TITUS
Brhaspati-Smrti
Part No. 10
Previous part

Chapter: 10 
Verse: 1 
Half verse: a    pada-aṃśa-sahitas tu eṣa vyavahāraḥ prakīrtitaḥ /
Half verse: b    
vivāda-kāraṇa-anyasya padāni \śr̥ṇuta_adʰunā //
Verse: 2 
Half verse: a    
r̥ṇa-adāna-pradʰānāni dyūta-āhvāna-antikāni ca /
Half verse: b    
kramaśaḥ \sampravakṣyāmi kriyā-bʰedāṃś ca tatvataḥ //
Verse: 3 
Half verse: a    
r̥ṇaṃ deyam adeyaṃ ca yena yatra yatʰā ca yat /
Half verse: b    
dāna-grahaṇa-dʰarmau ca r̥ṇa-adānam iti smr̥tam //


10.1: vr̥ddʰi-vicāraḥ


Verse: 4 
Half verse: a    
aśīti-bʰāgo vr̥ddʰiḥ \syāt māsi māsi sabandʰake /
Half verse: b    
varṇa-kramāt_śataṃ dvi-tri-catuḥ-pañcakam anyatʰā //
Verse: 5 
Half verse: a    
paripūrṇaṃ \gr̥hītvā_ādʰiṃ bandʰaṃ sādʰu-lagnakam /
Half verse: b    
lekʰya-ārūḍʰaṃ sa-akṣimad r̥ṇaṃ \dadyāt dʰanī sadā //
Verse: 6 
Half verse: a    
kutsitāt sīdataś ca_eva nirviśaṅkaiḥ \pragr̥hyate /
Half verse: b    
catur-guṇaṃ _aṣṭa-guṇaṃ kusīda-ākʰyam ataḥ smr̥tam //
Verse: 7 
Half verse: a    
purāṇe paṇam /


10.2: vr̥ddʰi-prabʰedāḥ


Verse: 8 
Half verse: a    
vr̥ddʰiś catur-vidʰā proktā pañca-dʰā_anyaiḥ prakīrtitā /
Half verse: b    
ṣaḍ-vidʰā_anyaiḥ samākʰyātā tatvatas \nibodʰata //
Verse: 9 
Half verse: a    
kāyikā kālikā ca_eva cakra-vr̥ddʰir ato_aparā /
Half verse: b    
kāritā ca śikʰā-vr̥ddʰir bʰoga-lābʰas tatʰā_eva ca //
Verse: 10 
Half verse: a    
kāyikā karma-saṃyuktā māsād grāhyā ca kālikā /
Half verse: b    
vr̥ddʰer vr̥ddʰiś cakra-vr̥ddʰiḥ kāritā r̥ṇinā kr̥tā //
Verse: 11 
Half verse: a    
pratyahaṃ \gr̥hyate tu śikʰā-vr̥ddʰis tu smr̥tā //
Half verse: b    
śikʰā_iva \vardʰate nityaṃ śiras-ccʰedān \nivartate //
Verse: 12 
Half verse: a    
r̥ṇikena tu vr̥ddʰir adʰikā samprakalpitā /
Half verse: b    
āpat-kāla-kr̥tā nityaṃ dātavyā tu kāritā //
Half verse: c    
anyatʰā kāritā vr̥ddʰir na dātavyā katʰañ cana //
Verse: 13 
Half verse: a    
śikʰā_iva \vardʰate nityaṃ śiras-ccʰedān \nivartate /
Half verse: b    
mūle datte tatʰā_eva_eṣā śikʰā-vr̥ddʰis tataḥ smr̥tā //
Verse: 14 
Half verse: a    
gr̥hī stomaḥ śadaḥ kṣetrād bʰoga-lābʰaḥ prakīrtitaḥ //
Verse: 15 
Half verse: a    
kāyikā bʰoga-vr̥ddʰiṃ ca kāritāṃ ca śikʰā-ātmikām /
Half verse: b    
catuṣṭayīṃ vr̥ddʰim āhuś cakra-vr̥dʰyā tu pañcamīm //
Verse: 16 
Half verse: a    
śikʰā vr̥ddʰiṃ kāyikāṃ ca bʰoga-lābʰaṃ tatʰā_eva ca /
Half verse: b    
dʰanī tāvat \samādadyād yāvan mūlaṃ na śodʰitam //


