|bJB {TITUS} {Thesaurus Indogermanischer Text- und Sprachmaterialien} {JaiminIya-BrAhmaNa} {Auf der Grundlage der Edition Raghu VIra / Lokesh Chandra} {bearbeitet von M. Kobayashi, KyŠtŠ} {Erstellung der Wordcruncher-Version: Jost Gippert} {Frankfurt a.M., 30.12.95} |bJB3 |c1 |p1 prajApatir vAvedam agra AsIt / |p2 so 'kAmayata -- bahu syAM, prajAyeya, bhUmAnaM gaccheyam iti / |p3 sa tapo 'tapyata / |p4 sa Atmann .rtviyam apa/Syat / |p5 tatas trIn .rtUn as.rjatemAn eva lokAn / |p6 yad .rtviyAd as.rjata tad .rtUnAm .rtutvam / |p7 yad .rtviyAd ajanayat tasmAd .rtvija ity AkhyAyante / |p8 sa yat prathamam atapyata tato grISmam as.rjata / |p9 tasmAt sa baliSThaM tapati / |p10 sa yat prathamam atapyata tato grISmam as.rjata / |p11 tasmAt sa baliSThaM tapati / |p12 yad dvitIyam atapyata tato varSA as.rjata / |p13 tasmAt tA ubhayaM kurvanty A ca tapanti varSanti ca / |p14 yat t.rtIyam atapyata tato hemantam as.rjata / |p15 tasmAt sa /SItatama iva / |p16 trIn sato 'bhyatapyata / |p17 tAn dvedhA vyaugat / |p18 te SaD .rtavo 'bhavan / |p19 sa grISmAd eva vasantaM niramamIta, varSAbhya/S /SaradaM, hemantA/S chi/Siram / |p20 tasmAd eta .rtUnAm upa/SleSA iva nirmitA hi / |p21 SaT sato 'bhyatapyata / |p22 tAn dvedhA vyauhat / |p23 te dvAda/Sa mAsA abhavan / |p24 dvAda/Sa sato 'bhyatapyata / |p25 tAn dvedhA vyauhat / |p26 te caturviM/Satir ardhamAsA abhavan / |p27 caturviM/SatiM sato 'bhyatapyata / |p28 sa aikSata yadi dvedhA vyUhiSyAmi, na vibhaviSyanti, hanta, nirmimA iti / |p29 tebhyas sapta ca /SatAni viM/SatiM cAhorAtrANi niramamIta / |p30 sa idaM sarvaM vyakarot / |p31 yathA ha vai hiraNyam avik.rtam evam idaM tataH purA / |p32 sa sarvam adhi hAsmi~N chilpAni gamyante vik.rtAni cAvik.rtAni ca ya evaM veda // |c2 |p1 sa evaiSa prajApatis saMvatsaro 'bhavat / |p2 sa idaM sarvaM stabdhvA vyApyAtiSSthat / |p3 sa aikSata -- kayA svadhayA kenAnnAdyena kayorjedam ayaM vyApad iti / |p4 tasminn etAM svadhAm Urjam annAdyam akSitiM paryapa/Syad dvAda/Sa paurNamAsIr dvAda/SASTakA dvAda/SAmAvAsyAH / |p5 tAm avArurutsata / |p6 sainam abravIn na mAnabhi/SrAntAm avarotsyasa iti / |p7 sa tapo 'tapyata / |p8 sa etaM dvAda/SAhaM yaj~Nam apa/Syat / |p9 tam Aharata / |p10 so 'kAmayata -- dIkSitaM mA dIkSitA yAjayeyur iti / |p11 sa mAsAM/S cartUM/S cAbravId yAjayata meti / |p12 taM mAsA nAbruvan / |p13 sa vA asmAsv eva satyA bhunajAsA iti / |p14 tasmAd etA mAsy eva sarvAH paurNamAsyaSTakAmAvAsyAH / |p15 tad .rtavaH prasute pa/ScevAnvabudhyanta --pra haibhyo 'dAd iti / |p16 tam abruvann -- asmabhyam api dakSiNAM prayaccheti / |p17 tebhyo 'nnAdyaM prAyacchat / |p18 tad etad yathartv annAdyaM pacyate / |p19 sa dIkSAbhir eva paurNamAsIr avArundhopasadbhir aSTakAH prasutenAmAvAsyAH / |p20 sa yo haivaM vidvAn dvAda/SAhena yajata etAm eva svadhAm Urjam annAdyam akSitim avarunddhe / |p21 praty .rtavo 'g.rhNan na mAsAH pratigraham akAmayanta / |p22 tasmAn mAsA AkhyAtatarA iva / |p23 AkhyAtatara upa hy evApratig.rhNan bhavati / |p24 tasmAd .rtavo jyAyAMsaH / |p25 jyAyAn hy eva pratig.rhNan bhavati / |p26 tA ha vA etAs tisra eva rAtrayaH paurNamAsyaSTakAmAvAsyAH // |c3 |p1 puro indrAya devA /SraiSThyAya nAtiSThanta / |p2 sa prajApatim upAdhAvat -- pra ma imA yaccheti / |p3 tasmA ete dve prAyacchat -- paurNamAsIM cAmAvAsyAM ca / |p4 asminn evASTakAm adhatta / |p5 tato vA indrAya devA /SraiSThyAyAtiSThanta / |p6 tiSThante 'smai svA /SraiSThyAya ya evaM veda / |p7 tasmAd etAM rAtriM sarva eva suhitA vasanti / |p8 pitarhy evaitAM prajApatau vasanti / |p9 tasmAd etAM rAtriM na juhuyAd, yaj juhuyAn na brUyAt / |p10 anirukto vai prajApatiH / |p11 sa yad eva tatra trir vilAM kurute yad asya g.rhe suhitA vasanti sA haivAsyai sam.rddhiH / |p12 te mAsA/S cartava/S cAbruvan -- yena naH pitA prajApatir yaj~NeneSTvArAtsIt tena yajAmahA iti / |p13 te tam Aharanta / |p14 sa prajApatir aikSata -- yadi vA idam ime samApayanti yathA vA aham idam asmy evam ime tarhi bhavantIti / |p15 tAn abravIn mayaiva g.rhapatinA dIkSadhvam iti / |p16 taM vai tvAsmAbhir AcakSAntA ity abruvan / |p17 mayo yuSmAn iti / |p18 tasmAn mAsai/S caturbhi/S ca saMvatsaram AcakSate, saMvatsareNartUM/S ca mAsAM/S ca / |p19 tasmAt putreNa pitaram AcakSate, pitrA putrAn / |p20 aitena g.rhyAM/S cakSate ya evaM veda // |c4 |p1 te 'yajanta / te mAsA/S catrava/S ca saMvatsare pratyatiSThan, saMvatsara .rtuSu ca mAseSu ca / |p2 tasmAd Ahus samAvan mAtriyevarddhir yaM ca yAjayanti ye ca yAjayantIti / |p3 samAvan mAtriyeva mamAnenarddhir iti hekSeta / |p4 yathaivAsyaivam eva mameti / |p5 tena haitenaika eva yajeta / |p6 eko hy eva prajApatir Ardhnot / |p7 yady u bhUyAMso yajeran dvAda/Sa vA trayoda/Sa vA yajerann ime catvAra ime catvAra ime catvAro 'yam eka iti nirmimIran / |p8 yaM kAmayerann imaM yaj~Nasya vy.rddhir anviyAd iti taM haiva yaj~Nasya vr.rddhir anveti / |p9 yady u bhUyAMso yajeran SoDa/Sa vA saptada/Sa vA yajerann ime catvAra ime catvAra ime catvAra ime catvAro 'yam eka iti nirmimIran, yaM kAmayerann imaM yaj~Nasya vr.rddhir anviyAd iti taM haiva yaj~Nasya vy.rddhir anveti / |p10 yady u bhUyAMso yajeraM/S caturviM/Satir vA pa~NcaviM/Satir vA yajerann ime pa~Nceme pa~Nceme pa~Nceme pa~Nceme catvAro 'yam eka iti nirminIran, yaM kAmayerann imaM yaj~Nasya vy.rddhir anviyAd iti taM haiva yaj~Nasya vy.rddhir anveti / |p11 sarva itara .rdhnuvanti / |p12 yo vai satrasya g.rhapatiM ca g.rhapatnIM ca vedA/Snute gArhapatyaM pra gArhapatyam Apnoti / |p13 saMvatsaro vAva g.rhapatir iyam eva g.rhapatnI / |p14 a/Snute gArhapatyaM pra gArhapatyam Apnoti ya evaM veda // |c5 |p1 yo vai chandasAM svArAjyaM veda gacchati svArAjyaM pra svArAjyaM lokam Apnoti / |p2 b.rhatI vai chandasAM svarAT / |p3 tAm etAM pratIcIM parAcIM tira/ScIm annAdyAyAsate / |p4 tasmAt pa/SuM pratya~NcaM parA~NcaM tirya~Nvam upajIvanti / |p5 etAvad vAva saMvatsara indriyaM vIryaM yad dvAda/SAho -- dvAda/Sa paurNamAsIr dvAda/SASTakA dvAda/SAmAvAsyAs, tad evaitenAvarunddhe / |p6 yo vai virAjam .rtupratiSThitAM vedartUn virAji pratiSThitAn, gacchati pratiSThAm avAnnAdyaM runddhe / |p7 triM/SadakSarA virAT / |p8 SaD .rtavaH / |p9 etad vai virAD .rtuSu pratitiSThaty, .rtavo virAji / |p10 gacchati pratiSThAm avAnnAdyaM runddhe ya evaM veda / |p11 anuSTubhaM vAvaitAm Asate yad dvAda/SAham / |p12 dvAtriM/SadakSarAnuSTup / |p13 catuSpadAH pa/SavaH / |p14 vAg anuSTup / |p15 vAcA pa/SUn dAdhAra / |p16 tasmAt pa/Savo vAcA siddhA vAcAhUtA Ayanti // |c6 |p1 gAyatramukho vai prathamas tryahaH / |p2 tasmAd ayam agnir Urdhvo dIdAya / |p3 gAyatramadhyo dvitIyas triyahaH / |p4 tasmAd ayaM vAyus tirya.N pavate / |p5 gAyatrottamas t.rtIyas triyahaH / |p6 tasmAd asAv arvA.N Adityas tapati / |p7 tejasA vai gAyatrI prathamaM triyahaM dAdhAra, padair dvitIyam, akSarais t.rtIyam / |p8 triv.rd vai gAyatrI tejaH / |p9 triv.rt prathamam ahaH / |p10 tena prathamas triyaho dh.rtaH / |p11 tripadA gAyatrI, triyaho madhye, tena dvItIyas triyaho dh.rtaH / |p12 caturviM/SatyakSarA gAyatrI, caturviM/SaM saptamam ahas, tenaiva t.rtIyas triyaho dh.rtaH / |p13 kathaM gAyatrI dvAda/SAham ity AhuH / |p14 yathArAn nemis sarvataH paryety, evaM gAyatrI dvAda/SAhaM sarataH paryety avisraMsAya / |p15 yathA rathanAbhAv arA dh.rtA evaM gAyatryAM dvAda/SAho dh.rto 'saMplavAya / |p16 mayUkho vA eSa vA dharuNo yad gAyatrI / |p17 tasyAM dvAda/SAho dh.rto 'saMvyAthAya / |p18 anuSTub vA eSA pratAyate yad dvAda/SAhaH / |p19 aSTAbhir vA akSarair anuSTup prathamam ahar udyacchaty, ekAda/Sabhir dvitIyaM, dvAda/Sabhis t.rtIyam / |p20 akSaram eva triyakSaraM pari/SiSyate / |p21 tad evottaraM triyaham anuvidadhAti // |c7 |p1 chandAMsy evAsyai turIyaM vahanti / |p2 tAm etAM pratIcIM parAcIM tira/ScIm annAdyAyAsate / |p3 tasmAtpa/SuM pratya~NcaM parA~NcaM tirya~Ncam upajIvanti / |p4 prajApatir jAyamAna eva saha pApmanAjAyata / |p5 so 'kAmayatApa pApmAnaM hanIyeti / |p6 sa etaM vyUDhachandasaM dvAda/SAhaM yaj~Nam apa/Syat / |p7 tam Aharat / |p8 tenAyajata / |p9 tena viSva~NcaM pApmAnaM vyauhata / |p10 sa yaH pApmag.rhIta iva manyate sa etena vyUDhachandasA dvAda/SAhena yajeta / |p11 viSva~NcaM haiva pApmAnaM vyUhate / |p12 prajA ha tu saMsarpakA iva bhavanti / |p13 tad yad gAyatryANy uttarANy AjyAni bhavanti prajAnAm evAsaMsarpAya / |p14 mayUkho vA eSa vA dharuNo yad gAyatrI / |p15 tasyAM dvAda/SAho dh.rto 'saMsarpAya // |c8 |p1 da/SAhena vai prajApatiH prajA as.rjata / |p2 tA asya s.rSTA viSUcIr viparaupyanta / |p3 sa etau vai/SvAnarAv atirAtrAv apa/Syat / |p4 tAbhyAm enA ubhayataH paryag.rhNAd aneneti upariSTAd amutA? / |p5 tA etAbhyAm evAvArayata / |p6 yad vi/SvaM bhUtam avArayata tad vai/SvAnarayor vai/SvAnaratvam / |p7 prajApatir eSa yad udgAtA / |p8 sa etad da/SAhenaiva prajAs s.rjate / |p9 tA etAbhyAm eva vai/SvAnarAbhyAM vArayate 'neneta upariSTAd amunA prajAnAM dh.rtyA aparAvApAya / |p10 nAsya vittaM paropyate ya evaM veda / |p11 prANo vai pUrvo vai/SvAnaro 'pAna uttaraH / |p12 prANApAnAbhyAm evaitat sam.rddhyod.rcam a/Snuvate / |p13 tasmAd u haitayo stotreNa supyAt prANAn net saMluMpAnIti / |p14 tad u vA AhuH ko hAsvapnasye/Se / |p15 yad vAva prANo jAgarti tad eva jAgaritam / |p16 kAmam eva svaptavyam iti / |p17 tad Ahur yan nu parama eSa yaj~Nakratur yad atirAtraH kasmAd etaM paramaM santaM prathamam upayantIti / |p18 yaj~NakratUnAm evAptyA iti brUyAt / |p19 ete vai sarve yaj~Nakratavo yad agniSToma uktho 'tirAtraH / |p20 tAn evaitenApnoti yo vA agniSTomena da/SAhaM kalpamAnaM veda / |p21 kalpate 'smai prAtassavanenaiva prathamas triyahaH, kalpate mAdhyandinena dvitIyas, t.rtIyasavanenat.rtIyo, 'gniSTomasAmnaiva da/Samam ahaH kalpate / |p22 kalpate 'smai ya evaM veda // |c9 |p1 prANaH pUrvo vai/SvAnaro 'pAna uttaro 'tha yad asti yat satraM tad itarANy ahAni / |p2 gAyatrI vA eSA jyotiSpakSAya dvAda/SAhaH / |p3 pakSAv atirAtrAv agniSTomau cakSuSI bAhyAv atirAtrAv antarA.v agniSTomau / |p4 tasmAd antare akSyoH kanInike / |p5 atha yAny aSTAv ahAni sA gAyatrI / |p6 tayA devA svargaM lokam Ayan / |p7 gacchati svargaM lokaM ya evaM veda / |p8 jAmi dvAda/SAhasyAstIty AhuH / |p9 yad etAny aSTAv ahAni madhya ukthyAnIti, na tatra jAmy astIti brUyAt / |p10 pa/Savo vA ukthAni / |p11 pa/SUn evaitat pa/Subhis samAkaroti / |p12 bhUyo vai pa/SavaH pa/Subhis samAk.rtA/S /Sobhanta iti / |p13 jyotiSTomo 'tirAtro virAjaM saMpadyate / |p14 saMvatsaro virAT prajananaM saMvatsaraH / |p15 dve stotriye pUrvasyAhno virAjam atIto, dve uttarasya / |p16 te ye pUrvasyAhno virAjam abhito b.rhadrathantare te yukte yaj~NaM vahato, 'tha ye uttarasya virAjas sa dohaH pratiSThitiH / |p17 AyuSTomam Ahareta svargakAmaH / |p18 UrdhvA stomA yanty anapabhraM/SAya // |c10 |p1 goSTomam Ahareta vIryakAmaH / |p2 indriyaM vai vIryaM pa~Ncada/SaH / |p3 yAvaj jIvanti tAvad vIryAvanto bhavanti / |p4 I/SvarA ha tu pramAyukA bhavitoH / |p5 prANebhyo hi yanti / |p6 triv.rto ya IjAnAH kLptaM teSAm atha ye 'nIjAnA akLptaM teSAm / |p7 yadi b.rhat p.rSThaM bhavati rathantareNA/SvibhyAM stuvanti / |p8 idaM vai rathantaram ado b.rhat / |p9 anAkramyAsyAm amuSyAm Akramante / |p10 te pramAyukA bhavanti jyAyukA vA / |p11 atho yathA pareNa bilena pratidadhIta tad vai paraiva sicyate na pibati / |p12 tAd.rg yadi rathantaraM p.rSThaM bhavati rathantareNA/SvibhyAM stuvanti // |c11 |p1 dugdhopasadyaM tad ity AhuH / |p2 na tatra dugdhopasadyam astIti brUyAt / |p3 vAg vai rathantaraM, vAg A/SvinaM, kuto vA kSeSyata iti / |p4 etad u ha vA ekacchando dugdha yad vAg yad IjAnA anIjAnAH / |p5 tad u vA AhuH "pavasva vAco 'griya, upAsmai gAyatA naraH, pavamAnasya te kava" iti pratipado bhavanti / |p6 pavamAne rathantaraM prohanti / |p7 b.rhat p.rSThaM bhavati / |p8 jarAbodhIyenA/SvibhyAM stuvanti / |p9 rudrasya vA etad devasya sAma yaj jarAbodhIyam / |p10 etena vai rudro devaH pa/SUnAm ai/Svaryam Adhipatyam agachat, tad yena rudro devaH pa/SUnAm ai/Svaryam Adhipatyam agacchat tena pa/SUnAm ai/Svaryam AdhipatyaM gacchAmeti / |p11 tad AhuH krUram a/SAntam I/Svaro yajamAnasya pa/SUn abhimantor iti / |p12 tad u vA Ahus sarvA vA eSA vAg brahma yad A/Svinam / |p13 sarvayaivainad etad vAcA brahmaNA/Svinena /SamaM yantIti / |p14 aurdhvasadmanam Api/SarvareSu prohanti / |p15 aurdhvasadmanena vai devA asurAn ebhyo lokebhyo nutvA sva Ayatane satram Asata / |p16 aurdhvasadmanenaiva dviSantaM bhrAt.rvyam ebhyo lokebhyo nutvA sva Ayatane satram Aste ya evaM veda // |c12 |p1 brahma vA agniSTomaH / |p2 brahma prAyaNIyam ahaH / |p3 eSA vai yaj~Nasya mAtrA yad agniSTomaH / |p4 yaiva yaj~Nasya mAtrA tayaivaitat satra Akramante yAd.rk pravayaNata spar/Sas tAd.rg upaprAr~NjanataH / |p5 tasmAd agniSTomenaiva prayanty, agniSTomenodyanti / |p6 mano vai pUrvam atha vAk / |p7 mano vai b.rhad vAg rathantaram / |p8 pratnaM vai b.rhad upa rathantaram / |p9 tad yad etAH pratnavatI/S copavatI/S ca bhavanti b.rhadrathantare evaitat satrAya yujyete / |p10 preti ca vA eti ca gAyatryai rUpam / |p11 tad yat preti ceti ca bhavati gAyatryA evaitad rUpeNa prayanti na vaitA bhavanti na vA hasyaiva yuktyA .rcar caivAhar yujyate yathA naddhayugasya /SamyA avadadhyAt tAd.rk tat / |p12 tad Ahur vIva vA ete prANair .rdhyante ye prAyaNIyasyAhnas t.rcAn vicchindantIti / |p13 salakSmANo bhavanti -- salakSmANo vai prANAH -- prANAnAm eva saMtatyA avyavacchedAya / |p14 "agna A yAhi vItaye, A no mitrAvaruNA, A yAhi suSumA hi ta, indrAgnI A gataM sutam" ity A yAhy A yAhIty AjyAni bhavanti / |p15 A yAhy A yAhIti yuktAnAM purastAt prayanti / |p16 yathA yuktAnAM purastAd A yAhy A yAhIti preyAt tAd.rk tat / |p17 triv.rt stomo bhavati / |p18 brahma vai triv.rt / |p19 brahmaNy evaitat pratitiSThanto yanti // |c13 |p1 "pra somAso vipa/ScitaH, pra soma devavItaye, pra tu drava pari ko/SaM ni SIde"ti pravatIr bhavanti rAthantare 'han / |p2 praNinISeNyaM vA etad ahaH / |p3 preti gAyatryai rUpam / |p4 gAyatryA evaitad rUpeNa prayanti / |p5 yat pa~NcasAmA vilom tad asam.rddham / |p6 prANo 'pAno vyAnas sa t.rcaH / |p7 taM vicchindanti / |p8 AtmAnaM prajAM jAyAm imAn lokAMs tad vicchindanti / |p9 trINi sAmAni / |p10 tat kLptaM triv.rt triSAmA / |p11 athA/SvaM padanidhanam apariSTobhaM rAthantaram / |p12 tasmAd rAthantare 'han kriyate / |p13 iLAvAn pavamAnas somasAmnA kriyate / |p14 pa~NcasAmA ha khalu vai saMvatsaraM yantum arhati / |p15 tad yat SaDakSaraNidhanaM yaudhAjayaM bhavati -- SaD vA .rtavas saMvatsarasyaiva yuktyai / |p16 "abhi droNAni babhrava " ity abhIti bhavati rathantarasya rUpam / |p17 rAthantaram etad ahaH / |p18 "sutA indrAya vAyave varuNAya marudbhya" iti marutvatIr bhavanti / |p19 marutvad vai madhyandinasya rUpam / |p20 madhyandinasyaiva tad rUpAn na yanti / |p21 tAsu gAyatram uktabrAhmaNam // |c14 |p1 athA/Svam / |p2 prajApatiH prajA as.rjata / |p3 tA A/SvenaivA/Svo bhUtvAs.rjata / |p4 yad A/SvenA/Svo bhUtvAs.rjata tad A/SvasyA/Svatvam / |p5 tat prajananaM sAma / |p6 prajanane 'han kriyate / |p7 prajayA pa/Subhir jAyate ya evaM veda / |p8 tasmAd u haitat sAmaitasmAd ahno nAntarityam / |p9 prajananaM vA etat sAma / |p10 prajananam etad ahaH / |p11 prajanana evaitat prajananaM kriyate / |p12 tad v evAcakSate '/Svasya sAmudrer iti / |p13 a/Svo vai sAmudrir akAmayatAva pa/SUn rundhIya bhUmAnaM pa/SUnAM gaccheyam iti / |p14 sa etat sAmApa/Syat / |p15 tenAstuta / |p16 tato vai sa pa/SUn avArundha bhUmAnaM pa/SUnAm agacchat / |p17 tad etat pa/SavyaM sAma / |p18 ava pa/SUn runddhe, bhUmAnaM pa/SUnAM gacchati ya evaM veda / |p19 "yad a/Svas sAmudrir apa/Syat tasmAd A/Svam ity AkhyAyate / |p20 atho Ahur A/Svena vai devA a/SvA bhUtvA svargaM lokam Ayann iti / |p21 tad v evA/SvasyA/Svatvam / |p22 tad vA asya svargyam / |p23 a/Snute svargaM lokaM ya evaM veda // |c15 |p1 atha somasAma / |p2 somo vai rAjA sadhamAdam ivAnyAbhir devatAbhir AsIt / |p3 so 'kAmayata sarveSAM devAnAM rAjyAya sUyeyeti / |p4 sa etat sAmApa/Syat / |p5 tenAstuta / 2nd ed. tanAstuta |p6 tato vai sa sarveSAM devAnAM rAjyAyAsUyata / |p7 sUyate svAnAM /SreSThatAyai ya evaM veda / |p8 tebhyas tiro 'bhavat / |p9 tad anvaicchan / |p10 tebhya etena rUpeNAd.r/Syata yad etac candramasaH / |p11 tam abhisamagacchantAdar/Sy adar/SIti / |p12 tasmAd yadA dar/Sayate 'thAbhisaMgacchante 'dar/Sy adar/SIti / |p13 tam etad abhyaSi~Ncanta / |p14 sa etad abhavat / |p15 tad etac chrIssavas sAma / |p16 a/Snute /SriyaM gacchati rAjyaM ya evaM veda / |p17 yad u somo rAjA apa/Syat tasmAt somasAmety AkhyAyate / |p18 atha vajram / |p19 vajra A.NgirasaH pa/SukAmas tapo 'tapyata / |p20 sa etat sAmApa/Syat tenAstuta / |p21 sa etAm iLAm upait / |p22 pa/Savo vA iLA / |p23 tato vai sa pa/SUn avArundhata / |p24 tad etat pa/SavyaM sAma / |p25 ava pa/SUn runddhe bahupa/Sur bhavati ya evaM veda / |p26 yad u vajra A.Ngiraso 'pa/Syat tasmAd vajram ity AkhyAyate / |p27 atha yaudhAjayaM triNidhanaM savanAnAM kLptyai / |p28 athau/Sanam antyaM sAmAntyena sAmnAntyaM svargaM lokam a/SnavAmahA iti / |p29 atha rathantaram / |p30 brahma vA agniSTomo, brahma rathantaram / |p31 brahmaNy evaitat pratitiSThanto yanti / |p32 atha vAmadevyam / |p33 pa/Savo vai vAmadevyam / |p34 pa/Sumanta eva bhavanty enena tuSTuvAnAH / |p35 atha naudhasam / |p36 saloke vai kAleyaM ca rathantaraM ca // |c16 |p1 "pra somAso madacyuta" ity Arbhavasya pavamAnasya pravatIr gAyatryo bhavanti rAthantare 'han / |p2 praNinISeNyaM vA etad ahaH / |p3 preti gAyatryai rUpam / |p4 gAyatryA evaitad rUpeNa prayanti / |p5 tA madvatIr bhavanti / |p6 raso vai madaH / |p7 dhItam ivaitad yat t.rtIyasavanam / |p8 tad yad etA madvatIr bhavanti, rasam evAsminn etad dadhati / |p9 aivainad etena pyAyayanti / |p10 tAsu gAyatram uktabrAhmaNam / |p11 atha saMhitaM dvyakSaraNidhanaM pratiSThAyai / |p12 dvipAd vai yajamAnaH pratiSThityai / |p13 "ayA pavasva devayuH, pavate haryato harir" ity uSNikkakubhau bhavataH / |p14 gAyatryau rUpeNa rAthantare sabhaM pUrvasyAM vijityA eva / |p15 athAkSaraM padanidhanam apariSTobhaM rAthantaram / |p16 tasmAd rAthantare 'han kriyate / |p17 prajApatir vA etaM yaj~Nam as.rjata yad dvAda/SAham / |p18 tasya t.rcair anyAny ahAny akalpantaikarcair etat / |p19 tad asya sam ivAplIyata / |p20 sa ete sAmanI apa/Syat / |p21 tAbhyAm enad yathA /SAMkubhyAM carma vihanyAd evam evAbhyAm etad ahar vyahan / |p22 A/Svena purastAd AkSAreNopariSTAt / |p23 tad yad ete sAmanI bhavato 'hna eva dh.rtyai / |p24 "pra sunvAnAyAndhasa" iti pravatIr anuSTubho bhavanti rAthantare 'han / |p25 praNinISeNyaM vA etad ahaH / |p26 preti gAyatryai rUpam / |p27 gAyatryA evaitad rUpeNa prayanti // |c17 |p1 tAsu gaurivItam / |p2 yathA ha vA idam avasAnadar/SAvavasAnaM vindata evam etau gaurivItasyodAsau devebhya /SvastanaM vindataH / |p3 /SvastanaM no 'sad iti vai satram Asate / |p4 /SvastanaM haivaibhyo bhavati / |p5 etad dha vA adya/SvaM devAnAM yad gaurivItam / |p6 akSitam asyAdya/SvaM bhavati ya evaM veda / |p7 avasAnadar/So vA etayor udAso 'nyataro 'vasAyayitAnyaH / |p8 sa yathA pra spaSTaM t.rNodakam anvavasyet tAd.rk tat / |p9 yathA ha vA idaM somapravAkas somaM prAhaivam etau gairivItasyodAsau devebhyas somaM prAhatuH / |p10 proktasomo ha sa tAM rAtriM vasati yasminn ahani gaurivItaM bhavati / |p11 atho hainaM devA IkSante dhAvata /Svo yaSTeti / |p12 tad yad ekAhe gaurivItaM na kurvanti ned devAn lApayAmahA iti / |p13 yathA ha vA idaM v.rkSasyAkramaNAni k.rtAny evam etAni gaurivItasyAkramaNAni k.rtAni svargasya lokasya samaSTyai / |p14 pra svargaM lokam Apnoti ya evaM veda / |p15 yathA ha vA idam abhIyAyam upa vimokaM yAyAd evam etad yad gaurivItam / |p16 tat tathaiva geyam // |c18 |p1 /SAktyAs tarasapuroDA/SAs satram Asata / |p2 sa gaurivIti/S /SAktyo m.rgam ahan / |p3 tam tArkSyas suparNa upariSTAd abhyavApatat / |p4 tasmA upapratyadhatta / |p5 tam abravId -- .rSe, mA me 'sthaH / |p6 /SvastanaM te vakSyAmi / |p7 adya vAva tvaM vettha na /Sva iti / |p8 tasmA etad gaurivItam abravIt / |p9 tato vai sa /Svastanam apa/Syat / |p10 tat prajA vai /SvastanaM pa/Sava /SvastanaM svargo loka /Svastanam / |p11 tad yad gaurivItaM bhavati, etasyaiva sarvasyAvaruddhyA etasyopAptyai / |p12 vAco vai raso 'tyakSarat / |p13 tad gaurivItam abhavat / yad anvahaM gaurivItaM bhavati, anvaham evaitad vAco rasaM dadhato yanti / |p14 ye gaurivItam ahIne 'vas.rjeyus tAn brUyAd -- a/SvastanA aprajaso bhaviSyatheti / |p15 a/SvastanA haivAprajaso bhavanti // |c19 |p1 atha tvAS.rtIsAma madhyenidhanaM bhavati pratiSThAyai / |p2 samudraM vA etenArambhaNaM praplavante ya ArbhavaM pavamAnam upayanti / |p3 tad yan madhyenidhanaM bhavati pratiSThityA eva / |p4 tasya purastAn nidhanasya pratihAram upayanti / |p5 prastAvapratihArAbhyAM vai yajamAno dh.rtaH / |p6 pradrutam ivaitad ahar yat triv.rt / |p7 tad yat purastAn nidhanasya pratihAram upayanty aprasraMsAyaiva / |p8 indro v.rtraM vajreNAdhyasya nAst.rSIti mayamAno gAH prAvi/Sat / |p9 tA akAmayantendraM janayemeti / |p10 tA etAni sAmAny apa/SyaMs tvASTrIsAmAni / |p11 tair indram ajanayan / |p12 tAni vA etAni vIrajananAni sAmAni / |p13 Asya vIro jAyate ya evaM veda / |p14 atho pa/Savo vai tvASTryaH / |p15 tad yad etAni sAmAni bhavanti pa/SUnAm evAvarudhyai / |p16 tad aiLaM bhavati -- pa/Savo vA iLA -- pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p17 yad u tvASTryo 'pa/SyaMs tasmAt tvASTrIsAmety AkhyAyate / |p18 "abhi priyANi pavate canohita" ity abhIti bhavati rathantarasya rUpam / |p19 rAthantaram etad ahaH / |p20 tAsu kAvam uktabrAhmaNam / |p21 atha yaj~NAyaj~NIyam uktabrAhmaNam // |c20 |p1 "pavasva vAco agriya" iti pratipado bhavanti / |p2 b.rhadrathantare yad as.rjyetAM b.rhat pUrvam as.rjyatAtha rathantaram / |p3 tasmAt "pavasva vAco 'griya" iti pratipado bhavanti / |p4 prety anya .rSayo 'pa/Syann ety anye / |p5 athaitan na preti neti sthitam / |p6 vAco bArhataM rUpaM bharadvAja .rSir apa/Syat / |p7 bharadvAjasya vA etad ArSeyaM yad b.rhat / |p8 mano b.rhat / |p9 prajApatir b.rhat / |p10 prajApatitAm evA/Snute ya evaM veda / |p11 "soma citrAbhir Utibhir abhi vi/SvAni kAvyA tvaM samudriyA apa" iti / |p12 tvam iti bhavati b.rhato rUpam / |p13 bArhatam etad ahaH / |p14 "agriyo vAca Irayann" ity agraM vA etad ahaH / |p15 dvitIyaM vA etad ahas sat tad agram ity AkhyAyate / |p16 "tubhyemA bhuvanA kave mahimne soma tasthira" iti / |p17 pradrutam iva vA ita etad ahar yad bArhatam / |p18 ado hi b.rhat / |p19 tad yan "mahimne soma tasthira" ity ahna evopasthityai / |p20 "tubhyaM dhAvanti dhenava" iti samaSTyai // |c21 |p1 tA etA bhavanti gAyatryas triSTubvarNA ahno rUpeNa sam.rddhAH / |p2 yatra vA ahArUpeNa samardhayanti saM tatrardhyante / |p3 sam asmA .rdhyate ya evaM veda / |p4 "pavasvendo v.rSA suta" iti v.rSaNvAn anurUpo bhavati / |p5 bArhataM vA etad ahaH / |p6 traiSTubhaM kSatrasya rUpam / |p7 tad Ahur ahna eva rUpaM stotriyeNArabhante 'nurUpeNa sAmna iti / |p8 stotriyAnurUpau bhavataH / |p9 prANo vai stotriyeNArabhante 'nurUpeNa sAmna iti / |p10 stotriyAnurUpau bhavataH / |p11 prANo vai stotriyo 'pAno 'nurUpaH / |p12 prANApAnAbhyAm evaitat sam.rdhya prayanti / |p13 mano vai stotriyo, vAg anurUpaH / |p14 sAma vai stotriya, .rg anurUpaH / |p15 ahar vai stotriyo, rAtrir anurUpaH / |p16 iyaM vai stotriyo, 'sAv anurUpaH / |p17 AtmA vai stotriyaH, prajAnurUpaH / |p18 stotriyAnurUpayor ha khalu vai tad rUpaM, yasmAd yAM /SreSThIM vAcaM vadati tAM pApIyAn anuvadati, yasmAt kartA ca karaNa/S ca sad.r/Sau santau vij~NAyete / |p19 stotriyAnurUpayor vai hetoH prajA anurUpA AjAyanta / |p20 A hAsyAnurUpaH prajAyAM jAyate ya evaM veda / |p21 tad Ahur vIva vA ete prANair .rdhyante ye prAyaNIyasyAhnas t.rcAn vicchindantIti / |p22 saMtatAn atra pa~Nca t.rcAn upayanti prANAnAm eva saMtatyA avyavacchedAya / |p23 sarve v.rSaNvanto bhavanti / |p24 bArhataM vA etad ahaH / |p25 traiSTubhaM kSatrasya rUpam / |p26 paryAso bhavati prajAnAM dh.rtyai pa/SUnAm upasthityai / |p27 pa~Ncada/Sastomo bhavati -- indriyaM vai vIryaM pa~Ncada/Sa -- indriya evaitad vIrye pratitiSThanto yanti // |c22 |p1 "agniM dUtaM v.rNImaha" ity AgneyaM Ajyam bhavati / |p2 prety anya .rSayo 'pa/Syann ety anye / |p3 athaitan na preti neti sthitam / |p4 vAco bArhataM rUpaM bharadvAja .rSir apa/Syat / |p5 bharadvAjasya vA etad ArSeyaM yad b.rhat / |p6 mano b.rhat / |p7 prajApatir b.rhat / |p8 prajApatitAm evA/Snute ya evaM veda / |p9 "hotAraM vi/Svavedasam" iti / |p10 ho iti bhavati b.rhato rUpam / |p11 bArhatam etad ahaH / |p12 "mitraM vayaM havAmaha, indram id gAthino b.rhad, indre agnA namo b.rhad" ity ekarUpANy AjyAni bhavanti, sarvANy eva bArhatAni / |p13 kSatraM vA etad ahaH / |p14 tasmAt sarve rAjAna ekamantrA ekavacasaH / |p15 mahadvatI dve bhavato b.rhadvatI dve / |p16 etad vai pratyakSaM b.rhato rUpaM yan mahad yad b.rhat / |p17 b.rhad evaitat pratyakSam upayanti / |p18 pa~Ncada/Sastomo bhavati -- indriyaM vai vIryaM pa~Ncada/Sa -- indriya evaitad vIrye pratitiSThanto yanti // |c23 |p1 "v.rSA pavasva dhAraye"ti mAdhyandinasya pavamAnasya v.rSaNvatIr gAyatryo bhavanti / |p2 bArhataM vA etad ahaH / |p3 traiSTubhaM kSatrasya rUpam / |p4 "marutvate ca matsara" iti marutvatIr bhavanti / |p5 marutvad vai madhyaMdinasya rUpam / |p6 madhyandinasyaiva tad rUpAn na yanti / |p7 "taM tvA dhartAram oNyor" ity ahna eva dh.rtyai / |p8 "ayA citto vipAnayA hariH pavasva dhAraye"ti harivatIr bhavanti / |p9 harivad vai triSTubho rUpam / |p10 traiSTubham etad ahaH / |p11 tAsu gAyatram uktabrAhmaNam / |p12 atha yauktA/SvaM pariSTobhavad bahirnidhanaM bArhatam / |p13 tasmAd bArhate 'han kriyate / |p14 vasiSTho vai sudAsaH paijavanasyaikSvAkasya rAj~NaH purohita Asa / |p15 sa sudAH paijavano vasiSThe vaLavAn nyadhatta yathA purohite nidadhate tathA / |p16 vasiSThas saniM prayann abravId yuktA/SvaM kanIyAMsaM bhrAtaram eteSAM no bhAryANAm adhyakSaH syA iti / |p17 sa yuktA/Svo rAjavaLavAnAM /Si/SU~N jAtAn viparyaharat / |p18 ye kalyANA AsaMs tAn Atmane 'k.rta / |p19 ye pApIyAMsas tAn rAjavaLavAsu / |p20 te tad anvabudhyanta -- /Si/SUn ha jAtAn viparyahArSId iti / |p21 tam abAdhanta --steno 'sy an.rSir iti / |p22 so 'kAmayata -- /SraddhAM vindeyopa mA hvayerann iti / |p23 sa etat sAmApa/Syat / |p24 tenAstuta -- // |c24 |p1 -- sa "o i jvare"ty eva nidhanam upait / |p2 tato vai sa /SraddhAm upahavam avindata / |p3 /SraddhAM vindAmahA iti satram Asate / |p4 /SraddhAm eva vindante / |p5 etad dha vai vAcas satyaM yad "o i jvare"ti / |p6 "jvare"tIva ha vai cAcas satyam / |p7 satyena vai sa tad vAca/S /SraddhAm upahavam avindata / |p8 /SraddhAnIyo bhavati, vindata upahavaM ya evaM veda / |p9 tad u prajaniSNu pa/SavyaM sAma / |p10 "o i jvare"ti nidhanaM bhavati / |p11 ajyata iti pa/SuM