TITUS
Brhaspati-Smrti
Part No. 13
Previous part

Chapter: 13 
Verse: 1 
Half verse: a    kulīna-dakṣa-analasaiḥ prājñair nāṇaka-vedibʰiḥ /
Half verse: b    
āya-vyaya-jñaiḥ śucibʰiḥ śūraiḥ \kuryāt saha kriyāḥ //
Verse: 2 
Half verse: a    
samo_atirikto jīno yatra_aṃśo yasya yādr̥śaḥ /
Half verse: b    
kṣaya-vyayau tatʰā vr̥ddʰis tasya tatra tatʰā-vidʰā //


13.2: anadʰikāriṇaḥ


Verse: 3 
Half verse: a    
aśakta-alasa-roga-ārta-manda-bʰāgya-nirāśrayaiḥ /
Half verse: b    
vaṇijya-ādyāḥ saha_etais tu na kartavyā budʰaiḥ kriyāḥ //


13.3: dravya-anuguṇyena lābʰaḥ


Verse: 4 
Half verse: a    
prayogaṃ \kurvate ye tu hema-dʰānya-rasa-ādinā /
Half verse: b    
samanyūna-adʰikair aṃśair lābʰas teṣāṃ tatʰā-vidʰaḥ //
Verse: 5 
Half verse: a    
samo nyūno_adʰiko _aṃśo yena kṣiptas tatʰā_eva saḥ /
Half verse: b    
vyayaṃ \dadyāt karma \kuryāt lābʰaṃ \gr̥hṇīta ca_eva hi //


13.4: teṣu vāde nirṇayaḥ


Verse: 6 
Half verse: a    
parīkṣakāḥ sākṣiṇaś ca ta eva_uktāḥ parasparam /
Half verse: b    
sandigdʰe_artʰe_avañcanāyāṃ na ced dvi-dveṣa-saṃyutāḥ //
Verse: 7 
Half verse: a    
yaḥ kaścid vañcakas teṣāṃ vijñātaḥ kraya-vikraye /
Half verse: b    
śapatʰaiḥ sa viśodʰyaḥ \syāt sarva-vāde tv ayaṃ vidʰiḥ //


13.5: dravya-hānau nirṇayaḥ


Verse: 8 
Half verse: a    
kṣaya-hānir yadā tatra daiva-rāja-kr̥tād \bʰavet /
Half verse: b    
sarveṣām eva proktā kalpanīyā tatʰā-aṃśataḥ //
Verse: 9 
Half verse: a    
anirdiṣṭo _aryamāṇaḥ pramādād yas tu \nāśayet /
Half verse: b    
tena_eva tad \bʰaved deyaṃ sarveṣāṃ samavāyinām //
Verse: 10 
Half verse: a    
rājñe \datvā tu ṣaḍ-bʰāgaṃ \labʰeraṃs te yatā-aṃśataḥ //


13.6: rakṣituḥ daśama-aṃśam


Verse: 11 
Half verse: a    
daiva-rāja-bʰayād \astu sva-śaktyā \paripālayet /
Half verse: b    
tasya aṃśaṃ daśamaṃ \datvā \gr̥hnīyus te_aṃśato_aparam //


13.7: śulkam


Verse: 12 
Half verse: a    
śulka-stʰānaṃ vaṇik prāptaḥ śulkaṃ \dadyād yatʰā_ucitam /
Half verse: b    
na tad \vyabʰicaret rājñāṃ balir eṣa prakīrtitaḥ //
Verse: 13 
Half verse: a    
na_evaṃ taskara-rāja-agni-vyasane samupastʰite /
Half verse: b    
yas tu sva-śaktyā \rakṣet tu tasya_aṃśo daśamaḥ smr̥taḥ //


13.8: sambʰūya-karma-kurvatāṃ ekasya hānau nirṇayaḥ


Verse: 14 
Half verse: a    
yadā tatra vaṇik kaścit \pramīyeta pramādataḥ /
Half verse: b    
tasya bʰāṇḍaṃ darśanīyaṃ niyuktaiḥ rāja-puruṣaiḥ //
Verse: 15 
Half verse: a    
yadā kaścit \samāgaccʰet tadā riktʰaharas naraḥ /
Half verse: b    
svāmyaṃ \vibʰāvayet anyaiḥ sa tadā labdʰum \arhati //
Verse: 16 
Half verse: a    
rājā_\ādadīta ṣaḍ-bʰāgaṃ navamaṃ daśamaṃ tatʰā /
Half verse: b    
śūdra-viṣ-kṣatra-jātīnāṃ viprāt \gr̥hṇīta viṃśakam //
Verse: 17 
Half verse: a    
try-abdāt ūrdʰvaṃ tu na_āgaccʰet yatra svāmī katʰañcana /
Half verse: b    
tadā \gr̥hṇīta tad rājā brahmasvaṃ brāhmaṇān \śrayet //
Verse: 18 
Half verse: a    
evaṃ kriyā-pravr̥ttānāṃ yadā kaścid \vipadyate /
Half verse: b    
tad bandʰunā kriyā kāryā sarveṣāṃ sahakāribʰiḥ //