10.3: hiraṇyadʰānyādīnāṃ vr̥ddʰiḥ


Verse: 17 
Half verse: a    
hiraṇye dvi-guṇā vr̥ddʰis tri-guṇā vastra-kupyake /
Half verse: b    
dʰānye catur-guṇā proktā śada-vāhya-laveṣu ca //
Verse: 18 
Half verse: a    
ukta-pañca-guṇā śāke bīje_akṣau ṣaḍ-guṇā smr̥tā /
Half verse: b    
lavaṇa-svedam adyeṣu vr̥ddʰir aṣṭa-guṇā matā /
Half verse: c    
guḍe madʰuni ca_eva_uktā prayukte cira-kālike //
Verse: 19 
Half verse: a    
tailānāṃ ca_eva sarveṣāṃ madyānāṃ madʰu-sarpiṣām /
Half verse: b    
vr̥ddʰir aṣṭa-guṇā proktā guḍasya lavaṇasya ca //
Verse: 20 
Half verse: a    
syāt kośānāṃ pañca-guṇā kārpāsasya catur-guṇā /
Half verse: b    
kāṣṭʰānāṃ candana-ādīnāṃ vr̥ddʰir aṣṭa-guṇā \bʰavet //
Verse: 21 
Half verse: a    
bʰāgo yad dvi-guṇād ūrdʰvaṃ cakra-vr̥ddʰiś ca \gr̥hyate /
Half verse: b    
pūrṇe ca sodayaṃ paścād vārddʰuṣyaṃ tad vigarhitam //
Verse: 22 
Half verse: a    
aśīti-bʰāgo \vardʰeta lābʰe dvi-guṇatām \iyāt /
Half verse: b    
prayuktaṃ saptabʰir varṣais tri-bʰāga-ūanair na saṃśayaḥ //
Verse: 23 
Half verse: a    
tr̥ṇa-kāṣṭʰa-iṣṭakā-sūtra-kiṇva-carma-astʰi-varmaṇām /
Half verse: b    
heti-puṣpa-pʰalānāṃ ca vr̥ddʰis tu na \nivartate //
Verse: 24 
Half verse: a    
hiraṇya-dʰānya-vastrāṇāṃ vr̥ddʰir dvi-tri-catur-guṇā /
Half verse: b    
gʰr̥tasya_aṣṭa-guṇā vr̥ddʰis tāmra-ādīnāṃ catur-guṇā //
Verse: 25 
Half verse: a    
śikʰā-vr̥ddʰiṃ kāyikāṃ ca bʰoge lābʰaṃ tatʰā_eva ca /
Half verse: b    
dʰanī tāvat \samādadyād yāvan mūlaṃ na śodʰitam //
Verse: 26 
Half verse: a    
pāda-upacayāt krameṇa_itareṣām /
Verse: 27 
Half verse: a    
sarveṣu artʰa-vivādeṣu vāk-ccʰale na_\avasīdati /
Half verse: b    
para-strī-bʰūmi-r̥ṇādāne śāsyas_api artʰān na \hīyate //
Half verse: c    
samavr̥ddʰiḥ sadā \kuryād viṣamas tu \nivartate //


10.4: dʰana-vr̥ddʰiḥ


Verse: 28 
Half verse: a    
vasiṣṭʰa-vacana-proktāṃ vr̥ddʰiṃ vārddʰuṣike śr̥ṇu /
Half verse: b    
pañca māṣās tu viṃśatyā evaṃ dʰarmas na \hīyate //
Verse: 29 
Half verse: a    
māṣo viṃśati-bʰāgas tu palasya parikīrtitaḥ //
Verse: 30 
Half verse: a    
tatra tu idam upekṣāṃ yaḥ kaścit \kurute naraḥ /
Half verse: b    
catuḥ-suvarṇaṃ ṣaṭ-niṣkās tasya daṇḍas \vidʰīyate //
Verse: 31 
Half verse: a    
samūha-kārya-sidʰi-artʰaṃ rāja-ādīnāṃ ca darśane /
Half verse: b    
tatas \labʰeta yat kiñcit sarveṣām eva tat samam //
Verse: 32 
Half verse: a    
sāntānika-ādisu tatʰā dʰarma eṣāṃ sanātanaḥ /
Half verse: b    
yatnaiḥ prāptaṃ rakṣitaṃ gana-artʰe r̥ṇaṃ kr̥tam //