pravIyamANam AhuH / |p12 ajvarA hAsya pa/SavaH prajaniSNavo bhavanti ya evaM veda / |p13 yad u yuktA/Svo 'pa/Syat tasmAd yauktA/Svam ity AkhyAyate / |p14 "punAnas soma dhAraye"ty ubhayarUpA b.rhatI bhavati / |p15 eSA ha vA ubhe sAmanI udyayAma / |p16 tasmAd etAM kurvanty eva b.rhatsAmnaH kurvanti rathantarasAmnaH / |p17 tAsu somasAmanI pariSTobhavatI bArhate / |p18 tasmAd bArhate 'hani kriyete / |p19 v.rSA vai somo, v.rSendra, aindram etad ahaH / |p20 kSatraM vai somaH, kSatram indra, aindram etad ahaH / |p21 reto vai somaH prajananam etad ahaH / |p22 tad yad ete sAmanI etasminn ahani kriyete prajanana evaitad retas sicyate / |p23 anuSThyAsya retas siktaM prajApate ya evaM veda / |p24 UrdhveLam anyad bhavati b.rhato rUpaM bArhate 'han / |p25 bArhatam anyat triNidhanaM mAdhyandinasya rUpaM pavamAnasya dh.rtyai / |p26 yad u somo rAjA 'pa/Syat tasmAt somasAmanI ity AkhyAyete / |p27 "v.rSA /SoNo abhikanikradad gA" iti v.rSaNvatIr bhavanti / |p28 bArhataM vA etad ahas traiSTubhaM kSatrasya rUpam // |c25 |p1 tAsu pArthaM dviyabhyAsaM dvitIyasyAhno rUpaM pariSTobhavad bArhatam / |p2 tasmAd bArhate 'han kriyate / |p3 p.rthur vai vainyo 'kAmayata sarveSAM pa/SUnAM rAjyAya sUyeyeti / |p4 sa etat sAmApa/Syat / |p5 tenAstuta / |p6 tato vai sa sarveSAM pa/SUnAM rAjyAya sUyeyata / |p7 sa etac chrIssAma / |p8 sarveSAM pa/SUnAM rAjyAya sUyate ya evaM veda / |p9 tad u stobhaprastAvaM sv(A)raM bhavati svarANAM vibhaktyai / |p10 etad dhy etasyAhna svAraM yat stobhaprastAvam / |p11 svAram Urdhvam ivaitad ahar, Urdhvam ivaitat sAma / |p12 ahar evaitena rohati tuSTuvAnaH / |p13 yad u p.rthur vainyo 'pa/Syat tasmAt pArtham ity AkhyAyate // |c26 |p1 vAsiSThaM tu kAryataram AhuH / |p2 kSatram etad yat pArthaM, kSatram etad yat somasAmanI, kSatram etad ahaH, kSatraM tena yad aindraM, kSatraM tena yat traiSTubhaM, kSatraM tena yad bArhataM, kSatraM tena yat pa~Ncada/SastomaH / |p3 ekadhaiva kSatraM bhavati / |p4 tad yat purastAd yauktA/SvaM bhavati vAsiSTham upariSTAd .rSisAmanI brahmaNa eva sa vivadhatAyai / |p5 brahma kSatreNa samadyAmyasad iti / |p6 vasiSTho vai jIto hataputro 'kAmayata bahuH prajayA pa/SubhiH prajAyeyeti / |p7 sa etat sAmApa/Syat / |p8 tenAstuta / |p9 tato vai sa bahuH prajayA pa/SubhiH prAjAyata / |p10 tad etat prajananaM sAma / |p11 bahuH prajayA pa/SubhiH prajAyate ya evaM veda / |p12 yad u vasiSTho 'pa/Syat tasmAd vAsiSTham ity AkhyAyate / |p13 atha b.rhat / |p14 varSma vai b.rhat / |p15 varSmaNy evaitat pratitiSThanto yanti / |p16 atha vAmadevyam / |p17 pa/Savo vai vAmadevyam / |p18 pa/Sumanta eva bhavanty enena tuSTuvAnAH / |p19 atha /SyaitaM, sAmnor vivAho yaj~Nasya santatiH / |p20 ekaM vAvAhas tad yat "tvAm idA hyo nara" iti bhavati / |p21 tenaiva dvitIyam ahaH kriyate // |c27 |p1 tAsu mAdhucchandasam / |p2 madhucchandA vai vai/SvAmitro 'kAmayatAgryo mukhyo brahmavarcasI syAm iti / |p3 sa etat sAmApa/Syat / |p4 tenAstuta / |p5 tato vai so 'gryo mukhyo brahmavarcasy abhavat / |p6 agryA mukhyA brahmavarcasino 'sAmeti satram Asate / |p7 agryA eva mukhyA brahmavarcasino bhavanti / |p8 yad u madhucchandA vai/SvAmitro 'pa/Syat tasmAn mAdhucchandasam ity AkhyAyate / |p9 tad aiLam acchAvAkasAma bhavati / |p10 pa/Savo vA iLA / |p11 pa/SuSv evaitat pratitiSThanti // |c28 |p1 "yas te mado vareNya" ity Arbhavasya pavamAnasya madvatIr gAyatryo bhavanti / |p2 raso vai madaH / |p3 dhItam ivaitad yat t.rtIyaM savanam / |p4 tad yad etA madvatIr bhavanti rasam evAsminn etad dadhaty aivainad etena pyAyayanti / |p5 "tenA pavasvAndhase"ty andhasvatIr bhavanty -- annaM vA andho -- 'nnAdyasyaivAvaruddhyai / |p6 "jaghnir v.rtram amitriyam" iti traiSTubhaM rUpam / |p7 yad vai ghnadvat tat triSTubho rUpam / |p8 kSatraM hi triSTup / |p9 "saMmi/Slo aruSo bhuvas sUpasthAbhir na dhenubhir" iti pradrutam iva vA ita etad ahar yad bArhatam / |p10 ado hi b.rhat / |p11 tad yat sUpasthAbhir ity ahna evopasthityai / |p12 tAsu gAyatram uktabrAhmaNam / |p13 atha hAviSmataM pariSTobhavad bahirnidhanaM bArhatam / |p14 tasmAd bArhate 'han kriyate / |p15 haviSmAM/S ca vai haviSk.rc cA.NgirasAv, a.NgirasAM svargaM lokaM yatAm, ahIyetAm / |p16 tAv akAmayetAm anUtpateva svargaM lokaM yatAm, ahIyetAm / |p17 tAv akAmayetAm anUtpateva svargaM lokam iti / |p18 tau tapo 'tapyetAm / |p19 tAv ete sAmanI apa/SyatAm / |p20 tAbhyAm astuvatAm / |p21 tau stutveva haviSmate haviSk.rta ity eva svargaM lokam anUdapatatAm / |p22 pa/Savo ha khalu vai haviSmantaH, pa/Savo haviSk.rtaH / |p23 pa/SUn vAva tau tad etAbhyAm avArundhetAm / |p24 tair u pa/Subhir iSTvA svargam eva lokam agacchatAm / |p25 te ete pa/Savye svargye sAmanI / |p26 ava pa/SUn runddhe gacchati svargaM lokaM ya evaM veda // |c29 |p1 prokti/S ca ha khalu vA ete sAmanI haviSo nirukti/S ca / |p2 tad yad dhAviSmataM dvitIye 'hani bhavati, haviSmanta sma ity evaitad devebhyaH prAhuH / |p3 haviSmanta iva hy etarhi bhavanti / |p4 atha yad dhAviSk.rtaM navame 'hani bhavati, haviSk.rta sma ity evaitad devebhyo nirAhuH / |p5 haviSk.rta iva hi tarhi bhavanti / |p6 te ha vA ete sAmanI prokti/S caiva haviSo nirukti/S ca / |p7 yad u haviSmAM/S ca haviSk.rc cA.NgirasAv apa/SyatAM tasmAd dhAviSmata-hAviSk.rte ity AkhyAyete / |p8 "pavasva madhumattama" iti madhumatIH kakubho bhavanti / |p9 raso vai madaH / |p10 dhItam ivaitad yat t.rtIyasavanam / |p11 tad yad etA madhumatIr bhavanti rasam evAsminn etad dadhaty aivainad etena pyAyayanti / |p12 "indrAya soma .rtuvittamo madaH / |p13 mahi dyukSatamo madaH //" |p14 ity abhipUrvam evAsmiMs tad rasaM madaM dadhati // |c30 |p1 tAsu sIdantIyam / |p2 devA vA akAmayanta svarge loke sIdemeti / |p3 ta etat sAmApa/Syan / |p4 tenAstuvata / |p5 tato vai te svarge loke 'sIdan / |p6 svarge loke sIdAmeti satram Asate / |p7 svarga eva loke sIdanti / |p8 yad u devA etena sAmnA svarge loke 'sIdaMs tasmAt sIdantIyam ity AkhyAyate / |p9 tad v evAcakSate /SaMkv iti / |p10 /SaMkunA vai tad d.rMhanti yad dadhiSeNyaM bhavati / |p11 dadhiSeNyam ivaitad ahar yad dvitIyam / |p12 tasmAd dvitIye 'han kriyate / |p13 "indram accha sutA ime v.rSaNaM yantu harayaH / |p14 /SruSTe jAtAsa indava svarvidaH //" |p15 ity .rcA vai pUrvam aha svarvat kriyate, sAmnaitat / |p16 rAthantaraM hi pUrvam ahar, bArhatam etat // |c31 |p1 tAsu suj~NAnaM / |p2 devAn vA asurA vyavaMhvAram ajighAMsan yad rUpaM devAnAm AsIt tena rUpeNAnupravi/Sya -- teSAM ha devAnAM ye 'raNye svAdhyAyaM cerur, |p3 ye grAma Asus, teSAM tAn rUpeNa jighAMsAMcakruH / |p4 atha ye grAma Asur, ye 'raNye svAdhyAyaM cerur, teSAm u tAn rUpeNa jighAMsAMcakruH / |p5 tAn haiva vyavaMhvAraM jighAMsAM cakruH / |p6 tad devAH pratyabudhyante / |p7 te 'bruvan -- saMvAcanam karavAmahA iti / |p8 te saMvAcanam akurvata -- yaM p.rcchAma carantaM kam accha carasIti, indram accha carAmIty eva sa brUtAd iti / |p9 te ha sma yaM p.rcchanti carantaM -- kam accha carasIti, indram accha carAmIti ha smaivAha / |p10 suj~NAno 'sIti ha smAhuH / |p11 tad eva suj~NAnasya suj~NAnatvam / |p12 tat saMj~NAnaM vA etat sAma / |p13 saMj~NAnam evAsmai tena bhavati, yena kAmayate 'nena saMjAnIyeti, ya evaM veda / |p14 teSAm u yo ya eva p.rSTo na pratyamanuta, tasyaitad eva prAghnan / |p15 tad u bhrAt.rvyahA / |p16 hanti dviSantaM bhrAt.rvyaM ya evaM veda / |p17 devA vai svargaM lokaM yanto j~NAnAd abibhayuH / |p18 te 'kAmayanta j~NAnam AvirbhAvaM gacchemeti / |p19 ta etat sAmApa/Syan / |p20 tenAstuvata / |p21 tato vai te j~NAnam AvirbhAvam agacchan / |p22 j~NAnam AvirbhAvaM gacchati ya evaM veda / |p23 "ayaM pUSA rayir bhagas somaH punAno arSati / |p24 patir vi/Svasya bhUmano vy akhyad rodasI ubhe //" |p25 ity ubhayor evAhnos samArambhAya / |p26 yathA ha vA idaM /SramaNaM vyavalambamAnaM nayed evaM ha vA etad ahar ete ahanI nayato bArhataM rAthantare / |p27 tAsu gaurivItam uktabrAhmaNam // |c32 |p1 atha krau~Ncam / |p2 kruM.N AMgirasa ISyam ivAhar avindat / |p3 ISyam ivaitad ahar yad dvitIyam / |p4 tasmAd dvitIye 'han kriyate / |p5 ekaM vAvAhar AsIt / |p6 sa kruM.N A.Ngiraso 'kAmayatAhna evAhar nirmimIyeti / |p7 sa etat sAmApa/Syat / |p8 tenAstuta / |p9 tato vai so 'hne evAhar niramimata / |p10 tad yad etat sAma bhavaty, ahna evaitenAhar nirmimata / |p11 etad dha sma vai tat kru.Ng A.Ngiraso 'hne evAhar vipipIte / |p12 yad dha vA idam AhuH -- kru.N kSIraM vipipIta iti, na ha vai tat kru.N vipipIte / |p13 kru.N ha sma vai tad A.Ngiraso 'hna evAhar vipipIte / |p14 kruM.N A.Ngirasa svargakAmas tapo 'tapyata / |p15 sa etat sAmApa/Syat / |p16 tenAstuta / |p17 tato vai sa svargaM lokam A/Snuta / |p18 tad etat svargyaM sAma / |p19 a/Snute svargaM lokaM ya evaM veda / |p20 tad UrdhveLaM bhavati b.rhato rUpaM bArhate 'han / |p21 tena vai rUpasam.rddham / |p22 yad u kruM.N A.Ngiraso 'pa/Syat tasmAt krau~Ncam ity AkhyAyate / |p23 v.rSA matInAM pavate vicakSaNa iti v.rSaNvatIr bhavanti / |p24 bArhataM vA etad ahas trauSTubhaM kSatrasya rUpam // |c33 |p1 tAsu yAmam / |p2 yamam iva vA etad ahar yad dvitIyam / |p3 yathA vai yamau jAyeyAtAm evam etad ahaH / |p4 yamair vai yamotgamoravaM lokAn niruMhya lokam asyAbhyArohat / |p5 lokAd eva dviSantaM bhrAt.rvyaM ruMhya lokam asyAbhyArohati ya evaM veda / |p6 mantreNarSayo nidAnavanto yAmena yamaH / |p7 nidAnavanto 'sAmeti satram Asate / |p8 nidAnavanta eva bhavanti / |p9 tad g.rhA vai nidAnaM, prajA nidAnaM, pa/Savo nidAnaM, svargo loko nidAnam / |p10 nidAnavAn bhavati ya evaM veda / |p11 yamaM vaivasvataM devA amuSmai lokAyAsuvata / |p12 so 'kAmayata nidAnavAn asmin loke syAm iti / |p13 sa etAni yAmAni sAmAny apa/Syat / |p14 tair astuta / |p15 tair asmin loke nidAnavAn abhavat / |p16 etannidAno ha vAva so 'smin loke etatprajA etair eva sAmabhir ya evaitAni sAmAni veda / |p17 tenAsmin loke nidAnavAn yamasya putratAM gacchati ya evaM veda / |p18 tad AhuH pit.rdevatyAni sAmAni / |p19 I/SvaraH purAyuSo 'muM lokam etor ity Ayur iti vA stobhaty atho vAyur iti / |p20 tathA ha purAyuSo 'muM lokaM naiti / |p21 yad u yamo 'pa/Syat tasmAd yAmam ity AkhyAyate / |p22 atha yaj~NAyaj~NIyam uktabrAhmaNam / |p23 "ehy U Su bravANi te agna itthatarA giraH / |p24 ebhir vardhAsa indubhiH //" |p25 iti v.rddhaM hy etad ahar yad bArhatam // |c34 |p1 tAsu sAkama/SvaM svargyaM sAma svargasya lokasya samaSTyai / |p2 "evA hy asi vIrayur" ity eveti bhavati b.rhato rUpam / |p3 bArhatam etad ahaH / |p4 tAsv AmahIyavaM prAjApatyaM sAma / |p5 kSatraM vai prajApatiH / |p6 prAjApatyam etad ahaH / |p7 tad gAyatrISu bhavati / |p8 brahma vai gAyatrI / |p9 kSatram etad ahaH / |p10 tad yad gAyatrISv AmahIyavaM bhavati, brahmaiva tad ya/SasArpayanti / |p11 brahmaNo 'sya sataH kSatrasyeva prakA/So bhavati ya evaM veda / |p12 etasmAd dha vA idaM brAhmaNAnAM rAj~NAm iva prakA/So yad gAyatrISUkthaM brahmasAma bhavati / |p13 tat samAnaM vadantISu bhavati / |p14 yad dha vai bahavas samAnam AcakSate tat satyam / |p15 tad yad |p16 "evA hy asi vIrayur evA/SUra uta sthiraH / |p17 evA te rAdhyaM manaH //" |p18 iti bhavati satyasyaivarddhyai / |p19 "indraM vi/SvA avIv.rdhann" iti v.rddhaM hy etad ahar yad bArhatam / |p20 tAsv ASTAdaMSTram uktabrAhmaNam / |p21 tad aiLam acchAvAkasAma bhavati / |p22 pa/Savo vA iLa / |p23 pa/SuSv evaitat pratitiSThanti / |p24 abhILAyai svareNa t.rtIyam aha svarati // |c35 |p1 "davidyutatyA ruce"ti pratipado bhavanti / |p2 "davidyutatyA ruce"ti vai gAyatryai rUpam / |p3 "pariSTobhantyA" k.rpeti triSTubhaH / |p4 "somA/S /SukrA gavA/Sira" iti jagatyai / |p5 chandasAM vA eSAM rUpaM chandobhis t.rtIyasavanaM kriyate / |p6 t.rtIyasavanam iva vai t.rtIyam ahaH / |p7 tA etA bhavanti gAyatryo jagadvarNA ahnorUpeNa sam.rddhAH / |p8 yatra vA ahArUpeNa sam.rddhayanti saM tatrardhyate / |p9 sam asmA .rdhyate ya evaM veda / |p10 "ete as.rgram indava " ity anurUpo bhavati / |p11 bhUtAnuvAdinIr eta eta iti vai pUrvANy ato 'nudi/Santi / |p12 b.rhadrathantarayor evaitad yAtena yAnti triv.rtpa~Ncada/Sayo stomayoH / |p13 tad Ahus sAmna eva rUpaM stotriyeNArabhante 'nurUpeNAhna iti / |p14 stotriyAnurUpau bhavataH / |p15 prANo vai stotriyo 'pAno 'nurUpaH / |p16 prANApAnAbhyAm evaitat sam.rdhya prayanti // |c36 |p1 tA gomatIr iLAvatIr a/SvavatIH pa/SumatIr bhavanti pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p2 pa/Savo hy etad ahaH / |p3 vi/SvavatIr bhavanti / |p4 vai/SvadevaM hy etad ahaH / |p5 antarikSavatIr bhavanti / |p6 antarikSaM hy etad ahaH / |p7 A/SIrvatIr bhavanti / |p8 A/SIrvad dhy etad ahaH / |p9 atho A/SiraM vai t.rtIyasavane 'vanayanti / |p10 t.rtIyasavanabhAjanam etad ahaH / |p11 pa~NcarcaM bhavati -- pa~Nca vai di/So -- di/SAm eva dh.rtyai / |p12 atho pAMkto vai yaj~No yaj~NasyaivArambhAya / |p13 paryAso bhavati prajAnAM dh.rtyai pa/SUnAm upasthityai / |p14 saptada/Sastomo bhavati / |p15 prajApatir vai saptada/SaH / |p16 prajApatAv evaitat pratitiSThanto yanti // |c37 |p1 "agninAgnis sam idhyata" ity Agneyam AjyaM bhavati rAthantaram / |p2 rAthantaraM hy etad ahaH / |p3 yad dha vA agninAgnis samiddhyate vairUpaM ha vai tad rathantareNa samidhyate, rathantaraM vA vairUpeNa / |p4 tad u hovAca saujAtasyArATer jAyA -- yan nu me dve eva p.rSThe patir amanyatAtha kro 'yaM gardabha audumbarim abhinAnadyata iti / |p5 tad AhU rAthantaram etad ahaH / |p6 tasmAd etasyAhno rathantaraM p.rSThaM kAryam iti / |p7 tad u vA AhuH ko vA nvai syAt puruSaH ko vA yad asyAtmeva syAn na pa/SavaH / |p8 AtmA vai b.rhadrathantare / |p9 pa/SavaH p.rSThAni / |p10 tasmAd etasyAhno vairUpam eva p.rSthaM kAryam iti / |p11 tad yad etasyAhno vairUpaM p.rSThaM bhavaty Atmann evaitad pa/SUn pratiSThApayanti // |c38 |p1 "mitraM huve pUtadakSam" iti maitrAvaruNaM bhavati / |p2 hu iti vai rathantarasya rUpam / |p3 rAthantaram etad ahaH / |p4 "varuNaM ca ri/SAdasaM dhiyaM gh.rtAcIM sAdhante"ti siddhyA eva / |p5 ".rtena mitrAvaruNAv .rtAv.rdhAv .rtasp.r/SA / |p6 .rtuM b.rhantam A/SAthe // |p7 kavI no mitrAvaruNA" |p8 iti vIti bhavaty antarikSasya rUpam / |p9 antarikSabhAjanam etad ahaH / |p10 "indreNa saM hi d.rkSasa" ity aindraM bhavati / |p11 sam iti ca vai vIti vAntarikSasya rUpam / |p12 ito vA ayaM Urdhvo loko 'rvA.N asAv amutaH /! |p13 sam iti ca vA idam antarikSaM vIti ca / |p14 "saMjagmAno abibhyuSA mandU samAnavarcase"ti / |p15 samAnaM vai t.rtIyaM ca caturthaM cAhanI / |p16 t.rtIyAd vA ahna/S caturtham ahaH prajAtam / |p17 "Ad aha svadhAm anu punar garbhatvam erira" iti punar evaitat t.rtIye 'hani garbhatvam erayante caturthasyAhnaH prajAtyai / |p18 "dadhAnA nAma yaj~Niyam // |p19 vILu cid Arujatnubhir guhA cid indra vahnibhiH / |p20 avinda usriyA anu // |p21 iti gomatIH pa/SumatIr bhavanti pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p22 pa/Savo hy etad ahaH // |c39 |p1 "to huve yayor idam" ity aindrAgnaM bhavati / |p2 vAcam evaitad yaj~Nam UhiSImanta ta upahvayante "papre vi/SvaM purA k.rtam" iti / |p3 pureva hy etad etarhi k.rtaM bhavati / |p4 "indrAgnI na mardhataH // |p5 ugrA vighaninA m.rdha" |p6 iti / |p7 vIti bhavaty antarikSasya rUpam / |p8 antarikSabhAjanam etad ahaH / |p9 "hatho v.rtrANy AryA hatho dAsAni satpatI / |p10 hatho vi/SvA apa dviSaH //" |p11 iti vArtraghnaM bhavaty antato vijityai / |p12 etena vai tryaheNa devA agre vyajayanta / |p13 tad yad etad bArtraghnam antata AjyaM kriyate, vijityA eva bhrAt.rvyasyaiva vadhAya / |p14 vijayate, hanti dviSantaM bhrAt.rvyaM, ya evaM veda / |p15 saptada/Sa stomo bhavati / |p16 prajApatir vai saptada/SaH / |p17 prajApatAv evaitat pratitiSThanto yanti // |c40 |p1 "uccA te jAtam andhase" ti mAdhyandinasya pavamAnasyAndhasvatIr gAyatryo bhavanty -- annaM vA andho -- 'nnAdyasyaivAvaruddhyai / |p2 "divi sad bhUmy A dada" iti dyAvAp.rthivIyA bhavanti / |p3 apratiSThitam iva vA etad ahar yad vairUpam / |p4 tad yad etA dyAvAp.rthivIyA bhavanty ahar evaitAbhiH pratiSThApayanti / |p5 "sa na indrAya yajyave varuNAya marudbhya" iti marutvatIr bhavanti / |p6 marutvad vai madhyandinasya rUpam / |p7 madhyandinasyaiva tad rUpAn na yanti / |p8 "enA vi/SvAny arya A" iti vi/SvavatIr bhavanti / |p9 vai/SvadevaM hy etad ahaH / |p10 tAsu gAyatram uktabrAhmaNam / |p11 atha vaiSTambham / |p12 UrdhvA vai devA svargaM lokam udakrAman / |p13 te di/So nApa/Syan / |p14 te 'kAmayanta di/SaH pa/Syemeti / |p15 ta ete sAmanI apa/Syan / |p16 tAbhyAm astuvata / |p17 tato di/So 'pa/Syan / |p18 tAsv Akramanta / |p19 tAs sam ivAplIyanta / |p20 tA etAbhyAM nidhanAbhyAM yathA carma ku/SIbhyAm anvasyed evam evAbhyAm anvAsyan / |p21 tA adhriyanta / |p22 tad yad ete sAmanI bhavato di/SAm eva dh.rtyai svargasya ca lokasyojjityai / |p23 di/So vA etad ahar, di/Sa ete sAmanI / |p24 tad yad ete sAmanI etasminn ahani kriyete, di/Sa evaitat pratyakSam Arabhante / |p25 "abhi somAsa Ayava" ity abhIti bhavati rathantarasya rUpam / |p26 rAthantaram etad ahaH // |c41 |p1 yad yad vai devA yaj~Ne 'kurvata, tat tad v evAsurA anvakurvata / |p2 te devA abruvan -- yad yad vAva vayaM yaj~Ne kurmahe, tat tan no 'surA anukurvate / |p3 etemaM trayaM vedaM gAthayA saMs.rjAmeti / |p4 te trayaM vedaM gAthayA saMyuktaM nyAsyan / |p5 tam asurA abruvan -- na vA ayam abhUd yaM gAthayA samasrAkSuH / |p6 etemaM jahAmeti / |p7 tam ajahuH / |p8 tasmAd dhInAd devA etaM gAthAyai rasaM prAv.rhanta / |p9 sa eSa pragAtho 'bhavat / |p10 tad yad gAthAyai rasaM prAv.rhanta, tat pragAthasya pragAthatvam / |p11 sa haiSa rasa eva prav.rDhaH / |p12 rasena hAsya stutaM bhavati ya evaM vidvAn pragAthena stute / |p13 atha ha vA agra .rk ca gAthA ca sad.r/SyAv evAsatur, tAnyAnyAm ati / |p14 te Ajim aitAm / |p15 saitaM .rg gAthAyai rasaM prAv.rhata / |p16 sa eSa pragAtho 'bhavat / |p17 tad yad gAthAyai rasaM prAv.rhata, tad v eva pragAthasya pragAthatvam / |p18 sa haiSa rasa eva prav.rDhaH / |p19 rasena hAsya stutaM bhavati ya evaM vidvAn pragAthena stute // |c42 |p1 tasminn u ha devA virAjam annAdyaM dad.r/Sur mithunaM prajananam / |p2 tad yac catuSpadA prathamA bhavati tripade uttare dve, tAni da/Sa padAni saMpadyante / |p3 da/SAkSarA virAD, annaM virAT / |p4 etAM ha tad dad.r/SuH / |p5 atha yad b.rhatIti pUrvAm AcakSate pragAtha ity uttare tad u mithunaM prajananam / |p6 tasminn u haiva vasiSTho virAjam annAdyaM dadar/SAcaturaM mithunaM prajananam / |p7 tad yac catuSpadA prathamA bhavati dvipada uttarAs tisras tAni da/Sa padAni saMpadyante / |p8 da/SAkSarA virAD, annaM virAT / |p9 etAM ha tad dadar/Sa / |p10 eketi tad ekA, dve iti tat tisras, tisra iti tat SaT, catasra iti tad da/Sa / |p11 so eva virAT / |p12 eka ity eketi, dvAv iti dve iti, traya iti tisra iti, catvAra iti catasra ity, etad vA AcaturaM mithunaM prajananam / |p13 pra mithunena jAyate ya evaM veda // |c43 |p1 tAsu paurumudgam / |p2 iLAvAn pavamAnaH paurumudgena kriyate / |p3 purumudga A.NgirasaH pa/SukAmas tapo 'tapyata / |p4 sa etat sAmApa/Syat / |p5 tenAstuta / |p6 sa etAm iLAm upait / |p7 pa/Savo vA iLA / |p8 tato vai sa pa/SUn avArundha / |p9 tad etat pa/SavyaM sAma / |p10 aba pa/SUn rundhe bahupa/Sur bhavati ya evaM veda / |p11 yad u purumudga A.Ngiraso 'pa/Syat tasmAt paurumudgam ity AkhyAyate / |p12 devA/S ca vA asurA/S cAdhi samudram aspardhanta / |p13 te devA akAmayanta pUrva evAsurAn samudre majjayemeti / |p14 ta etat sAmApa/Syan / |p15 tenAstuvata / |p16 tenAsurAn pUrve 'majjayan / |p17 tad yat pUrve 'majjayaMs tad v eva paurumudgasya paurumudgatvam / |p18 pUrva eva dviSantaM bhrAt.rvyaM majjayati ya evaM veda / |p19 teSAm u yo ya evodamajjat tasyaitenaiva sAmnA prAghnan / |p20 tad u bhrAt.rvyahA / |p21 kasmAd etat sAmAhU rakSoheti / |p22 rakSAMsIva vA etat tAn aghnan / |p23 hanti dviSantaM bhrAt.rvyam, ava rakSaH pApmAnaM hate ya evaM veda // |c44 |p1 atha gautamam / |p2 ubhau varNau sam.rddhyai bArhataM prastAvena rAthantaram Urdham / |p3 gotamo vai rAhUgaNo 'kAmayata sAtasani syAm iti / |p4 sa etat sAmApa/Syat / |p5 tenAstuta / |p6 tato vai sa sAtasanir abhavat / |p7 sAtasanayo 'sAmeti satram Asate / |p8 sAtasanaya eva bhavanti / |p9 tad ye ca ha vai gotamAd .rSayaH parA~Nco ye cArvA~Ncas te gotamam evarSim ubhaya upAsate / |p10 etaM hi sa mahimAnam apa/Syat / |p11 ye ca hAsmAt parA~NcaH pitaro bhavanti, ye cArvA~Ncas ta enam ubhaya upAsate ya evaM veda / |p12 yad u gotamo rAhUgaNo 'pa/Syat tasmAd gautamam ity AkhyAyate // |c45 |p1 athAntarikSam / |p2 devAn vA antarikSaM paretAn asurA avidhyan / |p3 te 'kAmayantAntarikSAd evAntarikSeNa vijitya svargaM lokam Arohemeti / |p4 ta etat sAmApa/Syan / |p5 tenAstuvata / |p6 tato vai te 'ntarikSAd evAntarikSeNa vijitya svargaM lokam Arohan / |p7 tad evAntarikSasyAntarikSatvam / |p8 tad etad vijiti svargyaM sAma / |p9 vijayate gacchati svargaM ya evaM veda / |p10 antarikSaM vA etad ahaH / |p11 leleva vA antarikSam / |p12 tad yan madhyenidhanaM bhavati pratiSThityA eva / |p13 tasyobhayataH padaM pariSTobhaty antarikSasya rUpam / |p14 ubhayata iva hIdam antarikSaM pariSTubdham AbhyAM lokAbhyAm / |p15 tasmAd u haitat sAmaitasmAd ahno nAntarityam / |p16 antarikSaM vA etad ahar, antarikSam etat sAma / |p17 ahar evaitena rohati tuSTuvAnaH / |p18 yad u devA etena sAmnAntarikSAd evAntarikSeNa vijitya svargaM lokam ArohaMs tasmAd antarikSam ity AkhyAyate // |c46 |p1 atha kANvam / |p2 kaNvo vai nArSado jyog apratiSThita/S caran so 'kAmayata -- pratitiSTheyam iti / |p3 sa etat sAmApa/Syat / |p4 tasya nidhanaM nApa/Syat / |p5 sa v.rSadaM/Sasya kSvata upA/S.rNot / |p6 tad apa/Syat / |p7 tenAstuta / |p8 tato vai sa pratyatiSThat / |p9 tad etat pratiSThAsAma / |p10 pratitiSThati ya evaM veda / |p11 yad u kaNvo nArSado 'pa/Syat tasmAt kANvam ity AkhyAyate / |p12 "tisro vAca Irayati pra vahnir" iti triSTubho 'ntyA bhavanti t.rtIyasyAhno rUpam / |p13 tenai(va) trINy ahAni kalpante / |p14 ".rtasya dhItiM brahmaNo manISAm / |p15 gAvo yanti gopatiM p.rcchamAnAs somaM yanti matayo vAva/SAnAH //" |p16 iti gomatIH pa/SumatIr bhavanti, pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p17 pa/Savo hy etad ahaH // |c47 |p1 tAsu saMkro/SaH / |p2 saMkro/Sena vai devAs saMkro/SamAnA svargaM lokam Ayan / |p3 yat saMkro/SamAnA svargaM lokam AyaMs tat saMkro/Sasya saMkro/Satvam / |p4 tad etat svargyaM sAma / |p5 saMkro/SamAna evaitena svargaM lokam eti ya evaM veda / |p6 tad v evAcakSate '.NgirasAM saMkro/Sa iti / |p7 a.Ngiraso vA akAmayanta -- saMvidAnA eva saMkro/SamAnA svargaM lokam iyAmeti / |p8 ta etat sAmApa/Syan / |p9 tenAstuvata / |p10 tato vai te saMvidAnA eva saMkro/SamAnA svargaM lokam Ayan / |p11 yat saMkro/SamAnA svargaM lokam AyaMs tad v eva saMkro/Sasya saMko/Satvam / |p12 tad etat svargyaM sAma / |p13 saMvidAna evaitena saMkro/SamAna svargaM lokam eti ya evaM veda / |p14 tac chrIr vai svargo lokaH / |p15 a/Snute /SriyaM, gacchati svargaM lokaM, ya evaM veda / |p16 yad v a.Ngiraso 'pa/SyaMs tasmAd a.NgirasAM saMkro/Sa ity AkhyAyate / |p17 hUti/S ca ha khalu vA ete sAmanI prati/Sruti/S ca -- "he ye ho vA hA ho" ity evAnenA.Ngiraso 'hvayan / |p18 "hA vA o vA" ity etena pratya/S.rNvan / |p19 te ha vA ete sAmanI hUti/S caiva prati/Sruti/S ca, svargye, svargasya lokasya samaSTyai // |c48 |p1 "yad dyAva indra te /SataM /SataM bhUmIr uta syuH / |p2 na tvA vajrin sahasraM sUryA anu" |p3 iti yad vai /Satavat sahasravat taj jagatyai rUpam / |p4 jAgatam etad ahaH / |p5 "na jAtam aSTa rodasI" itIme ha vAva rodasI / |p6 ete evaitad abhivadati / |p7 "A paprAtha mahinA v.rSNyA v.rSan vi/S.vA /SaviSTha /Savase"ti vi/SvavatIr bhavanti / |p8 vai/SvadevaM hy etad ahaH / |p9 "asmaM ava maghavan gomati vraje vajri~N citrAbhir Utibhir" iti gomatIH pa/SumatIr bhavanti pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p10 pa/Savo hy etad ahaH / |p11 tAsu vairUpam / |p12 saMvatsaro vai virUpo, virUpA .rtavo, virUpA ardhamAsAH / |p13 tad yat pa~NcanidhanaM pa~Nca hy .rtavo, yad dvAda/SanidhanaM dvAda/Sa hi mAsA, yad digvad AkramaNAvat tena, yad vi/Svavad vai/SvadevaM hy etad ahaH / |p14 prajananaM vA etadvairUpam / |p15 tad yat t.rtIye 'han kriyate caturthasyAhnaH prajAtyai / |p16 yad devA abhavaMs tad asurA abhavan / |p17 te devA a/SvA abhavaMs, tad asurA nAnvavAyan / |p18 tato vai devA abhavan, parAsurAH / |p19 bhavaty AtmanA parAsya dviSan bhrAt.rvyo bhavati ya evaM veda // |c49 |p1 tad yad a/Svavad bhavati bhrAt.rvyasyaivApanuttyai / |p2 adhyardheLA t.rtIyasyAhno 'dhyardheLA pa~Ncamasya / |p3 sa yathA maNDUka iTkuryAd evam atreTkuryAt / |p4 tenaiva pa~Ncamam ahar ayAtayAma kriyate / |p5 sarvA vai vAk t.rtIye 'hann Apyate / |p6 tad yad ete v.rkaNAvA bhavanty ubhayyA eva vAc upAptyai, yA ca grAmyA yA cAraNyA / |c50 |p1 tAsu vaiSTambham / |p2 vaiSTambhena vai devA asurAn ebhyo lokebhyo niSTabhya sva Ayatane satram Asata / |p3 vaiSTambhenaiva dviSantaM bhrAt.rvyam ebhyo lokebhyo niSTabhya sva Ayatane satram Aste ya evaM veda / |p4 naiSTambhaM ha vai nAmaitat / |p5 tad vaiSTambham ity AkhyAyate / |p6 udaraM vA etad ahaH / |p7 annam etad yad vaiSTambham / |p8 tad yad atra vaiSTambhaM kriyate madhyata evaitad Atmano 'nnAdyaM dadhate / |p9 tasmAd u hedaM puruSo 'nnena viSTabdha iva / |p10 "taraNir it siSAsatI"ti praj~NAtA stotriyA bhavanti / |p11 tAsu rauravaM trirUpaM tripariSTobhaM t.rtIyasyAhno rUpam / |p12 agnir vai rurU, rudro 'gniH / |p13 yasmAt pa/Savo 'pakrAmanty agnir eva tasmAt pa/SUn apakramayati / |p14 atha yaM pa/Sava upanamanty agnir eva tasmai pa/SUn upanamayati / |p15 AgneyAs satriNa svaivaibhyo devatA pa/SUn avarunddhe / |p16 tad aiLam acchAvAkasAma bhavati / |p17 pa/Savo vA iLA / |p18 pa/SuSv evaitat pratitiSThanti // |c51 |p1 "tisro vAca ud Irata" ity Arbhavasya pavamAnasya gAyatryo bhavanti t.rtIyasyAhno rUpam / |p2 tenaiva trINy ahAni kalpante / |p3 "gAvo mimanti dhenavaH / |p4 harir eti kanikradat //" |p5 iti gomatIH pa/SumatIr bhavanti pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p6 pa/Savo hy etad ahaH / |p7 "abhi brahmIr anUSate"ty abhIti bhavati rathantarasya rUpam / |p8 rAthantaram etad ahaH / |p9 "rAye samudrAM/S catura" iti caturthasyaivAhnaH prajAtyai / |p10 "asmabhyaM soma vi/Svata" iti vi/SvavatIr bhavanti / |p11 vai/SvadevaM hy etad ahaH / |p12 "A pavasva sahasriNa" iti yad vai /Satavat sahasravat taj jagatyai rUpam / |p13 jAgatam etad ahaH / |p14 tAsu gAyatram uktabrAhmaNam / |p15 atha pASThauham / |p16 pASThauhIr A.Ngirasa svargakAmas tapo 'tapyata / |p17 sa etat sAmApa/Syat / |p18 tenAstuta / |p19 tato vai sa svargaM lokam A/Snuta / |p20 tad etat svargyaM sAma / |p21 a/Snute svargaM lokaM ya evaM veda / |p22 yad u pASThauhIr A.Ngiraso 'pa/Syat tasmAt pASThauham ity AkhyAyate / |p23 hUti/S. ca ha khalu vA ete sAmanI prati/Sruti/S ca -- "ho ye ho vA hA ho" ity evaitenA.Ngiraso 'hvayan / |p24 "hA o vA o vA" ity anena pratya/S.rNvan / |p25 te ha vA ete sAmanI hUti/S caiva prati/Sruti/S ca, svargye, svargasya lokasya samaSTyai / |p26 "A sotA pari Si~Ncate"ti parivatIr bhavanty antasya rUpam / |p27 anto hy etad ahaH // |c52 |p1 tAsu vAcassAma / |p2 niSkaryA devAs satram Asate / |p3 te svargaM lokaM na prajAnann etat t.rtIyam ahaH / |p4 te 'kAmayanta pra svargaM lokaM jAnIyAmedaM t.rtIyam ahar iti / |p5 tAn vAksAma gAyamAnopAplavata / |p6 tad apa/Syan / |p7 tenAstuvata / |p8 tenArdhnuvan / |p9 tena svargaM lokaM prajAnann etat t.rtIyam ahaH / |p10 tad etad .rddhi svargyaM sAma / |p11 .rdhnoti, gacchati svargaM lokaM ya evaM veda / |p12 yad dha vai /SivaM /SAntaM vAcas tat sAma / |p13 sAman vadatIti vA AhuH / |p14 sAdhu vadantaM tad yad etat sAma bhavati /Sivenaivaitad vAca/S /SAntena tryahaM /Samayanti / |p15 yad u vAksAma gAyamAnopAplavata tasmAd vAcassAmety AkhyAyate / |p16 "sakhAya A ni SIdata punAnAya pra gAyate"ti pravatIH parivatIr bhavanti / |p17 tad yat pravatIr bhavanti caturthasyaivAhnaH prajAtyai / |p18 atha yat parivatIr antasya rUpam -- anto hy etad ahar -- yo 'ntas so 'nto 'sad iti / |p19 pari parIti vA antaM paryanti // |c53 |p1 tAsu /Sauktam / |p2 a.Ngiraso vai tapas tepAnA a/Socan / |p3 te 'kAmayantApa /SucaM hanImahIti / |p4 ta etat sAmApa/Syan / |p5 tenAstuvata / |p6 tena /Sucam apAghnata / |p7 tad yac chucam apAghnata tac chauktasya /Sauktatvam / |p8 apa /SubhaM hate ya evaM veda / |p9 /Suktir AMgirasa svargakAmas tapo 'tapyata / |p10 sa etat sAmApa/Syat / |p11 tenAstuta / |p12 tato vai sa svargaM lokam A/Snuta / |p13 tad etat svargyaM sAma / |p14 a/Snute svagaM lokaM ya evaM veda / |p15 yad u /Suktir A.Ngiraso 'pa/Syat tasmAc chauktam ity AkhyAyate / |p16 "sutAso madhumattamAs somA indrAya mandina" iti madvatIr bhavanti / |p17 raso vai madaH / |p18 dhItam ivaitad yat t.rtIyasavanam / |p19 tad yad etA madvatIr bhavanti rasam evAsminn etad dadhaty aivainad etena pyAyayanti / |p20 "pavitravanto akSaran devAn gacchantu vo madA" ity abhipUrvam evAsmiMs tad rasaM madaM dadhati / |p21 "indur indrAya pavata iti devAso abruvan / |p22 vAcas patir makhasyate vi/Svasye/SAna ojasA //" |p23 iti vi/SvavatIr bhavanti / |p24 vai/SvadevaM hy etad ahaH / |p25 "sahasradhAraH pavate samudro vAcamI.Nkhaya" iti yad vai /Satavat sahasravat taj jagatyai rUpam / |p26 jAgatam etad ahaH // |c54 |p1 tAsu gaurivItam uktabrAhmaNam / |p2 atha tvASTrIsAma vIrajananaM sAma / |p3 asya vIro jAyate ya evaM veda atho caturthasyaivAhnaH prajAtyai / |p4 prajananaM hy etad yat tvASTrIsAma / |p5 tan madhyenidhanaM bhavati pratiSThAyai / |p6 samudraM vA etenArambhaNaM praplavante ya Arma.vaM pavamAnam upayanti / |p7 yad yan madhyenidhanaM bhavati pratiSThityA eva / |p8 tad u niSiddham iva bhavaty antasya rUpam / |p9 anto vai svargo lokAnAm / |p10 svargAyaital lokAyAhriyate yat t.rtIyam ahaH / |p11 tad yad etan niSiddham iva bhavati svargasyaiva lokasyAnatipAdAya / |p12 "pavitraM te vitataM brahmaNas pata" iti pavitravatIr bhavanti / |p13 pavitram iva vA idaM vitataM yad antarikSam / |p14 antarikSabhAjanam etad ahaH / |p15 "prabhur gAtrANi pary eSi vi/Svata" iti vi/SvavatIr bhavanti / |p16 vai/SvadevaM hy etad ahaH / |p17 "ataptatanUr na tad Amo a/Snute /S.rtAsa id vahantas saM tad A/Sate"ti samaSTyai / |p18 "tapoS.pavitraM vitataM divas pade /Socanto asya tantavo vy asthiran / |p19 avanty asya pavitAram A/Savo divaH p.rSTham adhi tiSThanti tejasA //" |p20 iti svargasyaiva lokasya samaSTyai / |p21 "arUrucad uSasaH p.r/Snir agriya ukSA mimAti bhuvaneSu vAjayuH / |p22 mAyAvino mamire asya mAyayA n.rcakSasaH pitaro garbham A dadhuH //" |p23 iti punar evaitat t.rtIye 'hani garbham Adadhati caturthasyaivAhnaH prajAtyai // |c55 |p1 tAsv ariSTaM yaj~NasyaivAriSTyai / |p2 yad dha vai kiM ca yaj~Nasya duSTutaM du/S/SastaM vidhuraM tasya ha vA etad ariSTyai / |p3 ariSTo ha vA etena yaj~NaH / |p4 devA vA etaM dvAda/SarAtram atanvata / |p5 teSAM yad yad ariSyat tad ariSTenAriSTam akurvata / |p6 tad ariSTasyAriSTatvam / |p7 ariSTena dvAda/SarAtreNa pApmAnaM tarati /Sriyam a/Snute ya evaM veda / |p8 tan trILaM bhavati -- pa/Savo vA iLA / |p9 pa/Sava etad ahar -- abhipUrvANAm eva pa/SUnAm avaruddhyai / |p10 bheSajaM ha khalu vai tisra iLAH / |p11 etad dha vai /SivaM /SAntaM vAco yat tisra iLAH / |p12 tad yat trILaM t.rtIye 'hani bhavati tenaiva trINy ahAni /Samayanti / |p13 atha yaj~NAyaj~NIyam uktabrAhmaNam / |p14 "pra maMhiSThAya gAyate"ti pramaMhiSThIyam uktabrAhmaNam / |p15 "taM te madaM g.rNImasI"ti madvatIr bhavanti / |p16 abhipUrvam evaitat t.rtIyasavane rasaM madaM dadhati / |p17 tAsu hArivarNam uktabrAhmaNam / |p18 tac caturakSaraNidhanaM bhavati -- catuSpadA vai pa/SavaH / |p19 pa/Sava uSNig -- abhipUrvANAm eva pa/SUnAm avaruddhyai // |c56 |p1 "/SrudhI havaM tira/ScyA" iti taira/Scam / |p2 UrdhvAn vA anye lokAn devA/S carSaya/S cAjayan / |p3 atha tira/Scir A.Ngiraso 'kAmayata -- tira/Sco 'haM lokA~N jayeyaM, yenemA Apa syandante, yenAyaM vAyuH pavate, yenAsAb Aditya eti, yena candramA yena nakSatrANIti / |p4 sa etat sAmApa/Syat / |p5 tenAstuta / |p6 tena tira/Sco lokAn ajayad, yenemA Apa syandante, yenAyaM vAyuH pavate, yenAsAv Aditya eti, yena candramA yena nakSatrANi / |p7 UrdhAn ha vA anyaiH karmabhir lokA~N jayanti / |p8 athaitena tira/Sca ubhayAn lokAn sadhrIcaH / |p9 jayati tira/Sca/S. cordhvAM/S ca ya evaM veda / |p10 tira/Scir hAMgirasa/S cakame -- 'va vIrAM/S ca pa/SUM/S ca rundhIyeti / |p11 sa etat sAmApa/Syat / |p12 tenAstuta / |p13 "/SrudhI havaM tira/ScyA indra yas tvA saparyati / |p14 suvIryasya gomato rAyas pUrdhi mahaM asi //" |p15 ity eva vIrAM/S ca pa/SUM/S cAvarunddhe / |p16 tad u vIrANAM ca pa/SUnAM cAvaruddhiH / |p17 ava vIrAM/S ca pa/SUM/S ca runddhe ya evaM veda / |p18 yad u tira/Scir AMgiraso 'pa/Syat tasmAt taira/Scam ity AkhyAyate / |p19 devAn vai svargaM lokaM yato rakSAMsy anvasacanta / |p20 te 'kAmayantApa rakSAMsi hanImahIti / |p21 ta etat sAmApa/Syan / |p22 tad devapurAm eva k.rtvA tiryak paryauhan / |p23 tena rakSAMsy apAghnata / |p24 tad u rakSasAm apahatiH / |p25 apa rakSaH pApmAnaM hate ya evaM veda / |p26 tad aiLam acchAvAkasAma bhavati / |p27 pa/Savo vA iLA pa/SuSv evaitat pratitiSThanti // |c57 |p1 yadApyate yaj~Na, Apyante chandAMsy, Apyante devatA, Apyante ime lokA atha kena caturtham ahas tAyata ity AhuH / |p2 vAcaiveti brUyAt / |p3 vAg eva tata ucchiSyate 'kSaram eva tryakSaraM pari/SiSyate / |p4 tad evottaraM tryaham anuvidadhAti / |p5 yad AhApyate yaj~Na iti -- prAtassavanabhAjanaM prathamam ahar, mAdhyandinabhAjanaM dvitIyaM, t.rtIyasavanabhAjanaM t.rtIyaM -- tena yaj~Na Apyate / |p6 yad AhApyante chandAMsIti -- gAyatraM prAtassavanaM, traiSTubhaM mAdhyandinaM savanaM, jAgataM t.rtIyasavanaM -- tena chandAMsy Apyante / |p7 yad AhApyante devatA iti -- vasUnAM prAtassavanaM, rudrANAM mAdhyandinaM savanam, AdityAnAM t.rtIyasavanaM -- tena devatA Apyante / |p8 yad AhApyante ime lokA iti -- idaM prAtassavanam, idaM mAdhyandinaM savanam, adas t.rtIyasavanaM -- teneme lokA Apyante / |p9 akSaram eva tryakSaraM pari/SiSyate / |p10 tad evottaraM tyaham anuvidadhAti / |p11 yo vai caturthe 'hanIndraM vedendriyAvAn bhavati / |p12 vAg vAva caturthe 'hanIndraH / |p13 indriyAvAn bhavati ya evaM veda // |c58 |p1 etA bhavanti "pra ta A/SvinIH pavamAna dhenava" iti pravatIH prAyaNIye 'han / |p2 praNinISeNyaM vA etad ahaH / |p3 preti gAyatryai rUpam / |p4 gAyatryA evaitad rUpeNa prayanti / |p5 "divyA as.rgran payasA dharImaNI"ti virAjAm evaitad rUpam upagacchanti / |p6 vairAjaM hy etad ahaH / |p7 "prAntarikSAt sthAvarIs te as.rkSate"ty antarikSavatIr bhavanti / |p8 antarikSabhAjanaM vai t.rtIyam ahaH / |p9 t.rtIyAd ahna etat prajAtam / |p10 "ye tvA m.rjanty .rSiSANa vedhasa" iti m.rjantIva vai jAtam / |p11 jAyata u etenAhnA / |p12 "ubhayataH pavamAnasya ra/Smaya" ity ubhAbhyAM ha vA etat tryahAbhyAM prajanayanti / |p13 praiva pUrvasmAj janayanti, tanvata uttarasmAt / |p14 "dhruvasya sataH paryanti ketava" iti ahar vai dhruvaM chandAMsi ketavaH / |p15 sa yathA /SrAntAn anaDuha UrdhvAMs tAn dvipariNAyaM dhuri yu~Njyur evam evaitad dvipariNAyaM chandAMsi yu~Njanty ApteSv ahassu / |p16 "yadi pavitre adhi m.rjyate harir" iti m.rjantIva vai jAtam / |p17 jAyata u etenAhnA / |p18 "sattA ni yonau kala/SeSu sIdatI"ti somam evaitat pratyakSam anuvadanti / |p19 "vi/SvA dhAmAni vi/SvacakSa .rbhvasaH prabhoS Te sataH paryanti ketava" ity agnir ha vA imAn lokAn anu prabhuH / |p20 tam evaitat prAtassavanAt prajanayanti / |p21 taM prajAtaM mAdhyandine savane manthanti / |p22 "vyAna/SI pavase soma dharmaNA patir vi/Svasya bhuvanasya rAjasI"ti sa hy asya vi/Svasya bhuvanasya rAjati // |c59 |p1 tA etA bhavanti jagatyo gAyatravarNA ahno rUpeNa sam.rddhAH / |p2 yatra vA ahArUpeNa sam.rddhayanti saM tatra .rdhyate / |p3 sam asmA .rdhyate ya evaM veda / |p4 etasya ha vai sandher arpaNaM na dad.r/Se / |p5 jagadantaHpUrvas triyaho bhavati / |p6 jagatyaitad ahaH pratipadyante / |p7 samAd evaitat samam upayanti / |p8 yo vai stoma caturyujaM veda vahanty enaM catasras saMyuktAH / |p9 jagadantaHpUrvas triyaho bhavati / |p10 jagatyaitad ahaH pratipadyante / |p11 sa yathA praSTiM praSTiyugAya niyujyAd evam evaitat pUrvasmiMs triyaha uttaraM tryaham anuniyunakti / |p12 vahanty enaM catasras saMyuktA ya evaM veda / |p13 yo ha khalu vai vyUDhacchandAs sa samUDhacchandA, yas samUDhacchandAs sa vyUDhacchandAH / |p14 jagadantaHpUrvas triyaho bhavati / |p15 jagatyaitad ahaH pratipadyante / |p16 samAd evaitat samam upayanti / |p17 triSTubanto dvitIyas tryaho bhavati / |p18 triSTubhA t.rtIyaM triyahaM pratipadyante / |p19 samAd evaitat samaM saMkrAmanti yatrAntas t.rtIyas triyaho bhavati / |p20 gAyatryA da/Samam ahaH pratipadyante / |p21 samAd evaitat samaM saMkrAmanto yanti / |p22 eSa ha vAva samUDhacchandAH / |p23 "pavamAno ajIjanad" iti janadvAn anurUpo bhavati / |p24 SoDa/Sinam evaitat prAtassavanAt prajanayanti / |p25 taM prajAtaM t.rtIyasavana Arabhante / |p26 tad Ahur ahna eva rUpaM stotriyeNArabhante 'nurUpeNa sAmna iti stotriyAnurUpau bhavataH / |p27 prANo vai stotriyo, 'pAno 'nurUpaH / |p28 prANApAnAbhyAm evaitat sam.rdhya prayanti // |c60 |p1 "diva/S citraM na tanyatuM jyotir vai/SvAnaraM b.rhad" iti b.rhato rUpam upagacchanti / |p2 bArhataM hy etad ahaH / |p3 "pavamAnasya te rasaH, pavamAna rasas tave"ti samAnam anutudati vairAjarUpam / |p4 anutunnaM hi vairAjasya rUpam / |p5 "pra yad gAvo na bhUrNaya" iti prAyaNIyarUpam evaitad upagacchanti / |p6 prAyaNIyaM hy etad ahaH / |p7 "tveSA ayAso akramur ghnantaH k.rSNAm apa tvacam" it pApmA vai k.rSNA tvak / |p8 tAm evaitenApaghnate / |p9 "suvitasya vanAmahe ati setuM durAyyam" iti pUrvo ha vai triyahas setur durAyyas tam evaitenAtirtaranti / |p10 "/S.rNve v.rSTer iva svanaH pavamAnasya /SuSmiNaH / |p11 caranti vidyuto divi //" |p12 iti b.rhato rUpam upagacchanti / |p13 bArhatam hy etad ahaH / ! |p14 "A pavasva mahIm iSaM gomad indo hiraNyavat / |p15 a/Svavat soma vIravat //" |p16 iti gomatIH pa/SumatIr bhavanti pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p17 "pavasva vi/SvacarSaNa A mahI rodasI p.rNA / |p18 uSAs sUryo na ra/SmibhiH //" |p19 iti sUryavatIr bhavanti / |p20 sauryaM hy etad ahar ekaviM/SaM pratiSThA vairAjam / |p21 "pari na/S /SarmayantyA dhArayA soma vi/SvataH / |p22 sarA raseva viSTapam //" |p23 iti parivatIr bhavanty antasya rUpam / |p24 anto hy etad ahaH / |p25 "A/Sur arSa b.rhanmate pari priyeNa dhAmnA / |p26 yatra devA iti bruvan // |p27 pariSk.rNvann aniSk.rtam |p28 ayaM sa yo divas pari" |p29 iti pariparIti bhavaty antasya rUpam / |p30 anto vA anuSTup chandasAm / |p31 AnuSTubham etad ahaH // |c61 |p1 SaD.rcaM bhavati -- SaD vA .rtava -- .rtUnAm evAptyai / |p2 tad Ahur yat SaD.rcaM SaSThasyAhno rUpam, atha kasmAc caturthe 'han kriyate iti / |p3 sa brUyAt SaD vA .rtavas saM vatsaras, saMvatsaraH prajApatir yaj~NaH / |p4 saMvatsaram evaitena prajApatiM yaj~Nam AptvA savanamukhe punar Arabhante / |p5 Apyata iva hy etad yaj~No yad eSa pUrvas tryaha Apyata iti / |p6 uttaraM SaD.rcaM bhavati / |p7 abhipUrvam evaitena yaj~Nam Arabhante / |p8 "hinvanti sUram usraya" it hinvantIva vai jAtam / |p9 jAyata u etenAhnA / |p10 svasAro jAmayas patim itImA ha vAva svasAraH / |p11 imA u eva jAmayaH / |p12 "mahAm induM mahIyuva" itImA ha vAva mahIyuvaH / |p13 tA evainam etad dhinvanti / |p14 "pavamAna rucAruce"ti rukmat sauryarUpam upagacchanti / |p15 sauryaM hy etad ahar ekaviM/SaM pratiSThA vairAjam / |p16 "A pavamAna suSTutiM v.rSTiM devebhyo duvaH / |p17 iSe pavasva saMyatam //" |p18 iti paryAso bhavati prajAnAM dh.rtyai pa/SUnAm upasthityai / |p19 ekaviM/Sa stomo bhavati / |p20 dvAda/Sa mAsAH, pa~Ncartavas, traya ime lokA, asAv Aditya ekaviM/SaH / |p21 tAs saMstutA dvAda/Sa jagatyo bhavanti / |p22 tA/S caturviM/Satir gAyatryaH / |p23 tA aSTAda/SAnuSTubhaH / |p24 AnuSTubham etad ahaH // |c62 |p1 "janasya gopA ajaniSTa jAg.rvir" ity Agneyam AjyaM bhavati janadvat / |p2 eSa ha vAva janasya gopAH / |p3 tam evaitat prAtassavanAt prajanayanti / |p4 taM prajAtaM mAdhyandine savane manthanti / |p5 "agnir" iti nir evainaM tad Aha / |p6 "sudakSas suvitAya navyasa" iti prANA vai dakSaH / |p7 prANAn evAsmiMs tad dadhati / |p8 "gh.rtapratIka" ity -- etad vA agneH priyaM dhAma yad gh.rtaM -- priyeNaivainaM tad dhAmnA samardhayanti / |p9 "b.rhatA divisp.r/Se"ti b.rhato rUpam upagacchanti / |p10 bArhataM hy etad ahaH / |p11 "dyumad vi bhAti bharatebhya/S /Sucir" itImA ha vai prajA bhAratIs -- tAbhya evaitac chucir vibhAti / |p12 atho yad evainena bharatA agra Ijire 'tho yad evaiSa devebhyo havyaM vahati tasmAd bhArataH / |p13 "tvAm agne AMgiraso guhA hitam" iti tvAm iti bhavati b.rhato rUpam / |p14 bArhatam etad ahaH / |p15 "anv avinda~N chi/SriyANaM vanevana" iti vanevana hy etaM /Si/SriyANam anvavindan / |p16 "sa jAyase mathyamAnas saho mahad" iti prAtassavanAd dha vA etam agre manthanti / |p17 taM prajAtaM mAdhyaMdine savane janayanti / |p18 "tvAm Ahus sahasas putram a.Ngira" iti sahasevaM hy etaM janayanti / |p19 yaj~Nasya ketum" ity eSa ha vAva yaj~Nasya ketuH / |p20 yatra ha vai kva ca sUyate tad eSa eva purastAt ketur ucchriyate // |c63 |p1 "prathamaH purohitam" iti pura eva vA enam etad dadhate / |p2 yad agnim Adadhate "'gniM naras triSadhasthe sam indhata" itImA ha vai prajA naraH / |p3 tA evainam etat samindhata / |p4 "indreNa devais sarathaM sa barhiSi sIdan ni hotA yajathAya sukratur" iti sarvadevatyaM bhavati / |p5 sarvadevatyaM hy etad ahar AnuSTubham / |p6 sarvadevatyo vA anuSTup / |p7 "ayaM vAM mitrAvaruNe"ti maitrAvaruNaM bhavati / |p8 punaHproktir ha vA eSA haviSaH / |p9 saM ha vA etad yaj~Nas tiSThate yad eSa pUrvas tryaha Apyate / |p10 "yan nu vo paro yaj~Na" iti ha vA etad devebhyaH prAhuH / |p11 tasmAd u haitad dvitIyaM yajamAna AjyaM kurvIta / |p12 "rAjAnAv anabhidruhA dhruve sadasy uttame / |p13 sahasrasthUNa AsAte //" |p14 iti sahasrarUpaM virAjAm upagacchanti / |p15 vairAjaM hy etad ahaH / |p16 "tA samrAjA gh.rtAsutI" iti samrADvatIr bhavanti / |p17 sAmrAjyam iva hy etarhy agacchan / |p18 "indro dadhIco asthabhir" ity aindraM bhavati // |c64 |p1 dadhya.N ha vA AtharvaNas tejasvI brahmavarcasy Asa / |p2 taM ha sma yAvanto 'surAH parApa/Syanti te ha sma tad eva vi/SIrSANa/S /Serate / |p3 sa u ha svargaM lokam uccakrAma / |p4 sa hendro 'surair abhibADha uvAca kva nu sa dadhya.N.N bhavAd iti / |p5 tasmai hocu svargaM vai bhagavas sa lokam udakrAmad iti / |p6 sa hovAca naivAsyeha kiM cit pari/SiSTam astIti / |p7 tasmai hocur AsId evedam a/Sva/SIrSaM yanA/SvibhyAM devavedaM prAbravIt tat tu na vidma yatrAbhavad iti / |p8 tad vA anvicchateti / |p9 tad dhAnvISuH / |p10 "icchann a/Svasya yac chiraH parateSv apa/Sritam / |p11 tad vidac charyaNAvati //" |p12 iti / |p13 /SaryaNAvad dha nAmaitat kurukSetrasya jaghanArdhe saraskam / |p14 tad etad anuvidyAjahuH / |p15 tad asmai prAyacchan / |p16 tad dha smAsurANAM prakA/Se dhArayati / |p17 taM ha sma yAvanto 'surAH parApa/Syanti te ha sma tad eva vi/SIrSANa/S /Serate // |c65 |p1 sa ha tair evAsthibhir nava navatIr jaghAnAsurANAm / |p2 tad etad bhrAt.rvyahA vijitiH / |p3 "indro dadhIco asthabhir v.rtrANy apratiSkutaH / |p4 jaghAna navatIr nava //" |p5 iti / |p6 vijayate hanti dviSantaM bhrAt.rvyaM ya evaM veda / |p7 "atrAha gor amanvata nAma tvaSTur apIcyam / |p8 itthA candramaso g.rhe //" |p9 iti gomatIH pa/SumatIr bhavanti pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p10 "iyaM vAm asya manmana" ity aindrAgnaM bhavati / |p11 "indrAgnI pUrvyastutiH / |p12 abhrAd v.rSTir ivAjani //" |p13 iti / |p14 ajanIti vA Ahur jAtam / |p15 jAyata u etenAhnA / |p16 "/S.rNutaM jaritur havam indrAgnI vanataM giraH / |p17 I/SAnA pipyataM dhiyaH // |p18 mA pApatvAya no narendrAgnI mAbhi/Sastaye / |p19 mA no rIradhataM nide //" |p20 iti pApmana evaiSopahatiH / |p21 ekaviM/Sa stomo bhavati / |p22 dvAda/Sa mAsAH, pa~Ncartavas, traya ime lokA, asAv Aditya ekaviM/SaH / |p23 etasya vA ete salokatAM gacchanty etam abhyArohanti // |c66 |p1 "pavasva dakSasAdhana" iti mAdhyandinasya pavamAnasya dakSavatIr gAyatryo bhavanti / |p2 ahar evaitAbhir dakSayanti, chandAMsi dakSayanti, devatA dakSayanti, SoDa/SinaM dakSayanti / |p3 "devebhyaH pItaye hare marudbhyo vAyave mada" iti marutvatIr bhavanti / |p4 marutvad vai madhyandinasya rUpam / |p5 madhyandinasyaiva tad rUpAn na yanti / |p6 "saM devai/S /Sobhate v.rSe"ti v.rSaNvatIr bhavanti b.rhato rUpam / |p7 bArhatam etad ahaH / |p8 "pavamAna dhiyA hito 'bhi yoniM kanikradad" iti yonimatIr bhavanti / |p9 yoner vai prajAH pa/SavaH prajAyante / |p10 janadvad etasya vairAjasyAhno rUpam / |p11 "dharmaNA vAyum A" ruheti vAyumatIr bhavanti -- vAyur vai /SAnti/S -- /SAntyA evAnirdAhAya / |p12 tAsu gAyatram uktabrAhmaNam / |p13 atha caturNidhanam AtharvaNaM caturthasyAhno rUpam / |p14 atharvANa upari /SyenaM svargaM lokam Ayan / |p15 te tatra na ptaryatiSThan / |p16 te 'kAmayanta prati svarge loke tiSThemeti / |p17 ta etat sAmApa/Syan / |p18 tenAstuvata / |p19 tato vai te svarge loke pratyatiSThan / |p20 tac caturnidhanaM bhavati pratiSThAyai catuSpadIva pratyatiSThAd iti vA AhuH / |p21 supratiSThitaM tad etat svargyaM pratiSThAsAma / |p22 gacchati svargaM lokaM, prati svarge loke tiSThati ya evaM veda / |p23 tad u bheSajam eva prAya/ScittiH / |p24 atharbhavam ivai bheSajaM kurvanti / |p25 bheSajam evaitena prAya/ScittiM kurvate / |p26 tad anutunnaM bhavati / |p27 anutunnAd vai prajAH pa/SavaH prajAyante / |p28 anutunnam evaitasya vairAjasyAhno rUpam / |p29 tena vai rUpasam.rddham / |p30 yad v atharvANo 'pa/SyaMs tasmAc caturNidhanam AtharvaNam ity AkhyAyate // |c67 |p1 atha nidhanakAmaM vairAjam / |p2 evam iva vai virAT naiva svAraM naiva nidhanavan naivaiLaM vainarksamam / |p3 tad vA.NnidhanaM bhavati / |p4 vAg vai virAD, virAja evArambhAya / |p5 virAjam evaitena pratyakSam Arabhante / |p6 tasya haitasya nidhana eva kAmAh / |p7 sa yaM kAmaM kAmayeta taM dhyAyed, etasya nidhanam upAvayan / |p8 sa haivAsmai kAmas sam.rdhyate / |p9 yad v asya nidhane kAmAs tasmAn nidhanakAmaM vairAjam ity AkhyAyate / |p10 devA vai svargakAmAs tapo 'tapyanta / |p11 ta etat sAmApa/Syan / |p12 tenAstuvata / |p13 tato vai te svargaM lokam A/Snuvata / |p14 tad etat svargyaM sAma / |p15 a/Snute svargaM lokaM ya evaM veda / |p16 tasyaitad eva nidhanaM yam etaM vairAjasya stotre 'gniM manthanti / |p17 "tavAhaM soma rAraNe"ti taveti bhavati b.rhato rUpam / |p18 bArhatam etad ahaH / |p19 "sakhya indo divedive / |p20 purUNi babhro ni caranti mAm ava paridhIMr ati taM ihi //" |p21 ity ati hy Ayan / |p22 "tavAhaM naktam uta soma te divA duhAno babhra UdhanI"tIme ha vAvodhanI / |p23 ete evaitad abhivadaty, ete evAsmai sarvAn kAmAn duhAte / |p24 "gh.rNA tapantam ati sUryaM para" iti sUryavatIr bhavanti / |p25 sauryaM hy etad ahar ekaviM/SaM pratiSThA vairAjam / |p26 "/SkunA iva pratime"ty ati hy apatan / |p27 tAsv ASTAdaMSTram uktaprAhmaNam / |p28 tad UrdhveLaM bhavati b.rhato rUpaM bArhate 'han / |p29 tena vai rUpaM sam.rddham // |c68 |p1 athAbhI/Savam abhyArambho yaj~Nasya pratyapasAro, 'bhy eva pa~Ncamam ahar Arabhate prati t.rtIyam apadhAvati / |p2 dvAda/SAhena vai devA UrdhvA svargaM lokam Ayan / |p3 sa eSAm asaMg.rhIto vIvAsraMsata / |p4 ta ete sAmanI apa/Syan / |p5 tAbhyAm enaM yathAbhI/SubhyAM rathaM saMg.rhyArohed evam evAbhyAm saMg.rhy svargaM lokam Arohan / |p6 te 'bruvan svargaM lokaM gatvA abhI/SU vAva na ime sAmanI yaj~NasyAbhUtAm iti / |p7 tad evAbhI/Savayor AbhI/Savatvam / |p8 te ete svargye sAmanI / |p9 a/Snute svargaM lokaM ya evaM veda / |p10 tasmAd u hite sAmanI ubhe kArye / |p11 yathA haikAbhI/SunA yAyAd evaM tad yad anyatarad, atha yathobhayAbhI/SunA yAyAd evaM tad yad ubhe / |p12 tasmAd ubhe eva kArye / |p13 atrAnyat syAn navame 'hann anyatarat / |p14 abhI/Sur vai /SyAvA/Svir akAmayata -- devA me somasya t.rpyeyur iti / |p15 sa ete sAmanI apa/Syat / |p16 tAbhyAm astuta / |p17 tato vai tasya devAs somasyAt.rpyan / |p18 tayor vA etayor asty apasiddham iva yathaiva tarpayed evam / |p19 e e iti vA apasedhantas saMtarpayanti / |p20 te ete t.rptissAmanI / |p21 t.rpyanty asya devAs somasya ya evaM veda / |p22 yad v abhI/Su/S /SyAvA/Svir apa/Syat, tasmAd Abhi/Save ity AkhyAyete // |c69 |p1 atha caturNidhanam AMgirasaM caturthasyAhno rupam / |p2 atho tenaiva catvAry ahAni kalpante / |p3 aMgirasaH pa/SukAmA svargakAmAs tapo 'tapyanta / |p4 ta etat sAmApa/Syan / |p5 tenAstuvata / |p6 ta etAm madhya iLAm upetya svary upariSTAd upAyan / |p7 pa/Savo vA iLA svargo loka svaH / |p8 pa/SuSu vAva te tad AsthAya svargaM lokam agacchan / |p9 tad etat pa/SavyaM svargyaM sAma / |p10 ava pa/SUn runddhe gacchati svargaM lokaM ya evaM veda / |p11 yad v AMgiraso 'pa/SyaMs tasmAc caturNidhanam AMgirasam ity AkhyAyate / |p12 athainA bhavanti -- "punAno akramId abhI"ty abhyatikrAntinIH / |p13 parA~Nco hy etad imAn lokAn abhyatikrAmanti / |p14 Adityalokam evAbhIme vai lokAH / |p15 eSa pUrvas tryahaH / |p16 Adityaloka eva caturtham ahaH / |p17 tam evaitad abhyatikrAmanti / |p18 "A yonis aruNo ruhad" iti yonimatIr bhavanti / |p19 yoner vai prajAH pa/SavaH prajAyante / |p20 janadvad etasya vairAjasyAhno rUpam / |p21 "gamad indro v.rSA suta" iti v.rSaNvatIr bhavanti b.rhato rUpam / |p22 bArhatam etad ahaH / |p23 "nU no rayiM mahAm indro 'syabhyaM soma vi/Svata" iti vi/SvavatIr bhavanti / |p24 vai/SvadevaM hy etad ahaH / |p25 "A pavasva sahasriNam" iti sahasrarUpaM virAjam upagacchanti / |p26 vairAjaM hy etad ahaH / |p27 tad Ahur yanti vA ete triSTubhaH pavamAnantAd ye gAyatrISv antyaM kurvantIti / |p28 v.rSaNvatIr bhavanti / |p29 v.rSaNvad vai triSTubho rUpam / |p30 tena triSTubhaH pavamAnAntAn na yanti / |p31 tAsu satrAsAhIyam uktabrAhmaNam / |p32 tad ukthasAma bhavati -- pa/Savo vA ukthAni -- pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p33 tad Ahur ukthasAma sat pavamAne kriyate kasmAt tad iti / |p34 prAtassavanabhAjanaM prathamam ahar, mAdhyandinabhAjanaM dvitIyaM, t.rtIyasavanabhAjanaM t.rtIyam / |p35 athaitad ukthabhAjanam / |p36 tad yad atra satrAsAhIyaM kriyate tenainad ukthebhyo ta cyAvayanti / |p37 tad enat svenAyatanena sam.rddhayanti / |p38 tenaibhyas sam.rddhena svAyAM janatAyAm ardhukaM bhavati / |p39 atho pa/Savo vA ukthAny, AtmA madhyandinaH / |p40 tad yat satrAsAhIyaM madhyandinam abhi pratyAharanty Atmann evaitat pa/SUn pratiSThApayanti // |c70 |p1 prajananaM vA etad yad vairAjam / |p2 tad yan mithunAbhyAM stobhAbhyAm Arabhate mithunasyaiva prajAtyai / |p3 trayaH pUrve stobhAd eva satyAt prajAH prajAyAntA iti, traya uttare prANo 'pAno vyAnaH / |p4 ta eva tenopadhIyante / |p5 triH padam Aha / |p6 mighunaM dve saMbhavataH / |p7 yan mithunAt prajAyate tat t.rtIyam / |p8 trir anunudati / |p9 anununnAd vai prajAH pa/SavaH prajAyante / |p10 pra prajayA pa/Subhir jAyate ya evaM veda / |p11 da/Sak.rtvo viSTabhnoty, asthAny eva tat prativapati / |p12 navottare stobhA nidhanaM da/SamaM -- da/SAkSarA virAD, annaM virAD -- virAja evAnnAdyasyAvaruddhyai / |p13 agniM manthanti / |p14 agnir vai virAT / |p15 virAjam eva tad annAdyaM prajanayanti / |p16 hiMk.rtyA prastutya manthanti / |p17 hiMk.rtAd dhi reto dhIyate / |p18 atho sAmna evaitan madhyato virAjam annAdyaM prajanayanti / |p19 udgAtur Urau manthanti, prastot.rpratihartArau dhAyanato, virAjo 'navacchedAya / |p20 dakSiNa Urau manthanti / |p21 tasmAd eSa puruSasyArdho vIryAvattaraH / |p22 /Sakale 'dhi manthanti /SAntyai / |p23 avakAsv adhi manthanty anatidAhAya / |p24 taM jAtam AgnIdhraM haranti / |p25 ato hy agnIn viharanti / |p26 tad u vA Ahur AhavanIyam eva hAryo yajamAno vA AhavanIyaH prajaiSA / |p27 yajamAnam eva tat prajayA samardhayanti // |c71 |p1 tad Ahur annAdyaM vA etasmAd dharanti yasmAd agniM harantIti / |p2 tam anumantrayeta-- |p3 "punar UrjA ni vartatva punar agna iSAyuSA / |p4 punar naH pAhy aMhasaH // |p5 saha rayyA nivartasvAgne pinvasva dhArayA / |p6 vi/SvapsnyA vi/Svatas pari //" |p7 iti punar evAnnAdyam Atman dhatte / |p8 yena prastauti tena nidhanam upayanti / |p9 tasmAd asAv Aditya A ca parA ca saMcarati / |p10 yata evAdyodagAt tata /Sva udetA / |p11 atha vAmadevyam / |p12 pa/Savo vAmadevyam / |p13 pa/Sumanta eva bhavanty enena tuSTuvAnAH / |p14 "vi/SvAH p.rtanA abhibhUtaraM naras sajUs tatakSur indraM jajanu/S ca rAjasa" iti janadvatIr bhavanti / |p15 janadvad etasya vairAjasyAhno rUpam // |c72 |p1 tAsu trai/Sokam / |p2 vyavaplInAtIva vai vairAjaM yaj~Nam / |p3 taM trai/Sokenottabhnuvanti varSIyaseva chandasA / |p4 ime vai lokAs saha santas tredhApyAyan / |p5 te '/Socan yathaikas tredhA vicchinna/S /Soced evam / |p6 te devA abruvann eteSAM trayANAM lokAnAM tisra/S cuco 'pahanAmeti / |p7 ta etat sAmApa/Syan / |p8 tenAstuvata / |p9 tenaiSAM trayANAM lokAnAM tisra/S /Suco 'pAghnan / |p10 tad yad eSAM trayANAM lokAnAM tisra/S /Soco 'pAghnaMs tat trai/Sokasya trai/Sokatvam / |p11 apa /SucaM hate ya evaM veda / |p12 tAH kIbe kitave puM/ScalyAM nyave/Sayan / |p13 tasmAd ete /SucA viddhA/S /Socanti / |p14 na hAsyaita AjAyante ya evaM veda / |p15 tasmAd u haiteSAM no 'pa brUvIta nec chuco 'pabhajA iti / |p16 kaNvo vai nArSado 'khagasyAsurasya duhitaram avindata / |p17 tasyAM hAsya tri/SokanabhAkau putrau jaj~NAte / |p18 sA ha kruddhA j~NAtIn Ayayau / |p19 tAM hAnvAjagAma / |p20 taM hAsurA avalepenAvalimpanta Ucur -- atra vyuSTAM vijAnIhi yadi brAhmaNo 'sIti / |p21 tad u hA/SvinAv anububudhAte / |p22 A/SvinA u ha vai devAnAM baddhamucau / |p23 tau hainam ad.r/SyamAnAv