of edition: 17     
წინ წაყენება. ჴელმწიფურის მოწყალის ბრძანებას უკან
Line of edition: 18     
უთხრა მის ღამის თჳსი საგონებელი, ყოველივე წინა დაუდვა.
Line of edition: 19     
უბრძანა სარანდიბისაკენ წასვლისა გულთა ჩავარდნა, რომე
Line of edition: 20     
ჩემის გულის მიწათა მუნ წასვლის თესლი დათესილა და წაუსვლელობის
Line of edition: 21     
ნდომის სადავე ჴელიდამ გამვარდნია. აწე ამისას
Line of edition: 22     
რას მირჩევთ, ანუ ამ საქმისას რას მეტყვით? მე მრავალი
Line of edition: 23     
ძნელი ხვანჯი თქუენისა განზრახვის თითის წვერითა გამიჴსნია;
Line of edition: 24     
ქუეყნის მკუიდრობისა და საფასეთა საქმე თქუენის
Line of edition: 25     
კეთილად რჩევით გზად წარმიყუანია; დღესაც რასც თქუენი
Line of edition: 26     
რჩევა და სიბრძნით ჩენილი ჭკუა და გონება აჯობინებს და
Line of edition: 27     
დაასკვნის, მეც მას გავსინჯავ, და რომელიც ბრძანებათა წერილთა
Line of edition: 28     
საუკეთესოდ სწერია, იმგვარად მოვაჴდენო. თქუა:



Line of edition: 29  
ლექსი


Line of edition: 30        
საფუძვლად უძეს საქმესა რჩევა და შეგონებანი
Line of edition: 31        
გამოურჩევლად არ ვარგა, კაცმა ქნას თვისი ნებანი.


Line of edition: 32        
ვეზირმან მოახსენა:
Line of edition: 33        
-- მაგისი პასუხი გაუსინჯავად არ მოიხსენება ჴელმწიფობისა
Line of edition: 34     
წინაშე და მაგგუარის საქმეთა შინა გარევა ჩხრეკით
Page of edition: 237   Line of edition: 1     
ჴამს. თუცა კაცმან სიტყუა არ გასინჯა და არ გაიგონა და ისრე
Line of edition: 2     
პასუხი მოახსენა, აუწონელს ვეცხლს ემსგავსებაო. თქუა:



Line of edition: 3  
ლექსი


Line of edition: 4        
სიტყვის გასინჯვის ბოლონი ერთი არ არის, ოც არსა
Line of edition: 5        
გაუჩხრეკელი რჩევანი ისარს ჰგავს განატყოცარსა.


Line of edition: 6        
დღეს და ამაღამ ამა საქმეთა ვსინჯავთ და მოვძებნით და
Line of edition: 7     
რომელსაც სამჯობინაროს ვპოებთ, ბედნიერს მეფეს
Line of edition: 8     
მოვახსენებთ.
Line of edition: 9        
დაბიშლიმ დამოწმებული დასტური დასცა. მას ღამეს მოიუბნეს
Line of edition: 10     
და მეორე დღეს ვეზირნი ჴელმწიფის წინ მოვიდენ და
Line of edition: 11     
განწესებულს ადგილს დადგენ და ჴელმწიფის ბრძანებას ელოდენ.
Line of edition: 12     
რა ჴელმწიფემ მოხსენების დასტური დასცა, ვეზირმა
Line of edition: 13     
განკრძალვით მუჴლი დაიდგა და საქებარი შესხმის სიტყუა
Line of edition: 14     
მართებულად და გზიანად მოიყვანა და თქუა:



Line of edition: 15  
ლექსი


Line of edition: 16        
ეჰა, მაღალო მეფეო, ქუეყნის მპყრობელო, სვიანო!
Line of edition: 17        
შენთა სვე-ბელთა სიმაღლე უკუნისამდე ჰგიანო!