13.9: r̥tvijaḥ


Verse: 19 
Half verse: a    
ratʰaṃ \haret yatʰā_ādʰvaryur brahmā_ādʰāne ca vājinam /
Half verse: b    
hotā nividvaraṃ ca_aśvam udgātā ca_āpyanaḥ kraye //
Verse: 20 
Half verse: a    
sarveṣām ardʰinas mukʰyās tad ardʰena_adʰinas_apare /
Half verse: b    
tr̥tīyinas tr̥tīya-aṃśāś caturtʰa-aṃśāś ca pādinaḥ //
Verse: 21 
Half verse: a    
āgantukāḥ krama-āyātās tatʰā ca_eva svayaṃ-kr̥tāḥ /
Half verse: b    
trividʰās te samākʰyātā vartitavyaṃ tatʰā_eva taiḥ //


13.10: sambʰūya-karma-prakāraḥ


Verse: 22 
Half verse: a    
bahūnāṃ sammatas yas tu \dadyāt ekas dʰanaṃ naraḥ /
Half verse: b    
karaṇaṃ \kārayet _api sarvair eva kr̥taṃ \bʰavet //
Verse: 23 
Half verse: a    
jñāti-sambandʰi-suhr̥dām r̥ṇaṃ deyaṃ sabandʰakam /
Half verse: b    
anyeṣāṃ lagna-kopetaṃ lekʰya-sākṣi-yutaṃ tatʰā //
Verse: 24 
Half verse: a    
sva-iccʰā-ādeyaṃ hiraṇyaṃ tu rasa-dʰānyaṃ tu sāvadʰi /
Half verse: b    
deśa-stʰityā pradātavyaṃ gr̥hītavyaṃ tatʰā_eva tat //
Verse: 25 
Half verse: a    
samavetais tu yad dattaṃ prārtʰanīyaṃ tatʰā_eva tat /
Half verse: b    
na \yācate ca yaḥ kaścit \lābʰāt sa \parihīyate //


13.11: sambʰūya kr̥ṣi-karma


Verse: 26 
Half verse: a    
\śrūyatāṃ karṣaka-ādīnāṃ vidʰānam idam \ucyate //
Verse: 27 
Half verse: a    
vāhya-vāhaka-bīja-ādyaiḥ kṣetra-upakaraṇena ca /
Half verse: b    
ye samāḥ \syus tu taiḥ sārdʰaṃ kr̥ṣiḥ kāryā vijānatā //
Verse: 28 
Half verse: a    
bāhya-bīja-atyayāt yatra kṣetra-hāniḥ \prajāyate /
Half verse: b    
tena_eva pradātavyā sarveṣāṃ kr̥ṣi-jīvinām //
Verse: 29 
Half verse: a    
parvate nagara-abʰyāse tatʰā rāja-patʰasya ca /
Half verse: b    
uṣaraṃ mūṣika-vyāptaṃ kṣetraṃ yatnena \varjayet //
Verse: 30 
Half verse: a    
garta-ānūpaṃ su-sekaṃ ca samantāt kṣetra-saṃyutam /
Half verse: b    
prakr̥ṣṭaṃ ca kr̥taṃ kāle vāpayan pʰalam \aśnute //
Verse: 31 
Half verse: a    
kr̥śa-ativr̥ddʰaṃ kṣūdraṃ ca rogiṇaṃ prapalāyinam /
Half verse: b    
kāṇaṃ kʰañjaṃ vinā_\ādadyāt bāhyaṃ prājñaḥ kr̥ṣī-valaḥ //
Verse: 32 
Half verse: a    
eṣa dʰarmaḥ samākʰyātaḥ kīnāśānāṃ purātanaḥ /


13.12: śilpinaḥ


Verse: 33 
Half verse: a    
hiraṇya-kupya-sūtrāṇāṃ kāṣṭʰa-pāṣāṇa-carmaṇām /
Half verse: b    
saṃskartā tu kalā-abʰijñaḥ śilpī proktas manīṣibʰiḥ //
Verse: 34 
Half verse: a    
hema-kāra-ādayas yatra śilpaṃ sambʰūya \kurvate /
Half verse: b    
karma-anurūpaṃ nirveśa \labʰeraṃs te yatʰā-aṃśataḥ //
Verse: 35 
Half verse: a    
śikṣaka-abʰijña-kuśalā ācāryāś ca_iti śilpinaḥ /
Half verse: b    
eka-dvi-tri-catur-bʰāgān \labʰeyus te yatʰā-uttaram //
Verse: 36 
Half verse: a    
harmyaṃ deva-gr̥haṃ _api dʰārmika-upaskarāṇi ca /
Half verse: b    
sambʰūya kurvatāṃ ca_eṣāṃ pramukʰas dvy-aṃśam \arhati //
Verse: 37 
Half verse: a    
nartakānām eṣa eva dʰarmaḥ sadbʰir udāhr̥taḥ /
Half verse: b    
tāla-jñas \labʰate_adʰyardʰaṃ gāyanās tu samāṃśinaḥ //


13.13: corāṇāṃ lābʰa-vibʰāgaḥ


Verse: 38 
Half verse: a    
svāmi-ājñayā tu yaś cauraiḥ para-deśāt samāhr̥tam /
Half verse: b    
rājñe datvā tu ṣaḍ-bʰāgaṃ \bʰajeyus te yatʰā-aṃśataḥ //
Verse: 39 
Half verse: a    
caturas_aṃśāṃs tatas mukʰyaḥ śūra-strī-aṃśaṃ \samāpnuyāt /
Half verse: b    
samartʰas tu \hared dvy-aṃśaṃ śeṣāḥ sarve samāṃśinaḥ //


14: adeya-deya-dattāni


Next part



This text is part of the TITUS edition of Brhaspati-Smrti.

Copyright TITUS Project, Frankfurt a/M, 22.4.2012. No parts of this document may be republished in any form without prior permission by the copyright holder.