etyocatur -- yadaiva trAvaM vINAM samAghnantA upary upary atipatAvo 'tha vyuSTAM vijAnItAd iti / |p24 te ha smeme rAtrim utpatanty -- uttiSThata, vyApad dyur, yu.NgdhvaM sIrANIti / |p25 na vAva nu vyucchatIti ha smAha / |p26 atha hemau vINAM samAghnantA upary upary atipetatuH / |p27 sa hovAcApaharatedam etarhi vyApad dyur, yu.NgdhvaM sIrANIti // |c73 |p1 te hocur brAhmaNo vA ayam .rSir AsIt / |p2 durapaharA vA asya jAyA / |p3 hantAsmA imAM dadAmeti / |p4 tAM hAsmai daduH sA hovAca punar vAva tvA parokSeNeva jighAMsanti / |p5 tasyAM mopave/SIr iti / |p6 te ha prayayuH / |p7 tasmai ha hiraNmayIm AsandIM pracchAye nidadhuH / |p8 tasyAM ha pramatta upavive/Sa / |p9 sA hainaM tad eva /SilA bhUtvAbhisaMviveSTe / |p10 tad u ha tri/SokanabhAkau putrAv anububudhAte -- 'surA ha vai nau pitaraM /SilayAbhisamaviveSTann iti / |p11 tAv AgacchatAm / |p12 so 'kAmayata nabhAkaH -- prainAn dambhayeyam iti / |p13 sa etan nAbhAkaM sUktam apa/Syat / |p14 tenainAm abhyaSTaut / |p15 tasyAM paryad.r/Syata -- // |c74 |p1 --yathA maNau maNisUtraM parid.r/Syetaivam / |p2 athAkAmayata tri/Soko -- vy enAm asyeyam iti / |p3 sa etat sAmApa/Syat / |p4 tenainAM dvedhA vyAsyat / |p5 tasyai tAnto nivartata / |p6 tam akAmayata jIved iti / |p7 tam o yi jIvety evAbhyam.r/Sat / |p8 so 'jIvat / |p9 tasmai tama ivAsIt / |p10 so 'kAmayata divevAsmai syAd iti / |p11 tam o yi divety evAbhyam.r/Sat / |p12 tasmai divevAsAt / |p13 tam akAmayata svargam evainaM lokaM gamayeyam iti / |p14 tam o yi divam ity eva svargaM lokam agamayat / |p15 yayas tAnta iva syAt tasya o yi jIveti nidhanam upeyAt / |p16 atha yasmai tama iva syAt tasya o yi diveti nidhanam upeyAt / |p17 atha ya sargakAma syAt tasya o yi divam ity eva nidhanam upeyAt / |p18 etAni vA etasya sAmno nidhanAni, ete kAmAH / |p19 etAn eva kAmAn avarunddhe / |p20 yatkAma evaitena sAmnA stute sam asmai sa kAma .rdhyate /yad u tri/Soko 'pa/Syat tasmAt trai/Sokam ity AkhyAyate // |c75 |p1 "yo rAjA carSaNInAm" iti rAjyam iva hy etarhy agacchan / |p2 "yAtA rathebhir adhriguH / |p3 vi/SvAsAM tarutA p.rtanAnAM jyeSThaM yo v.rtrahA g.rNe //" |p4 iti jyaiSTyam iva hy etarhy agacchan / |p5 "indraM taM /Sumbha puruhanmann avase yasya dvitA vidhartari / |p6 hastena vajraH prati dhAyi dar/Sato mahAn devo na sUryaH //" |p7 iti sUryavatIr bhavanti / |p8 sauryaM hy etad ahar ekaviM/Sam / |p9 pratiSThA vairAjam / |p10 tAsu p.r/Sni / |p11 vAg vai p.r/Sni / |p12 vAcam etenAhnA samicchanti / |p13 tAm evaitat saMvidanti / |p14 tad v evAcakSate bharadvAjasya p.r/SnIti / |p15 bharadvAjo vA akAmayata bahuH prajayA pa/SubhiH prajAyeyeti / |p16 sa etat sAmApa/Syat / |p17 tenAstuta / |p18 tato vai sa bahuH prajayA pa/SubhiH prajAyata / |p19 so 'bravIt p.r/Snir vai bahuH prajayA pa/SubhiH prAjaniSIti / |p20 tat p.r/SninaH p.r/Snitvam / |p21 tad etat prajananaM sAma / |p22 bahuH prajayA pa/SubhiH prajAyate ya evaM veda / |p23 atho ha smaitenaiva sAmnA bharadvAjaH p.r/Sany annAdyam avarunddhe / |p24 tad v annAdyasyAvaruddhis sAma / |p25 avAnnAdyaM runddhe, 'nnAda /SreSTha svAnAM bhavati ya evaM veda / |p26 yad u bharadvAjo 'pa/Syat tasmAd bharadvAjasya p.r/SnIty AkhyAyate / |p27 tad aiLam acchAvAkasAma bhavati / |p28 pa/Savo vA iLA / |p29 pa/SuSv evaitat pratitiSThanti // |c76 |p1 "pari priyA divaH kavir" ity Arbhavasya pavamAnasya parivatIr gAyatryo bhavanty antasya rUpam / |p2 anto vA anuSTup chandasAm / |p3 AnuSTubham etad ahaH / |p4 "prapra kSayAya panyasa" iti prAyaNIyarUpam evaitad upagacchanti / |p5 prAyaNIyaM hy etad ahaH / |p6 "sa sUnur mAtarA /Sucir jAto jAte arocayad" iti janadvatIr bhavanti / |p7 SoDa/Sinam evaitat t.rtIyasavanAt prajanayanti / |p8 tAsu gAyatram uktabrAhmaNam / |p9 athaurNAyavam / |p10 UrNAyur vai gandharvo 'psaraso 'kAmayata / |p11 sa etat sAmApa/Syat / |p12 tenAstuta / |p13 tena yAM yAm akAmayata tAm IyAm iti yAM yAm evAbhyam.r/Sat tAm upait tAm avArunddha / |p14 tad etat kAmasani sAma / |p15 etaM vai sa kAmam akAmayata / |p16 so 'smai kAmas samArdhyata / |p17 yatkAma evaitena sAmnA stute, sam asmai sa kAma .rdhyate / |p18 yad UrNAyur gandharvo 'pa/Syat tasmAd aurNAyavam ity AkhyAyate // |c77 |p1 a.Nrirasa svargakAmAs satram Asata / |p2 te svargaM lokaM na prAjAnan / |p3 sa /Svitra AMgirasas samidvAraH parait / |p4 tam UrNAyur gandharva etena sAmnopariSTAd abhyavapatyAbravIt -- sAma vA idaM svargyaM, tena studhvaM, tena stutvaiva svargaM lokaM praj~NAsyatha / |p5 mama tv eva sAma brUtAt / |p6 yas tvA p.rcchet -- kas ta idam avocad ity, UrNAyur me 'vocad ity eva brUtAt / |p7 maiva mad anyasya voca iti / |p8 sa punar etyAbravIt -- sAma vA idaM svargyam / |p9 tena stavAmahai / |p10 tena stutvaiva svargaM lokaM praj~NAsyAma iti / |p11 tam abruvan -- kas ta idam avocad iti / |p12 aham evAdar/Sam ity abravIt / |p13 tenAstuvata / |p14 tena stutvaiva svargaM lokaM prAjAnan / |p15 teSAM svargaM lokaM yatAM so 'hIyata / |p16 an.rtaM hy abravIt, sa eSa /Svitro 'bhavat / |p17 ete ha vA ahayo yac chvitrAH / |p18 yad ahIyata tad ahInAm ahitvam / |p19 atha hAnye sarpA eva / |p20 tasmAd u ha yasmAd evAnubruvIta, taM brUyAd -- amuSmAd anvavoca iti / |p21 atho ha satyam eva vivadiSet / |p22 tad etat svargyaM sAma / |p23 a/Snute svargaM lokaM ya evaM veda / |p24 "tvaM hy aMga daivye"ti tvam iti bhavati b.rhato rUpam / |p25 bArhatam etad ahaH / |p26 "pavamAna janimAni dyumattama" iti janadvatIr bhavanti / |p27 SoDa/Sinam evaitat t.rtIyasavanAt prajanayanti // |c78 |p1 tAsu b.rhatkaM b.rhatAm ekam / |p2 etena ha vA etad ahar bArhataM kriyate / |p3 devA vai svargakAmAs tapo 'tapyanta / |p4 ta etat sAmApa/Syan / |p5 tenAstuvata / |p6 tad enAn b.rhad eva bhUtvA svargaM lokam avahat / |p7 tenAbruvan svargaM lokaM gatvA -- b.rhad vAva na idaM kam abhUd yena svargaM lokaM vyApAmeti / |p8 tad eva b.rhatkasya b.rhatkatvam / |p9 tad etat svargyaM sAma / |p10 b.rhad asmai kaM bhavaty, a/Snute svargaM lokaM ya evaM veda / |p11 "somaH punAna UrmiNA avyaM vAraM vi dhAvati / |p12 agre vAcaH pavamAnaH kanikradat //" |p13 ity agram iva bhavati / |p14 agraM hy etad ahar yad bArhatam / |p15 dhIbhir m.rjanti vAjinam" iti m.rjantIva vai jAtam / |p16 jAyata u etenAhnA / |p17 asarji kala/SaM abhi mIDhvAn saptir na vAjayuH / |p18 punAno vAcaM janayann asiSyadat //" |p19 iti janadvatIr bhavanti / |p20 SoDa/Sinam evaitat t.rtIyasavanAt prajanayanti / |p21 savanAt savanAd dha vai SoDa/SinaM prajanayanti // |c79 |p1 tAsv AtISAdIyam / |p2 prajApatiH prajA as.rjata / |p3 tA asya s.rSTA atAmyan / |p4 so 'kAmayata na ma imAH prajAs tAmyeyur iti / |p5 sa etat sAmApa/Syat / |p6 tenainA abhyam.r/Sat / |p7 tAs samAnan / |p8 preva mIyante caturthenAhnAnuSTubhaM hi gacchanti / |p9 anuSTub vai parA / |p10 parAvat sam evaitenAnanti / |p11 tasmAd u haitasya sAmna Atamitor nidhanam upeyAt sarvasyAyuSo 'varuddhyai / |p12 tad Ahur atAmyann evopeyAt / |p13 yadA vai tAmyaty atha mriyate / |p14 tasmAd atAmyann evopeyAd iti / |p15 devA vai svargakAmAs tapo 'tapyanta / |p16 ta etat sAmApa/Syan / |p17 tenAstuvata / |p18 tad enAn sAda eva bhUtvA svargaM lokam avahat / |p19 te 'bruvann eti vai sAda iti / |p20 yad abruvann eti vai sAda iti / tad etISAdIyasyetISAdIyatvam / |p21 ta u svargaM lokaM gatvAbruvann Ata iva bata svarge loke sadAmeti / |p22 tad v evAtISAdIyasyAtISAdIyatvam / |p23 tad etat svargyaM sAma / |p24 a/Snute svargaM lokaM ya evaM veda / |p25 athaitA bhavanti "purojitI vo andhasa" iti virAjo 'nuSTubho vairAje 'han, virAja evAnnAdyasyAvaruddhyai / |p26 atho yathAnyau navatarau cakrAv upAsyed, evam evaitAm anuSTubhaM tryahamukheSu paryAharanti svargasya lokasya samaSTyai // |c80 |p1 tAsu nAnadam / |p2 nAnadena vA indro v.rtraM nAnadyamAnam ahan / |p3 yan nAnadyamAnam ahaMs tan nAnadasya nAnadatvam / |p4 nAnadyamAnam evaitena dviSantaM bhrAt.rvyaM hanti ya evaM veda / |p5 tasya SoDa/Sabhir akSaraiH prastauti / |p6 SoDa/Sinam evaitena pratyakSam Arabhante / |p7 aupoditir ha smAha gaupAlayo -- vi/SAlaM libujayAbhyadhAt / |p8 anuSTubhi nAnadam ak.rd gaurivItena SoDa/Sinam atuSTuvan, na /SriyAvapadya iti / |p9 na ha vai /SriyAvapadyate ya evaM veda / |p10 tad u /Svastanavad api prajayA upakLptam / |p11 athAndhIgavaM vairAjaM sAma vairAje 'han kriyate, vairAja evAnnAdyasyAvaruddhyai / |p12 tasyaitAM da/SAkSarAM virAjaM madhyata upayanti -- da/SAkSarA virAD, annaM virAD -- virAja evAnnAdyasyAvaruddhyai / |p13 "somaH pavate janitA matInAM janitA divo janitA p.rthivyAH / |p14 janitAgner janitA sUryasya janitendrasya janitota viSNoH //" |p15 iti janitA janiteti bhavati / |p16 SoDa/Sinam evaitat t.rtIyasavanAt prajanayanti / |p17 yathA bAdhasva bAdhasva jAyasva jAyasvety evam evaitad abhipUrvaM t.rtIyasavanAt SoDa/SinaM prajanayanti // |c81 |p1 tAsu vAtsapram / |p2 vatsapriyaM vai bhAlandanaM pratisatriNo 'bAdhanta -- stenas te piteti / |p3 so 'kAmayata /SraddhAM vindeyopa mAM hvayerann iti / |p4 sa etat sAmApa/Syat / |p5 tenAstuta / |p6 tato vai sa /SraddhAm upahavam avindata / |p7 /SraddhAM vindAmahA iti satram Asate / |p8 /SraddhAm eva vindante / |p9 vairAjasya ha khalu vA etad anurUpaM sAma / |p10 yathA ha vai vairAjasya stobhAH padav.rttaya evaM ha vai vAtsaprasya stobhAH padav.rttayaH / |p11 prajA ha vA eSA vairAjasya / |p12 A hAsyAnurUpaH prajAyAM jAyate ya evaM veda / |p13 etad dha vA enaM tad upajuhuvire -- 'nurUpaM vairAjasyAs.rSTeti / |p14 tad anutunnaM bhavati / |p15 anutunnAd vai prajAH pa/SavaH prajAyante / |p16 anutunnam etasya vairAjasyAhno rUpam / |p17 tena vai rUpasam.rddham / |p18 yad u vatsaprIr bhAlandano 'pa/Syat tasmAd vAtsapram ity AkhyAyate / |p19 atha yaj~NAyaj~NIyam uktabrAhmaNam / |p20 "agniM vo v.rdhantam" iti v.rddhaM hy etad ahar yad bArhatam // |c82 |p1 tAsu saindhukSitam / |p2 sindhukSid vA antaM vAco 'pa/Syat / |p3 vAcam etenAhnA samicchanti tAm evaitat saMvindanti / |p4 sindhukSid vai bhArato rAjA jyog aparuddha/S caran so 'kAmayatAva sva okasi gaccheyam iti / |p5 sindhuM haiva cacAra / |p6 sAsya sindhukSittA / |p7 sa etat sAmApa/Syat / |p8 tenAstuta / |p9 tato vai so 'va sva okasy agacchat / |p10 tad etad kAmasani sAma / |p11 etaM vai sa kAmam akAmayata / |p12 so 'smai kAmas samardhyata / |p13 yatkAma evaitena sAmnA stute sam asmai sa kAma .rdhyate / |p14 tad u /SrIr eva rAjyam / |p15 rAjyaM vai sa tad agacchat / |p16 a/Snute /SriyaM gacchati rAjyaM ya evaM veda / |p17 yad u sindhukSid bhArato rAjApa/Syat tasmAt saindhukSitam ity AkhyAyate / |p18 "vayam u tvAm apUrvye"ty apUrvAm iva hy etarhi tanvam agacchan / |p19 tAsu saubharaM b.rhatas tejaH / |p20 vyavaplInAtIva vai vairAjaM yaj~Nam / |p21 tat saubhareNottabhnuvanti b.rhatas tejasA / |p22 tad UkAraNidhanaM bhavati / |p23 etad vai pratyakSaM b.rhato rUpaM yad UkAro yad IkAraH / |p24 tena vai rUpasam.rddham / |p25 "imam indra sutaM piba jyeSTham amartyaM madam" iti jyaiSThyam iva hy etarhy agacchan / |p26 atho t.rtIyasavana evaitad rasaM madaM dadhati // |c83 |p1 tAsu vAsiSTham / |p2 vasiSTho vA akAmayata virAjaM pa/SyeyaM, tAm avarundhIyeti / |p3 sa prastuvann evaitAM da/SAkSarAM virAjam apa/Syat / |p4 tAm upait, tAm avArunddha / |p5 tad etad virAjo 'nnAdyasyAvaruddhis sAma / |p6 ava virAjam annAdyaM runddhe 'nnAda /SreSTha svAnAM bhavati ya evaM veda / |p7 yad u vasiSTho 'pa/Syat tasmAd vAsiSTham ity AkhyAyate / |p8 tad v evAcakSate vasiSThasyapriyam iti / |p9 vasiSTho vai jIto hataputro 'kAmayata bahuH prajayA pa/SubhiH prajAyeyeti / |p10 sa etat sAmApa/Syat / |p11 tenAstuta / |p12 tato vai sa bahuH prajayA pa/SubhiH prAjAyata / |p13 so 'bravIt priyaM vAvedaM mamAbhUd yena priyAM prajAm avArutsIti / |p14 tad eva priyasya priyatvam / |p15 tad etat prajananaM sAma / |p16 bahuH prajayA pa/SubhiH prajAyate ya evaM veda / |p17 yad u vasiSTho 'pa/Syat tasmAd vasiSThasyapriyam ity AkhyAyate / |p18 tad aiLam acchAvAkasAma bhavati / |p19 pa/Savo vA iLA / |p20 pa/SuSv evaitat pratitiSThanti / |p21 atha SoDa/SI / |p22 prAtassavanabhAjanaM prathamam ahar, mAdhyandinabhAjanaM dvitIyaM, t.rtIyasavanabhAjanaM t.rtIyam / |p23 athaitad ukthabhAjanam / |p24 ukthAnAM vA eSa eko yat SoDa/SI / |p25 tad yad atra SoDa/SI kriyate svenaivainaM tad Ayatanena sam.rddhayanti / |p26 tenaibhyas sam.rddhena svAyAM janatAyAm .rddhukaM bhavati // |c84 |p1 "govit pavasva vasuvid dhiraNyavid" iti simAnAM rUpam / |p2 kariSyad dharivat traiSTubhaM rUpam / |p3 tasmAd etAs traiSTubhe 'han kriyante / |p4 "retodhA indo bhuvaneSv arpita" ity .rSabham evaitad retodhAM prAtassavane mahAnAmnISv apis.rjanti prajananAya / |p5 "tvaM suvIro asi soma vi/Svavid" iti simAnAM rUpam / |p6 taM tvA viprA upa girema Asata" iti brAhmaNA ha vai viprAs, ta evainaM tad giropAsate / |p7 "tvaM n.rcakSA asi soma vi/Svata" iti vi/Svata iti simAnAM rUpam / |p8 "pavamAna v.rSabha tA vi dhAvasI"ty .rSabham evaitat prAtassavane mahAnAmnISv apis.rjanti prajananAya / |p9 sa naH pavasva vasumad dhiraNyavad" iti pa/Savo vai vasu suvarNam / |p10 asuvarNam iti vA Ahur apa/Sum / |p11 pa/Sava/S cakvaryaH / |p12 "vayaM syAma bhuvaneSu jIvasa" ity A/SiSam evaitenA/SAste / |p13 "I/SAna imA bhuvanAni vIyasa" iti vIti simAnAM rUpam / |p14 yujAna indo haritas suparNya" iti /Sakvaryo vai haritas suparNyaH / |p15 tA evaitat prAtassavane yujyante / |p16 tA yuktA mAdhyandine savane 'bhyArohanti / |p17 tAs te kSarantu madhumad gh.rtaM para" iti pa/Savo vai madhu kSIraM dadhi sarpir etat kSaranti pa/Sava/S /SakvaryaH / |p18 "tava vrate soma tiSThantu k.rSTaya" iti somasya ha vA idaM vrataM sarvam anUpatiSThate // |c85 |p1 tA etA bhavanti jagatyas triSTubvarNA ahno rUpeNa sam.rddhAH / |p2 yatra vA ahArUpeNa sam.rddhayanti saM tatrardyate / |p3 sam asmA .rdhyate ya evaM veda / |p4 "pavamAnasya vi/Svavid" ity anurUpo bhavati / |p5 vi/Svavid iti simAnAM rUpam / |p6 tad Ahus sAmna eva rUpaM stotriyeNArabhante 'nurUpeNAhna iti / |p7 stotriyAnurUpau bhavataH / |p8 prANo vai stotriyo, 'pAno 'nurUpaH / |p9 prANApAnAbhyAm evaitat sam.rdhya prayanti / |p10 "pra te sargA as.rkSata sUryasyeva na ra/Smaya" iti sarga/Sa iva vai pa/Savas s.rjyante / |p11 pa/Sava/S /SakvaryaH / |p12 "ketuM k.rNvan divas pari vi/SvA sUpAbhy arSasI"ty abhIti bhavati rathantarasya rUpam / |p13 rAthantaram etad ahaH / |p14 samudras soma pinvasa" iti samudravatIr bhavanty Apo hy etad ahaH / |p15 "jaj~NAno vAcam iSyasI"ti jAyate vai pUrveNAhnA / |p16 jaj~NAna evaitena tasmAj "jaj~NAno vAcam iSyasI"ti bhavati / |p17 "pavamAna vidharmaNi / |p18 krandaM devo na sUryaH //" |p19 iti sauryaM rUpaM mahAnAmnInAm upagacchanti / |p20 sauryA hi mahAnAmnayaH // |c86 |p1 "pra somAso adhanviSuH pavamAnAsa indavaH / |p2 /SrINAnA apsu v.r~Njate // |p3 abhi gAvo adhanviSur Apo na pravatA yatIH / |p4 punAnA indram A/Sata //" |p5 ity Apa Apa iti bhavaty Apo hy etad ahaH / |p6 "pra pavamAna dhanvasi somendrAya mAdanaH / |p7 n.rbhir yato vi nIyase //" |p8 iti saptarcaM bhavati / |p9 sapta vai prANAH / |p10 prANair evaitat sam.rdhyamAnA yanti, prANeSu pratitiSThantaH / |p11 tad Ahur yat saptarcaM saptamasyAhno rUpam atha kasmAt pa~Ncame 'han kriyata iti / |p12 sa brUyAt saptapadA vai /Sakvaryas, sapta grAmyAH pa/Savas, sapta caturuttarANi chandAMsi, sapta mukhyAH prANAs, saptaviM/Satir divyAni nakSatrANi, saptaviM/Sam etad ahar, etasyaiva sarvasyAvaruddhyA etasyopAptyA iti / |p13 uttaraM saptarcaM bhavati / |p14 abhipUrvam evaitat prANais sam.rdhyamAnA yanti / |p15 cautr.rcaM bhavati -- catuSpadA vai pa/SavaH / |p16 pa/Sava etad ahaH -- pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p17 paryAso bhavati prajAnAM dh.rtyai pa/SUnAm upasthityai / |p18 triNava stomo bhavati / |p19 triNavA ime lokAH / |p20 eSv evaital lokeSu pratitiSThanto yanti // |c87 |p1 bhUr iti vyAh.rtiH / |p2 tad ayaM loko 'gnir devatA gAyatrI chandas triv.rt stomo rathantaraM sAma vasavo devatA vanaspataya/S cauSadhaya/S ca / |p3 bhuva iti vyAh.rtiH / |p4 tad idam antarikSaM vAyur devatA jagatI chandas saptada/Sa stomo vAmadevyaM sAma rudrA devatApa/S ca prANabh.rc ca / |p5 svar iti vyAh.rtiH / |p6 tad asau loka Adityo devatA triSTup chandaH pa~Ncada/Sa stomo b.rhat sAmAdityA devatA candramA/S ca nakSatrANi ca / |p7 etad ime lokAs triNavA bhavanti / |p8 tad Ahur mithunAni catvAry ahAny, amithunaM pa~Ncamam ahaH / |p9 AcaturaM vAva mithunaM prajananam / |p10 tad yat "tava /Sriyo varSasyeva vidyuta" ity Agneyam AjyaM bhavati / |p11 tenaiva mithunaM pa~Ncamam ahaH kriyate / |p12 taveti puMso rUpaM, /Sriya iti striyai / |p13 varSasyeveti puMso, vidyuta iti striyai / |p14 agna iti puMsa, uSasAm iveti stryai / |p15 yad oSadhIr iti striyA, abhis.rSTa iti puMsaH / |p16 abhipUrvam evaitan mithunaM prajananaM dadhati yajamAnasya prajAtyai // |c88 |p1 "vAtopajUta iSito va/SaM anu t.rSu yad annA veviSad vitiSThase / |p2 A te yatante rathyo yathA p.rthak /SardhAMsy agne ajarasya dhakSataH //" |p3 iti / |p4 yadA vA agniM vAta upavAjayaty atha sa mahad dIpyate / |p5 tad etad dIptir eva brahmavarcasasya rUpam / |p6 "medhAkAraM vidathasya prasAdhanam agniM hotAraM paribhUtamaM matim / |p7 tvAm arbhasya haviSas samAnam it tvAM maho v.rNate nAnyaM tvat //" |p8 iti yac ca ha vA arbhakaM havir yac ca mahas tasya sarvasyAgnim eva hot.rtvAya v.rNute / |p9 "purUruNA cid dhy asty avo nUnaM vAM varuNa / |p10 mitra vaMsi vAM sumatim //" |p11 iti maitrAvaruNaM bhavati duriSTasyaivAveSTyai / |p12 yad dha vai kiM ca yaj~Nasya duSTutaM du/S/SastaM vidhuraM tasya ha vA etad aveSTyai / |p13 "tA vAM samyag adruhvANeSam a/SyAma dhAma ca / |p14 vayaM vAM mitrA syAma // |p15 pAtaM no mitrA pAyubhir uta trAyethAM sutrAtrA / |p16 sAhyAma dasyUMs tanUbhiH //" |p17 ity A/SiSam evaitenA/SAste // |c89 |p1 "uttiSThann ojasA sahe"ty aindraM bhavati / |p2 triNavo vai stoma ojo vIryam / |p3 tam evaitat pratyakSam anuvadanti / |p4 "anu tvA rodasI ubhe" itIme ha vAva rodasI / |p5 ete evaitad abhivadati / |p6 "spardhamAnam adadAtAm" ity ete vA enaM tat spardhamAnam anvadadAtAm / |p7 "indra yad dasyuhAbhava" iti ghnadvat / |p8 etad vai yajamAnasya svaM stotraM yad brahmaNaH / |p9 sva eva tad Ayatane yajamAnasya sarvaM pApmAnaM ghnanti / |p10 "vAcam aSTApadIm ahaM navasraktim .rtAv.rdham / |p11 indrAt pari tanvaM mame //" |p12 iti gAyatrI vai vAg aSTApadI / |p13 tasyai triv.rd eva stoma sraktayaH / |p14 etad vai daivyaM paramaM mithunaM prajananaM yat triv.rc ca stomo gAyatrI ca chandaH / |p15 daivyam eva tat paramaM mithunaM prajananaM dadhati yajamAnasya prajAtyai // |c90 |p1 tAm Ahur ArambhaNatas t.rcasya kAryA / |p2 mukhato vai retas siktaM, tad itaH prajAyate / |p3 tad vai reto yad itas sicyate / |p4 annAd dhi retas sicyata iti / |p5 tad Ahur upariSTAd eva kAryA -- idaM vai prajananam, itaH prajAH prajAyante -- yataH prajAH prajAyante tataH prajAyAmahA iti / |p6 tasmAd upariSTAd eva kAryA / |p7 "indrAgnI yuvAm ima" ity aindrAgniM bhavati / |p8 "abhi stomA anUSate"ti bahUn stomAn abhivadati / |p9 ekastomAny anyAny ahAni bhavanti / |p10 athaitat triSTomam / |p11 tasmAd "abhi stomA anUSate"ti bahUn stomAn abhivadati / |p12 "pibataM /SaMbhuvA sutam // |p13 yA vA santi purusp.rho niyuto dA/SuSe narA / |p14 indrAgnI tAbhir A gatam // |p15 tAbhir A gacchataM naropedaM savanaM sutam / |p16 indrAgnI somapItaye //" |p17 ity ekadevatyAny anyAni stotrANi bhavanty, athaitad dvidevatyam / |p18 yathobhayApadI pratitiSThet tAd.rk tat / |p19 triNava stomo bhavati / |p20 triNavA ime lokAH / |p21 eSv evaital lokeSu pratitiSThanto yanti // |c91 |p1 "arSA soma dyumattama" iti mAdhyandinasya pavamAnasyArSaNvatIr gAyatryo bhavanti / |p2 arSeti rathantarasya rUpam / |p3 rAthantaram etad ahaH / |p4 "abhi droNAni roruvad" ity abhIti bhavati rathantarasyo eva rUpam / |p5 "apsA indrAya vAyava" ity apsumatIr bhavanti / |p6 Apo hy etad ahaH / |p7 varuNAya marudbhya" iti marutvAtIr bhavanti / |p8 marutvad vai madhyandinasya rUpam / |p9 madhyandinasyaivaitad rUpAn na yanti / |p10 "iSaM tokAya no dadhad asmabhyaM soma vi/Svata" iti vi/SvavatIr bhavanti / |p11 vai/SvadevaM hy etad ahaH / |p12 "A pavasva sahasriNam" iti sahasrarUpaM mahAnAmnInAm upagacchanti / |p13 pa/Savo hi mahAnAmnayaH / |p14 tAsu gAyatram uktabrAhmaNam / |p15 atha yaNvasantani / |p16 pa~NcamAd vai devA ahnaS SaSTham ahar niramimata / |p17 chidram iva vai pa~Ncamam ahaH / |p18 yad yaNvasantaninA mAdhyandinasya pavamAnamukhe stuvanti ahna eva santatyA ahno 'chidratAyai / |p19 pratitiSThati ya evaM veda / |p20 prajApatiH pa/SUn as.rjata / |p21 te 'smAt s.rSTA apa krAman / |p22 so 'kAmayatAtman pa/SUn yaccheyam iti / |p23 sa etat sAmApa/Syat / |p24 tenAtman pa/SUn ayacchat / |p25 yad Atman pa/SUn ayacchat tad yaNvasya yaNvatvam / |p26 prajApatir eSa yad udgAtA / |p27 sa yaNvenaivAtman pa/SUn yacchate / |p28 etad viSuvatko vai dvAda/SAho yat pa~Ncamam ahaH / |p29 ya.Nvasantani purustAd bhavati, santany upariSTAt / |p30 yaNvasantaninaiva pUrvaM tryahaM santanvanti, santaninottaram // |c92 |p1 indro vai simA nAsaghnot / |p2 so 'kAmayata simAs saghnuyAm iti / |p3 sa etat sAmApa/Syat / |p4 tenAstuta / |p5 tato vai sa simA asaghnot / |p6 tad yad etat sAma bhavati, simAnAm eva sagdhyai / |p7 tasya triH prastauti, sak.rt pratiharati, trir nidhanam upayanti / |p8 tat sapta saMpayante / |p9 saptapadA vai /SakvaryaH / |p10 /SAkvarAH pa/SavaH / |p11 paccho vAvainAMs tad dAdhAra / |p12 pa/Sava/S /SakvaryaH / |p13 yaNvasantani purastAd bhavati, santany upariSTAt, pa/SUnAm eva parig.rhItyai / |p14 sa yathA vAgarayA vA rajjvA vA vrajaM paritanuyAd evam evaitat pa/SUn parig.rhNIte 'parAvApAya / |p15 nAsya vittaM paropyate ya evaM veda / |p16 Apo vai /SakvaryaH / |p17 yaNvasantani purastAd bhavati, santany upariSTAd, apAm eva parig.rhItyai / |p18 tasmAd ApaH parig.rhItA syandante / |p19 kUle ha khalu vA ete 'pAm / |p20 yad dha vA ete na syAtAm odha idaM sarvaM nirm.rjya yathApAM vArtraM dihyAt tAd.rg evaitad anirmArgAya / |p21 tasyaitasya yaNvasantanino madhya iLAm upetyAdhyardhAm iLAm upariSTAd upayanti, pratyakSaM /SakvarINAM rUpaM /SAkvare 'han / |p22 tena vai rUpasam.rddham // |c93 |p1 atha /SAkalaM / |p2 /Sakalo vai pa~Ncamam ahar apa/Syad rAthantaraM rUpeNa / |p3 tasmAd rAthantare 'han kriyate / |p4 /Sakalo vA annAdyakAmas tapo 'tapyata / |p5 sa etat sAmApa/Syat / |p6 tenAstuta / |p7 tato vai so 'nnAdyam avArunddha / |p8 tasya vA etasyAsti yathaiva prayacched evam / |p9 tad dhiMkAravad bhavati / |p10 annaM vai hiMkAraH / |p11 hum iti vA annAdyaM pradIyate / |p12 tad etad annAdyasyAvaruddhissAma / |p13 avAnnAdyaM rundhe 'nnAda /SreSTha svAnAM bhavati ya evaM veda / |p14 atho yad evaitasminn ahan prAcInaM /SakvarIbhyaH krUram iva kriyate, tad evaitena hiMkAreNa /Samayanti / |p15 yad u /Sakalo 'pa/Syat tasmAc tasmAc chAkalam ity AkhyAyate // |c94 |p1 atha vAr/Sam / |p2 v.r/So vai jAnas triyaruNasya traiv.rSNasyaikSvAkasya rAj~NaH purohita Asa / |p3 atha ha sma tataH purA rAjabhyaH purohitA eva rathAn saMg.rhNanty aupadraSTryAya -- ned ayaM pApaM karavad iti / |p4 tau hAdhAvayantau brAhmaNakumAraM pathi krIDantaM rathacakreNa vicicchidatuH / |p5 itaro hAdhAvayann abhiprayuyAvApetara AyayAma / |p6 sa hAdhigatya na /Sa/SAkApAyantum / |p7 taM ha tad eva vicicchidatuH / |p8 tasmin hodAte -- tvaM hantAsi tvaM hantAsIti / |p9 sa ha v.r/So 'bhI/SUn prakItyAvatiSThann uvAca -- tvaM hantAsIti / |p10 neti hovAca / |p11 yo vai rathaM saMg.rhNAti sa rathasye/Se / |p12 tvaM hantAsIti / |p13 neti hetara uvAcApa vA aham AyAMsaM, sa tvam abhiprAyauSIs, tvam eva hantAsIti // |c95 |p1 tau vai -- p.rcchAvahA iti / |p2 tau hekSvAkUn eva pra/Snam eyatuH / |p3 te hekSvAkava Ucur -- yo vAva rathaM saMg.rhNAti sa rathasye/Se / |p4 tvam eva hantAsIti v.r/Sam eva parAbruvan / |p5 so 'kAmayatod ita iyAM, gAtuM nAthaM vindeya / |p6 sam ayaM kumAro jIved iti / |p7 sa etat sAmApa/Syat / |p8 tenainaM samairayad "A te dakSaM mayobhuvam" iti / |p9 prANA vai dakSAH / |p10 prANAn evAsmiMs tad adadhAt / |p11 "vahnim adyA v.rNImahe / |p12 pAntam A purusp.rham // |p13 A mandram A vareNyam A vipram A manISiNam / |p14 pAntam A purusp.rham // |p15 A rayim A sucetanam A sukrato tanuSv A / |p16 pAntam A purusp.rham //" |p17 iti / |p18 pAnto vai puruSaH / |p19 tad enaM tat samairayat / |p20 tad etad bheSajaM prAya/ScittissAma / |p21 bheSajaM vai tat prAya/Scittim akuruta / |p22 bheSajam evaitena prAya/ScittiM kurvate / |p23 tad u kAmasani / |p24 etaM vai sa kAmam akAmayata / |p25 so 'smai kAmas samArdhyata / |p26 yatkAma evaitena sAmnA stute, sam asmai sa kAma .rdhyate // |c96 |p1 sa kruddho janam agacchat / |p2 an.rtaM mA vyavocann iti / |p3 teSAM hekSvAkUNAm agner haro 'pAkrAmat / |p4 yaM sAyam odanam adhyadadhuH, prAtas so 'pacyata / |p5 yaM prAtas sAyaM saH / |p6 te hocur brAhmaNaM vA anAryam apArAma / |p7 teSAM no 'gner haro 'pAkramIt / |p8 etainaM anumantrayAmahA iti / |p9 tam anvamantrayanta / |p10 sa Agacchad yathA rAj~NA brAhmaNo 'numantryamANa Agacched evam / |p11 sa AgatyAkAmayata pa/Syeyam idam agner hara iti / |p12 sa etat sAmApa/Syat / |p13 tad AbhyagAyata / |p14 tad apa/Syat -- pi/SAcI vA iyaM triyaruNasya jAyA / |p15 sainat ka/SipunA chAdayitvAdhyAsta iti / |p16 tad abhivyAharat / |p17 "kumAraM mAtA yuvatis samubdhaM guhA bibharti na dadAti pitre / |p18 anIkam asya na minaj janAsaH puraH pa/Syanti nihitam aratau // |p19 kam etaM tvaM yuvate kumAraM peSI bimarSi mahiSI jajAna / |p20 pUrvIr hi garbha/S /Sarado vavardhApa/SyaM jAtaM yad asUta mAtA // |p21 vi jyotiSA b.rhatA bhAty agnir Avir vi/SvAni k.rNute mahitvA / |p22 prAdevIr mAyAs sahate durevA/S /Si/SIte /S.rMge rakSase vinikSe // |p23 uta svAnAso divi Santv agnes tigmAyudhA rakSase hantavA u / |p24 made cid asya pra rujanti bhAmA na varante paribAdho adevIH //" |p25 ity evainAm idam agner hara Urdhvam uddravat sarvAM prAdahat / |p26 tato vai te yathAyatham agner haro vyaharanta / |p27 yathAyatham ebhyo 'gnir apacat / |p28 tad etad dIptir brahmavarcasaM sAma / |p29 etena vA agner haro 'pakrAntam anvavindan / |p30 tejasvI brahmavarcasI dIptimAn bhavati ya evaM veda / |p31 tad adhyardheLaM bhavati pratyakSaM /SakvarINAM rUpaM /SAkvare 'han / |p32 tena vai rUpasam.rddham / |p33 yad u v.r/So 'pa/Syat tasmAd vAr/Sam ity AkhyAyate // |c97 |p1 "soma u SvANas sot.rbhir" iti simAnAM rUpam / |p2 "adhi SNubhir avInAm" iti gomatIH pa/SumatIr bhavanti pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p3 pa/Savo hy etad ahaH / |p4 "samudraM na (saMvaraNAny agman mandI madAya) to/Sata" iti samudravatIr bhavanti / |p5 Apo hy etad ahaH / |p6 tA nyUnAkSarA bhavanti / |p7 saptAkSarANy ekAni padAni bhavanti, navAkSarANy ekAny, ekAda/SAkSarANy