10.5: akr̥ta-vr̥ddʰiḥ


Verse: 33 
Half verse: a    
svadeśa-stʰas_api yas tu na \dadyād yācitas_asakr̥t /
Half verse: b    
sa tatra kāritāṃ vr̥ddʰim aniccʰann api cāharet[?] //
Verse: 34 
Half verse: a    
ṣāṇ-māsyaṃ māsikaṃ _api vibʰaktavyaṃ yatʰā_aṃśataḥ /
Half verse: b    
deyaṃ niḥsva-vr̥ddʰa-ārta-strī-bāla-ātura-rogiṣu //
Verse: 35 
Half verse: a    
r̥tu-trayasya_upariṣṭād dʰanaṃ vr̥ddʰim \avāpnuyāt /
Half verse: b    
evam ādiṣu aśīti bʰāga-vr̥ddʰir vivakṣitā //
Verse: 36 
Half verse: a    
na \niḥsravati yat tat \syād dʰanikas mūla-bʰāg \bʰavet /
Half verse: b    
dvi-guṇād api ca_utkarṣe kālikā yasya ca_ādinām //
Half verse: c    
vivāda-nyāya-tatva-jñais tadā rājā \vinirṇayet //


10.6: ādʰiḥ


Verse: 37 
Half verse: a    
ādʰis tu \bʰujyate tāvad yāvat tan na \pradīyate //
Verse: 38 
Half verse: a    
ādʰir bandʰaḥ samākʰyātaḥ sa ca proktaś catur-vidʰaḥ /
Half verse: b    
jaṅgamaḥ stʰāvaraś ca_eva gopyas bʰogyas tatʰā_eva ca //
Verse: 39 
Half verse: a    
yādr̥ccʰikaḥ sa-avadʰiś ca lekʰya-āruḍʰas_atʰa sa-akṣimān /
Half verse: b    
aśānta-lābʰe ca r̥ṇe tatʰā pūrṇe_avadʰau dʰanī //
Verse: 40 
Half verse: a    
yo bʰuṅkte bandʰakaṃ lobʰān na sa lābʰas \bʰavet punaḥ /
Half verse: b    
nyāsa-vat paripālyas_asau vr̥ddʰir \naśyate hāpite //
Verse: 41 
Half verse: a    
daiva-rāja-upagʰāte ca yatʰā_ādʰir nāśam \āpnuyāt /
Half verse: b    
tatra_ādʰiṃ \dāpayed \dadyāt sa-udayaṃ dʰanam anyatʰā //
Verse: 42 
Half verse: a    
bandʰa-hastasya yad deyaṃ citreṇa caritena /
Half verse: b    
adatte_artʰe_akʰilaṃ bandʰaṃ na_akāmo \dāpyate kvacit //
Verse: 43 
Half verse: a    
bʰukte ca_asāratāṃ prāpte mūla-hāniḥ \prajāyate /
Half verse: b    
bahu-mūlyaṃ tatra naṣṭam r̥ṇikaṃ tatra \toṣayet //
Verse: 44 
Half verse: a    
kṣetram ekaṃ dvayor bandʰe dattaṃ yat sama-kālikam /
Half verse: b    
yena bʰuktaṃ \bʰavet pūrvaṃ tasya siddʰim \avāpnuyāt //
Verse: 45 
Half verse: a    
tulya-kāla-upastʰita-yor dvayor api samaṃ \bʰavet /
Half verse: b    
pradāne vikraye ca_eva vidʰiḥ sa parikīrtitaḥ //
Verse: 46 
Half verse: a    