Line of edition: 18        
მე, თქუენს მონას, ასრე მგონია, რომა ამა მგზავრობისა
Line of edition: 19     
სარგებელი ცოტაი და ჭირი და გარჯა მრავალი იყოს, და
Line of edition: 20     
მოსვენებისა და განცხრომის საადვილო გემოვნება სრულობით
Line of edition: 21     
დაგუავიწყდეს და ნიადაგ გული ზრუნვასა და ნავღელში უნდა
Line of edition: 22     
გვქონდესო. ქუეყნის მპყრობელის ჴელმწიფის მზესავით განათლებულის
Line of edition: 23     
გულისაგან დაფარული არ არის და მოეხსენება
Line of edition: 24     
მგზავრობის ცეცხლი სამარისა ერთი ნაწილია და ალია ფირტვის
Line of edition: 25     
დამწველი და ისარი გულის გამაპობელი. ბრძენთ უთქუამსთ:
Line of edition: 26     
თემზედ სიარული ერთი ტანჯვა არის და საყალნოს
Line of edition: 27     
პირს გავს, ღვიძლის შესაკერავსა. თუალის ბაია ამისთუის
Line of edition: 28     
მხედველი არის, კარიდამ გარეთ ფერჴს არ გამოსდგამს, და
Line of edition: 29     
ცრემლი ამისთვის ფერჴთსალაჴავი შექნილა, რადდგან თავის
Line of edition: 30     
ადგილს არ დადგება. თქუა:



Line of edition: 31  
ლექსი


Line of edition: 32        
მგზავრთა ჭირი არვინ იცის, თუ არ მგზავრთა, მათცა არა.
Line of edition: 33        
მოსვენება, ლხინი, შვება შინ ყოფნაა, თუ იკმარა.


Page of edition: 238  
Line of edition: 1        
ჭკუათმყოფელმა კაცმა თჳსი მოსუენება სარჯელად არ უნდა
Line of edition: 2     
გარდააქციოს და ჴელდაჴელ სავაჭრო მიგდებულად არ მისცეს
Line of edition: 3     
და არც ჴელიდამ გაუშვას და სახლთა ყოფნის გემოს უცხოობის
Line of edition: 4     
გარჯა არ აჯობინოს, რომ მას ტრედსავით არ
Line of edition: 5     
დაემართოსო.
Line of edition: 6        
ჴელმწიფემ ჰკითხა, როგორ ყოფილაო?



Line of edition: 7  
თქუა ვეზირმა არაკი

Line of edition: 8  
[ორი ტრედი]


Line of edition: 9        
ორნი ტრედნი, საყუარელნი, ერთსა ბუდეთა შინა მკვიდრობდეს
Line of edition: 10     
გაუყარად და შეერთებულად. მათ გულსა მოშურნობის
Line of edition: 11     
მტუერი და მოუსავლობის ზრუნვა არ დასდებოდა, წყალსა
Line of edition: 12     
და საკენკს დასჯერებოდენ ერთს კუთხეს მჯდომნი. მწირსავით
Line of edition: 13     
გული ღ(მრ)თისათჳს მიენდოთ. სახელად ერთს ბაზანდა
Line of edition: 14     
ერქვა და მეორესა -- ნავზანდა. ორნივე დღე და ღამე კაის
Line of edition: 15     
ჴმით ღუღუნებდენ, ხანდახან სულის მაბრუნვებელის ჴმით
Line of edition: 16     
სხვადასხვა რიგთა ლექსთა შეამჭევრებდენ.



Line of edition: 17  
შაირი


Line of edition: 18        
მოყვრისა პირის მჭვრეტელი ვზი ამად მოლხინარია
Line of edition: 19        
მას ვეტრფიალე, იგი მყავს ღიმილით მოცინარია
Line of edition: 20        
არარა მაქვს რა საჭირო, საქმენი საწყინარია
Line of edition: 21     
და   სამოთხის ვარდთა მკრეფელსა რად მომეწყვიტოს მჭნარია!


Line of edition: 22        
ამ სოფლის უხანობამა მათ მოყუარულთ ერთობა შეიშურვა
Line of edition: 23     
და საწუთროს ავთვალობა მათს გამოჩენილს სიყუარულს
Line of edition: 24     
ანაზდეულად ეცა.



Line of edition: 25  
ლექსი


Line of edition: 26        
მბრუნავთა ცათა წესია ცდა გაყრად საყუარელისა
Line of edition: 27        
ლხინს მოაშოროს, ჭირს მისცეს, მოხმა საქმისა ძნელისა.