ekAni, dvAda/SAkSarANy ekAni / |p8 tad etad abhipUrvam eva /SakvarINAM rUpam upagacchanti / |p9 tAsv AnUpam anutodavat simAnAM rUpam / |p10 anutunnAd vai prajAH pa/SavaH prajAyante / |p11 pra prajayA pa/Subhir jAyate ya evaM veda / |p12 anUpo vai dhItonir akAmayatobhayaM brahma ca kSatraM cAvarundhIya, rAjA sann .rSi syAm iti / |p13 sa etat sAmApa/Syat / |p14 tenAstuta / |p15 tato vai sa ubhayaM brahma ca kSatraM cAvArunddha, rAjA sann .rSir abhavat / |p16 ubhayam eva brahma ca kSatraM cAvarunddhe, rAjA sann .rSir bhavati ya evaM veda / |p17 yad v anUpo dhItonir apa/Syat tasmAd AnUpam ity AkhyAyate // |c98 |p1 atha mAnavaM padanidhanaM rAthantaram / |p2 tasmAd rAthantare 'han kriyate / |p3 manur vA akAmayata bahuH prajayA pa/SubhiH prajAyeya, mAnavIH prajAs s.rjeyeti / |p4 sa etat sAmApa/Syat / |p5 tenAstuta / |p6 tato vai sa bahuH prajayA pa/SubhiH prAjAyata / |p7 tA imA mAnavIH prajAH / |p8 bahur eva prajayA pa/SubhiH prajAyate ya evaM veda / |p9 atho Ahus tA evAsya prajAs s.rSTA rakSAMsy ajighAMsann iti / |p10 so 'kAmayatApa rakSAMsi hanIyeti / |p11 sa etat sAmApa/Syat / |p12 tenAstuta / |p13 "ni tvAm agne (manur dadhe jyotir janAya /Sa/Svate / |p14 dIdetha kaNva .rtajAta ukSito yaM namasyanti k.rSTayaH // |p15 tveSAso agner amavanto arcayo bhImAso na pratItaye / |p16 rakSasvinas sadam id yAtumAvato vi/SvaM sam) atriNaM daha //" |p17 evAsAM rakSAMsy apAhann iti / |p18 tad u rakSasAm apahatiH / |p19 apa rakSaH pApmAnaM hate ya evaM veda // |c99 |p1 ogho vA imAn lokAn niramArT / |p2 so 'manyata manur idaM vAvedam abhUd iti / |p3 so 'kAmayatod ita iyAM gAtuM pratiSThAM vindeyeti / |p4 sa ete sAmanI apa/Syat / |p5 tAbhyAm astuta / |p6 te enaM hiraNmayyau nAvau bhUtvopAplavetAm / |p7 tayoH pratyatiSThat / |p8 te enam udapArayetAm / |p9 tato vai sa gAtuM pratiSThAM avindata /! |p10 vindate gAtuM pratiSThAM ya evaM veda / |p11 yad u manur apa/Syat tasmAn mAnave ity AkhyAyete / |p12 atha vAmram abhyArambho yaj~Nasya pratyapasAraH / |p13 abhy eva SaSTham ahar Arabhate prati caturtham apadhAvati / |p14 abhyArambhair vai devA asurAn yaj~NAd antarAyan / |p15 vamro vaikhAnasaH pa/SukAmas tapo 'tapyata / |p16 sa etat sAmApa/Syat / |p17 tenAstuta / |p18 sa etAM madhya iLAm upetyAdhyardhAm iLAm upariSTAd upait / |p19 pa/Savo vA iLA / |p20 bhUmo vA adhyardheLA / |p21 tato vai sa bhUmAnam abhipUrvaM pa/SUnAm avArunddha / |p22 tad etat pa/SavyaM sAma / |p23 bhUmAnam evAbhipUrvaM pa/SUnAm avarunddhe ya evaM veda / |p24 yad u vamro vaikhAnaso 'pa/Syat tasmAd vAmram ity AkhyAyate // |c100 |p1 athAgneyaM triNidhanaM savanAnAM kLptyai / |p2 pavamAnena vai devebhyo 'nnAdyaM pradIyate / |p3 tan madhyenidhanaM bhavati annAdyasya vi/SeSAya / |p4 agnir vA akAmayata annAda eva /SreSTha svAnAm abhavat / |p5 tad etad annAdyasyAvaruddhissAma / |p6 avAnnAdyaM runddhe 'nnAda /SreSTha svAnAM bhavati ya evaM veda / |p7 yad v agnir apa/Syat tasmAd AgneyaM triNidhanam ity AkhyAyate // |c101 |p1 tad v evAcakSate sAkama/Svam iti / |p2 kakSIvAn priyamedham ap.rcchat / |p3 iddha in, na didIpA3 it priyamedheti / |p4 tad asya nAmanuta / |p5 so 'bravIt -- prajAyAn me tvA pratibravad iti / |p6 atha ha kakSIvato nAkulibhastrAsa priyaMgutaNDulAnAM vA sikatAnAM vA pUrNA / |p7 tAsAM ha sma saMvatsare saMvatsara ekaikAM prAsyati / |p8 tAvad dhAsmA Ayur dattam Asa / |p9 sa u ha navamas sAkama/Sva Ajaj~Ne priyamedhAt / |p10 so 'kAmayatod ita iyAM, gAtuM prativacanaM vindeyeti / |p11 sa etat sAmApa/Syat / |p12 tad abhyagAyata / |p13 tataH prativacanam apa/Syat / |p14 sa kakSIvantam abhyAdravat / |p15 tam abravId AdravantaM d.rSTvA -- imAM me bhastrAm udake prAsyata, imam ahaM taM pa/SyAmi yo mAM pratyucyAtiprakSyatIti / |p16 atha hainam abhyeva jagAma / |p17 sa hovAca -- ya .rcaM karoti na sAma, sa iddho na didIpe / |p18 atha ya .rcaM ca sAma ca karoti, sa iddhas sa didIpe / |p19 etat tvAhaM pratibravImy etan me pitaitat pitAmaha etat prapitAmaha ity A ha priyamedhAd gamayAMcakAra / |p20 tad etat tejo brahmavarcasaM sAma / |p21 etena vai sa pUrveSAM pitAmahAnAM pApmAnam apAhan / |p22 tejasvI brahmavarcasI bhavaty, apa pUrveSAM pitAmahAnAM pApmAnaM hate ya evaM veda / |p23 yad u sAkama/Svo 'pa/Syat tasmAt sAkama/Svam ity AkhyAyate / |p24 "yat soma citram ukthyam" iti citravatIr bhavanti -- citrarUpA vai pa/SavaH / |p25 pa/Sava etad ahaH -- pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p26 tad Ahur yanti vA ete triSTubhaH pavamAnAntAd ye gAyatrISv antyaM kurvantIti / |p27 v.rSaNvatIr bhavanti / |p28 v.rSaNvad vai triSTubho rUpam / |p29 tena triSTubhaH pavamAnAntAn na yanti // |c102 |p1 tAsu /Sai/Savam / |p2 /SAntir vai /Sai/Savam / |p3 yac chai/Savena stuvanti /SAntyA eva / |p4 atho Ahu/S /Sai/Savena vA indro v.rtraM paryAkAraM /SakvarIbhir ahann iti / |p5 tad v eva /Sai/Savasya /Sai/Savatvam / |p6 tad u bhAt.rvyahA / |p7 hanti dviSantaM bhrAt.rvyaM ya evaM veda / |p8 prajApater akSy a/Svayat / |p9 tat parApatat / |p10 so 'kAmayata -- punar mA cakSur Avi/Sed iti / |p11 sa etat sAmApa/Syat / |p12 tenAstuta / |p13 tato vai taM cakSuH punar Avi/Sat / |p14 a/Sva eva /Sucir bhUtvainaM punar Avi/Sat / |p15 taj jyotir vai cakSuH / |p16 jyotir vAvainaM tad Avi/Sat / |p17 tad etac cakSuSyaM sAma / |p18 ajarasaM hAsya cakSur na vyeti ya evaM veda // |c103 |p1 atha mahAnAmnayaH / |p2 mahAnAmnIr vA anu prajAH prajAyante / |p3 nityavatsAH pa/SavaH / |p4 tA etA mahAnAmnayas saM bhAryAH / |p5 tasmAn manuSyA garbhiNaH kanIya/S /Sobhante / |p6 saMbhAryo hi sa teSAM garbho nityaH / |p7 nityavatsAH pa/Savo 'nuprajAyante / |p8 tasmAt pa/Savo garbhiNo bhUya/S /Sobhante / |p9 mAtyo hi sa teSAM garbho nityaH / |p10 atha vAmadevyam / |p11 pa/Savo vai vAmadevyam / |p12 pa/Sumanta eva bhavanty enena tuSTuvAnAH / |p13 atha bArhadgirarAyovAjIye pAMkte pAMkte 'hani kriyete -- pAMktA vai pa/SavaH / |p14 pa/Sava etad ahaH -- pa/SUnAm evAvaruddhayi / |p15 te u athakAravac cAdhyardheLaM ca bhavataH pratyakSAM /SakvarINAM rUpaM /SAkvare 'han / |p16 tena vai rUpasam.rddhe / |p17 tad Ahus sa vAdya bhogiH prasnAyAdya AbhyaH pAre pratiSThAM ca tIrthaM ca vinded iti / |p18 gAvo vai /SakvaryaH / |p19 tAsAm eSA pAre pratiSThA ca tIrthaM ca yad athakAra/S cAdhyardhA ceLA / |p20 niSThAbhi/S /SakvarIbhiH pApmAnaM tarati, /Sriyam a/Snute ya evaM veda / |p21 tad aiLam acchAvAkasAma bhavati / |p22 pa/Savo vA iLA / |p23 pa/SuSv evaitat pratitiSThanti // |c104 |p1 devAsurA aspardhanta / |p2 te devAH prajApatim upAdhAvaMs -- tan na/S chandaH prayacchAyAtayAma yenAsurAn abhibhavAmeti / |p3 sa tapo 'tapyata / |p4 sa tapas taptvAtman siMsimAyad avApa/Syat / |p5 yad Atman siMsimAyad avApa/Syat tat simAnAM simAtvam / |p6 tA abravIt -- s.rjyadhvam iti / |p7 keneti / |p8 yena kAmayadhva iti / |p9 tAs simAnam evordhvA udIryAs.rjyanta / |p10 tad v evAsAM simAtvam / |p11 tA amimIta / |p12 tAsu trayaM vedam adhyAdadhAt / |p13 tA evAyacchat / |p14 tAsv imAMs trIn lokAn abhyAdadhAt / |p15 tA evAyacchat / |p16 so 'bravIn mahad batAsAm idaM mAnam abhUd iti / |p17 yad abravIn mahad batAsAm idaM mAnam abhUd iti, tan mahAmAnInAM mahAMAnitvam / |p18 mahAmAnayo ha vai nAmaitAH / |p19 tA mahAnAmnaya iti parokSam AkhyAyante / |p20 tA devebhyaH prAyacchat / |p21 tAbhir adya devA astuvata / |p22 /Svo '/Saknuvan / |p23 tad yad adya stutvA /Svo '/SaknuvaMs tac chakvarINAM /SakvarItvam / |p24 /Saknoti yac chikSate ya evaM veda / |p25 tA devA nodayacchan / |p26 tAH prajApataya eva punaH prAyacchan / |p27 tAH prajApatau saMvatsaram uSitvApAkrAman / |p28 so 'bravIt kathApAkramiSTeti // |c105 |p1 tA abruvann aindrAn ha no ghoSAn vettha / |p2 tAn naH prayaccha, yair vayaM ghoSiNIr asAma / |p3 ghoSI sa brAhmaNo 'sad yo 'smAn vedeti / |p4 tAbhya etAn aindrAn ghoSAn prAyacchat / |p5 yo 'gner ghoSo yo rathasya, tam asyai prAyacchat / |p6 yo vAyor ghoSo yo vayasAM, tam etasyai prAyacchat / |p7 yaH parjanyasya ghoSo yo dundubhes tam amuSyai prAyacchat / |p8 ete ha vA AsAm aindrA ghoSAH / |p9 tAs saMvatsaram uSitvApaivAkrAman / |p10 so 'bravIt kathApAkramiSTeti / |p11 tA abruvann aindrAn ha no nikriLAn vettha / |p12 tAn naH prayaccha, yair vayaM krILAma / |p13 krILAt sa brAhmaNaH prajayA pa/Subhir yo 'smA vedeti / |p14 tAbhya etAn aindrAn nikrILAn prAyacchad -- indrA indrA indrA iti / |p15 ete ha vA AsAm aindrA nikrILAH / |p16 tAs saMvatsaram uSitvApaivAkrAman / |p17 so 'bravIt kathApAkramiSTeti // |c106 |p1 tA abruvan rUpANi ha no vettha / |p2 tAni naH prayaccha, yair vayaM rUpiNIr asAma / |p3 rUpI sa brAhmaNo 'sad yo 'smA vedeti / |p4 tAbhyo rUpANi prAyacchat / |p5 yat prAv.rSi nihatarajaskAyai prathamaM saMjAyamAnAyA asyai rUpaM bhavati, tad asyai prAyacchat / |p6 yad v eva prAv.rSi nihatarajaskasyAntarikSasya rUpaM bhavati, tad amuSyai prAyacchat / |p7 etAni ha vA AsAM rUpANi / |p8 tAs saMvatsaram uSitvApaivAkrAman / |p9 so 'bravIt kathApAkramiSTeti / |p10 tA abruvan nAmAni ha no vettha / |p11 tAni naH prayaccha, yair vayaM nAminIr asAma / |p12 nAmI sa brAhmaNo 'sad yo 'smA vedeti / |p13 tAbhyo nAmAni prAyacchat / |p14 bhUs tvam asItImAm abravId, bhuvas tvam ity etAM, svas tvam ity amUm / |p15 etAni ha vA AsAM nAmAni / |p16 tAs saMvatsaram uSitvApaivAkrAman / |p17 so 'bravIt kathApAkramiSTeti // |c107 |p1 tA abruvan vatsAn ha no vettha / |p2 tAn naH prayaccha, yair vayaM vatsinIr asAma / |p3 vatsI sa brAhmaNo 'sad yo 'smA vedeti / |p4 tAbhyo vatsAn prAyacchat / |p5 agnim evAsyai prAyacchad, vAyum antarikSAyAdityam amuSyai / |p6 ete ha vA AsAM vatsAH / |p7 tAs saMvatsaram uSitvApaivAkrAman / |p8 so 'bravIt kathApAkramiSTeti / |p9 tA abruvann .rSabhAn ha no vettha / |p10 tAn naH prayaccha, yair vayam .rSabhiNIr asAma / |p11 .rSabhI sa brAhmaNo 'sad yo 'smAn vedeti / |p12 tAbhya .rSabhAn prAyacchad etAn athakArAn / |p13 ete ha vA AsAm .rSabhAH / |p14 tAs saMvatsaram uSitvApaivAkrAman / |p15 so 'bravIt kathApAkramiSTeti // |c108 |p1 tA abruvann ekaM ha no rUpaM vettha / |p2 tan naH prayaccha, yena vayaM rUpiNIr asAma / |p3 rUpI sa brAhmaNo 'sad yo 'smA vedeti / |p4 tAbhya etad ekaM rUpaM prAyacchad Apa iti / |p5 etad dha vA AsAm ekaM rUpaM yad ApaH / |p6 tAs saMvatsaram uSitvApaivAkrAman / |p7 so 'bravIt kathApAkramiSTeti / |p8 tA abruvann ekaM ha no nAma vettha / |p9 tan naH prayaccha, yena vayaM nAminIr asAma / |p10 nAmI sa brAhmaNo 'sad yo 'smA vedeti / |p11 tAbhya etad ekaM nAma prAyacchad indrA iti / |p12 etad dha vA AsAm ekaM nAma yad indrAH / |p13 tAs saMvatsaram uSitvApaivAkrAman / |p14 so 'bravIt kathApAkramiSTeti // |c109 |p1 tA abruvaMs t.rptIr ha no vettha / |p2 tA naH prayaccha, yAbhir vayaM t.rpyAma / |p3 t.rpyAt sa brAhmaNaH prajayA pa/Subhir yo 'smA vedeti / |p4 tAbhya etAs t.rptIH prAyacchad etAn ekArAn / |p5 ete ha vA AsAM t.rptayaH / |p6 tAs saMvatsaram uSitvApaivAkrAman / |p7 so 'bravIt kathApAkramiSTeti / |p8 tA abruvan AvapanAn ha no vettha, palyAn ha no vettha, goSThAn ha no vettha / |p9 tAn naH prayaccha, yair vayam AvapanavatIH palyavatIr goSThinIr asAma / |p10 AvapanavAn palyavAn goSThI sa brAhmaNo 'sad yo 'smA vedeti / |p11 tAbhyo vAcaM prAyacchat / |p12 vAcaM vAvedaM sarvaM nAtiricyate / |p13 evA hy evA ity eSAM vAg, evA hy agnA iti gavyAH pa/Sava, evA hIndrA ity a/SvyAH pa/SavaH / |p14 evA hi pUSann ity ajAvikam evaitat / |p15 evA hi devA iti parigrAha evaiSaH // |c110 |p1 atha mahAnAmnayaH / |p2 prANA vA agre sapta / |p3 tebhya etAM saptapadAM /SakvarIM niramimIta / |p4 prANAn eva sarvam Ayur eti ya evaM veda / |p5 saptapadAyai SaTpadAm StUn saMvatsaram / |p6 .rtubhya AtmAnaM paridatte ya evaM veda / |p7 SaTpadAyai pa~NcapadAM pa/SUn paMktim / |p8 pa/SumAn bhavati ya evaM veda / |p9 pa~NcapadAyai catuSpadAM vAcam anuSTubhaM pratiSThitim / |p10 vAcA vadati ya evaM veda / |p11 catuSpadAyai tripadAM tejo brAhmavarcasaM gAyatrIm / |p12 tejasvI brahmavarcasI bhavati ya evaM veda / |p13 tripadAyai dvipadAM puruSam / |p14 nainaM pauruSo vadho hanti ya evaM veda / |p15 dvipadAyA ekapadAM puruSam eva / |p16 anva~NcAv iva vai puruSau / |p17 tasmAt puruSaH puruSaM parivedeSTi, puruSaH puruSasyAnucaro bhavati, vindate 'nucarit.Rn / |p18 bahavo 'syAnucarA bhavanti, nainaM pauruSyevAv.rttir vindati ya evaM veda // |c111 |p1 tAni sarvANi chandAMsi saMbh.rtya tair indro v.rtram ahan / |p2 yan mahAntam ahaMs tasmAn mahAnAmnayaH / |p3 yad a/Saknot tasmAc chakvaryaH / |p4 yan maTviyam akarot tasmAn maTvIH / |p5 yat sImAnam abhinat tasmAt simAH / |p6 atho hainAs sImata eva sam.rje / |p7 sima iti vai /SreSTham AcakSate / |p8 sima /SreSTha svAnAM bhavati ya evaM veda / |p9 tA ha vA etA indrA eva nAma / |p10 indro vai yatra mahAnAmnISu mithunatvam aicchata, tA enam abruvan -- sa vai naH prayaccheti / |p11 kim iti / |p12 yat ta etan nAmeti / |p13 tAbhyas tat prAyacchat / |p14 tasmAd etA indrA nAma / |p15 etad dha vA AsAM priyaM guhyaM nAma yad indrAH / |p16 sa yo hAsAm etad vidvAn pariharata, AgAmukam enaM priyaM bhavati pa/Syate priyam / |p17 tasmAd etA mahAnAmnaya iti parokSam AkhyAyante // |c112 |p1 asA u Ava mahAn / |p2 tasyaitAH pratinAmnayaH / |p3 tasyo evaitan nAma parihanati / |p4 sA yaiSA purastAd dvipadopadhIyate puruSa eva saH / |p5 atha yAny uttarANi trINi padAni pa/Savas te / |p6 bhasat prathamA sakthyau dva / |p7 parA~NcaH pa/Savas saMbhavanti / |p8 tasmAd bhasat prathamAkhyAyate / |p9 atha yAny uttarANi trINi padAni vatsaH prathamo 'thodho 'tha puruSaH / |p10 atha yAny uttarANi trINi padAnImau dvau /SirogrIvam, ekam atha yad uttamaM padam upa/Sa eva saH / |p11 pa/Sceva dvitIya Agacchat tasmAd uttamA dvyupa/SaivaM priyasya kuryAt / |p12 etad dha vA AsAM prattam adhItam upajIvanIyam / |p13 yad vatsaH prathamo bhavaty athodho 'tha puruSaH, prattaM haivAsyAdhItam upajIvanIyaM bhavati / |p14 atha yaM kAmayeta dhItam asyAprattam anupajIvanIyaM syAd iti -- // |c113 |p1 -- UdhaH prathamaM kuryAd atha vatsam atha puruSam / |p2 dhItaM haivAsyAprattam anupajIvanIyaM bhavati / |p3 atha yaM kAmayetApa/Su syAd iti vatsam asyAntariyAt / |p4 pa/Savo vai vatsaH / |p5 pa/SUn evAsyAntareti / |p6 atha yaM kAmayeta rudro 'sya pa/SU~N chamayed ity antarA vatsaM codha/S ca puruSam avadadhyAt / |p7 rudro vai puruSaH / |p8 rudram evAsya tad goSThe 'vadadhAti / |p9 saiSA mImAMsA / |p10 atha yathaivAsAm idaM praj~NAtaM stotraM tayaiva stotavyam / |p11 iyaM vai prathamA mahAnAmnI, tasyA agnir upa/SaH / |p12 iyaM dvitIyA, tasyai vAyur upa/SaH / |p13 asau t.rtIyA, tasyai sUryAcandram asAv upa/Sau / |p14 tAsAM yo h.rdAvakino veda trir vilA hAsya g.rhA bhavanti t.rptA ivArUkSA antarataH / |p15 ekArA ha vA AsAM h.rdAvakinaH / |p16 tasmAd dh.rda ekAram upAvasedhaM pa/SUMs tarpayanti / |p17 atha ya AsAm alaMkArAn vedAlaMkurvanto 'syAsate g.rheSv aM/SuM rukmaM niSkaM hastinam a/SvatarIratham a/Svaratham / |p18 stomA ha vA AsAm alaMkArAH / |p19 tA alaMkurvann iva /Sobhayann iva gAyet / |p20 upa hainam etAni rUpANy akrItAni tiSThante ya evaM veda // |c114 |p1 Apo vai mahAnAmnayaH / |p2 tAsAm Aditya eva vatsaH / |p3 tad yA ha vai prAcIr Apo dhAvanty etam eva tA udyantam abhIpsantIr dhAvanti / |p4 atha yAH pratIcIr dhAvanty etam eva tA astaM yantam abhIpsantIr dhAvanti / |p5 tad yat p.rccheyur yA imA Apo 'harahar dhAvanti kam etA abhIpsantIr dhAvantIti / |p6 etam ity eva tatra prativacanam / |p7 atho Ahur vAyur vai mahAnAmnInAM vatsaH / |p8 eSa hImAn lokAn imA di/SaH pratApayata iti / |p9 ima u lokA mahAnAmnayaH / |p10 tasmAt purovAte vAti, v.rSTyAm A/SAsante / |p11 yathA ha prattA na duhIta tAd.rk tad yat purovAte vAty atha na varSati / |p12 pa/Savo vai mahAnAmnayaH / |p13 goSTha eva purISam / |p14 tad AhuH purISeNAgre stotavyam atha mahAnAmnIbhiH / |p15 AyatanaM vA agre 'tha pa/SavaH / |p16 AyatanaM hi pa/Savo 'bhisamAyantIti / |p17 tad u vA AhuH pa/SUnAM vai purISaM bhavati / |p18 yad vai pa/Savo na syur na purISaM syAt / |p19 yado vai puruSaH pa/SUn vindate 'tha sa goSThaM paryasyate guptyai / |p20 tasmAn mahAnAmnIbhir eva pUrvAbhi stotavyam iti // |c115 |p1 tad Ahus sak.rd eva saMstutAsUpariSTAt purISeNa stotavyam uta vai bahutayAH pa/Savo nAnAtyAs samAnam eva goSTham abhisamAyantIti / |p2 yad dvayIr u ha tathA prajA bhavanti / |p3 anuparyAyam eva purISeNa stotavyam / |p4 tathA ha sarvA vrajavatIr bhavanti / |p5 aiLAni purISANi bhavanti / |p6 anuparyAyam eva purISeNa stotavyam / |p7 tathA ha sarvA vrajavatIr bhavanti / |p8 aiLAni purISANi bhavanti / |p9 pa/Savo vA iLA, AyatanaM purISam / |p10 Ayatana eva tad etAn pa/SUn pratiSThApayanti / |p11 apa upanidhAya stuvanti sAmnas sarvatvAya / |p12 etad vai mahAnAmnInAM sarvaM rUpaM yad ApaH / |p13 tA udiMgayeyU rUpasam.rddhatAyai / |p14 tad AhuH kvemA ninayed iti / |p15 tAsAm eSA mImAMsA -- vasatIvarISv avanIya somam abhiSutya bhakSayeyur iti / |p16 mathitam iva ha tv eSAM bhavati yAtayAma / |p17 yAtayAmnIr ayAtayAmnISv avanayanti / |p18 atho Ahus t.rtIyasavanIyAn evAbhiH puroDA/SAn upas.rjeyur iti / |p19 yajamAno vai puroDA/So, 'nnam ApaH / |p20 annenaiva tad yajamAnaM samanakti / |p21 I/Svaro ha tu yajamAnam uttaravayase /SvaH pAmA vetthoH / |p22 kaNDUyitA iva hi bhavanti / |p23 atho Ahu/S cAtvAla eva ninayed iti / |p24 yonir vai yaj~Nasya cAtvAlaM, reta Apo, yonyAm evaitad retaH pratiSThApayati / |p25 anuSThyAsya retas siktaM prajAyate ya evaM veda // |c116 |p1 tad Ahur vih.rtA agnayo bhavanti, vAstu pari/SiSyate, garbhA anu/SoSukA syur, yac cAtvAle ninayet / |p2 AstAve ninayed iti / |p3 eSa ha vA udgAtu/S ca yajamAnasya ca dhiSNyo yad AstAvaH / |p4 Ayatanam AstAvaH / |p5 Ayatana eva tad etAn kAmAn pratiSThApayanti / |p6 tAsAm atra yAvatkAmaM ninIya, athAntaHparidhi ninayet / |p7 tathA haiSAM tA hutA/S cAhutA/S ca bhavanti / |p8 yathA ha vA idaM vidAvan prANAv aniruktAv evam etau dhiSNyau santAv anavagatau / |p9 prANau vA imau santAv anapat.rNNau dhiSNyAv etau santau na vihriyete // |c117 |p1 asurANAM ha vA agra ime lokA AsuH / |p2 upajIvina iva hi devA Asus tapa eva /SraddhAm anvAyattAH / |p3 te 'rcantas tAmyantas tejo balam indriyaM vIryam Atmasv adadhata / |p4 tad eSAm asurA Aditsanta / |p5 tad AditsyamAnam apsu prAve/Sayan, ned idam asurA vinAntA iti / |p6 tasmAd idam apy etarhy amitreSv Ayatsu vittam upagUhanti, ned idam amitrA vindAntA iti / |p7 tad apaiva devebhyo 'krAman, nAsurAn prApnot / |p8 te devA etaM saMvatsara/Sramam apa/Syan / |p9 tenainad abhyA/SrAmyan / |p10 tad Urdhvam upa/Srayata / |p11 [ta]d divi sp.rSTam atiSThat / |p12 yad divi sp.rSTam atiSThat, tat sp.rSTAnAM sp.rSTatvam / |p13 sp.rSTAni ha vai nAmaitAni / |p14 tAni p.rSThAnIti parokSam AkhyAyante / |p15 sarvAn kAmAn sp.r/Sati ya evaM veda / |p16 sa yatkAma syAt saMvatsaraM /SrAmyed, ava haivainad runddhe / |p17 saMvatsaraparimito hy evaiSa yac chramaH // |c118 |p1 Apo vai devAnAM patnaya Asan / |p2 tA mithunam aicchanta / |p3 tAsAM vAyuH p.rSThe vyavartata / |p4 tA garbham adadhata / |p5 tA devA abruvan s.rjadhvam iti / |p6 tA rathanaraM prathame 'hann as.rjanta / |p7 tad rathaghoSo 'nvas.rjyata / |p8 tasmAd rathantarasya stotre rathaghoSaM kurvanti / |p9 tA abruvan -- s.rjadhvam eveti / |p10 tA b.rhad dvitIye 'hann as.rjanta / |p11 tat parjanyasya ghoSo 'nvas.rjyata / |p12 tasmAd b.rhata stotre dundubhIn udvAdayanti / |p13 varSukaH parjanyo bhavati / |p14 tA abruvan s.rjadhvam eveti / |p15 tA vairUpaM t.rtIye 'hann as.rjanta / |p16 tad grAmaghoSo 'nvas.rjyata / |p17 tasmAd vairUpasya stotre grAmaghoSaM kurvanti / |p18 tA abruvan s.rjadhvam eveti / |p19 tA vairAjaM caturthe 'hann as.rjanta / |p20 tad agner ghoSo 'nvas.rjyata / |p21 tasmAd vairAjasya stotre 'gniM manthanti / |p22 tA abruvan s.rjadhvam eveti / |p23 tA/S /SAkvaraM pa~Ncame 'hann as.rjanta / |p24 tad apAM ghoSo 'nyas.rjyata / |p25 tasmAc chAkvarasya stotre 'pa upanidhAya stuvanti / |p26 tA abruvan s.rjadhvam eveti / |p27 tA raivataM SaSThe 'hann as.rjanta / |p28 tat pa/SughoSo 'nvas.rjyata / |p29 tasmAd raivatasya stotre pa/SughoSaM kurvanti, vatsAn mAt.rbhis saMvA/Sayanti / |p30 tA abruvan s.rjadhvam eveti / |p31 etAvad vAvety abruvan / |p32 tad ete ha vA AsAm aindrA ghoSA vadanti / |p33 asminn aindrA ghoSAs sarvA asmin puNyA vAco vadanti ya evaM veda / |p34 te devA vAmadevyam eva yoniM parig.rhyordhvA udAgAhanta / |p35 tad etasya p.rSThyasya SaDahasya madhye ha mAyaM nyadadhuH / |p36 tad yAni ha vai stutAni sAmAni pa/ScAtvaM teSAM vAmadevyam, atha yAny astutAni purastvaM teSAm / |p37 yo vai grAmasya /SreSThI baliSTho bhavati tena pa/ScAtvena tena purastvena yanti / |p38 ariSTena yaj~Nena yajate ya evaM veda / |p39 etasmAd dha vA idaM yugyau na samavahanau vahato, 'nyatara eva vahIyAn bhavati / |p40 tasmAd vAmadevyaM p.rSTham / |p41 p.rSThaM hi prativahatIti / |p42 kLptir vA eSA /SAntir vA eSA pratiSThA vA eSaiSa vAva yaj~No yad vAmadevyam / |p43 tasmAd yena yenAhnA stuvanti tat tad anusarpati kalpayac chamayat // |c119 |p1 "asAvy aM/Sur madAye" ty asAvIti simAnAM rUpam / |p2 "apsu dakSo giriSThAH / |p3 /Syeno na yonim Asadat // |p4 /Subhram andho devavAtam apsu dhautaM n.rbhis sutam /" |p5 ity apsumatIr bhavanti / |p6 Apo hy etad ahaH / |p7 "svadanti gAvaH payobhiH // |p8 Ad Im a/SvaM na hetAram a/SU/Subhann am.rtAya /" |p9 iti gomatIH pa/SumatIr bhavanti pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p10 pa/Savo hy etad ahaH / |p11 "madho rasaM sadhamAda" iti madvatIr bhavanti / |p12 raso vai madaH / |p13 dhItam ivaitad yat t.rtIyasavanam / |p14 tad yad etA madvatIr bhavanti rasam evAsminn etad dadhati / |p15 aivainad etena pyAyayanti / |p16 tAsu gAyatram uktabrAhmaNam / |p17 atha santani / |p18 vAg vA eSA pratatA yad dvAda/SAhaH / |p19 tAM santaninaiva saMtanvanti / |p20 prANA ha khalu vai santanayaH / |p21 prANair vAk santatA / |p22 tad yat santani bhavati prANAnAm eva santatyai, vAcaM prANais santanavAmeti / |p23 ime vai lokAs santanaya, ima u lokA mahAnAmnayaH / |p24 tad yat santani bhavaty eSAm eva lokAnAM santatyai / |p25 sam asmA ime lokAs tAyante ya evaM veda / |p26 "abhi dyumnaM b.rhad ya/Sa" ity abhIti bhavati rathantarasya rUpam / |p27 rAthantaram etad ahaH / |p28 "jinvan gaviSTaye dhiya" it gomatIH pa/SumatIr bhavanti pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p29 pa/Savo hy etad ahaH // |c120 |p1 tAsu cyAvanam / |p2 cyavano vai bhArgavo vAstupasya brAhmaNam avet / |p3 sa putrAn abravId vAstupasya vai brAhmaNaM veda / |p4 taM mA vAstau nidhAya triH punaHprayANaM prayAteti / |p5 te 'bruvan na /SakSyAma, Akro/Sanavanto bhaviSyAmaH / |p6 pitaram ahAsiSur iti no vakSyantIti / |p7 neti hovAca, tena vai yUyaM vasIyAMso bhaviSyatha, teno eva mama punaryuvatAyA A/SA / |p8 hitvaiva mA prayAteti tAn aj~NApayat / |p9 taM sarasvatyai /Sai/Save nidhAya triH punaHprayANaM prAyan / |p10 so 'kAmayata vAstau hInaH -- punar yuvA syAM, kumArIM jAyAM vindeya, sahasreNa yajeyeti / |p11 sa etat sAmApa/Syat / |p12 tenAstuta // |c121 |p1 taM tuSTuvAnaM /SaryAto mAnavo grAmeNAdhyavAsyat / |p2 taM kumArA gopAlA avipAlA m.rdA /Sak.rtpiNDair AsapAMsubhir adihan / |p3 so 'saMj~NAM /SAryAtyebhyo 'karot / |p4 tan na mAtA putram ajAnAn, na putro mAtaram / |p5 so 'bravIc charyAto mAnavaH -- kim ihAbhitaH kiM cid adrASTa, yata idam ittham abhUd iti / |p6 tasmai hocur na nu tato 'nyat -- sthavira evAyaM niSThAva/S /Sete / |p7 tam adya kumArA gopAlA avipAlA m.rdA /Sak.rtpiNDair AsapAMsubhir adhikSan / |p8 tata idam ittham abhUd iti // |c122 |p1 sa hovAca -- cyavano vai sa bhArgavo 'bhUt / |p2 sa vAstupasya brAhmaNaM veda / |p3 taM nUnaM putrA vAstau hitvA prAyAsiSur iti / |p4 tam AdrutyAbravId .rSe, namas te 'stu / |p5 /SAryAtyabhyo bhago m.rLeti / |p6 atha ha sukanyA /SAryAtyA kalyANy Asa / |p7 sa hovAca -- sa vai me sukanyAM dehIti / |p8 neti hovAca / |p9 anyad dhanaM brUSveti / |p10 neti hovAca / |p11 vAstupasya vai brAhmaNaM veda / |p12 tAM ma ihopanidhAyAsAyam evAdya grAmeNa yAtAd iti / |p13 te vai tvA mantrayitvA pratibravAmeti / |p14 te hocur mantrayitvA -- ekaM vai dve trINi paramam anayA dhanAni labhemahy, athainayeha sarvam eva lapsyAmahe / |p15 hantAsmA imA dadAmeti / |p16 tAM hAsmai daduH / |p17 tAM hocuH -- kumAri, sthaviro vA ayaM niSThAvo nAlam anusaraNAya / |p18 yadaiva vayaM yunajAmahA, athAnvAdhAvatAd iti / |p19 sA heyaM yuktaM grAmam anusariSyanty anUttasthau / |p20 sA hovAcAhe paridhAva sakhAyaM jIvahAyinam iti / |p21 sA yadItIyAya yadIti -- // |c123 |p1 -- k.rSNasarpa u haivainAM pratyuttasthau / |p2 sA ha tad eva nirvidyopavive/Sa / |p3 atha hA/Svinau darvihomiNau bhiSajyantAv idaM ceratur anapisomau / |p4 tau hainAm etyocatuH -- kumAri, sthaviro vA ayam asarvo nAlaM patitvanAyAvayor jAyaidhIti / |p5 neti hovAca / |p6 yasmA eva mA pitAdAt, tasya jAyA bhaviSyAmIti / |p7 tad dhAyam AjughoSa / |p8 atha hemau preyatuH / |p9 sa hovAca -- kumAri, ko nv eSa ghoSo 'bhUd iti / |p10 puruSau memAv upAgAtAM yat kalyANatamaM rUpANAM tena rUpeNeti / |p11 tau tvA kim avocatAm iti / |p12 kumAri, sthaviro vA ayam asarvo nAlaM patitvanAyAvayor jAyaidhIti / |p13 sA tvaM kim avoca iti / |p14 nety aham avocaM, yasmA eva mA pitAdAt tasya jAyA bhaviSyAmIti // |c124 |p1 tad dhAsya priyam Asa / |p2 sa sahocA/Svinau vai tau darvihomiNau bhiSajyantAv idaM carato 'napisomau / |p3 tau tvaitad evAgatya /Svo vaktArau / |p4 tau tvaM brUtAd -- yuvaM vA asarvau stho, yau devau santAv asomapau sthaH / |p5 sarvo vai mama patir yas somapa iti / |p6 tau vai tvA vaktArau -- kas tasye/Se yad Avam apisomau syAveti / |p7 ayaM mama patir iti brUtAt / |p8 teno eva me punaryuvatAyA A/Sati / |p9 tau hainAM /Svo bhUta etyaitad evocatuH / |p10 sA hovAca -- yuvaM vA asarvau stho, yau devau santAv asomapau sthaH / |p11 sarvo vai mama patir yas somapa iti / |p12 tau hocatuH kas tasye/Se yad Avam apisomau syAveti / |p13 ayaM mama patir iti hovAca // |c125 |p1 taM hocatur -- .rSe 'pisomau nau bhagavaH kurv iti / |p2 tatheti hovAca / |p3 tau vai nu mA yuvaM punaryuvAnaM kurutam iti / |p4 taM ha sarasvatyai /Sai/Savam abhyavacak.rSatuH / |p5 sa hovAca -- kumAri, sarve vai sad.r/SA udeSyAmo, 'nena mA lakSmakeNa jAnItAd iti / |p6 te ha sarva eva sad.r/SA udeyur yat kalyANatamaM rUpANAM tena rUpeNa / |p7 taM heyaM j~NAtvAvabibhede -- ayaM mama patir iti / |p8 taM hocatur, .rSe 'kurvAvaM tava taM kAmaM yas tava kAmo 'bhUt / |p9 punaryuvAbhUH / |p10 AvaM tvaM tathAnu/SAdhi, yad Avam apisomau syAveti // |c125 |p1 sa hovAca -- devA vA ete kurukSetre 'pa/SI.rSNA yaj~Nena yajamAnA Asate / |p2 te taM kAmaM nApnuvanti yo yaj~Ne kAmaH / |p3 tad yaj~Nasya /Siro 'chidyata / |p4 tad yad dadhya.N AtharvaNo 'nvapa/Syat taM tad gacchatam / |p5 sa vAM tad anuvakSyati / |p6 tato 'pisomau bhaviSyatha iti / |p7 tad yat