ādʰānaṃ vikrayas dānaṃ sa-akṣi-lekʰya-kr̥taṃ yadā /
Half verse: b    
eka-kriyā-nibandʰena lekʰyaṃ tatra_apahārakam //
Verse: 47 
Half verse: a    
anirdiṣṭaṃ ca nirdiṣṭaṃ ekatra ca viśeṣitam /
Half verse: b    
viśeṣa-likʰitaṃ jyāya iti kātyāyanas_abravīt //
Verse: 48 
Half verse: a    
hiraṇyaṃ dviguṇībʰūte pūrṇe kāle dʰr̥ta-avadʰau /
Half verse: b    
bandʰakasya dʰanī svāmī dvi-sapta-ahaṃ pratīkṣya tu //
Verse: 49 
Half verse: a    
tad-antarā dʰanaṃ datvā r̥ṇī bandʰam \avāpnuyāt /
Half verse: b    
pūrṇe vidʰau sa-anta-lābʰe bandʰa-svāmī tatas \bʰavet /
Half verse: c    
anirgate daśa-ahe tu r̥ṇī mokṣitum \arhati //
Verse: 50 
Half verse: a    
gopya-ādʰir dvi-guṇād ūrdʰvaṃ kr̥ta-kālas yatʰā-vidʰi /
Half verse: b    
śrāvayitvā r̥ṇi-kule bʰoktavyaḥ samanantaram //
Verse: 51 
Half verse: a    
hiraṇye dviguṇībʰūte naṣṭe ca_eva_adʰama-r̥ṇake /
Half verse: b    
dravyaṃ tadīyaṃ saṅgr̥hya vikrīṇīta sa-sākṣikam //
Verse: 52 
Half verse: a    
\rakṣed kr̥ta-mūlyaṃ tu daśa-ahaṃ jana-saṃsadi /
Half verse: b    
r̥ṇa-anurūpāṃ paratas gr̥hītvā_anyaṃ tu \varjayet //
Verse: 53 
Half verse: a    
na bʰuṅkte yaḥ svam ādʰānaṃ na_adadyān na \nivedayet /
Half verse: b    
pramīta-sākṣī r̥ṇikaḥ tasya lekʰyam apārtʰakam //
Verse: 54 
Half verse: a    
gr̥ha-vār-yāpaṇaṃ dʰānyaṃ paśu-strī-vāhanāni ca /
Half verse: b    
upekṣayā \vinaśyanti \yānti ca_asāratāṃ tatʰā //
Verse: 55 
Half verse: a    
sva-dʰanaṃ ca stʰirī-kr̥tya gaṇana-akuśalair nr̥bʰiḥ /
Half verse: b    
tad-bandʰu-jñāti-viditaṃ pragr̥hṇann \āparādʰnuyāt //
Verse: 56 
Half verse: a    
vivādas_aṣṭā-daśa-upetaḥ pūrva-uttara-viśeṣitaḥ /
Half verse: b    
vyākʰyātas tu adʰunā samyak-kriyā-bʰedān \nibodʰata //
Verse: 57 
Half verse: a    
pūrvaṃ kr̥tā kriyā tu pālanīyā tatʰā_eva /
Half verse: b    
anyatʰā \kriyate yatra kriyā-bʰedas tadā \bʰavet //
Verse: 58 
Half verse: a    
vihāya karaṇaṃ pūrvaṃ dʰanikas _adʰama-r̥ṇikaḥ /
Half verse: b    
\kuryān nyūna-adʰikaṃ tulyaṃ kriyā-bʰedaḥ sa \ucyate //
Verse: 59 
Half verse: a    
dvikena_artʰaṃ samādāya prapannaḥ pañcakaṃ tu yaḥ /
Half verse: b    