Line of edition: 28        
ბაზანდას მგზავრობის ნდომა შეუვიდა და თავისს საყუარელს
Line of edition: 29     
უთხრა:
Line of edition: 30        
-- ვირემდის უნდა ამს სახლსა და სადგომს ვიყვნეთ და ჩუენი
Line of edition: 31     
დრო და ჟამი ამ ბუდეში დავაღამოთო? მე მინდა ცოტა ხანს
Line of edition: 32     
ვიმგზავრო და სამსაოდ დღეს ქუეყანათა არენი მოვიაროო.
Page of edition: 239   Line of edition: 1     
ბრძენთ უთქუამს: ქუეყანა მოვლე, რომ მისის ნახვით მრავალი
Line of edition: 2     
საკვირველება ინახება და უცო საშოვარნი იშოებაო;
Line of edition: 3     
ერთ უთქუამთ, მგზავრობა, გამარჯვების მიზეზი არის, ჴრმალი
Line of edition: 4     
ვირემდის ქარქაშით არ ამოვა, ჭაბუკი ბრძოლის ასპარეზით
Line of edition: 5     
პირწითელი**** ვერ გამოვაო; ვირემდის კალამი მავალის ფერჴით
Line of edition: 6     
არ ეტარება, იგავთა შვენიერების დახატვა ქაღალდზედ არ
Line of edition: 7     
გამოჩნდებაო. აჰა, ცათა ხედავ, ნიადაგ ბრუნავს და მგზავრობს
Line of edition: 8     
და ყოელთა უმაღლესია, და ქუეყანა, რადგან არ იძრვის და
Line of edition: 9     
ერთ რიგზედ დგას, ყოველთა წარმავალთა ფერჴის სალაჴავია.
Line of edition: 10     
თქუა:



Line of edition: 11  
შაირი


Line of edition: 12        
მიწა უძრავი ილაჴვის, ცა ბრუნვით მგზავრობს დიდებით
Line of edition: 13        
მგზავრობა ჭაბუკს ალომებს, საფასეთ მოსცემს კიდებით.21*
Line of edition: 14        
ხეს თუ ძალ-ედვას გაძრვანი, მკუეთელს განერას რიდებით
Line of edition: 15     
და   ვერც ხერხი გასჭრის ნარბენსა, ვერც ცულის პირი მიდებით.


Line of edition: 16        
ნავზანდამ უთხრა:
Line of edition: 17        
-- ჰე, ჩემო საყვარელო! მგზავრობაზედ არ დამაშვრალხარ
Line of edition: 18     
და უცხოობის ჭირი არ გინახავს და მარტო ვლის ამბავი შენს
Line of edition: 19     
გულს არ გაუგონია, გაშორების სასტიკს ქარს შენის გონების
Line of edition: 20     
შამბისთავი არ წამოუქროლებია. მგზავრობა ასეთი ხეა, რომ
Line of edition: 21     
მოშორვების მოწყენის მეტს არას მოისხამს, და უცხოობა ესეთი
Line of edition: 22     
ღრუბელია, ნავღლის წვიმის წვეთის მეტი არა ჩამოედინება
Line of edition: 23     
რა. თქუა:



Line of edition: 24  
ლექსი


Line of edition: 25        
რა საღამო ჟამს საბრალო მწირი მიუჯდეს არესა
Line of edition: 26        
გულდაკოდილი ლახვრითა, უმწეო მარტო გარესა.


Line of edition: 27        
ბაზანდამ უთხრა:
Line of edition: 28        
-- თუცა უცხოობასა მრავალი გარჯა სდევს, ქუეყანათა და
Line of edition: 29     
ქალაქებთ საკვირველების ნახვა მოსვენებისაგან ნამეტნავია.
Line of edition: 30     
მგზავრობას ვინც ჯალაბიან იქს, მოეწყინება მრავლის სარჯლისათჳს,
Line of edition: 31     
თუ არა, მარტო მოარული სული, სხვადასხვა თემთა
Line of edition: 32     
სანახაობა ასე ახალისებს, გარჯილობას აღარად მიიჩნევსო.
Line of edition: 33     
თქუა:



Page of edition: 240  
Line of edition: 1  
ლექსი


Line of edition: 2        
უცხოობისა ეკალი თუ მეცა, არ მომწყინდების
Line of edition: 3        
რა გულის საწადლის ვარდი ეკლისგან აღმობრწყინდების.