tad yaj~Nasya /Siro 'chidyateti, so 'sAv AdityaH / |p8 sa u eva pravargyaH / |p9 tau ha dadhya~Ncam AtharvaNam AjagmatuH / |p10 taM hocatur, .rSe upa tvAyAveti / |p11 kasmai kAmAyeti / |p12 etad yaj~Nasya /Siro 'nuvakSyAvahA iti / |p13 neti hovAca / |p14 indro vai tad apy apa/Syat / |p15 sa mAbravId -- yadi vA idam anyasmai brUyA/S /Siras te chindyAm iti / |p16 tasmAd bibhemIti / |p17 sa vai nAv anenA/Svasya /SIrSNAnubrUhIti / |p18 tatheti hovAca / |p19 sa vai nu vAM saMvadamAnau pa/SyAnIti / |p20 tau hemau svaM /Siro nidhAyedam a/Svasya /SiraH pratisaMdhAya tena ha sma saMvadamAnAv AsAte sAma gAyamAnAv .rcaM yajur abhivyAharantau / |p21 tAbhyAM ha /SraddhAya tenA/Svasya /SIrSNAnuvAca // |c127 |p1 tad indro 'nvabudhyata -- pra hAbhyAm avocad iti / |p2 tasyAdrutya /SiraH prAcchinad idam a/Sva/SIrSam / |p3 atha yad asya svaM /Sira AsIt tad imau manISiNau pratisamadhattAm / |p4 tau ha devAn Ajagmatur apa/SIrSNA yaj~Nena yajamAnAn / |p5 tAn hocatur apa/SIrSNA vai yaj~Nena yajamAnA Adhve / |p6 te taM kAmaM nApnutha yo yaj~Ne kAma iti / |p7 kas tad yaj~Nasya /Siro vedeti / |p8 Avam iti / |p9 tad vai pratisaMdhattam iti / |p10 tAbhyAM vai nau grahaM g.rhNIteti / |p11 tAbhyAm etam A/SvinaM graham ag.rhNan / |p12 tAv abruvan yuvam evAdhvaryU sthas, tau tat prajAnantAv etad yaj~Nasya /SiraH pratisandhAsyatha iti / |p13 tatheti / |p14 tAv adhvaryU AstAm / |p15 tat tAv apisomAv abhavatAm // |c128 |p1 atha ha cyavano bhArgavaH punaryuvA bhUtvAgacchac charyAtaM mAnavam / |p2 taM prAcyAM sthalyAm ayAjayat / |p3 tad asmai sahasram adadAt / |p4 tenAyajata / |p5 etad vai tac cyavano bhArgava etena sAmnA stutvA punaryuvAbhavat, kumArIM jAyAm avindata, sahasreNAyajata / |p6 ete vA etasmin sAman kAmA, etAn eva kAmAn avarunddhe / |p7 yatkAma evaitena sAmnA stute, sam asmai sa kAma .rdhyate / |p8 atho ha smaitenaiva sAmnA cyavano bhArgavo yad yad a/SanaM cakame tat tad dha sma sarasvatyai /Sai/SavAd udacati / |p9 tad v annAdyasyAvaruddhissAma / |p10 avAnnAdyaM runddhe 'nnAda /SreSTha svAnAM bhavati ya evaM veda / |p11 yad u cyavano bhArgavo 'pa/Syat tasmAc cyAvanam ity AkhyAyate / |p12 "prANA /Si/Sur mahInAm" iti pa/SurUpam evaitad upAgacchanti / |p13 pa/SUnAM vai /Si/Sur bhavati / |p14 tAsu kro/SaM, bhrAt.rvyahA sendraM sAma / |p15 hanti dviSantaM bhrAt.rvyam Asyendro havaM gacchati ya evaM veda / |p16 tad aiLaM bhavati -- pa/Savo vA iLA / |p17 pa/Sava etad ahaH -- pa/SunAm evAvaruddhayi // |c129 |p1 "pavasva vAjasAtaya" iti vAjavatIr anuSTubho bhavanty -- annaM vai vAjo -- 'nnAdyasyaivAvaruddhyai / |p2 "pavitre dhArayA sutaH / |p3 indrAya soma viSNave devebhyo madhumattamaH //" |p4 iti vaiSNavyo bhavanti -- yaj~No vai viSNur -- yaj~NasyaivArambhAya / |p5 tAsu gaurivItam uktabrAhmaNam / |p6 athASTeLaH padastobha iLAnAm ayAtayAmAvarudhyate / |p7 teno hAsmA eka/SaphAH pa/Savas tiSThante / |p8 prajApatiM prajAs sam.rjAnaM /SIrSataH pApmAg.rhNAt / |p9 so 'kAmayatApa pApmAnaM hanIyeti / |p10 sa etAn padastobhAn apa/Syat / |p11 tair astuta / |p12 taiH pApmAnam apAhata / |p13 tAn apaveSTayann iva gAyet / |p14 apaveSTayann iva vai sa tac chIrSato 'gre pApmAnam apajaghne / |p15 apaveSTayann ivaiva /SIrSato 'gre pApmAnam apahate ya evaM veda // |c130 |p1 .rSINAM vA agre mantra/S caiva prajA cAsIn na pa/SavaH / |p2 te 'kAmayantAva pa/SUn rundhImahIti / |p3 te saMvatsare pa/SUn paryapa/Syan / |p4 tAn etenASTeLena padastobhenodas.rjanta / |p5 te 'bruvann asti nvA iti / |p6 tAn SaDiLenodas.rjanta / |p7 te 'bruvann asti nvA iti / |p8 tAM/S caturiLenodas.rjanta / |p9 te 'bruvann asti nvAveti / |p10 tAn dvIlenodas.rjanta / |p11 te vA ete pa/Sava eva yat padastobhAH / |p12 pa/Sava etad ahaH / |p13 pa/SumAn bhavati ya evaM veda / |p14 ta u sarve jAgatA bhavanti / |p15 pa/Savo vai jagatI / |p16 teno haivAsmiMs tad apy eka/SaphAH pa/Savas tiSThante yat sarve jAgatA bhavanti / |p17 sarve hi jAgatAH pa/SavaH // |c131 |p1 atha pArthaM dviyabhyAsaM dvitIyasyAhno rUpam / |p2 dvitIyaM hy etad ahar Ayatanena / |p3 atha .rSabha/S /SAkvaraH / |p4 pa/Savo vai simAH, pa/Savo revatayaH, pa/Sava .rSabhaH / |p5 .rSabham evaitat pa/SuSv apis.rjanti mithunatvAya prajananAya / |p6 pra mithunena jAyate ya evaM veda / |p7 sa u dvAbhyAM dvAbhyAM devatAbhyAM pratitiSThati / |p8 tasmAd .rSabha skandan dvipAd bhavati / |p9 tA etA/S caturakSarA devatA bhavanti / |p10 tasmAd dvipAt skandati / |p11 catuSpadaH prajanayati / |p12 pra prajayA pa/Subhir jAyate ya evaM veda / |p13 sa u pAMktaH / |p14 pAMkte 'hani kriyate rUpasam.rddhatAyai / |p15 "indur vAjI pavate gonyoghA" iti gomatIH pa/SumatIr bhavanti pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p16 pa/Savo hy etad ahaH / |p17 tAsu dA/Saspatyam uktabrAhmaNam / |p18 atha yaj~NAyaj~NIyam uktabrAhmaNam / |p19 "A te agna edhImahI" ty AvatIr bhavanti / |p20 apacchidyeva vA etad yaj~NakANDaM yad ukthAni / |p21 tad yad AvatIr bhavanti yaj~Nasyaiva salomatAyai // |c132 |p1 tAsu saMjayam / |p2 devAsurA vA eSu lokeSv aspardhanta / |p3 asmin bhuvane te devA akAmayanta sam imAn lokAn jayema jayemAsurAn spardhAM bhrAt.rvyAn iti / |p4 ta etat sAmApa/Syan / |p5 tenAstuvata / |p6 tenemAn lokAn samajayann, ajayan spardhAM bhrAt.rvyAn asurAn / |p7 tad yad imAn lokAn samajayaMs tat saMjayasya saMjayatvam / |p8 sam imAn lokA~N jayati, jayati spardhAM dviSantaM bhrAt.rvyaM, ya evaM veda / |p9 tad u pAMktaM, pAMkte 'han kriyate -- pAMktA vai pa/SavaH / |p10 pa/Sava etad ahaH -- pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p11 tad v evAcakSate dvihiMkAraM vAmadevyam iti / |p12 pa/Savo vai simAH, pa/Savo revatayaH, pa/Savo dvihiMkAraM vAmadevyam / |p13 pa/Sumanta eva bhavanty enena tuSTuvAnAH / |p14 atho yad evaitasminn ahann UrdhvaM /SakvarIbhyaH krUram iva kriyate tad evaitAbhyAM hiMkArAbhyAM /Samayanti / |p15 atha saumitraM bhrAt.rvyahA sendraM sAma / |p16 hanti dviSantaM bhrAt.rvyam Asyendro havaM gacchati ya evaM veda // |c133 |p1 trayo brahmApa/Syan, nodhAs t.rtIyaM, sumitras t.rtIyaM, b.rhadukthas t.rtIyam / |p2 tad yat prathame triyahe naudhasaM kriyate, tena prathamas triyaho brahmaNvAn kriyate / |p3 atha yat t.rtIye triyahe bArhadukthaM kriyate tenaiva t.rtIyas triyaho brahmaNvAn kriyate / |p4 etair ha vai sAmabhir ete triyahA brahmaNvantaH kriyante / |p5 tat pa~NcAkSaraNidhanaM bhavati pa~NcamasyAhno rUpaM pa~NcarAtrasya santatyA avyavacchedAya / |p6 "asAvi soma indra ta" ity asAvIti simAnAM rUpam // |c134 |p1 tAsu mahAvai/SvAmitram / |p2 etena vai vi/SvAmitro mahimAnaM bhUmAnam abhipUrvaM pa/SUnAm avArunddha / |p3 tad etat pa/SavyaM sAma / |p4 mahimAnam eva bhUmAnam abhipUrvaM pa/SUnAm avarunddhe ya evaM veda / |p5 indro vai v.rtram ajighAMsat / |p6 sa vi/SvAmitram upAdhAvad -- .rSa upa tvA dhAvAma, iha no 'dhibrUhIti / |p7 sa etad vi/SvAmitras sAmApa/Syat / |p8 tenAstuta / |p9 tato vA indro v.rtram ahan / |p10 so 'bravIn mahad vA idaM vi/SvAmitrasyAbhUd iti / |p11 tad eva mahAvai/SvAmitrasya mahAvai/SvAmitratvam / |p12 tad u bhrAt.rvyahA / |p13 hanti dviSantaM bhrAt.rvyaM ya evaM veda / |p14 tat trILaM bhavati -- pa/Savo vA iLA / |p15 pa/Sava etad ahar -- abhipUrvANAm eva pa/SUnAm avaruddhyai / |p16 bheSajaM ha khalu vai tisra iLAH / |p17 etad dha vai /SivaM /SAntaM vAco yat tisra iLAH / |p18 tad yat trILaM pa~Ncame 'hani bhavati tenaiva triNavaM ca stomaM /Samayanti / |p19 simA/S cAdityAd .rtava udakrAman / |p20 so 'kAmayata na mad .rtava utkrAmeyur abhi mA varterann iti / |p21 sa etat sAmApa/Syat / |p22 tenAstuta / |p23 hehayA o hA o hA iti hayA ha vA asyaite yathA/SvA syur evam / |p24 tato vai tasmAd .rtavo nodakrAman / |p25 tata enam upAvartanta / |p26 taM prAvi/San / |p27 tAn abhyArohat / |p28 sa eSa .rtuSu ca saMvatsare caitasyAM /SriyAm adhyUDhas tapati / |p29 yad u vi/SvAmitro 'pa/Syat tasmAn mahAvai/SvAmitram ity AkhyAyate / |p30 tad aiLam acchAvAkasAma bhavati / |p31 pa/Savo vA iLA / |p32 pa/SuSv evaitat pratitiSThanti // |c135 |p1 "jyotir yaj~Nasya pavate madhu priyam" iti simAnAM rUpam / |p2 samAnaM vai simAnAM ca revatInAM ca rUpam / |p3 simAbhyo vA adhi revatayo nirmitAH / |p4 jyotir ity Aha / |p5 jyotir evaitat prajAsu dadhAti / |p6 jyotir iti ca ha khalu vai pavata iti ca gAyatryai rUpam / |p7 gAyatryo etad ahas tAyate / |p8 "pitA devAnAM janitA vibhUvasur" iti prajApatir vai pitA devAnAM, sa janitA, sa vibhUvasuH / |p9 prAjApatyam etad ahaH / |p10 "dadhAti ratnaM svadhayor apIcyaM madintamo matsara indriyo rasa" iti / |p11 raso hy etad ahaH / |p12 yo vai pa~NcamAd ahno raso 'tyanedat tad etad ahar abhavat / |p13 sa eSa rasa eva / |p14 "abhikrandan kala/SaM vAjy arSatI" ty .rSabhaM evaitat prAtassavane revatISv apis.rjanti prajananAya / |p15 "patir diva/S /SatadhAro vicakSaNa" iti yad vai /Satavat sahasravat taj jagatyai rUpam / |p16 jAgatam etad ahaH / |p17 "harir mitrasya sadaneSu sIdati marm.rjAno 'vibhis sindhubhir v.rSe" ti v.rSaNvatIr bhavanti b.rhato rUpam / |p18 bArhatam etad ahaH / |p19 "agre sindhUnAM pavamAno arSasy agre vAco agriyo goSu gacchasi / |p20 agre vAjasya bhajase mahad dhanaM svAyudhas sot.rbhis soma sUyase //" |p21 ity agram agram iti bhavati / |p22 agraM hy etad ahar yad bArhatam / |p23 agraM trayastriM/Sa stomAnAm / |p24 tam evaitad revatayo 'nu // |c136 |p1 tA etA bhavanti jagatyo jagadvarNA ahno rUpeNa sam.rddhAH / |p2 yatra vA ahArUpeNa sam.rddhayanti saM tatrardhyate / |p3 sam asmA .rdhyate ya evaM veda / |p4 "as.rkSata pra vAjina" ity anurUpo bhavati bhUtAnuvAdinIH / |p5 SaDaham evaitad etAs s.rSTam anuvadanti / |p6 tad Ahur ahna eva rUpaM stotriyeNArabhante 'nurUpeNa sAmna iti / |p7 stotriyAnurUpau bhavataH / |p8 prANo vai stotriyo 'pAno 'nurUpaH / |p9 prANApAnAbhyAm evaitat sam.rdhya prayanti / |p10 "gavyA somAso a/SvayA / |p11 /SukrAso vIrayA/SavaH //" |p12 iti gomatIH pa/SumatIr bhavanti pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p13 pa/Savo hy etad ahaH / |p14 "/SumbhamAnA .rtAyubhir m.rjyamAnA gabhastyoH / |p15 pavante vAre avyaye //" |p16 iti rUti revatInAM rUpam / |p17 "te vi/SvA dA/SuSe vasv" iti vi/SvavatIr bhavanti / |p18 vai/SvadevaM hy etad ahaH / |p19 "somA divyAni pArthivA / |p20 pavantAm AntarikSyA //" |p21 itImAn lokAn samArabhate / |p22 ime vai lokAH prajApatiH / |p23 prAjApatyam etad ahaH / |p24 SaSThAyatano vai prajApatir devatAnAm // |c137 |p1 "pavasva devavIr atI" ti da/Sarcasya prabh.rtir bhavaty ati prAdeti vA Ahur upasthitam / |p2 upasthitam ivaitad ahaH / |p3 "pavitraM soma raMhyA / |p4 indram indo v.rSA vi/Sa //" |p5 iti v.rSaNvatIr bhavanti b.rhato rUpam / |p6 bArhatam etad ahaH / |p7 "A vacyasva mahi psara" iti AvatIr bhavanty anatipAdAyaiva / |p8 antam iva hy etarhi gacchanti / |p9 SaDahAn net parA~Nco 'tipadyAmahA iti / |p10 "adhukSata priyaM madhv" iti yad vai mahAnAmnInAM dugdhaM payas tA revatayo 'bhavan / |p11 mahAnAmnInAM vA etad dugdhaM payo yad revatayaH / |p12 "mahAntaM tvA mahIr anv" iti trayastriM/So vai stomo mahAn / |p13 tam evaitad revatayaH / |p14 "Apo arSanti sindhavaH / |p15 yad gobhir vAsayiSyase // |p16 samudro apsu mAm.rje viSTambho dharuNo divaH / |p17 somaH pavitre asmayuH //" |p18 ity apsumatIr bhavanti / |p19 Apo hy etad ahaH / |p20 "acikradad v.rSA harir" iti v.rSaNvatIr bhavanti b.rhato rUpam / |p21 bArhatam hy etad ahaH / |p22 "mahAn mitro na dar/Sata" iti mahad dhy etad ahar yat trayastriM/Sam / |p23 "giras ta indra ojasA marm.rjyante apasyuvaH / |p24 yAbhir madAya /Sumbhase // |p25 taM tvA madAya gh.rSvaya u lokak.rtnum Imahe / |p26 tava pra/Sastaye mahe // |p27 goSA indo n.rSA asy a/SvasA vAjasA uta / |p28 AtmA yaj~Nasya pUrvyaH //" |p29 iti gomatIH pa/SumatIr bhavanti pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p30 pa/Savo hy etad ahaH / |p31 "asmabhyam indav indriyaM madhoH pavasva dhArayA / |p32 parjanyo v.rSTimaM iva //" |p33 iti da/SarcaM bhavati -- da/SAkSarA virAD, annaM virAD -- virAja evAnnAdyasyAvaruddhyai // |c138 |p1 "sanA ca soma jeSi ce" ty uttaraM da/SarcaM bhavati / |p2 abhipUrvam evaitena virAjam annAdyam avarundhate / |p3 .rSayo vA etad .rddhikAmA upotthAnaM priyaM vAco 'pa/Syann "athA no vasyasas k.rDhy, athA no vasyasas k.rdhI" ti / |p4 tenAstuvata / |p5 tato vai te sarva evArdhnuvan / |p6 sarve haivardhnuvanti ya evaM vidvAMsa etena da/Sarcena stuvate / |p7 upariSTAd udarkaM dadhati / |p8 raso vai SaSTham ahaH / |p9 tasyAnatinedAya / |p10 sa yathApAM vArtraM dihyAt tAd.rg evaitad upariSTAd udarkaM dadhati rasasyAnatinedAya / |p11 catur.rco bhavati catuSpadAM pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p12 parokSaM dvipadA bhavanti, dvipadAM pa/SUnAm avaruddhyai / |p13 vi nArA/SaMsam iva bhavaty ubhayoH kAmayor upAptyai / |p14 yac ca divyo yac ca mAnuSa upariSTAd udarkaM dadhati / |p15 raso vai SaSTham ahaH / |p16 tasyAnatinedAya // |c139 |p1 atha ha vai tarantapurumIDhau vaitada/SvI dhvasrayoH puruSantyor bahu pratig.rhya garagirAv iva menAte / |p2 tau ha smAMgulyA sAtaM pratimam.r/SAte / |p3 tAv akAmayetAm asAtaM nAv idaM sAtaM syAd Attam ivaiva na pratig.rhItam iti / |p4 tAv etac catur.rcam apa/SyatAM, tena pratyaitAm / |p5 tato vai tayor asAtaM sAtam abhavad Attam ivaiva na pratig.rhItam / |p6 sa yaH pratig.rhya kAmayetAsAtam ma idaM sAtaM syAd Attam ivaiva na pratig.rhItam iti sa haitena catur.rcena pratIyAt / |p7 asAtaM haivAsya sAtaM bhavaty Attam evaiva na pratig.rhItam / |p8 "ete somA as.rkSate" ty etA antyA bhavanti bhUtAnuvAdinIr u eva / |p9 SaDaham evaitad etAs s.rSTam anuvadanti / |p10 "abhi gavyAni vItaye n.rmNA punAno arSasi / |p11 sanadvAjaH pari srava //" |p12 iti parivatIr bhavanty antasya rUpam / |p13 anto hy etad ahaH / |p14 "uta no gomatIr iSo vi/SvA arSa pariSTubhaH / |p15 g.rNAno jamadagninA //" |p16 iti paryAso bhavati prajAnAM dh.rtyai pa/SUnAm upasthityai / |p17 trayastriM/Sa stomo bhavati / |p18 trayastriM/Sad vai sarvA devatAH / |p19 sarvAsv evaitad devatAsu pratitiSThanto yanti // |c140 |p1 tad Ahur -- mithunAni pa~NcAhAny, amithunaM SaSTham ahaH / |p2 tad yad "imaM stomam arhate jAtavedasa" ity Agneyam AjyaM bhavati, tenaiva mithunaM SaSTham ahaH kriyate / |p3 "ratham iva saM mahemA manISaye" ty etena mithunaM kriyate / |p4 hotA vai pUrveSv ahassu yajamAnAyA/SiSam A/SAsta udgAtaitasmin / |p5 yo vai sAmnA/SiSam A/SAste mIyata iva vai tasya / |p6 tad yad "agne sakhye mA riSAmA vayaH tava, agne sakhye mA riSAmA vayaM tave" ti bhavati, bheSajam evaitena prAya/ScittiM kurvate / |p7 tathA hAsya na mIyate / |p8 upariSTAd udarkaM dadhati / |p9 raso vai SaSTham ahas tasyAnatinedAya / |p10 sa yathApAM vArtraM dihyAt tAd.rg evaitad upariSTAd udarkaM dadhati rasasyAnatinedAya // |c141 |p1 "prati vAM sUra udita" iti maitrAvaruNaM bhavati / |p2 prati hy etarhi stomA/S chando hy .rtavo grahA Avartante / |p3 atho yat "prati vAm" iti bhavati tasmAd u hedaM yathartvannAdyaM pratidhIyata upariSTAd udarkANy anyAni stotrANi bhavanti / |p4 athaitad anupariSTAd udarkam / |p5 prANApAnau vai maitrAvaruNau / |p6 yad upariSTAd udarkaM dadhyuH prANApAnAv apihanyuH / |p7 tad yad anupariSTAd udarkaM dadhati prANApAnAbhyAm evots.rSTyai / |p8 "bhindhi vi/SvA apa dviSa" ity aindraM bhavati / |p9 "pari bAdho jahI m.rdha" iti ghnadvat / |p10 etad vai yajamAnasya svaM stotraM yad brahmaNaH / |p11 sva eva tad Ayatane yajamAnasya sarvaM pApmAnaM ghnanti / |p12 "vasu spArhaM tad A bhara yasya te vi/Svam AnuSag bhUrer dattasya vedati / |p13 vasu spArhaM tad A bhara // |p14 yad vILAv indra yat sthire yat par/SAne parAbh.rtam / |p15 vasu spArhaM tad A bhara //" |p16 iti / |p17 pa/Savo vai vasu spArham / |p18 annam u vai pa/SavaH / |p19 etAn tad udgAtA yajamAnAyA/SiSam A/SAsta, upariSTAd udarkaM dadhati / |p20 raso vai SaSTham ahas tasyAnatinedAya // |c142 |p1 "yaj~Nasya hi stha .rtvijA" ity aindrAgnaM bhavati / |p2 atrendrAgnI ArtvijyAya v.rNIte, 'trendrAgnibhyAM yaj~NaM saMpradAya nirmucyate / |p3 tasya na mIyate yathA puram eva bhavatIndrAgnI evAtaH praAcInam ArtvijyaM kurutaH / |p4 "idaM vAM madiraM madhv adhukSann adribhir naraH / |p5 indrAgnI tasya bodhatam //" |p6 iti /SakvarINAM ca revatInAM ca rUpam / |p7 "to/SAsA rathayAvAnA v.rtrahaNAparAjitA / |p8 indrAgnI tasya bodhatam //" |p9 iti vArtraghnam bhavaty antato vijityai / |p10 etena vai SaDahena devA agre vyajayanta / |p11 tad yad etad vArtraghnam antata AjyaM kriyate, vijityA eva bhrAt.rvyasyaiva vadhAya / |p12 vijayate hanti dviSantaM bhrAt.rvyaM ya evaM veda / |p13 upariSTAd udarkaM dadhati / |p14 raso vai SaSTham ahas, tasyAnatinedAya / |p15 sa yathApAM vArtraM dihyAt tAd.rg evaitad upariSTAd udarkaM dadhati rasasyA natinedAya / |p16 trayastriM/Sa stomo bhavati / |p17 trayastriM/Sad vai sarvA devatAH / |p18 sarvAsv evaitad devatAsu pratitiSThanto yanti // |c143 |p1 "indrAyendo marutvata" iti mAdhyandinasya pavamAnasya gAyatryo bhavanti b.rhato rUpam / |p2 bArhatam etad ahaH / |p3 "taM tvA viprA vacovidaH pariS k.rNvanti dharNasim" iti parivatIr bhavanty antasya rUpam / |p4 anto hy etad ahaH / |p5 "rasaM te mitro aryame" ti raso hy etad ahaH / |p6 yo vai pa~NcamAd ahno raso 'tyanedat tad etad ahar abhavat / |p7 sa eSa rasa eva / |p8 "pibantu varuNaH kave / |p9 pavamAnasya marutaH //" |p10 iti marutvatIr bhavanti / |p11 marutvad vai madhyandinasya rUpam / |p12 madhyandinasyaiva tad rUpAn na yanti / |p13 tAsu gAyatram uktabrAhmaNam / |p14 atha revatayaH / |p15 pa/Savo vai simAH / |p16 pa/Savo revatayaH / |p17 pa/Sava etad ahaH / |p18 pa/Sumanta eva bhavanty enena tuSTuvAnAH / |p19 /Sakvaryo vA idaM tejasA prAtapan / |p20 tejasA nAbhim.r/SyA Asan / |p21 tAsAM devAH pradAhAd abibhayuH / |p22 te 'bruvan sarvaM vA idam imAH pradhakSyanti / |p23 etedam AsAM /SamayAmeti / |p24 tAsAM dve ekasyai pade niramimataikam ekasyai / |p25 yasyai dve niramimata tad etAM dvipadAM pratyupAdadhur, yasyA ekaM tad ekapadAm / |p26 saivaiSA tripadA gAyatry abhavat / |p27 samAnaM vA etac chandaH / |p28 tad dvedhA vyauhan bhUmne ca /SAntyai ca / |p29 bahuH prajayA pa/Subhir jAyate ya evaM veda // |c144 |p1 pa~NcamAd vai devA ahnaS SaSTham ahar niramimata / |p2 tasmA Ayatanam aicchan / |p3 tasmai revatIr evAyatanam avindan / |p4 AyatanavAn bhavati ya evaM veda / |p5 pa/Savo vai revatayaH / |p6 AtmA madhyandinaH / |p7 tad yad revatIr madhyandinam abhi pratyAharanty Atmann evaitat pa/SUn pratiSThApayanti / |p8 pa/Savo vai revatayaH / |p9 AtmA madhyandinaH / |p10 tad yad revatIr madhyandinam abhi pratyAharanty Atmann evaitat payaH pratiSThApayanti / |p11 reto vai revatayaH / |p12 AtmA madhyandinaH / |p13 tad yad revatIr madhyandinam abhi pratyAharanty Atmann evaitad retaH pratiSThApayanti / |p14 reto vai revatayaH / |p15 reta u raivataM sAma / |p16 vajrA ha khalu vA ete yad raivatasya sAmno nidhanAni / |p17 tad yad revatISu raivataM p.rSThaM kuryur vajreNa reto vIyus tA yat purastAt pavamAne kurvanti, vajreNa ned reto vyayAmeti // |c145 |p1 payo vai revatayaH / |p2 pa/SavaH pa~Ncamam ahaH / |p3 tA yad antarihitA anyena sAmnA syur antarhitaM payaH pa/Subhya syAt / |p4 tA yad anantarhitA bhavanti tena payaH pa/Subhyo 'nantarhitaM bhavati / |p5 tad Ahur jAmIva vA etat kriyate yad etA iLAbhir iLA upayanti / |p6 iSov.rdhIyenaivArabhyam ajAmitAyA iti / |p7 antarhitaM ha tu tathA payaH pa/Subhya syAt / |p8 vajreNa reto vIyU revatIbhir evArabhyaM, vajreNa ned reto vyayAmeti / |p9 atho ha na tathA payaH pa/Subhyo 'ntarhitaM bhavati / |p10 .rg vA ayaM lokas sAmAsau / |p11 devakSetraM vA asau lokaH pavamAnaH / |p12 tA yad dvedhA vyUhanti tenaivAbhyAm ubhAbhyAM lokAbhyAM na yanti / |p13 Apo vai revatayaH / |p14 Apa u raivataM sAma / |p15 tad yad revatISu raivataM p.rSThaM kuryur agAdhe majjeyur na pratitiSTheyuH / |p16 tad yad vAravantIyaM p.rSThaM bhavati pratiSThityA eva / |p17 jIryantIva vA etat p.rSThAni yadA SaSTham ahar Agacchanti / |p18 na vai jIrNe retaH pari/SiSyate / |p19 tad yad vAravantIyaM p.rSThaM bhavaty uttareSAm eva yaj~NakratUnAM prajAtyai // |c146 |p1 vatsaiH pa/SUn saMvA/Sayanti / |p2 yadA vai pa/Savo vatsais saMvA/Sante, 'tha kAmAn duhre / |p3 kAmadughA asmai revatayo bhavanti / |p4 pavamAne saMvA/Sayed yaH kAmayetAmuSmin me loke kAmAdughA syur iti / |p5 amuSmin haivAsya loke kAmadughA bhavanti / |p6 abhyAvartiSu saMvA/Sayed yaH kAmayetAsmin me loke kAmadughA syur iti / |p7 asmin haivAsya loke kAmadughA bhavanti / |p8 ubhayatra saMvA/Sayed yaH kAmayetobhayor me lokayoH kAmadughA syur iti / |p9 ubhayor haivAsya lokayoH kAmadughA bhavanti / |p10 tad Ahur ito vatsA syur, ito mAtaraH / |p11 udIcIr vA Apa syandante / |p12 Apo vA ete yat pa/Sava iti / |p13 tad u vA Ahur -- ita eva vatsA syur, ito mAtaraH / |p14 yadA vai pitA putraM niravasAyayaty, uttarato vAva sa taM niravasAyayati / |p15 tasmAd uttarato vatsA syur, dakSiNato mAtaraH / |p16 devAsurAH pa/SuSv aspardhanta / |p17 te devA vatsair uttarato 'tiSThann, athAsurA mAt.rbhir dakSiNataH / |p18 tA mAtaro nirdIrya vatsAn abhipalAyanta / |p19 adhArayan devA vatsAn / |p20 tAs samAkramyAsurANAm av.r~Nnata / |p21 tAbhir uda~NcaH prAdravan / |p22 v.rMkte dviSato bhrAt.rvyasya pa/SUn ya evaM veda / |p23 tasmAd uttarata eva vatsA syur, dakSiNato mAtara iti // |c147 |p1 atha vAjadAvaryaH / |p2 annaM vai vAjo, 'nnaM dAvaryaH / |p3 etA annAdyasyaivAvaruddhyai / |p4 prajApatiH prajA as.rjata / |p5 tA ana/SanA as.rjata / |p6 tAH prajApatim evopAdhAvan tAbhya etenaiva sAmnAnnAdyaM prAyacchat / |p7 tA abruvan -- vAjaM vai no 'nnAdyaM prAdAd iti / |p8 tad eva vAjadAvarINAM vAjadAvarItvam / |p9 tad etad annAdyasyAvaruddhissAma / |p10 avAnnAdyaM runddhe 'nnAda /SreSTha svAnAM bhavati ya evaM veda / |p11 atha sauparNaM yaj~NasyaivArambhaH / |p12 yaj~No vai devebhya udakrAmat / |p13 sa suparNo bhUtaH paryaplavata / |p14 te devA akAmayantA yaj~NaM rabhemahIti / |p15 ta etat sAmApa/Syan / |p16 tenAstuvata / |p17 tena yaj~Nam Arabhanta / |p18 utkrAnta ivaitarhi yaj~No bhavati SaSThe 'han / |p19 tad yad atra sauparNaM bhavati yaj~NasyaivArambhAya / |p20 yad v evainam etena suparNaM bhUtaM pariplavamAnam Arabhante, tasmAt sauparNam ity AkhyAyate / |p21 tad v evAcakSate krau~Ncam iti / |p22 kruM.N A.Nrirasa ISyam ivAhar avindat / |p23 ISyam ivaitad ahar yat SaSTham / |p24 tasmAt SaSThe 'han kriyate / |p25 tad aiLaM bhavati -- pa/Savo vA iLA / |p26 pa/Sava etad ahaH -- pa/SUnAm evAvaruddhyai // |c148 |p1 atheSov.rdhIyaM bahirnidhanaM bArhatam / |p2 tasmAd bArhate 'han kriyate / |p3 iSo vai SaSTham ahar, v.rdhe saptamam / |p4 SaSThAd vA ahnas saptamam ahaH prajAtam / |p5 tad yad iSa iti SaSThAd evaitad ahnas saptamam ahaH prajanayanti / |p6 yad v.rdha ity avardhanta iva hy etarhi / |p7 prajApatiH prajA as.rjata / |p8 tA ana/SanA-ana/SanA as.rjata / |p9 tA a/SanAyantIr anyAnyAm Adan / |p10 sa prajApatir aikSata -- kathaM nu ma imAH prajA nA/SanAyeyur iti / |p11 sa etat sAmApa/Syat / |p12 tenainA iSov.rdhIya ity evAbhyam.r/Sat / |p13 tA asyeSA samaktA avardhanta / |p14 tad eveSov.rdhIyasyeSov.rdhIyatvam / |p15 iSA haivAsya samaktA bhAryA vardhante ya evaM veda / |p16 tac caturakSaraNidhanaM bhavati -- catuSpadA vai pa/SavaH / |p17 pa/Sava etad ahaH pa/SUnAm evAvaruddhayi // |c149 |p1 "m.rjyamAnas suhastyA samudre vAcam invasi rayim" iti ru iti revatInAM rUpam / |p2 "pi/Sa.NgaM bahulaM pururap.rhaM pavamAnAbhy arSasi // |p3 punAno vAre pavamAno avyaye v.rSo acikradad vane /" |p4 iti v.rSaNvatIr bhavanti b.rhato rUpam / |p5 bArhatam etad ahaH / |p6 "devAnAM soma pavamAna niSk.rtaM gobhir a~NjAno arSasI" ty gomatIH pa/SumatIr bhavanti, pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p7 pa/Savo hy etad ahaH / |p8 tAsu sauSAvam abhyAsavat simAnAM rUpam / |p9 abhyAso vai simAnAM revatayaH / |p10 tad v evAcakSate vasiSThasya pippalIti / |p11 vasiSTho vai jIto hataputrA 'kAmayata -- bahuH prajayA pa/SubhiH prajAyeyeti / |p12 sa etat sAmApa/Syat / |p13 tenAstuta / |p14 tato vai sa bahuH prajayA pa/SubhiH prAyAyata / |p15 so 'bravIt -- pippali vA idam Asa yena prAjaniSIti / |p16 tat pippalInAM pippalitvam / |p17 pippalinaM ha vai nAmaitat pippalIty AkhyAyate tat / |p18 prajA avi pippalaM, pa/SavaH pappalaM, svargo lokaH pappalam / |p19 tad yat pippali bhavaty etasyaiva sarvasyAvaruddhyA etasy.opAptyai / |p20 yad UrdhveLaM bhavati b.rhato rUpaM, bArhate 'han / |p21 tena vai rUpasam.rddham / |p22 yad u vasiSTho 'pa/Syat tasmAd vasiSThasya pippalIty AkhyAyate // |c150 |p1 athaukSNorandhram / |p2 ukSNo vai randhraH kAvyo 'kAmayatAdbhiH pratIpaM svargaM lokam Aroheyam apsu me vartmAni pa/SyeyaM niyAnam iti / |p3 sa etat sAmApa/Syat / |p4 tenAstuta / |p5 tato vai so 'dbhiH pratIpaM svargaM lokam Arohad, apsu svavartmAny apa/Syan niyAnam / |p6 sa ha vAva raumaNvataH / |p7 sa evo/SanA kAvyaH / |p8 sa ha sa yamunayaiva pratIpaM svargaM lokam Arohat / |p9 tad etat svargyaM sAma / |p10 adbhiH pratIpaM svargaM lokam Arohati ya evaM veda / |p11 yad ukSNo randhraH kAvyo 'pa/Syat tasmAd aukSNorandhram ity AkhyAyate / |p12 atho AponiyAnam iti, yad asyApsu niyAnam apa/Syat // |c151 |p1 atha vAjajit / |p2 annaM vai vAjaH / |p3 yadA vai gaur a/SvaH puruSo 'nnasya suhito bhavati, atha sa vAjI bhavati / |p4 devAsurA annAdye aspardhanta / |p5 te devA akAmayanta v.r~NjImahy annAdyam asurANAm iti / |p6 ta etat sAmApa/Syan / |p7 tenAstuvata / |p8 te vAjijigIvety evAnnAdyam asurANAm av.r~Njata / |p9 tad eva vAjajito vAjajittvam / |p10 tad etad annAdyasyAvaruddhissAma / |p11 avAnnAdyaM runddhe, v.rMkte dviSato bhrAt.rvyasyAnnAdyaM ya evaM veda / |p12 tat pa~NcAkSaraNidhanaM bhavati / |p13 pAMkto vai yaj~NaH / |p14 atIva vA ete yaj~Nasya mAtrAM krAmanti ya etad ahar Agacchanti / |p15 tad yat pa~NcAkSaraNidhanaM bhavati -- pAMkto yaj~No -- yAvatI yaj~Nasya mAtra tAM ned atikrAmAmeti // |c152 |p1 atha varuNasAma / |p2 varuNo vai rAjA sadhamAdam ivAnyAbhir devatAbhir AsIt / |p3 so 'kAmayata sarveSAM devAnAM rAjyAya sUyeyeti / |p4 sa prajApatau /SataM varSANi brahmacaryam avasat / |p5 tasmA etat sAmAbravId -- etad vai me rAjyaM rUpam / |p6 gaccha / |p7 rAjAnaM tvA devAH kariSyanta iti / |p8 sa devAn abhyait / |p9 tam AyantaM d.rSTvA devAH pratyavArohan / |p10 tAn abravIn -- mA mA pratyavarukSata / |p11 bhrAtaro vai mama yUyaM stha / |p12 yAd.r/SA vai yUyaM stha, tAd.rM.N aham asmIti / |p13 nety abruvan / |p14 yad vai naH pituH prajApate rUpaM tad idaM tvayi pa/SyAma iti / |p15 taM praty evAvArohan / |p16 tasmA etAM rAjAsandIM nyadadhuH / |p17 tasyAm enam abhyaSi~Ncanta -- vasavo rAjyAya rudrA vairAjyAyAdityA svArAjyAya vi/SvedevAs sAmrAjyAya marutas sArvava/SyAya sAdhyA/S cAptyA/S ca pArameSThyAya / |p18 tad etac chrIsavassAma / |p19 a/Snute /SriyaM gacchati rAjyaM ya evaM veda / |p20 yad u varuNo rAjApa/Syat, tasmAd varuNasAmety AkhyAyate // |c153 |p1 atha goSThaH / |p2 /SakvarINAM ca vA eSa revatInAM ca goSThaH / |p3 pa/SUnAM dh.rtyai goSThaH / |p4 dhriyante 'smin pa/SavaH / |p5 pa/SUmAn bhavati ya evaM veda / |p6 prajApatiH pa/SUn as.rjata / |p7 te 'smAt s.rSTA apAkrAman / |p8 tAn prathamenAhnAvivArayiSata / |p9 tAn nAvArayata / |p10 tAn dvitIyena nAvArayata / |p11 tAMs t.rtIyena nAvArayata / |p12 tAM/S caturthena nAvArayata / |p13 tAn pa~Ncamena naivAvArayata / |p14 tAn SaSThe 'hann etenaiva sAmnAvArayata / |p15 so 'bravId goSTho vAva ma idaM pa/SUnAM sAmAbhUd iti / |p16 tad eva goSThasya goSThatvam / |p17 tad etat pa/SavyaM sAma goSThaH / |p18 dhriyante 'smin pa/SavaH / |p19 pa/SumAn bhavati ya evaM veda / |p20 tad u niSiddham iva bhavatIhA iLA ihA iLA iti / |p21 etad dha vA enAMs tad etena purastAd vArayAMcakre / |p22 "etam u tyaM da/Sa kSipo m.rjanti sindhumAtaram" iti yad vai sindhumat samudravat tad etasyAhno rUpam / |p23 ApobhAjanam etad ahaH / |p24 tad Ahur yanti ete triSTubhaH pavamAnAntAd ye gAyatrISv antyaM kurvantIti / |p25 tAs sUryavatIr bhavanti / |p26 atho aindrIH / |p27 tena triSTubhaH pavamAnAntAn na yanti / |p28 tAsv ihavad vAmadevyam / |p29 pa/Savo vai simAH / |p30 pa/Savo raivatam / |p31 pa/Sava ihavad vAmadevyam / |p32 pa/Sumanta iva bhavanty enena tuSTuvAnAH / |p33 tad u niSiddham ivaiva bhavaty -- "etam u tyaM da/Sa kSipa ihA m.rjanti sindhumAtaram ihe" ti etad dha vA enAMs tad apy etenaiva purastAd vArayAMcakre // |c154 |p1 "revatIr nas sadhamAda" iti revatayo bhavanti / |p2 samAd evaitat samam upayanti / |p3 gAyatryo madhyandinasyAntyA bhavanti / |p4 gAyatrya etAH / |p5 sa yathA samAt samaM saMkrAmet tAd.rk tat / |p6 yAtayAmAni vA etarhy anyAni chandAMsi, gAyatry evAyAtayAmnI / |p7 yAtayAmabhi stotrair yAtayAmabhi/S /Sastrair vaSaTkAro yAtayAma / |p8 .rtumanti pa~NcAhAny an.rtu SaSTham / |p9 tad yad dhotrA .rtuyAjAn nAnA vaSaTkurvanti tenaiva SaSTham ahar .rtumat kriyate / |p10 tAsu vAravantIyam / |p11 etad dha vai revad raivatyaM yad revatISu vAravantIyam / |p12 revAn bhavaty Asya revAn raivatyo jAyate ya evaM vidvAn revatISu vAravantIyena stute / |p13 etad vai b.rhad raivatyam yad revatISu vArayantIyam / |p14 bArhataM SaSTham ahaH / |p15 tenaiva SaSTham ahar bArhataM kriyate / |p16 agnir vA eSa vai/SvAnaro yat p.rSThyaS SaDahaH / |p17 .rtavo vai p.rSThAni / |p18 saMvatsara .rtavaH / |p19 saMvatsaro 'gnir vai/SvAnaraH / |p20 so '/SAnta I/SvaraH pradagdhoH / |p21 tad yad vAravantIyaM p.rSThaM bhavaty agner eva vai/SvAnarasya /SAntyA apradAhAya // |c155 |p1 prajApatir vA etaM yaj~Nam as.rjata yat p.rSThyaM SaDaham / |p2 sa s.rSTaH prAdravat / |p3 taM rathantareNAvivArayiSata / |p4 taM nAvArayata / |p5 taM b.rhatA nAvArayata / |p6 taM vairUpeNa nAvArayata / |p7 taM vairAjena nAvArayata / |p8 taM mahAnAmnIbhir nAvArayata / |p9 taM revatIbhir naivavArayata / |p10 taM vAravantIyenaivAvArayata / |p11 yad avArayata tad vAravantIyasya vAravantIyatvam / |p12 tad yad vAravantIyaM p.rSThaM bhavati yaj~Nasyaiva vAraNAyai / |p13 prajApatir vA etaM yaj~Nam as.rjata yat p.rSThyaM SaDaham / |p14 tasmai pratiSThAm aicchat / |p15 tasmA apa evAvindat / |p16 tAsu rathantareNa pratiSThAm aicchat / |p17 sa nAvindat / |p18 tAsu b.rhatA nAvindat / |p19 tAsu vairUpeNa nAvindat / |p20 tAsu vairAjena nAvindat / |p21 tAsu mahAnAmnIbhir nAvindat / |p22 tAsu revatIbhir naivAvindat / |p23 tAsu vAravantIyenaivAvindat / |p24 yad avindat tad v eva vAravantIyasya vAravantIyatvam / |p25 asyAm evaitad yaj~NaM pratiSThApayanti / |p26 agnir vA eSa vai/SvAnaro yad vAravantIyam / |p27 Apa u revatayaH / |p28 tad yad revatISu vAravantIyaM bhavati, tasmAd Apo 'gniyonayaH / |p29 jIryantIva vA etat p.rSThAni yadA SaSTham ahar Agacchanti / |p30 na vai jIrNe retaH pari/SiSyate / |p31 tad yad vAravantIyaM p.rSThaM bhavaty uttareSAm eva yaj~NakratUnAM prajAtyai // |c156 |p1 tad u hovAcAbhipratAraNo jIrNa/S /SayAnaH / |p2 putrA hAsya dAyaM vibhejire / |p3 sa ha ghoSa Asa / |p4 ko ghoSa iti / |p5 tasmai hocuH -- putrAs te bhagavo dAyaM vibhajanta iti / |p6 sa hovAca -- su/SravA vA ahaM tat p.rSThAnAM brAhmaNe jIvato 'sya putrA dAyam upayantIti / |p7 su/SravA vA ahaM tad iti / |p8 tad etad yathA jIvato dAyam upeyAd evaM tad yad raivate 'hani sati vAravantIyaM p.rSThaM bhavati / |p9 athetarat pavamAne kurvanti / |p10 atha ha gaireya ASADhir aSADhaM bhAllabeyaM papraccha yad imAni yad bahUni sAmAni kathaM SaSThAyAhne na prAbhavann iti / |p11 sa hovAca -- tvatvAd.r/SAS SaD rAjAnaH pa~NcAleSu vedyA iti / |p12 sa hovAcaivaM nyUnaM tvaM vetthAnyathA vayam ato vidmeti / |p13 sa yad evaitad ap.rSThaM p.rSThaM vAravantIyaM kriyate tenaivaitad ahar aprabhUtam / |p14 atha ha naitatnava AruNiM papracchAruNa AruNe kasmAd aretodhAs satyo mahAnAmnayaH prajanayanti / |p15 kasmAd u retodhAs satyo revatayo na prajanayantIti / |p16 yadra iti reta eva prathamenAbhivyAharatIti / |p17 tad dha na pratyuvAca / |p18 tena hainaM jigAya / |p19 sa yat pratyavakSyad -- reto vai revatayo reta u raivataM sAma / na vai retaso reto 'sti / |p20 putra evaitarhi reto 'ntam etat p.rSThAni gacchanti / |p21 yadA SaSTham ahar Agacchanti nAtaH parA~Nca prajAyante / |p22 tasmAd aretodhAs satyo mahAnAmnayaH prajanayanti / |p23 tasmAd u retodhAs satyo revatayo na prajanayantIti / |p24 atha vAmadevyam / |p25 pa/Savo vai vAmadevyam / |p26 pa/Sumanta eva bhavanty enena tuSTuvAnAH / |p27 "suMrUpak.rtnum Utaya" ity abhyArambheNa SaTpadAS SaSThe 'han bhavanti / |p28 tenaiva SaDahAni kalpante // |c157 |p1 tAsv .rSabho raivataH / |p2 pa/Savo vai simAH, pa/Savo revatayaH, pa/Sava .rSabhaH / |p3 .rSabham evaitat pa/SuSv apis.rjanti mithunatvAya prajananAya / |p4 pra mithunena jAyate ya evaM veda / |p5 tasya pUrvArdhaM ca bhUyiSThaM bhAjayanti / |p6 tasmAt pa/SavaH pUrvArdhena ca jaghanArdhena ca bhUyiSThaM bhu~Njanti vahanti / |p7 pUrvArdhena duhre ca jaghanArdhena pra ca janayanti / |p8 ubhayaM dhenupayasaM cAnaDutpayasaM cAvarunddhe ya evaM veda / |p9 "ubhe yad indra rodasI" iti SaTpadAS SaSThe 'han bhavanti / |p10 tenaiva SaDahAni kalpante / |p11 devAsurAH pa/SuSv aspardhanta / |p12 te 'surAH pa/Subhis saha samudram abhyavAyan / |p13 te devA akAmayanta v.r~NjImahy asurANAM pa/SUn iti / |p14 ta etAn aMkAn apa/Syann etA .rco -- "devI janitry ajIjanad bhadrA janitry ajIjanad" iti / |p15 etad a.NkaM rUpam / |p16 tair udArumpaMs tAn pa/SUn / |p17 tA etAH pa/SavyA .rcaH / |p18 ava pa/SUn runddhe bahupa/Sur bhavaty etAbhir .rgbhis tuSTuvAnaH // |c158 |p1 tAsu /Syenas saMpAraNo 'napahAnAya kriyate / |p2 /Syeno ha vA etad ahas saMpArayitum arhati / |p3 devA vai svargakAmAs tapo 'tapyanta / |p4 ta etat sAmApa/Syan / |p5 tenAstuvata / |p6 tad enA~N chyena eva bhUtvA svargaM lokam avahat / |p7 te 'bruvan svargaM lokaM gatvA -- /Syeno vAva no bhUtvedaM sAma svargaM lokam avAkSId iti / |p8 tad eva /Syenasya /Syenatvam / |p9 tad etat svargyaM sAma / |p10 a/Snute svargaM lokaM ya evaM veda / |p11 indro vA etena sAmnA /Syeno bhUtvA asurAn apAvapat / |p12 tad v eva /Syenasya /Syenatvam / |p13 tad u bhrAt.rvyahA / |p14 hanti dviSantaM bhrAt.rvyaM ya evaM veda / |p15 tad aiLam acchAvAkasAma bhavati / |p16 pa/Savo vA iLA / |p17 pa/SuSv evaitat pratitiSThanti // |c159 |p1 "pari svAno giriSThA" ity Arbhavasya pavamAnasya parivatIr gAyatryo bhavanty antasya rUpam / |p2 anto hy etad ahaH / |p3 "pavitre somo akSarat / |p4 madeSu sarvadhA asi //" |p5 iti madvatIr bhavanti / |p6 raso vai madaH / |p7 dhItam ivaitad yat t.rtIyasavanam / |p8 tad yad etA madvatIr bhavanti rasam evAsminn etad dadhaty aivainad etena pyAyayanti / |p9 "tvaM vipras tvaM kavir" iti tvam iti bhavati b.rhato rUpam / |p10 bArhatam etad ahaH / |p11 "madhu pra jAtam andhasA / |p12 madeSu sarvadhA asi // |p13 tve vi/Sve sajoSasaH" |p14 iti vi/SvavatIr bhavanti / |p15 vai/SvadevaM hy etad ahaH / |p16 "devAsaH pItim A/Sata / |p17 madeSu sarvadhA asi //" |p18 ity upariSTAd udarkaM dadhati / |p19 raso vai SaSTham ahas, tasyAnatinedAya / |p20 tAsu gAyatram uktabrAhmaNam / |p21 atha trINi vaidanvatAni / |p22 /SaryAto vai mAnavaH prAcyAM sthalyAm ayajata / |p23 taM harSayo yAjayAMcakruH / |p24 tad ubhaye devamanuSyAs somaM samapiban / |p25 tad ubhayair devamanuSyair uttamaM somas saMpItaH / |p26 tasmiM/S cyavano bhArgavo '/SvibhyAM graham ag.rhNAt / |p27 tam indra/S camasam avAg.rhNAt -- ko 'yam aj~NAta/S camasaH pracaratIti / |p28 tasya vidanvAn bhArgavaH pratyahan, kas taM camasaM mImAMsitum arhati yaM vayaM prayacchemeti // |c160 |p1 te devA akrudhyann, akrudhyann .rSayaH / |p2 te navanavatayo maruta .rSTihastA atiSThann -- idAnIm idaM paryAkariSyAmo 'thedaM sarvaM mardiSyata iti / |p3 atha ha .rSayo madam Asuram udAhvayan / |p4 sa utt.rndann evAntarikSaM /SIrSNAbhyadhAt /sA mahatI samad AsIt / |p5 so 'gnir indram abravId vyetu te krodha /SreyAMso vA ete 'smat / |p6 yadi vA etAn krodhayiSyati neha kiM cana pari/SekSyate / |p7 etebhyo vai vayaM jAtAsma iti / |p8 tasyAgnir eva krodhaM vyanayat / |p9 sa indro vItakrodhas saha devaiH prAdravat / |p10 teSAm apendro 'padevo yaj~No 'bhavat / |p11 te 'kAmayanta -- sendro nas sadevo yaj~Na syAd iti / |p12 sa etAni vidanvAn bhArgavas sAmAny apa/Syat / |p13 tair astuta / |p14 tair indram Ahvayat / |p15 tair asya krodhaM vyanayat / |p16 tato vai teSAm indro yaj~Nam upAvartata / |p17 tata ebhyo 'napakramyAbhavat / |p18 tata eSAM sendras sadevo yaj~No 'bhavat / |p19 tAni vA etAni sendrANi sadevAni sAmAni / |p20 sendro hAsya sadevo yaj~No bhavaty, abhy asyendro yaj~Nam Avartate, nAsyendro yaj~NAd apakrAmati ya evaM veda / |p21 pa/Savo ha khalu vai vidanvanta, etA .rco vidanvatIH / |p22 tAsv etam .rSabhaM vaidanvatam apis.rjanti mithunatvAya prajananAya / |p23 pra mithunena jAyate ya evaM veda / |p24 yad u vidanvAn bhArgavo 'pa/Syat tasmAd vaidanvatAnIty AkhyAyante // |c161 |p1 atha ha mada Asuro bibhayAMcakAra / |p2 sa hovAca mA mAM moghAyodAhvayata vi mAM nidhatteti / |p3 te 'bruvan pAsyAma iti manyamAnAs surAm AharAma varuNasyAndhaso 'dhi / |p4 tasyAM naivAsIt katama/S canArtas sAmartyAnIti / |p5 tatra mada parehIti / |p6 sa eSa mada Asuras surAyAM vinihitaH / |p7 "sa sunve yo vasUnAM yo rAyAm" iti rUti revatInAM rUpam // |c162 |p1 tAsu dIrdhaM b.rhatAm ekam / |p2 etena ha vA etad ahar bArhataM kriyate / |p3 devA vai svargakAmAs tapo 'tapyanta / |p4 ta etat sAmApa/Syan / |p5 tenAstuvata / |p6 tad enAn dIrgham eva bhUtvA svargaM lokam avahat / |p7 te 'bruvan svargaM lokaM gatvA -- dIrghaM vAva no bhUtvedaM sAma svargaM lokam avAkSId iti / |p8 tad eva dIrghasya dIrghatvam / |p9 tad etat svargyaM sAma / |p10 a/Snute svargaM lokaM ya evaM veda / |p11 "taM vaH sakhAyo madAye" ti madvatIr bhavanti / |p12 abhipUrvam evaitat t.rtIyasavane rasaM madaM dadhati / |p13 "punAnam abhi gAyata / |p14 /Si/SuM na havyai svadayanta gUrtibhiH //" |p15 iti pa/SurUpam evaitad upagacchanti / |p16 pa/SUnAM vai /Si/Sur bhavati / |p17 "saM vatsa iva mAt.rbhir indur hinvAno ajyata" iti gomatIH pa/SumatIr bhavanti pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p18 pa/Savo hy etad ahaH / |p19 "devAvIr mado matibhiH pariSk.rta" iti parivatIr bhavanty antasya rUpam / |p20 anto hy etad ahaH // |c163 |p1 tAmu kArNa/Sravasam / |p2 indro v.rtraM vajreNAdhyasya nAst.rSIti manyamAnas sa vyasmayata / |p3 tasya karNau samaiSatAm / |p4 tAmyAM nA/S.rNot / |p5 so 'kAmayatAbadhira syAM, /S.rNuyAM karNAbhyAm iti / |p6 sa etat sAmApa/Syat / |p7 tenAstuta / |p8 tato vai so 'badhiro 'bhavad, a/S.rNot karNAbhyAm / |p9 so 'bravId a/SrauSaM vai karNAbhyAm iti / |p10 tad eva kArNa/Sravasasya kArNa/Sravasatvam / |p11 abadhiro bhavati, /S.rNoti karNAbhyAM ya evaM veda / |p12 tad v evAcakSate gaulomam iti / |p13 golomA A.NgirasaH pa/SukAmas tapo 'tapyata / |p14 sa etat sAmApa/Syat / |p15 tenAstuta / |p16 sa etAm iLAm upait / |p17 pa/Savo vA iLA tato vai sa pa/SUn avArunddha / |p18 tad etat pa/SavyaM sAma / |p19 ava pa/SUn runddhe, bahupa/Sur bhavati ya evaM veda / |p20 yad u golomA AMgiraso 'pa/Syat tasmAd gaulomam ity AkhyAyate / |p21 "somAH pavanta indavo 'smabhyaM gAtuvittamAH / |p22 mitrA svAnA arepasa" |p23 iti rUti revatInAM rUpam / |p24 tAsu gaurivItam uktabrAhmaNam // |c164 |p1 atha madhu/ScyunnidhanaM bArhatam / |p2 tasmAd bArhate 'han kriyate -- atho 'nto vai rasAnAM madhv, anta svargo lokAnAm, anta etad ahar -- antyena sAmnAntyaM svargaM lokam a/SnavAmahA iti / |p3 atha krau~Nce / |p4 kruM.N AMgirasa ISyam ivAhar avindat / |p5 ISyam ivaitad ahar yat SaSTham / |p6 tasmAt SaSThe 'hani kriyete / |p7 te u evAcakSata udvac ca /SAmmadaM ceti / |p8 udvatA vai devA UrdhvA svargaM lokam udakrAman / |p9 yad UrdhvA svargaM lokam udakrAmaMs tad udvata udvattvam / |p10 tad etad svargyaM sAma / |p11 Urdhva evaitena svargaM lokam utkrAmati ya evaM veda / |p12 atha /SAmmadam / |p13 devebhyo vai vijigyAnebhya ime lokA bibhyato vyudakrAman / |p14 te 'kAmayantAbhi na ime lokA Avarteran / |p15 nAsmad apakrAmeyur iti / |p16 ta etat sAmApa/Syan / |p17 tenAstuvata / |p18 tato vai tAn ime lokA abhyAvartanta / |p19 tata ebhyo 'napakrAmiNo 'bhavan / |p20 te 'bruva~N chaM vai na ime lokA amAdiSur iti / |p21 tad eva /SAmmadasya /SAmmadatvam / |p22 /Sam asmA ime lokA madanty abhy enam ime lokA Avartante / |p23 nAsmAd ime lokA apakrAmanti ya evaM veda / |p24 tad UrdhveLaM bhavati b.rhato rUpaM bArhate 'han / |p25 tena vai rUpasam.rddham / |p26 "ayA pavA pavasvainA vasUni mAM/Scatva indo sarasi pra dhanva / |p27 bradhna/S cid yasya vAto na jUtiM purumedha/S cit takave naraM dhAt //" |p28 iti rUti revatInAM rUpam // |c165 |p1 tAsu /SnauSTam / |p2 etena vA agnir vai/SvAnaro dIdAya / |p3 dIdayAmeti satram Asate / |p4 dIdayanty evainam etena / |p5 atha ha vA agnir vai/SvAnara ittham evAsa yatheme '.NgArAH / |p6 so 'kAmayata /SnuSTayo me jAyerann acarya iti / |p7 sa etat sAmApa/Syat / |p8 tenAstuta / |p9 tato vai tasya /SnuSTayo 'rcayo 'jAyanta / |p10 ete ha vA asya /SnuSTayo yad arcayaH / |p11 tejo vA asya tad brahmavarcasam ajAyata / |p12 tejasvI brahmavarcasI /SnuSTimAn bhavati ya evaM veda / |p13 tad u niSiddham iva bhavaty antasya rUpam / |p14 anto hy etad ahaH / |p15 tad yathA vA ado 'nayanaM yantam ehIha mAtrair ity anuhvayed evam evaitena stomA AptA antato 'nuhvayanti // |c166 |p1 atha yaj~NAyaj~NIyam uktabrAhmaNam / |p2 athaitA dvipado bhavanti, chandasAm ayAtayAmatAyA avaruddhyai / |p3 yAtayAmAni vA etarhy ahAni chandAMsi, dvipada evAyAtayAmnIH / |p4 tA yad atra kriyante tenaivaitad ahar ayAtayAma kriyate / |p5 tad dha sma ke/SI dArbhya upagAyati -- |p6 "sarvadaiva girau bhadram api parNena jIvati / |p7 yadAvasaM na vindati tadA/SA upadhAvati //" |p8 iti / |p9 yAd.rg iva syur eva brAhmaNAs tAd.rg idaM yUyaM kuruthApteSu chandassu dvipada iti / |p10 pa/Savo vai p.rSThyaS SaDahaH, puruSa chandasAM dvipadaH / |p11 tA yad atra kriyante puruSam eva tat pa/SuSv adhyUhanti / |p12 tasmAt puruSa upariSTAt pa/SUn adhIva tiSThati / |p13 atho svarga eSa loko yat p.rSThyaS SaDaho, yajamAna eSa nidAnena yad dvipadaH / |p14 tA yad upariSTAt p.rSThyasya SaDahasya paryUhanti yajamAnam eva tat svarge loke samudUhanti // |c167 |p1 chandAMsi yad amum Adityam udayacchaMs tAni nA/Saknuvann udyantum / |p2 tAni dvipadA~N chandAMsy abruvaMs tvayi pratiSThAyaitam udyacchAmeti / |p3 tAni vai -- me 'nnaM bhavateti / |p4 annaM te bhavAma ity abruvan / |p5 tad brAhmaNo ha vai chando dvipadas, tAny asyaitAny annam iha cAmutra ca / |p6 tAny etAni chandAMsi dvipadAyAM pratiSThAyaitam Adityam udyacchanty etAM/S ca yaj~NakratUn / |p7 tad yat p.rccheyuH kasmAd dvipadaS SaSThe 'han kriyanta iti, pratiSThityA ity eva brUyAt / |p8 tasmAd etA atra nAntarityAH / |p9 tA etA bhavanty agne "tvaM no antama" iti -- // |c168 |p1 asamAtiM rAthaprauSThaM gaupAyanA abhyadAsan / |p2 te khANDave satram Asata / |p3 atha hAsamAtau rAthaprauSThe kirAtAkulI USatur asuramAyau / |p4 tau ha smAnagnAv adhidhAyaudanaM pacato 'nagnau mAMsam / |p5 vapantau ha sma purastAd ito lonanto ha sma pa/ScAd anuyanti tAvan mAyAvinau hAsatuH / |p6 tad vai tac cha/Svad ikSvAkavo 'surA/SanaM jagdhvA parAbhUtAH / |p7 tam asamAtiM rAthaprauSThaM gaupAyanAnAm Ahutayo 'bhyatapan / |p8 so 'bravId imau kirAtAkulI imA vai mA gaupAyanAnAm Ahutayo 'bhitapantIti / |p9 tAv abrUtAM tasya vA Avam eva bhiSajau sva, AvaM prAya/Scittir, AvaM tathA kariSyAvo yathA tvaitA nAbhitapsyantIti / |p10 tau paretya subandhor gaupAyanasya svapataH pramattasyAsum Ah.rtyAntaHparidhi nyadhattAm / |p11 paridhimanto ha tarhy agnaya AsuH / |p12 tat subandhAv aprabuddhe 'nvabudhyantAhArSTAM vA asyAsum asuramAyAv iti / |p13 te 'bruvann eta subandhor asum anvayAmeti / |p14 te khANDavAt prAyan -- |p15 "mA pra gAma patho vayaM mA yaj~NAd indra sominaH / |p16 mAnta sthur no arAtayaH //" |p17 yac cedam imo yac ca satram Asmahe tasmAd ubhayasmAn mA pragAmeti te subandhunAvatantumatA subandhutIrthenaiva hv.rNinIM prA~Ncas tIrtvAgacchann asamAtiM rAthaprauSTham // |c169 |p1 tasya ha parAkhyAyaivAgnim ajAnan varUthyo vai nAmAsyAgnir iti / |p2 atha ha tataH purAgnir [varUthyo] nAma proce -- varUthyo vai nAmAsmi / |p3 sa yas tvaitad abhirAdhayAd yad eva tvA kiM ca sa bravat tat kurutAd iti / |p4 tam upAyann "agne tvaM no antama uta trAtA /Sivo bhuvo varUthya" iti / |p5 tAn abravIt kiMkAmA AgAteti / |p6 subandhor evAsuM punar vanuma ity abruvan / |p7 eSo 'ntaHparidhIty abravIt / |p8 tam Adaddhvam iti / |p9 taM nirAhvayann |p10 "ayaM mAtAyaM pitAyaM jIvAtur Agamat / |p11 idaM tava prasarpaNaM subandhav ehi nir ihi //" |p12 iti / |p13 taM subandhum asuH punaH prAvi/Sat / |p14 sa yathApuram abhavat / |p15 tad AbhyAM kirAtAkulIbhyAm AcakSateme vA .rSayo 'suM nirAhvayann iti / |p16 tAv adhArayamANau nirAdravatAm / |p17 tayor imAn eva parAkhyAya sarvA mAyA apAkrAman / |p18 tayor ha yat pApiSThatamaM rUpANAM tad rUpam Asa // |c170 |p1 atha ha tataH purA mAyayA dar/SanIyAv AsatuH / |p2 tayor anyataro 'gniM praplavamANo 'bravId -- itthaM vai sa karoti yas satyam an.rtena jighAMsatIti / |p3 athetthaM gA nyak.rntan / |p4 tad anyatara upaparetya grIvA apik.rntamANo 'bravId -- ittham u vAva sa karoti yas satyam an.rtena jighAMsatIti / |p5 tau tad evAmriyetAm / |p6 tA etA bhrAt.rvyaghnyo rakSoghnya .rcaH / |p7 hanti dviSantaM bhrAt.rvyam apa rakSaH pApmAnaM hata etAbhir .rgbhis tuSTuvAnaH / |p8 tad Ahur yad vAlakhilyA viharanti katham etAsu vih.rtAsu stuvata iti / |p9 sa brUyAd yad evaitAni vyUnAkSarANi vyatiSaktAni padAni bhavanti, teneti // |c171 |p1 tAsu gUrdaH / |p2 devAsurA annAdye 'spardhanta / |p3 te devA annAdyam asurANAm av.r~Njata / |p4 teSu hAsureSu gUrda eva nAma mahad annAdyaM pari/Si/SiSe / |p5 te devA akAmayanta v.r~NjImahImaM gUrdam annAdyam asurANAm iti / |p6 ta etat sAmApa/Syan / |p7 tenAstuvata / |p8 tena gUrdam annAdyam asurANAm av.r~Njata / |p9 tasminn agUrdan / |p10 yad agUrdaMs tad gUrdasya gUrdatvam / |p11 tad etad annAdyasyAvaruddhissAma / |p12 avAnnAdyaM runddhe v.rMkte dviSato bhrAt.rvyasyAnnAdyaM ya evaM veda / |p13 prajApatir annAdyam as.rjata / |p14 tasya sarve devA mamatvina Asan mama mameti / |p15 so 'gnir akAmayatAham idam annAdyam ujjayeyam iti / |p16 sa etat sAmApa/Syat / |p17 tenainaM paryag.rhNAt / |p18 tad udajayat / |p19 tad etad agnAv eva sarvam annAdyam / |p20 tasmAd yasyai yasyai devatAyai juhvaty, agnAv eva juhvati / |p21 tasminn agUrdat / |p22 yad agUrdat, tad v eva gUrdasya gUrdatvam / |p23 tad etad annAdyasyAvaruddhissAma / |p24 avAnnAdyaM runddhe 'nnAda /SreSTha svAnAM bhavati ya evaM veda / |p25 "imA nu kaM bhuvanA sISadhemendra/S ca vi/Sve ca devA" iti vai/Svadevyo bhavanti / |p26 vai/Svadevo vai v.rSakapiH / |p27 vai/Svadevam etad ahaH / |p28 "yaj~NaM ca nas tanvaM ca prajAM cAdityair indras saha sISadhAtv" iti siddhyA eva / |p29 "Adityair indras sagaNo marudbhir asmabhyaM bheSajA karad" iti bheSajam evaitena prAya/ScittiM kurvate // |c172 |p1 tAsu gotamasya bhadram / |p2 gotamo vai /SrIkAmas tapo 'tapyata / |p3 sa etat sAmApa/Syat / |p4 tenAstuta / |p5 tato vai sa /Sriyam A/Snuta / |p6 tac chrIr vai bhadram / |p7 prajA vai bhadram / |p8 prajAyai yA prajA sA /SreyaH / |p9 api ha prajAyai prajAM pa/Syate ya evaM veda / |p10 yad u gotamo 'pa/Syat tasmAd gotamasya bhadram ity AkhyAyate / |p11 "pra va indrAya v.rtrahantamAye" ti vArtraghnyo bhavanty, antato vijityai / |p12 devA vai SaDahena vijityAbruvan -- kiM nu no 'syAntata syAd yathA na idaM jitam asurAn apajayeyur iti / |p13 te p.rSThAnAm eva rasAn saMprAv.rhan / |p14 tAn abhyasvaran / |p15 tad Urdhvam uda/Srayad yathA vaM/Sa evam / |p16 tad udvaM/SIyam abhavat / |p17 tad udvaM/SIyasyodva/SIyatvam / |p18 tad yaj~Nam atyaricyata / |p19 tasmAd etam udvaM/SaputraM prAv.rhanta / |p20 rasAd eva rasaM taM p.rSThyasya SaDahasyAntato 'kurvaM/S chandomAnAm udvaM/SIyam / |p21 tAv etau vajrAv udyatAv antatas tiSThataH, pa/SUnAM guptyai pa/SUnAm aparAvApAya / |p22 nAsya vittaM paropyate ya evaM veda / |p23 sarveSAM vA etat p.rSThAnAM rUpaM rasas tejas saMbh.rtam / |p24 sarvasminn evaitat p.rSTharUpe rase tejasy aparAjite chandasi yaj~NasyAntataH pratitiSThanti / |p25 tasya purastAn nidhanasya pratihAram upayanti / |p26 prastAvapratihArAbhyAM vai yajamAno dh.rtaH / |p27 atItA ivaitarhi bhavanti tad yat purastAn nidhanasya pratihAram upayanty anatipAdAyaiva / |p28 tat svAraM bhavati / |p29 abhi saptamam aha svarati / |p30 svAram eva tad bhavati / |p31 svareNa /Svo bhUte pratipadyante / |p32 sa yathA samAt samaM saMkrAmed, yathA prANena prANaM saMdadhyAt, tAd.rk tat // |c173 |p1 prajApatir vA etaM yaj~Nam as.rjata yad dvAda/SAham / |p2 taM p.rSThyenaiva SaDahena sarvam Apnot / |p3 sa aikSata kathaM nv imAni catvAry ahAni pratisaMdadhyAm iti / |p4 sa gAyatryA eva caturviM/Sam ahar niramimIta, triSTubha/S catu/ScatvAriM/SaM, jagatyA aSTAcatvAriM/Sam, anuSTubha eva da/Samam ahar niramimIta / |p5 sarvebhyo vA ahobhyas tad yac chandobhyo niramimata tac chandomAnAM chandomatvam / |p6 tad Ahur Apyante vA etat stomA, Apyante chandAMsy, Apyante devatA, Apyanta .rtavo grahA, yad eSa p.rSThyaS SaDaha Apyata iti / |p7 tad yat saptamasyAhna/S caturviM/SaM bahiSpavamAnaM bhavati -- caturviM/SatyardhamAsas saMvatsaraH / |p8 saMvatsaro yaj~No -- yaj~Nam evaitad yaj~Namukha Arabhante / |p9 atho caturviM/SatyakSarA vai gAyatrI / |p10 gAyatryo vA AptaM yaj~NakratuM punas tanvate / |p11 no hy anyA gAyatryA AptaM yaj~Nakratum udyantum arhati // |c174 |p1 etA bhavanti -- "pra kAvyam u/Saneva bruvANa" iti pravatIH prAyaNe 'han / |p2 praNinISeNyaM vA etad ahaH / |p3 preti gAyatryai rUpam / |p4 gAyatryA evaitad rUpeNa prayanti / |p5 "devo devAnAM janimA vivakrI" ti somo vai devo devAnAM janimA / |p6 somam eva tat prajanayanti / |p7 "mahivrata/S /SucibandhuH pAvaka" ity annaM vai devA/S /Sucibratam ity AcakSate / |p8 annam u devAnAM somaH / |p9 tam evaitat prajanayanti / |p10 "padA varAho abhy eti rebhann" iti varAho vai bhUtvA prajApatiS SaSThAd ahnas saptamam ahar abhy atyakrAmat / |p11 atikrAntir evaiSA / |p12 "pra haMsAsas t.rpalA vagnum acche" ti brAhmaNA ha vai haMsAsas t.rpalAH / |p13 "amAd astaM v.rSagaNA ayAsur" iti SaDaho vA amAc chandomA astam / |p14 chandAMsi v.rSagaNAH / |p15 chandAMsy evaitac chandomAn abhy atinayanty uttarasya tryahasya saMpAraNAya / |p16 "a.NgoSiNaM pavamAnaM sakhAyo durmarSaM vANaM pra vadanti sAkam" iti b.rhadrathantare evaitat prAtassavane yujyete / |p17 te yukte mAdhyandine savane 'bhyArohanti / |p18 "sa yojata urugAyasya jUtiM v.rthA krILantaM mimate na gAva" iti gomatIH pa/SumatIr bhavanti, pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p19 pa/Savo hi chandomAH / |p20 "parINasaM k.rNute tigma/S.rMga" iti / |p21 parINasam ity Aha -- annaM vai parINasam -- annAdyasyaivAvaruddhyai / |p22 "divA harir dad.r/Se naktam .rjra" ity atirAtro rUpeNa kriyate // |c175 |p1 tA etA bhavanti triSTubho gAyatravarNA ahno rUpeNa sam.rddhAH / |p2 yatra vA ahArUpeNa sam.rddhayanti saM tatrardhyate / |p3 sam asmA .rdhyate ya evaM veda / |p4 tad Ahur yad gAyatraM saptamam ahas, traiSTubham aSTamaM, jAgataM navamam, atha kasmAd etad gAyatraM sat triSTubbhiH pratipadyanta iti / |p5 sa brUyAt -- sarve hy evaitac chandomAs triSTuppratipado bhavantIti / |p6 "pra svAnAso rathA ive" ti pravatIr bhavanti / |p7 prAyaNIyarUpam evaitad upagacchanti / |p8 prAyaNIyaM hy etad ahaH / |p9 sUktam anurUpo bhavati -- pa/Savo vai sUktam / |p10 pa/Sava/S chandomAH -- pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p11 atho bhUmA vai pa/SavaH / |p12 bhUmA sUktam / |p13 pa/SUnAm evaitat pa/SUn anurUpAn kurvanti / |p14 nAtra pratyakSAnurUpAn kurvanti / |p15 tasmAt pa/Savo nAnArUpA~N janayanty -- uta /SvetA k.rSNaM janayanty, uta k.rSNA /Svetam, uta rohiNI kalmASam, uta kalmASI rohitam / |p16 "arvanto na /SravasyavaH / |p17 somAso rAye akramuH //" |p18 iti prAyaNIyarUpam evaitad upagacchanti / |p19 prAyaNIyaM hy etad ahaH / |p20 "hinvAnAso rathA ive" ti yad vai rathavat prAyaNIyarUpam u eva tat / |p21 "dadhanvire gabhastyoH / |p22 bharAsaH kAriNAm iva // |p23 rAjAno na pra/Sastibhis somAso gobhir a~Njate /" |p24 iti gomatIH pa/SumatIr bhavanti, pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p25 pa/Savo hi chandomAH / |p26 "yaj~No na sapta dhAt.rbhir" iti saptamasyAhno rUpam upagacchanti // |c176 |p1 navarcaM bhavati / |p2 nava vai puruSe prANAH / |p3 prANair evaitat sam.rdhyamAnA yanti, prANeSu pratitiSThantaH / |p4 atho tenaiva triv.rta stomAn na yanti / |p5 yad dhi kiM ca prAyaNaM triv.rt / |p6 prAyaNam u evottaraM navarcaM bhavati / |p7 abhipUrvam evaitat prANaiH sam.rdhyamAnA yanti / |p8 "A te dakSaM mayobhuvam" iti paryAso bhavati, prajAnAM dh.rtyai pa/SUnAm upasthityai / |p9 tad Ahur -- yat samaM kas t.rNasyAgraM sarpati, kva sa tapo bhavatIti / |p10 ut pakSiNaH patantIty AhuH / |p11 katham apakSA bhindata iti / |p12 pakSiNIr iva vA etA yAs samAnaprAyaNAs samAnodayanAH / |p13 etAbhir vA etad ahaH pakSi kriyata, etAbhir utpataty, etAbhis trayastriM/SaM stomaM pratyudyacchati / |p14 pakSI pApmAnaM tarati, pakSI /Sriyam a/Snute ya evaM veda preti panamAnasya prathamety uttamaivam iva hy etad ahaH / |p15 tasmAd vayas samyak pakSAbhyAm evaite / |p16 caturviM/Sa stomo bhavati / |p17 caturviM/SatyardhamAso vai saMvatsaraH / |p18 ardhamAsa/Sa evaitat saMvatsare pratitiSThanto yanti / |p19 atho caturviM/SatyakSarA vai gAyatrI / |p20 tejo brAhmavarcasaM gAyatrI tejasy evaitat brahmavarcase pratitiSThanto yanti // |c177 |p1 trayo vai/SvAnarA atirAtrA atirAtrA