lābʰaṃ tatra pramāṇaṃ \syāt paścimaṃ yad_hi niścitaṃ //
Verse: 60 
Half verse: a    
asvāminā kr̥to yas tu dāyas vikraya eva /
Half verse: b    
akr̥taḥ sa tu vijñeyas vyavahāre yatʰā-stʰitiḥ //
Verse: 61 
Half verse: a    
uttara-uttara-bandʰena prāg-bandʰaḥ śitʰilas \bʰavet /
Half verse: b    
yaḥ paścimaḥ kriyā-kāraḥ sa pūrvād balavattaraḥ //
Verse: 62 
Half verse: a    
nyāsaṃ kr̥tvā paratra_adʰiṃ kr̥tvā _adʰiṃ \karoti yaḥ /
Half verse: b    
vikrayaṃ kriyā tatra paścimā balavattarā //
Verse: 63 
Half verse: a    
kr̥taṃ ced eka-divase vikraya-adʰipratigraham /
Half verse: b    
trayāṇām api sandigdʰe katʰaṃ tatra vicāraṇā //
Verse: 64 
Half verse: a    
trīṇi_eva_atra pramāṇāni \vibʰajeyur yatʰā-aṃśataḥ /
Half verse: b    
ubʰau ca_artʰa-anusāreṇa tri-bʰāgena pratigrahī //
Verse: 65 
Half verse: a    
sāmakaṃ karṣitaṃ tat \syāt tadā na dʰana-bʰāg-dʰanī /
Half verse: b    
r̥ṇī ca na \labʰed bandʰaṃ paraspara-mataṃ vinā //
Verse: 66 
Half verse: a    
dʰanaṃ mūlī-kr̥taṃ datvā yad ādʰiṃ \prārtʰayed r̥ṇī /
Half verse: b    
tadā_eva tasya moktavyas tu anyatʰā doṣa-bʰāg-dʰanī //
Verse: 67 
Half verse: a    
kṣetra-ādikaṃ yadā bʰuktam utpannam adʰikaṃ tataḥ /
Half verse: b    
mūla-udayaṃ praviṣṭaṃ cet tad ādʰiṃ \prāpnuyād r̥ṇī //
Verse: 68 
Half verse: a    
prayojake_asati dʰanaṃ mūle nyasya_ādʰim \āpnuyāt /
Half verse: b    
paribʰāṣya yadā kṣetraṃ \dadyāt tu dʰanine r̥ṇī /
Half verse: c    
tadā tat-śānta-lābʰe_artʰe moktavyam iti niścayaḥ //
Verse: 69 
Half verse: a    
ādʰis tu sa-udaye dravye pradātavyaṃ tvayā mama /
Half verse: b    
kusīda-adʰividʰis tu eṣa dʰarmyaḥ samparikīrtitaḥ //
Verse: 70 
Half verse: a    
yatra_adʰikaṃ gr̥ha-kṣetraṃ bʰogena prakarṣa-anvitam /
Half verse: b    
tatra_r̥ṇī ca_\āpnuyād bandʰaṃ dʰanī ca_eva r̥ṇaṃ tatʰā //
Verse: 71 
Half verse: a    
pūrṇe prakarṣe tat-sāmyam ubʰayoḥ parikīrtitam /
Half verse: b    
apūrṇe tu \prakuryātāṃ praspara-matena tau //
Verse: 72 
Half verse: a    
yadi prakarṣitaṃ tat \syāt tadā na dʰana-bʰāg-dʰanī /
Half verse: b    
r̥ṇī na \labʰate bandʰaṃ paraspara-mataṃ vinā //