Line of edition: 4        
ნავზანდამ უთხრა:
Line of edition: 5        
-- ჰაი-ჰაი, სასურველო საყუარელო, ქუეყნისა კიდეთა
Line of edition: 6     
მჩხრეკელო და რიოშთა წალკოტთა მომხილველო! გაწყობილი
Line of edition: 7     
საყუარელი და ერთგული მოსახლე გინდოდეს, თუარა, რა
Line of edition: 8     
კაცი მოყვრის პირის ბედნიერობისაგან უიმედო გაჴდა, მიღმარ
Line of edition: 9     
ჩანს, მისი ზრუნვა ესოდენსა საჩხრეკსა და გამოძიების საქმეში
Line of edition: 10     
ჩააგდებს, რომე სამსალის უძნელე იქნება და მისი წრტიალი
Line of edition: 11     
ადვილად არ ეკურნება. მე ზედმიწევნით ვიცი, მოყვარეთ
Line of edition: 12     
მოშორვება და ამხანაგთ უნახაობა რა ძნელი ჭირია და ფიცხელი
Line of edition: 13     
სარჯელი. თქუა:



Line of edition: 14  
ლექსი


Line of edition: 15        
მოყვრისა გაყრა ვამსგავსე ჯოჯოხეთისა ალებსა
Line of edition: 16        
რად ვქენო, მერმე ვინანი, მოვალბობ გულთა სალებსა.


Line of edition: 17        
აწ ვმადლობდეთ ღ(მერ)თსა, რადგან ერთი კუთხე გუაქუს და
Line of edition: 18     
მდღევარი საზრდელი, მოსვენების ფერჴი უზრუნველობის
Line of edition: 19     
კალთას ქუეშ გაგვიწვდია. მისმინე, ნდომის საყელოს მტერთ
Line of edition: 20     
დასაჭერად ჴელთ ნუ მისცემო. თქვა:



Line of edition: 21  
ლექსი


Line of edition: 22        
მოშორვებასა მოშორდი, ერჩდე ერთობის სახელსა.
Line of edition: 23        
გაყრის ქუა ჟამსა მბრუნავსა შიგა უტვირთავს საჴელსა.*


Line of edition: 24        
ბაზანდამ უთხრა:
Line of edition: 25        
-- აქამდის საყუარელო, ამა ბოლოდ გაყრის სიმწარის ამბავს
Line of edition: 26     
ნუღარა მითხრობ. თუცა საყუარელი მოყუარე ქუეყნად ცოტა
Line of edition: 27     
იშოება, ვინც მისგან ჴელს აიღებს, სხვას იშოვნის და მის
Line of edition: 28     
ნავღელს გარდაიგდებს. თუცა ერთის საყუარლის პირის სურვილი
Line of edition: 29     
კაცმან გაუშვა, მცირეს ხანს უკან მეორის საყუარლის
Line of edition: 30     
ტრფიალებას მიხუდება. ეს ხომ გასმია, რომ უთქუამთ:



Line of edition: 31  
ლექსი


Line of edition: 32        
ნურც თემსა, ნურც მოყუარესა არ შერჩე ყოლე სრულაო
Line of edition: 33        
ზღვა და ჴმელეთი ვრცელია, კაცმან ვერ დაასრულაო!


Page of edition: 241  
Line of edition: 1        
არ მინდა ამას იქით მგზავრობის ჭირის მატიანეს-ღა მიკითხვიდე.
Line of edition: 2     
მგზავრობის გამოცდის ცეცხლი კაცს შეაგბობს და
Line of edition: 3     
უმგბარი გუნება იმედის ცხენს საწადლის მინდორთა შინა
Line of edition: 4     
სწრაფად ვერ გააჭენებს. თქუა:



Line of edition: 5  
ტაეპი


Line of edition: 6        
მრავალჯერ ვლანი, გზა და გზა სლვანი უჴმს, ვირემ უმი შეიგბობოდეს.23*


Line of edition: 7        
ნავზანდამ უპასუხა:
Line of edition: 8        
-- საწადელო საყუარელო, აწ რომ შენი გული შეთჳსებულის
Line of edition: 9     
ლხინის მოშორვებას ცდილობს და ძველის ამხანაგობის
Line of edition: 10     
წესის თოკის გაწყუეტასა და ახლის მეგობრის მოკიდებასა
Line of edition: 11     
ბრძენთ ასრე უთქვამთ:



Line of edition: 12  
ლექსი


Line of edition: 13        
ძუელის მოყუარესა ნუ სძულობ, ნუ აგდებ ძველსა შარასა
Line of edition: 14        
რა რომ ახალი დაძველდეს, მასცა ისრე იქ, მა რასა?!


Line of edition: 15        
თუ ჩემი სიტყუა არად მიგაჩნია, ესე რა გასმიაა?



Line of edition: 16  
ლექსი


Line of edition: 17        
კაცი ბრძენისა მოყვრისა სიტყვათ ყურმიუპყრობელი
Line of edition: 18        
მტერის გულისად გაჴდება, რომ სწყეოს თვისი მშობელი.