10.7.: pratibʰūḥ


Verse: 73 
Half verse: a    
darśane pratyaye dāne r̥ṇi-dravya-arpaṇe tatʰā /
Half verse: b    
catuṣ-prakāraḥ pratibʰūḥ śāstre dr̥ṣṭas manīṣibʰiḥ //
Verse: 74 
Half verse: a    
āha_ekas \darśayāmi_iti sādʰur eṣas_aparas_\abravīt /
Half verse: b    
dātā_aham etad draviṇam \arpatāmi aparas \vadet //
Verse: 75 
Half verse: a    
darśana-pratibʰūryas tu deśe kāle ca \darśayet /
Half verse: b    
nibandʰaṃ _\āvahet tatra daiva-rāja-kr̥tād r̥te //
Verse: 76 
Half verse: a    
naṣṭasya_anveṣaṇe kālaṃ \dadyāt pratibʰuve dʰanī /
Half verse: b    
deśa-adʰva-rūpataḥ pakṣaṃ māsaṃ sa-ardʰam atʰa_api //
Verse: 77 
Half verse: a    
yo yasya pratibʰūs \tiṣṭʰet darśanāya_iha mānavaḥ /
Half verse: b    
adarśayaṃ sa taṃ tasmai \prayaccʰet sva-dʰanād r̥ṇam //
Verse: 78 
Half verse: a    
ādyau tu vitatʰe dāpyau tat-kāla-aveditaṃ dʰanam /
Half verse: b    
uttarau tu visaṃvāde tau vinā tat-sutau tatʰā //
Verse: 79 
Half verse: a    
svāmī [svāmi-]ripu-niruddʰa-adʰikr̥ta-daṇḍita-saṃśayāḥ /
Half verse: b    
riktʰi-mātra[mitra]-antāvasāyi[antevāsi]-rājavr̥tta-vītarāga-vrati-daridra-bāla-vr̥ddʰa-strī-rugṇa na \pratibʰuvaḥ //
Verse: 80 
Half verse: a    
upastʰāpya-vipattau upastʰāpyasya punaḥ pratibʰūḥ dāpyaḥ /
Verse: 81 
Half verse: a    
putreṇa_api samaṃ deyam r̥ṇaṃ sarvaṃ tu paitr̥kam /
Verse: 82 
Half verse: a    
pratibʰāvyaṃ tu yo \dadyāt pīḍitaḥ pratibʰāvitaḥ /
Half verse: b    
tri-pakṣāt parataḥ sas_artʰaṃ dvi-guṇaṃ labdʰum \arhati //
Verse: 83 
Half verse: a    
sādʰutvāt cet mandadʰiya r̥ṇaṃ \dadyur abʰāvitāḥ /
Half verse: b    
yad artʰaṃ dāpitās tasmān na \labʰeran katʰañ cana //
Verse: 84 
Half verse: a    
na_atyantaṃ pīḍanīyāḥ \syur r̥ṇaṃ dāpyāḥ śanaiḥ śanaiḥ /
Half verse: b    
sva-sākṣyeṇa[-e na] niyojyāḥ \syur vidʰiḥ pratibʰuvām ayam //
Verse: 85 
Half verse: a    
naṣṭe mr̥te r̥ṇike dʰanī patraṃ \pradarśayet /
Half verse: b    
tat-kāla-avadʰisaṃyuktaṃ stʰāna-lekʰyaṃ ca \kārayet //
Verse: 86 
Half verse: a    
pratibʰuvā tu yad dattam apr̥ṣṭam r̥ṇike dʰanam /
Half verse: b    
dvi-guṇaṃ na pratibʰuve pradeyam r̥ṇikena tu //
Verse: 87 
Half verse: a    
dʰarma-upadʰi-balāt kārair gr̥ha-saṃrodʰanena ca /
Half verse: b    
pratipannam r̥ṇaṃ dāpyaḥ sāmādibʰir upakramaiḥ /
Half verse: c    
dʰarma-upadʰi-balāt kārair gr̥ha-saṃrodʰanena ca //
Verse: 88 
Half verse: a    
suhr̥t-sambandʰi-sandiṣṭaiḥ sāma-uktyā_anugamena ca /
Half verse: b    
prāyeṇa dʰanine dāpyas dʰarma eṣa udāhr̥taḥ //
Verse: 89 
Half verse: a    
brāhmaṇas tu parikṣīṇaḥ śanair dāpyas yatʰā-udayam /
Verse: 90 
Half verse: a    