Line of edition: 19        
ყოელი მათი საუბარნი ამაზედ დაასკვნეს, ერთმანეთს დაესალმენ
Line of edition: 20     
და მშვიდობა უძღუნეს, და ბაზანდამ სიყუარულის გული
Line of edition: 21     
თჳს ამხანაგს მოაშორა და პირი საფრენელად გამართა
Line of edition: 22     
და მოინავარდა.



Line of edition: 23  
ტაეპი


Line of edition: 24        
გალიას შინა ნაწყუდევი გაფრინდა, ვითა გვრიტია.


Line of edition: 25        
გუნების ხალისითა და დიდის წადილითა სიმაღლისაკენ მიივლტოდა,
Line of edition: 26     
აღმართულს მთათა და სამოთხის მსგავსთ ტყეთა
Line of edition: 27     
და ბალახოვანთა ველთა სინჯევდა. ნახა ერთი მთა, რომ ცის
Line of edition: 28     
სიმაღლედ მოჩნდა, თჳსის სიდიდისაგან მიწის პირი თჳსის
Line of edition: 29     
კალთის ქუე მტუერად მიაჩნდა; მაში ერთი მწვანობი ნახა, სამოთხის
Page of edition: 242   Line of edition: 1     
მინაქრის მსგავსი იყო და გულთა გამხმელი ნიავის
Line of edition: 2     
ქარი ღალიას სძრევდა და მუშკის თეთრის უპისაგან სუნელებსა
Line of edition: 3     
მოჰქონდა.



Line of edition: 4  
შაირი


Line of edition: 5        
მწვანესა გაღვიძებოდა, წყალთა მოსლოდა რულია
Line of edition: 6        
ათასი ფერი ყვავილი დგა ვარდის წყლითა რწყულია
Line of edition: 7        
ერთს ეჯზე კაცს ეცემოდა მათ ფშავთა სუნი სრულია
Line of edition: 8     
და   მისთა მნახავთა ეკურნის ჴრმალთა ნაკაფი წყლულია.


Line of edition: 9        
ბაზანდამა რა ნახა შემკული და გულთსაწადელი იგი ადგილი,
Line of edition: 10     
დია მოეწონა და მოინება მეორეს დილამდე მუნ განსვენება.
Line of edition: 11     
მგზავრობის ტვირთი რა ჩამოჰჴადა, ჯერეთ მაშვრალობისაგან
Line of edition: 12     
არა შეესვენა და ერთი წამი არ დაეცადა, ანაზდეულად
Line of edition: 13     
ჰაერთა შინა ნიავწვლილის ფარეშმან სუბუქი რამ ღრუბლის
Line of edition: 14     
საჩრდილობელი გაშალა და სამშვიდობო ქუეყანა ჭექიანისა
Line of edition: 15     
ქუხილითა და გულისშემწველის მეხითა მეორედ მოსვლის
Line of edition: 16     
მსგავსი ზარი გაჰჴადა. მისის ცეცხლისა სიმძაფრითა ყაყაჩოს
Line of edition: 17     
ღვიძლი ეწოდა და წინწკლის ისარი სხვა მხარეს ნარგისის
Line of edition: 18     
მღვიძარის თვალს მიწაზე ნიშნად აკერებდა**.



Line of edition: 19  
ლექსი


Line of edition: 20        
კლდის გული მეხის შუბითა უწყალოს დაიჭრებოდა
Line of edition: 21        
ცის დატეხისა შიშითა მიწა კლდეს გარდიჭრებოდა.


Line of edition: 22        
ბაზანდა, ამისთანას წვიმის ისრის მოშიშარი, თავის შესაფერებელს
Line of edition: 23     
ადგილს ვერ ჰპოებდა, ვერცა სადმე ერთი ჴვრელი
Line of edition: 24     
პოვა, რომ სასტიკის ქარიშხალისაგან გაესვენა. ხეთა და ხეთა
Line of edition: 25     
შტოთა ეფარებოდა და ხან ფურცელთა ქუეშე დამალვას ცდილობდა,
Line of edition: 26     
წვიმა უფროსად გაძლიერდებოდა და ელვა და ქუხილი
Line of edition: 27     
ემატებოდა. თქუა:



Line of edition: 28  
ჩახრუხაული


Line of edition: 29        
ბნელნი ღამენი, ჭირნი მწარენი, წვიმა და ელვა ქუხილთა ჴმობდეს
Line of edition: 30        
იტყოდა: ჩემნი ვამნი საჩენი, ვინღა მოლხინე ღვინოში სცნობდეს.24*


Line of edition: 31        
მას მწარეს ღამეს ათასის შეჭირვებით უგემურად მოთმენას
Line of edition: 32     
ცდილობდა, სადამდის გათენდებოდა. და მას ავს ყოფაში ყოვლს
Page of edition: 243   Line of edition: 1     
წამს თავის ბუდეში ჯდომასა და საყუარლის მეგობრობას იგონებდა
Line of edition: 2     
და ათასის საზრუნავის ნავღლით შემწვარის ღვიძლისაგან
Line of edition: 3     
სულთქმით იტყოდა



Line of edition: 4  
შაირსა


Line of edition: 5        
არ ვიცოდი, შენმა მზემა, შენი გაყრა მევნებოდა
Line of edition: 6        
რად გაგწირე, რად დაგაგდე, გული ჩემი ვისკენ რბოდა!
Line of edition: 7        
უშენოსა ცეცხლი ცხელი შენის გაყრით მედებოდა
Line of edition: 8     
და   შენთან ჯდომით მომელხინა, შენი ნახვა მბედებოდა!


Line of edition: 9        
რა დილასა ურანო აღმოჩნდა, მასვე წამსა დამფარველის
Line of edition: 10     
ღამის სიბნელის წერილის ჟამი დროს პირზედ განქარდა და
Line of edition: 11     
ქუეყანისა განმანათლებლისა მზისა ნათლითა ცა და ქუეყანა
Line of edition: 12     
განბრწყინდა.



Line of edition: 13  
ლექსი


Line of edition: 14        
მზემ მოიწვადა ოქროსი მახვილი პირთა თემისად
Line of edition: 15        
განათლდა ოთხივ კიდენი, არა ბნელისა ჩენისად.


Line of edition: 16        
ბაზანდამ აგრევე ფრენა დაიწყო და ენება ანუ თჳსთა ბუდეთა
Line of edition: 17     
მისლვა, ანუ სამთა ოდენ დღეთა მოვლა მიდამოთა ადგილთა.
Line of edition: 18     
ამისა საგონებელსა რა იყო, ანაზდეულად გამოჩნდა
Line of edition: 19     
შავარდენი ერთ[ი] ფრთემახვილი და კლაჭფიცხელი, რომელი
Line of edition: 20     
ნადირთა ელვასავით ეკუეთებოდა, და თუცა ინავარდის, სისწრაფით
Line of edition: 21     
ცისა სიახლოეს მიიწეოდა.



Line of edition: 22  
ლექსი


Line of edition: 23        
ვით მეხის ცეცხლი ანაზდად საბრძოლად შემტევებელი
Line of edition: 24        
მიფრენით ქარი ალისა, საჭიროდ დასავსებელი.


Line of edition: 25        
რა ბაზანდას შემოუტევა და უმწეომ ტრედმა შავარდენი
Line of edition: 26     
დაინახა, გულმან თრთოლა დაუწყო და ტანის ძალი და სიმჴნე
Line of edition: 27     
ცხვირის ნესტოდამ გასთხია.



Line of edition: 28  
ლექსი


Line of edition: 29        
რა შავარდენმან სატრედეთ მჴარნი გაშალა, განაბა
Line of edition: 30        
უღონომ მიწად დაცემა მოიწადინა, განაბა.25*


Page of edition: 244  
Line of edition: 1        
რა ბაზანდამ თვისი თავი შეჭირვებისა მახესა შინა გაბმული
Line of edition: 2     
ნახა, მისის ერთგულის საყუარლის სწავლა მოაგონდა და თვისი
Line of edition: 3     
უგუნური რჩევა დაიწუნა, რადგან უსარგებლო და ცუდი
Line of edition: 4     
იყო, და ღ(მერ)თს ვედრება დაუწყო და აღთქმა დაუდვა, თუც
Line of edition: 5     
ამა განსაცდელსა გადარჩეს და სიკუდილისაგან დაიჴსნას
Line of edition: 6     
სხვაღა მგზავრობისა და სიარულის წადილმან ჩემს გონებასა
Line of edition: 7     
შინა აღარ გაიაროსო, და საყუარელთან სიხარული, რომე მზის
Line of edition: 8     
შუქისათჳს შეუდარებიათ, მას უმიწოდ ვერარამან გამყაროსო
Line of edition: 9