cʰadmanā yācitaṃ ca_artʰam ānīya r̥ṇikād dʰanī /
Half verse: b    
anvāhita-ādi _āhr̥tya \dāpyate yatra sa-upadʰiḥ //
Verse: 91 
Half verse: a    
yadā sva-gr̥ham ānīya tāḍana-ādyair upakramaiḥ /
Half verse: b    
r̥ṇikas \dāpyate yatra balāt kāraḥ sa kīrtitaḥ //
Verse: 92 
Half verse: a    
karmaṇā_api samaṃ \kuryād dʰanikaṃ _adʰama-r̥ṇikaḥ /
Half verse: b    
samas_apakr̥ṣṭa-jātiś ca \dadyāt_śeyāṃs tu tat-śanaiḥ //
Verse: 93 
Half verse: a    
hīna-jātiṃ parikṣīṇam r̥ṇa-artʰe karma \kārayet /
Half verse: b    
brāhmaṇas tu parikṣīṇaḥ śanair dāpyas yatʰā-udayam //
Verse: 94 
Half verse: a    
dāra-putra-paśūn badʰvā kr̥tvā dvāra-upaveśanam /
Half verse: b    
yatra-r̥ṇī \dāpyate_artʰaṃ svaṃ tad ācaritam ucyate //
Verse: 95 
Half verse: a    
pratipannasya dʰarmas_ayaṃ vyapalāpī tu saṃsadi /
Half verse: b    
lekʰyena sākṣibʰir _api bʰāvayitvā \pradāpyate //
Verse: 96 
Half verse: a    
pradātavyaṃ yad bʰavati nyāyatas tad dadāmi aham /
Half verse: b    
evaṃ yatra-r̥ṇikas brūte kriyā-vādī sa \ucyate //
Verse: 97 
Half verse: a    
na roddʰavyaḥ kriyā-vādī sandigdʰe_artʰe katʰañ cana /
Half verse: b    
āsedʰayaṃs tu anāsedʰyaṃ daṇḍyas \bʰavati dʰarmataḥ //
Verse: 98 
Half verse: a    
rūpa-saṃkʰyā-ādi-lābʰeṣu yatra bʰrāntir dvayor \bʰavet /
Half verse: b    
deya-anādeya-yor _api sandigdʰas_artʰaḥ sa kīrtitaḥ //
Verse: 99 
Half verse: a    
pūrṇa-avadʰau śānta-lābʰe r̥ṇām \udgrāhayed dʰanī /
Half verse: b    
\dʰārayet r̥ṇī lekʰyaṃ cakra-vr̥ddʰi-vyavastʰayā //
Verse: 100 
Half verse: a    
dvi-guṇasya_upari yadā cakra-vr̥ddʰiḥ \pragr̥hyate /
Half verse: b    
bʰoga-lābʰas tadā tatra mūlaṃ \syāt sa-udayaṃ nr̥ṇām //
Verse: 101 
Half verse: a    
anāvedya tu rājñe yaḥ sandigdʰe_artʰe \pravartate /
Half verse: b    
prasahya sa vineyaḥ \syāt sa ca_api artʰas na \sidʰyati //
Verse: 102 
Half verse: a    
para-hastāt gr̥hītaṃ yat kuṣīda-vidʰinā r̥ṇam /
Half verse: b    
yena yatra yatʰā deyam adeyaṃ ca_\ucyate_adʰunā //
Verse: 103 
Half verse: a    
yācamānāya dātavyam alpa-kālam r̥ṇaṃ kr̥tam /
Half verse: b    
pūrṇe_avadʰau śānta-lābʰam abʰāve ca pituḥ sutaiḥ //
Verse: 104 
Half verse: a    
tapasvī ca_agnihotrī ca r̥ṇavān \mriyate yadi /
Half verse: b    
tapasyā ca_agnihotraṃ ca sarvaṃ tad dʰaninas \bʰavet //
Verse: 105 
Half verse: a    
nirdʰanaṃ r̥ṇinaṃ karma gr̥hamānīya \kārayet /
Half verse: b    
śauṇḍika-ādyaṃ brāhmaṇas tu dāpanīyaḥ śanaiḥ śanaiḥ //
Verse: 106 
Half verse: a    
dʰana-strī-hāri-putrāṇāṃ pūrvī-bʰāve yatʰā-uttaraṃ ādʰamarṇyaṃ //
Verse: 107 
Half verse: a    
tad-abʰāve kramaśas_anyeṣāṃ riktʰa-bʰājām //


10.8.: deyāni r̥ṇāni


Verse: 108 
Half verse: a    
r̥ṇaṃ dʰarma-āditas grāhyaṃ yas tu_upari na \lekʰayet /
Half verse: b    
na ca_eva_upagataṃ \dadyāt tasya tad-vr̥ddʰim \āpnuyāt //
Verse: 109 
Half verse: a    
vyādʰita-unmatta-vr̥ddʰānāṃ tatʰā dīrgʰa-pravāsinām /
Half verse: b    
r̥ṇam evaṃ-vidʰaṃ putrān jīvatām api \dāpayet //
Verse: 110 
Half verse: a    
sānnidʰye_api pituḥ putrair r̥ṇaṃ deyaṃ vibʰāvitam /
Half verse: b    
jātyandʰa-patita-unmatta kṣaya-śvitra-ādi-rogiṇaḥ //
Verse: 111 
Half verse: a    
eka-ccʰāyā-praviṣṭānāṃ dāpyas yas tatra \dr̥śyate /
Half verse: b    
proṣitasya sutaḥ sarvaṃ pitryam aṃśaṃ mr̥tasya tu //
Verse: 112 
Half verse: a    
eka-ccʰāyā-kr̥taṃ sarvaṃ \dadyāt tu preṣite sutaḥ /
Half verse: b    
mr̥te pitari pitr̥-aṃśaṃ para-r̥ṇaṃ na kadācana //
Verse: 113 
Half verse: a    
pitryam eva_agratas deyaṃ paścāt ātmīyam eva ca /
Half verse: b    
tayoḥ paitāmahaṃ pūrvaṃ deyam evam r̥ṇaṃ sadā //
Verse: 114 
Half verse: a    
r̥ṇam ātmīyavat pitryaṃ putrair deyaṃ vibʰāvitam /
Half verse: b    
paitāmahaṃ samaṃ deyam adeyaṃ tat sutasya tu //
Verse: 115 
Half verse: a    
kuṭumba-artʰe_adʰyadʰīnas_api vyavahāraṃ \samācaret /
Half verse: b    
sva-deśe videśe taṃ vidvān na \vicālayet //
Verse: 116 
Half verse: a    
ataḥ putrena jātena sva-artʰam utsr̥jya yatnataḥ /
Half verse: b    
r̥ṇāt pitā mocanīyas yatʰā na narakaṃ \vrajet //
Verse: 117 
Half verse: a    
pitari uparate putrā r̥ṇaṃ \dadyur yatʰā-aṃśataḥ /
Half verse: b    
vibʰaktā avibʰaktā yas tām \udvahet dʰuram //
Verse: 118 
Half verse: a    
saura-akṣikaṃ vr̥tʰā dānaṃ kāma-krodʰa-pratiśrutam /
Half verse: b    
prātibʰāvyaṃ daṇḍa-śulka-śeṣaṃ putraṃ na \dāpayet //
Verse: 119 
Half verse: a    
śauṇḍika-vyādʰa-rajaka-gopa-nāpita[nāvika]-yoṣitām /
Half verse: b    
adʰiṣṭʰātā r̥ṇaṃ dāpyas tāsāṃ bʰartr̥-kriyāsu tat //
Verse: 120 
Half verse: a    
r̥ṇa-bʰāg-dravya-hārī ca yadi sa-upadravaḥ sutaḥ /
Half verse: b    
strī-hārī tu tatʰā_eva \syād abʰāve dʰana-hāriṇaḥ //
Verse: 121 
Half verse: a    
pitr̥vya bʰrātr̥-putra-strī-dāsa-śiṣya-anujīvibʰiḥ /
Half verse: b    
yad gr̥hītaṃ kuṭumba-artʰe tad gr̥hī dātum \arhati //
Verse: 122 
Half verse: a    
yaḥ svāminā niyuktas tu dʰana-āyavyaya-pālane /
Half verse: b    
kusīda-kr̥ṣi-vāṇijye nisr̥ṣṭa-artʰas tu sa smr̥taḥ //
Verse: 123 
Half verse: a    
ujjāma-ādikam ādāya svāmine na \dadāti yaḥ /
Half verse: b    
sa tasya dāsaḥ putraḥ strī paśuvī \jāyate gr̥he //
Verse: 124 
Half verse: a    
r̥ṇaṃ putra-kr̥taṃ pitrā śodʰyaṃ yad anumoditam /
Half verse: b    
suta-snehena \dadyān na_anyatʰā dātum \arhati //
Verse: 125 
Half verse: a    
r̥ṇī bandʰam \avāpnuyāt /
Half verse: b    
pʰala-bʰogyaṃ pūrṇa-kālaṃ datvā dravyaṃ tu sāmakam //
Verse: 126 
Half verse: a    
yadi prakarṣitaṃ tat \syāt tadā na dʰana-bʰāg-dʰanī /
Half verse: b    
r̥ṇī ca na \labʰet bandʰaṃ paraspara-mataṃ vinā //
Verse: 127 
Half verse: a    
adʰama-r̥ṇas_artʰa-sidʰi-artʰam uttama-r̥ṇena vāditaḥ /
Half verse: b    
\dāpayet dʰanikasya_artʰam adʰama-r̥ṇa-vibʰāvitam //
Verse: 128 
Half verse: a    
artʰe_apavyayamānaṃ tu karaṇena vibʰāvitam /
Half verse: b    
\dāpayet dʰanikasya_artʰaṃ daṇḍa-keśaṃ ca śaktitaḥ //
Verse: 129 
Half verse: a    
yo yāvat nihnuvīta-artʰaṃ mitʰyā yāvati \vādayet /
Half verse: b    
tau nr̥peṇa hi adʰarma-jñau dāpyau tad dvi-guṇaṃ damam //
Verse: 130 
Half verse: a    
dʰarmya-ādinā_udgrāhya dʰanaṃ yas tu_upari na \lekʰayet /
Half verse: b    
na ca_eva_upagataṃ \dadyāt tasya tad vr̥ddʰim \āpnuyāt //



11: nikṣepaḥ

[1.11.0]
[p.120]


Next part



This text is part of the TITUS edition of Brhaspati-Smrti.

Copyright TITUS Project, Frankfurt a/M, 22.4.2012. No parts of this document may be republished in any form without prior permission by the copyright holder.