dvAda/SAhe kAryA ity AhuH / |p2 prANaH prathamo vai/SvAnaro, 'pAno dvitIyo, vyAnas t.rtIyaH / |p3 vAg vA eSA pratatA yad dvAda/SAhaH / |p4 tAM tvayi vicchindyuH / |p5 tAM hAryalaH kAhoLir upeyAya -- tryanIkA vijityeti / |p6 tam u ha brAhmaNa uvAcAnuSThyA prANAn upAgAt / |p7 vi vAcam acchaitsId iti / |p8 tasya ha tat kulaM vy eva cicchindyuH / |p9 tAM hAryalaH kAhoLir upeyAya -- tryanIkA vijityeti / |p10 tam u ha brAhmaNa uvAcAnuSThyA prANAn upAgAt / |p11 vi vAcam acchaitsId iti / |p12 tasya ha tat kulaM vy eva cicchide / |p13 jyok tu haiva jijIva / |p14 tad u ha pa/ScevAnusaMtAyayAMcakre / |p15 "mUrdhAnaM divo aratiH p.rthivyA" ity evaMrUpeNa vai/SvAnaraH kAryaH / |p16 tan na vAcaM vichinatti, nAgniM vai/SvAnaram antaretIti / |p17 "pra va/S /SukrAya bhAnave bharadhvam" iti pravatI kAryAh / |p18 praNinISeNyaM vA etad ahaH / |p19 preti gAyatryai rUpam / |p20 gAyatryA evaitad rUpeNa prayanti / |p21 bhUyAMsi rUpANy aparAdhyanta / |p22 itarANy eva bhUyAMsi rUpANi / |p23 yan "mUrdhAnaM divo aratiM p.rthivyA" ity Aha dyAvAp.rthivIyo vAtirAtro 'tirAtra evaitena rUpeNa kriyate / |p24 "vai/SvAnaram .rta A jAtam agnim" ity agnir eva vai/SvAnaraH pratyakSaM bhavati / |p25 "kaviM samrAjam atithiM janAnAm" iti mAdhyandinaM savanam / |p26 "AsannA pAtraM janayanta devA" iti SaSThasyAhnas t.rtIyasavanam pratyupagacchanti // |c178 |p1 tad dhi jaghanyaM yaj~Ne devA apa/Syan / |p2 atItA ivaitarhi bhavanti / |p3 tad evaitat pratyupagacchanti santatyai / |p4 te devA abruvan yad imAv asatram atirAtrAv, atha kenemAv agner vai/SvAnarasya tanvaM vyeSyAma iti / |p5 te 'bruvan yA eva na imA antyA ayAtayAmnyaH paramA guhyAs tanvas tAbhir vyayAmeti / |p6 "mUrdhAnaM divo aratiM p.rthivyA" iti dyAvAp.rthivyor antyAyAtayAmnI paramA guhyA tanUH / |p7 "vai/SvAnaram .rta A jAtam agnim" ity agner vai/SvAnarasyAntyAyAtayAmnI paramA guhyA tanUH / |p8 "vai/SvAnaram .rta A jAtam agnim" ity agner vai/SvAnarasyAntyAyAtayAmnI paramA guhyA tanUH / |p9 "kaviM samrAjam atithiM janAnAm" itIndrasya samrADvatISv antyAyAtayAmnI paramA guhyA tanUH / |p10 "AsannA pAtraM janayanta devA" iti vi/SveSAM devAnAm antyAyAtayAmnI paramA guhyA tanUH // |c179 |p1 sa yathA prIhitAvIjaM paricate vAsas tA vAso nidhanAnimaM paridhatta evam eva tad devA antyAbhir ayAtayAmnIbhis tanUbhir agner vai/SvAnarasya tanvaM vyAyan / |p2 tatho evaitarhi viyanti / |p3 sarvANi vA agniSTome saMsthite / |p4 SaD ukthAny utkrAmanti / |p5 tAny etasmin SaDahe saMsthita utkrAmanti / |p6 tAny etasminn evAgneya Ajye punar yujyante / |p7 "mUrdhAnaM divo aratiM p.rthivyA" iti dyAvAp.rthivIyam evaitena yujyate / |p8 "vai/SvAnaram" iti vai/SvAnarIyam evaitena yujyate / |p9 ".rta A jAtam agnim" iti jAtavedasIyam evaitena yujyate / |p10 "kaviM samrAjam atithiM janAnAm" iti marutvatIya-niSkevalye evaitena yujyete / |p11 "AsannA pAtraM janayanta devA ity Ajyapra\"uge evaitena yujyete / |p12 evam etAny ukthAni punar yujyante / |p13 arvA.N hy eSa triyahas tAyate / |p14 tasmAn mUrdhAnaM divo aratiM p.rthivyA" iti bhavati / |p15 asau vai divo mUrdheyam aratiH p.rthivyai // |c180 |p1 "pra vo mitrAya gAyate" ti maitrAvaruNaM bhavati / |p2 prAyaNIyarUpam evaitad upagacchanti / |p3 prAyaNIyaM hy etad ahaH / |p4 "samrAjA yA gh.rtayonI mitra/S cobhA varuNa/S ce" ty ubhayor evaitad b.rhadrathantarayo rUpam upagacchanti / |p5 ubhe 'py atra b.rhadrathantare kriyete / |p6 indrA "yAhi citrabhAno, indrA yAhi dhiyeSita, indrA yAhi tUtujAna" ity A yAhy A yAhIti bhavati / |p7 A yAhy A yAhy A yAhIti yuktAnAM purastAt prayanti / |p8 yathA yuktAnAM purastAd A yAhy A yAhIti preyAt tAd.rk tad yat t.rtIyasyAhna aindrAgnam / |p9 tad aindrAgnaM samainy AjyAni bhavanti / |p10 nAnAgrAmAv iva ha vA etau yat p.rSThya/S ca SaDaha/S chandomA/S ca / |p11 sa yathA nAnAgrAmo mitrANi vyatiSajyAbhaya AsIyAtAM tAd.rk tad yat samainy AjyAni bhavanti / |p12 asamaini haike kurvanti / |p13 tasmAt samainy eva kAryANi / |p14 caturviM/Sa stomo bhavati -- caturviM/SatyardhamAso vai saMvatsaro -- 'rdhamAsa/Sa evaitat saMvatsare pratitiSThanto yanti / |p15 atho caturviM/SatyakSarA vai gAyatrI / |p16 tejo brahmavarcasaM gAyatrI / |p17 tejasy evaitad brahmavarcase pratitiSThanto yanti // |c181 |p1 ye ha khalu vA ayuja stomAs te yugmanto, ye yugmantas te 'yujaH / |p2 tad ye 'yuja stomAs tAn grAmyAh pa/Savo 'nv, atha ye yugmantas tAn AraNyAH / |p3 tad yad ayujAM stomAnAM sAma yujmottamaM bhavati, tasmAd grAmyAH pa/Savo yuktA vahanti / |p4 atha yad yugmatAM stomAnAM sAmAyug uttamaM bhavati tasmAd AraNyAH pa/Savo yuktA/S caranti / |p5 atha yasmAd da/Same 'hani pa~Ncada/SatrayastriM/Sau stomau bhavatas tasmAd u yau jyeSThau pa/SUnAM tau yuktau vahato hastI coSTra/S ca // |c182 |p1 "v.rSA pavasva dhAraye" ti mAdhyandinasya pavamAnasya v.rSaNvatIr gAyatryo bhavanti b.rhato rUpam / |p2 bArhatam etad ahaH / |p3 "marutvate ca matsara" iti marutvatIr bhavanti / |p4 marutvad vai madhyandinasya rUpam / |p5 madhyandinasyaiva tad rUpAn na yanti / |p6 "taM tvA dhartAram oNyor" iti vibhraSTam ivaitad ahar yat saptamam / |p7 tad yat "taM tvA dhartAram" ity agna eva dh.rtyai / |p8 tAsu gAyatram uktabrAhmaNam / |p9 atha santani / |p10 yathA ha vai vyokasau vicchidya vyutkrAmata evaM SaSThaM ca saptamaM cAhanI vyucchidya vyutkAmataH / |p11 sa yathA/SvaM saMyojanena saMyujyAd evam atra santati / |p12 tasya sak.rt prastauti, triH pratiharati, trir nidhanam upayanti / |p13 tat sapta saMpadyante saptamasyAhno rUpaM, saptarAtrasya santatyA avyavacchedAya / |p14 atha sauparNam uktabrAhmaNam / |p15 atikrAnto vA etarhi yaj~No bhavati saptame 'han / |p16 tad yad atra sauparNam bhavati yaj~NasyaivArambhAya / |p17 tad aiLaM bhavati -- pa/Savo vA iLA / |p18 pa/Sava/S chandomAH -- pa/SUnAm evAvaruddhyai // |c183 |p1 atha rohitakUlIyam / |p2 vi/SvAmitro vai bharatAnAm anasvatyA mahAv.rSAn ayAt / |p3 tad dha gaMgAyai vA yamunAyai vA b.rhat pratikUlam Asa / |p4 te hocur mahAv.rSAH -- kau svit tAv etarhy anaDvAhau, yAv idam iyadb.rhat pratikUlam udvahetAm iti / |p5 sa hovAca vi/SvAmitras -- tau nvai mama rohitAv iti / |p6 rohitau hAsyAnaDvAhAv AsatuH / |p7 te hocur mahAv.rSAs -- te vA aM/Sam avaharAvahai -- yadi taavitad anaDvAhAv udvahAto, vasnya eva tvam anAMsi pUrayAsai / |p8 yady u nodvahAto, vasnyA u vayaM tvAM jayemeti / |p9 tatheti / |p10 te hAM/Sam avajahrire / |p11 tau ha yavAcitasya vA vrIhyAcitasya vA dhuri yuyujuH / |p12 so 'kAmayata vi/SvAmitra -- ud imam AjiM jayeyam iti / |p13 sa ete sAmanI apa/Syat / |p14 tAbhyAm enAv anuparikrAmam abhyasedhat / |p15 tAv udapArayetAm / |p16 tAv udajayetAm / |p17 tato vai sa tam Ajim udajayat / |p18 pratikUlam ivaite yanti ye SaSThAd ahna/S chandomAn abhyutkrAmanti / |p19 tad yad atra rohitakUlIyaM bhavaty ujjityA eva / |p20 ujjayati ya evaM veda / |p21 tad u kAmasani / |p22 etaM vai sa kAmam akAmayata / |p23 so 'smai kAmas samArdhyata / |p24 yatkAma evaitena sAmnA stute, sam asmai sa kAma .rdhyate / |p25 yad u kUle rohitAbhyAm udajayat, tasmAd rohitakUlIye ity AkhyAyete / |p26 "punAnas soma dhAraye" ty ubhayarUpA b.rhatI bhavati / |p27 eSA ha vA ubhe sAmanI udyayAma, tasmAd etAM kurvanty eva b.rhatsAmnaH kurvanti rathantarasAmnaH // |c184 |p1 tAsu rauravam / |p2 devA vA etA ayAtayAmnIs tanUr asurayuddhAya prAv.rhanta / |p3 agnir eva rauravaM prAv.rhata / |p4 tenAsurAn abhyatapat / |p5 te 'bhitapyamAnA aravanta / |p6 yad abhitapyamAnA aravanta tad rauravasya rauravatvam / |p7 abhitapati bhrAt.rvyaM /SreyAn bhUtvA ya evaM veda / |p8 tad AgneyaM sAmAgneye 'han kriyate / |p9 Agneyam etad ahar yad gAyatram / |p10 agnir hi gAyatrI / |p11 tad yad atra rauravaM kriyate 'har eva tadrUpeNa samardhayanti / |p12 tenaibhyas sam.rddhena svAyAM janatAyAm .rddhukaM bhavati / |p13 tad aiLaM bhavati -- pa/Savo vA iLA / |p14 pa/Sava/S chandomAH -- pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p15 atha rathantaram / |p16 jAmi dvAda/SAhasyAstIty AhuH / |p17 bArhataM SaSTham ahar bArhataM saptamam / |p18 pavamAne rathantaraM prohanty ajAmitAyai / |p19 nAnyato 'pasakto vivadho hriyata ity AhuH / |p20 tad yad ubhe b.rhadrathantare bhavatas sa vivadhatAyA eva / |p21 yo vai mUlAd agraM saMcikramiSati na sa /Saknoty, atha yo 'grAd agraM saMkrAmati sa /Saknoti / |p22 agrAd vA ete 'graM saMkrAmanti ye b.rhato b.rhad upayanti / |p23 tasmAd bArhataM SaSTham ahar bhavati, bArhataM saptamam // |c185 |p1 atha gau.NgavaM yat sAma devatA pra/SaMsati / |p2 sAmaitad devatA pra/SaMsati tena yajamAnAs satyA/SiSo bhavanti / |p3 devAsurAH pa/SuSv aspardhanta / |p4 te 'surAH pa/Subhis saha samudram abhyavAyan / |p5 te devA akAmayanta -- v.r~NjImahy asurANAM pa/SUn iti / |p6 ta etat sAmApa/Syan / |p7 tenAstuvata / |p8 tenAsurANAM pa/SUn av.r~Njata / |p9 te 'bruvan gAM gAM vAvAsurANAm av.rkSmahIti / |p10 tad eva gau.Ngavasya gau.Ngavatvam / |p11 tad etat pa/SavyaM sAma / |p12 gAM-gAm eva dviSato bhrAt.rvyasya v.rMkte 'va pa/SUn runddhe bahupa/Sur bhavati ya evaM veda / |p13 gau.Ngavena vai devA asurAn hatvA ghoSaM gaMgaNim akurvata / |p14 tad v eva gau.Ngavasya gau.Ngavatvam / |p15 tad u bhrAt.rvyahA / |p16 hanti dviSantaM bhrAt.rvyaM ya evaM veda / |p17 tad Urdhvam iva ca tiryag iva ca gIyate / |p18 yad Urdhvam iva gIyate tad b.rhato rUpaM, yat tiryag iva tad rathantarasya / |p19 etad vai sam.rddhaM chandomAnAM yad ubhayaM rUpam // |c186 |p1 atha samantam / |p2 indrAgnI vA akAmayetAM -- samantau syAva, samAnIm .rddhim .rdhnuyAveti / |p3 tAv etat sAmApa/SyatAm / |p4 ardham anyo 'pa/Syada ardham anyaH / |p5 tasyAntau samAh.rtya samadhattAm / |p6 yat samadhattAM tat samantasya samantatvam / |p7 tenAstuvAtAm / |p8 tato vai tau samantAv abhavatAM, samAnIm .rddhim ArdhnutAm / |p9 tad brahma vA agniH, kSatram indraH / |p10 ubhayaM brahma ca kSatraM cAvarunddhe ya evaM veda / |p11 tasmAd u haitat sAmaitasmAd ahno nAntarityam / |p12 idaM vai rathantaram ado b.rhat / |p13 idam evAntarikSaM samantam anayor eva lokayos samantatvAya / |p14 etena vA ete samante / |p15 samantena pa/SukAma stuvIta / |p16 pa/Savo vA antarikSaM, pa/Savas samantam / |p17 pa/SumAn eva bhavati samantena tuSTuvAnaH / |p18 brAhmaNaH purodhAkAmas samantena stuvIta / |p19 Agreyo brAhmaNa, aindro rAjanya, AgneyI p.rthivy, aindrI dyauH / |p20 te ete 'ntarikSam abhi samante / |p21 samantAv enau karoti brAhmaNaM ca rAjanyaM ca samantena tuSTuvAno, gacchati purodhAM, pura evaM dadhate / |p22 prajApatir vA akAmayata -- samantaH prajayA pa/Subhi syAma iti / |p23 sa etat sAmApa/Syat / |p24 tenAstuta tato vai sa samantaH prajayA pa/Subhir abhavat / |p25 tad v eva samantasya samantatvam / |p26 samanta eva prajayA pa/Subhir bhavati ya evaM veda // |c187 |p1 athAyAsyaM bArhatarAthantaram / |p2 ubhau varNau sam.rddhyai / |p3 madhyenidhanaM pratiSThAyai / |p4 AdityA/S ca vA aMgirasa/S ca svarge loke 'spardhanta / |p5 ta aikSanta yatare no yatarAn yAjayiSyanti te hAsyanta iti / |p6 te 'GgirasaH pUrve yaj~NaM samabharan, /SvassutyAnte 'gnim A.NgirasaM dUtaM prAhiNvann -- imAn na /SvassutyAm AdityebhyaH prabrUhIti / |p7 sa etyAbravId -- AdityA, a.Ngiraso va /SvassutyAM prAhur iti / |p8 taM hocur apehi mantrayitvA tvA prativakSyAma iti / |p9 tasmAd idam apy etarhi dUtam Ahur -- apehi mantrayitvA tvA prativakSyAma iti / |p10 te hocur upa taj jAnIta yathA asmAn evAMgiraso yAjayeyur na vayam a.NgirasaH / |p11 yadi yAjayiSyAmo hAsyAmahe, yady u na yAjayiSyAmo yaj~NAd ya/Saso 'pakramiSyAma iti / |p12 tasmAd u ha v.rtena nApakrAmyaM, yaj~NAd ya/Saso ned apakrAmANIti // |c188 |p1 padena hApeyAt / |p2 svaM vA yaj~Nam abhyupeyAd, idaM ca tvayA k.rtam iti vA / |p3 ta etam AdityAs sadyaHkrIyaM yaj~NaM samabharan / |p4 te 'bruvann agne ciraM tad yac chva, imAm eva vayaM tubhyam adya sutyAM prabrUmaH / |p5 teSAM nas tvaM hotAsi, gaur AMgiraso 'dhvaryur, b.rhaspatir udgAtA ayAsyo brahmeti sarvAn av.rNata / |p6 so 'bravId -- dUto vA ahaM carAmIti / |p7 tam "agniM dUtaM v.rNImaha" ity eva dUtaM carantam av.rNata / |p8 sa eSAM v.rto nApAkrAmat / |p9 sa punar etyAbravId, a.Ngirasa, AdityA vo 'dyasutyAM prAhur iti / |p10 tena hAtur eva no 'v.rthA iti / |p11 neti hovAca / |p12 dUto yuSmAkam abhUvaM, v.rta evAmISAm asmy, Ad aha nUnam amI yuSMan medhAvitarA vA dhIratarA vAbhUvan ya etad pUrve d.r/Sann iti / |p13 te v.rtA nApAkrAman / |p14 ta etyAyAjayan / |p15 tebhya etam AdityA Adityam evA/SvaM /SvetaM bhUtam a/SvAbhidhAny abhihitam ayAsyAya brahmA/SvaM nItvA svargaM lokam agacchan / |p16 ahIyantA.NgirasaH / |p17 so 'yAsyas sad.r/SAv Atmana /SreyAMsaM vA pratig.rhya vyabhraM/Sata / |p18 so 'kAmayata sam AtmAnaM /SrINIyeti / |p19 sa etat sAmApa/Syat / |p20 tenAtmAnaM sama/SrINIta / |p21 vibhraSTam ivaitad ahar yat saptamam / |p22 tad yad atrAyAsyaM bhavati sam evainad etena /SrINanti, bhiSajyanty evainam etena / |p23 yad v ayAsyo 'pa/Syat tasmAd AyAsyam ity AkhyAyate / |p24 "pro ayAsId indur indrasya niSk.rtam" iti pravad .rcA ca sAmnA caitad ahaH praNayanti / |p25 ubhau varNau sam.rddhyai / |p26 preti bh.rgavaH prty a.NgirasaH prety AdityA svargaM lokam Arohan / |p27 prety evaitena svargaM lokam Arohanti // |c189 |p1 atha b.rhat / |p2 varSma vai b.rhat / |p3 varSmaNy evaitat pratitiSThanto yanti / |p4 tad gAyatre 'han bhavati / |p5 puMso vA etad rUpaM yad b.rhat, striyai gAyatrI / |p6 tad yad atra b.rhat p.rSThaM bhavati tenaivaitad ahar mithunaM kriyate / |p7 atha vAmadevyam / |p8 pa/Savo vai vAmadevyam / |p9 pa/Sumanta eva bhavanty enena tuSTuvAnAH / |p10 "vayaM gha tvA sutAvanta" iti satob.rhatIr Akramante 'napabhraM/SAya / |p11 tAsv abhinidhanaM kANvam / |p12 tad Ahur -- viruddhaM vA etad brahmasAmno yad anyatarad rUpam abhivadatIti / |p13 tad yad abhIti bhavati tena rathantarasya rUpAn na yanti / |p14 indro vai v.rtram ajighAMsat / |p15 sa kaNvam upAdhAvad -- .rSa upa tvA dhAvAma, iha no 'dhibrUhIti / |p16 sa etat kaNvas sAmApa/Syat / |p17 tenAstuta / |p18 tato vA indro v.rtram ahan / |p19 hanti dviSantaM bhrAt.rvyaM ya evaM veda / |p20 yad v evAsmA etena sAmnA kaNvo 'bhIti vajram abhyanadat, tasmAd abhinidhanaM kANvam ity AkhyAyate / |p21 athaitA bhavanti "nakiS TaM karmaNA na/Sad" iti / |p22 ati vA etarhi b.rhatI b.rhatIM krAmaty, ati kakup kakumam, aty anuSTub anuSTubham / |p23 saiSA b.rhatI satI jagatI saMpadyate / |p24 tenAtikrAmati / |p25 sA aty aSTamam ahar jihIte, navamam ahar abhyArabhate, prati SaSTham apadhAvati // |c190 |p1 tAsu vaikhAnasam / |p2 vaikhAnasA vA etAni sAmAny apa/Syann abhyArambhaM yaj~Nasya pratyapasAram / |p3 abhyArambhair vai devA asurAn yaj~NAd antarAyan / |p4 atha ha vai vaikhAnasA ity .rSikA indrasya priyA AsuH / |p5 tAn ha rahasyur mArimlavo mArayAMcakAra / |p6 tAn hecchan rahasyum upeyAya / |p7 taM hovAca -- rahasyo neha tAn vaikhAnasAn ity .rSikAn adrAkSIr iti / |p8 sa hovAca -- syo vai bhagavas tAn amArayad iti / |p9 taM hovAcAM rahasyo, yatrA duSpratij~NAnA bhrUNahatyA / |p10 atha kathaM pratyaj~NAsthA iti / |p11 sa hovAcAn.rTaM ca bhrUNahatyAM codayAMsam / |p12 tad an.rtam evAyAsIt / |p13 sa satyam evAbhyupAgAd iti / |p14 taM hovAca varaM v.rNISva yaH pratyaj~NAsthA iti / |p15 sa hovAca -- brAhmaNa eva me prajAyAm AjAyatAm iti / |p16 te haite takSavo rAhasyavA / |p17 atho Ahur indram eva tad devatA abhya/SaMsann indraM paryacakSata -- tvayi satas tavo mArimlavo 'mImarad iti / |p18 so 'kAmayata sam ainAn Irayeyam iti / |p19 sa etat sAmApa/Syat / |p20 tenainAn samairayat / |p21 tad etad bheSajaM prAya/Scittis sAma / |p22 bheSajaM vai sat prAya/Scittim akuruta / |p23 vibhraSTam ivaitad ahar yat saptamam / |p24 tad evaitena bhiSajyanti / |p25 bheSajam evaitena prAya/ScittiM kurvate / |p26 tad u kAmasani / |p27 etaM vai sa kAmam akAmayata / |p28 so 'smai kAmas samArdhyata / |p29 yatkAma evaitena sAmnA stute sam asmai sa kAma .rdhyate / |p30 tad indro ha vai vikhAnAH / |p31 sa yad indra etat sAmApa/Syat, tasmAd vaikhAnasam ity AkhyAyate / |p32 tad aiLam acchAvAkasAma bhavati / |p33 pa/Savo vA iLA / |p34 pa/SuSv evaitat pratitiSThanti // |c191 |p1 "yas te mado vareNya" ity Arbhavasya pavamAnasya madvatIr gAyatryo bhavanti / |p2 raso avi madaH / |p3 dhItam ivaitad yat t.rtIyasavanam / |p4 tad yad etA madvatIr bhavanti rasam evAsminn etad dadhaty, aivainad etena pyAyayanti / |p5 "tenA pavasvAndhase" ty andhasvatIr bhavanty -- annaM vA andho -- 'nnAdyasyaivAvaruddhyai / |p6 "jaghnir v.rtram amitriyam" iti bArhataM rUpam / |p7 yad UrdhvaM madhyaMdinAt tad etasyAhno bArhatam / |p8 "saMmi/Slo aruSo bhuvas sUpasthAbhir na dhenubhir" iti / |p9 vibhraSTam ivaitad ahar yat saptamam / |p10 tad yat sUpasthAbhir ity ahna evopasthityai / |p11 tAsu gAyatram uktabrAhmaNam / |p12 athAgnerarka AgneyaM sAmAgneye 'han kriyate / |p13 Agneyam etad ahar yad gAyatram / |p14 agnir hi gAyatrI / |p15 tad yad atrAgnerarkaH kriyate 'har eva tadrUpeNa sam.rddhayanti / |p16 tenaibhyas sam.rddhena svAyAM janatAyAm ardhukaM bhavati / |p17 atho annaM vA arko, 'nnAdyasyaivAvaruddhyai / |p18 atha somasAma / |p19 prajananaM vai somaH / |p20 prajananam etad ahaH / |p21 prajanana evaitat prajananaM kriyate / |p22 atho kSatraM vai somaH / |p23 kSatriya u vA annAdyasya pradAtA / |p24 sa yo 'nnAdyasya pradAtA sa no 'nnAdyaM prayacchAd iti / |p25 tad adhyardheLaM bhavati -- pa/Savo vA iLA / |p26 pa/Sava/S chandomA -- abhipUrvANAm eva pa/SUnAm avaruddhyai // |c192 |p1 atha dakSoNidhanam / |p2 vibhraSTam ivaitad ahar yat saptamam / |p3 tad dakSoNidhanenaiva saMdakSayanti / |p4 prajApatiH prajA as.rjata / |p5 tA aprANA as.rjata / |p6 so 'kAmayata -- prANavatIr ma imAH prajA syur iti / |p7 sa etat sAmApa/Syat / |p8 tenainA dakSAyA ity evAbhyam.r/Sat / |p9 prANA vai dakSAH / |p10 prANAn evAsu tad adadhAt / |p11 prANAn evAtmaM/S ca yajamAne ca dadhAti ya evaM veda / |p12 tad u hovAca sudakSiNaH kSaimir manthaM hAsya kule vidur na vividur dakSoNidhanaM svit te pavamAnamukhe cakrur iti / |p13 kathA heti / |p14 manthaM hi te kule na vindantIti / |p15 tasmAd agner evArkaH prathamAyAM kAryaH / |p16 "eSa sya dhArayA suta" iti santaninaH pragAthas, sasantanikena pragAthenaitad ahar bhiSajyAmeti / |p17 vibhraSTam ivaitad ahar yat saptamam / |p18 tat sasantanikenaiva prAgAthena bhiSajyanti / |p19 "avyA vArebhiH pavate madintamaH / |p20 krILann Urbhir apAm iva //" |p21 ity ati vA etarhi kakup kakubhaM krAmaty, aty anuSTub anuSTubham / |p22 saiSA kakup satI triSTup saMpadyate / |p23 tenAtikrAmati / |p24 sASTamam ahar Arabhate / |p25 "ya usriyA apiyA antar a/Smani nir gA ak.rntad ojasA / |p26 abhi vrajaM tatniSe gavyam a/SvyaM varmIva dh.rSNav A rujA //" |p27 iti gomatIH pa/SumatIr bhavanti, pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p28 pa/Savo hi chandomAH // |c193 |p1 tAsu /SArkaram indraM vai sarvANi bhUtAny astuvan / |p2 taM /Sarkaras /SiMcumAra stotuM nAkAmayata / |p3 tam abravIt stuhi meti / |p4 so 'bravIn -- nAhaM tvAM stoSyAmi / |p5 samudre vA aham apsv anta/S carAmy upanimajjann, etAvato 'haM tvAM stuyAm iti / |p6 taM parjanyo v.rSTyordhvam udaplAvayad dhanvAbhi / |p7 apo haivAsmai dar/SayAMcakAra / |p8 tam uttarAd vAtena parya/SoSayat / |p9 so 'vet pari/SuSka/S /SayAno -- yad vA aham idam itthaM nyagAm, indro vAva medam ittham ak.rd, dhanta tam eva stavAni / |p10 sa eva mA stutas samudraM punar abhyavaplAvayiSyatIti / |p11 sa etaM mantram apa/Syat / |p12 tenainam astaud -- |p13 "yo na idamidaM purA pra vasya AninAya tam u va stuSe / |p14 sakhAya indram Utaye //" |p15 iti / |p16 tam abravIt -- kiMkAmo mA stauSIti / |p17 imam eva mA samudraM punar abhyavaplAvety abravIt / |p18 taM parjanyo v.rSTyA samudraM punar abhyavAplAvayat / |p19 tad etad bheSajaM prAya/Scittis sAma / |p20 bheSajaM vai sa tat prAya/Scittim akuruta / |p21 bheSajam evaitena prAya/ScittiM kurvate / |p22 tad u kAmasani / |p23 etaM vai sa kAmam akAmayata / |p24 so 'smai kAmas samArdhyata / |p25 yatkAma evaitena sAmnA stute sam asmai sa kAma .rdhyate // |c194 |p1 sa tenaiva mantreNa svargaM lokam udakrAmat / |p2 sa evaiSa /Sarkara udeti / |p3 tad vA asya svargyam / |p4 a/Snute svargaM lokaM ya evaM veda / |p5 samudro vai chandomAH / |p6 /SiM/SumAro vai samudram atipArayitum arhati / |p7 tad yad atra /SArkaraM bhavati samudrasyaivAtipAraNAya / |p8 tat punarnitunnaM chando bhavati / |p9 yatra yatra vai devA/S chandasAM rasam anvavindaMs tat punarnitunnam akurvaMs, tat punar abhyAghnan / |p10 dhItA ivaite yac chandomAs t.rtIyasavanAyatanAH / |p11 dhItam iva vai t.rtIyasavanam / |p12 tad yat punarnitunnaM chando bhavati rasam evaitac chandomeSu dadhati / |p13 rasasyaivaiSAnuvittiH / |p14 tad u kAkubhaM svAraM bhavati / |p15 prANo vai svaraH puruSa/S chandasaM kakup / |p16 jyaiSThyaM vai prANo jyaiSThyaM puruSaH / |p17 jyaiSThyainaiva taj jyaiSThyaM saMdadhAti, jyaiSThyena pratitiSThati / |p18 yad u /Sarkaras /SiM/SumAro 'pa/Syat tasmAc chArkaram ity AkhyAyate / |p19 "sakhAya A ni SIdata punAnAya pra gAyate" ti pravatIr bhavanti / |p20 prAyaNIyarUpam evaitad upagacchanti / |p21 prAyaNIyaM hy etad ahaH / |p22 "/Si/SuM na yaj~NaiH pari bhUSata /Sriya" iti pa/SurUpam evaitad upagacchanti / |p23 pa/SUnAM vai /Si/Sur bhavati // |c195 |p1 tAsu plavam / |p2 yo vai samudram aplavaH prasnAti nainaM sa vya/Snute, 'tha yaH plavI prasnAti sa vya/Snute / |p3 samudro vai chandomAH / |p4 tad yat plavaM plavina evaitena / |p5 devA vai svargakAmAs tapo 'tapyanta / |p6 ta etat sAmApa/Syan / |p7 tenAstuvata / |p8 tad enAn plavam eva bhUtvA svargaM lokam avahat / |p9 te 'bruvan svargaM lokaM gatvA -- plavaM vAva no bhUtvedaM sAma svargaM lokam avAkSId iti / |p10 tad eva plavasya plavatvam / |p11 tad etat svargyaM sAma / |p12 a/Snute svargaM lokaM ya evaM veda / |p13 tad v evAcakSate vasiSThasya plavam iti / |p14 vasiSTho vA akAmayata svastImAn lokAn sarvAn saMplaveyeti / |p15 sa etat sAmApa/Syat / |p16 tenAstuta / |p17 tato vai sa svastImAn lokAn sarvAn samaplavata / |p18 tad v eva plavasya plavatvam / |p19 svastImAn lokAn sarvAn saMplavate ya evaM veda / |p20 vasiSTham .rSayo 'medhan -- vai/Syo 'sy abrAhmaNa iti / |p21 so 'kAmayata -- tareyaM duritaM pApmAnam iti / |p22 sa etat sAmApa/Syat / |p23 tenAstuta / |p24 tena "e Ati vi/SvAni duritA tareme" ty eva duritaM pApmAnam atarat / |p25 tarati duritaM pApmAnaM ya evaM veda / |p26 tad dvAda/SAkSaraNidhanaM bhavati -- dvAda/SAkSarA vai jagatI / |p27 pa/Savo jagatI / |p28 pa/Sava/S chandomAH -- pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p29 yad u vasiSTho 'pa/Syat tasmAd vasiSThasya plavam ity AkhyAyate / |p30 athaitA bhavanti "purojitI vo andhasa" iti / |p31 purastAd dha vA etAH pApmAnaM jayantIH, purastAt pApmAnam apaghnatyo, yanti / |p32 jitaM ha vA etAbhir, vijitam anvavasyanti / |p33 atho yathAnyau navatarau cakrAv upAsyed evam eva etAm anuSTubhaM tryahamukheSu paryAharanti, svargasya lokasya samaSTyai / |p34 tAsu gaurivItam uktabrAhmaNam // |c196 |p1 atha kArtave/Sam / |p2 tredhA bharateSu rASTram AsIt -- vaitahavyeSu t.rtIyaM, mitravatsu t.rtIyaM, k.rtave/Se t.rtIyam / |p3 so 'kAmayata k.rtave/So -- ha tv ime dve rASTre ekadhA rASTraM syAd iti / |p4 sa etad dvinidhanaM sAmApa/Syat / |p5 tenAstuta / |p6 teneme dve rASTre ha tvaikadhA rASTram abhavat / |p7 tad etac chrIr bhrAt.rvyahA sAma / |p8 a/Snute /SriyaM hanti dviSantaM bhrAt.rvyaM ya evaM veda / |p9 yad u k.rtave/So 'pa/Syat tasmAt kArtave/Sam ity AkhyAyate / |p10 atha /SyAvA/SvaM svargyaM sAma, svargasya lokasya samaSTyai / |p11 athAndhIgavam iLAvaty anuSTub asad iti -- aniLAnuSTup syAd yad etad atra kuryuH / |p12 atho pa/Savo vA iLA / |p13 pa/Sava/S chandomAH -- pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p14 athaitA dvipado bhavanty uktabrAhmaNAH / |p15 tA etA bhavanti -- "pra vAjy akSAr" iti pravatIr bhavanti / |p16 prAyaNIyarUpam evaitad upagacchanti / |p17 prAyaNIyaM hy etad ahaH / |p18 tAsu sauhaviSam / |p19 devA vA asurAn hatvA apUtA ivAmedhyA amanyanta / |p20 te 'kAmayanta pUtA medhyA syAmeti / |p21 ta etat sAmApa/Syan / |p22 tenAstuvata / |p23 tato vai te pUtA medhyA abhavan / |p24 te 'bruvan suhaviSo vA abhUmeti / |p25 tad eva sauhaviSasya sauhaviSatvam / |p26 pUto medhyo bhavati ya evaM veda / |p27 "ye somAsaH parAvatI" ti parAvatam iva hy etarhi yaj~No 'gacchat // |c197 |p1 tAsu jarAbodhIyam / |p2 /SAktyAs tarasapuroDA/SAs satram Asata / |p3 sa gaurivIti/S /SAktyo m.rgam ahan / |p4 taM tArkSyas suparNa upariSTAd abhyavApatat / |p5 tasmA upapratyadhatta / |p6 tam abravId -- .rSe, mA me 'sthaH / |p7 yatkAmo 'si taM te kAmaM samardhayiSyAma iti / |p8 kiMkAmaH khalv aham asmIty abravIt / |p9 asitasya dhAmnyasya duhitaraM kAmayase / |p10 tasyai tvA nivakSyAmIti / |p11 atha hAsito dhAmnya IrSyur Asa / |p12 tasya hAntarikSe prAsAda Asa / |p13 tad dhAsya duhitaraM jugupuH / |p14 taM ha sma patranADyAm upaguhyAsyai kumAryai nivahati /taM ha smaitenaiva sAmnA prAtar bodhayati -- jAra budhyasveti / |p15 tad eva jarAbodhIyasya jarAbodhIyatvam / |p16 seyaM kumArI garbham adhatta / |p17 sa kumAro 'jAyata / |p18 tam asurA vicchidya parAsyanto 'bruva~N -- jAmIgarbho vA ayaM, rakSo vA idam ajanIti / |p19 tam akAmayata -- sam enam Irayeyam iti / |p20 sa etat sAmApa/Syat / |p21 tenaivaM samairayat / |p22 sa eva saMk.rtir gaurivIto 'bhavat / |p23 tad etad bheSajaM prAya/Scittis sAma / |p24 bheSajaM vai sa tat prAya/Scittim akuruta / |p25 vibhraSTam ivaitad ahar yat saptamam / |p26 tad evaitena bhiSajyanti / |p27 bheSajam evaitena prAya/ScittiM kurvate / |p28 tad u kAmasani / |p29 etaM vai sa kAmam akAmayata / |p30 so 'smai kAmas samArdhyata / |p31 yatkAma evaitena sAmnA stute, sam asmai sa kAma .rdhyate / |p32 tasyo prAcIm iLAm upayanti / |p33 pa/Savo vA iLA / |p34 pa/Sava/S chandomAH / |p35 pa/SuSv evaitad retAMsi dadhati // |c198 |p1 atha yaj~NAyaj~NIyam uktabrAhmaNam / |p2 "A te vatso mano yamad" ity AvatIr bhavanti / |p3 apacchid iva vA etad yaj~NakANDaM yad ukthAni / |p4 tad yad AvatIr bhavanti yaj~Nasyaiva salomatAyai / |p5 tAsu vAtsam / |p6 vatsaH kANvaH pa/SukAmas tapo 'tapyata / |p7 sa etat sAmApa/Syat / |p8 tenAstuta / |p9 sa ha vAva tri/Soko yAn evAmUMs trI~N chokAn apAhan sAsya tri/SokatA / |p10 sa ha sa sadya evAlomno karNakAn pa/SUn avArunddha / |p11 tad etat pa/SavyaM sAma / |p12 ava pa/SUn runddhe bahupa/Sur bhavati ya evaM veda / |p13 yad u vatsaH kANvo 'pa/Syat tasmAd vAtsam ity AkhyAyate / |p14 "tvaM na indrA bhare" ti tvam iti bhavati b.rhato rUpam / |p15 bArhatam etad ahaH / |p16 "ojo n.rmNaM /Satakrato vicarSaNe / |p17 A vIraM p.rtanAsaham //" |p18 iti yad vai /Satavat sahasravat tac chandomAnAM rUpam / |p19 pa/Savo vai chandomAH // |c199 |p1 tAsu sau/Sravasam / |p2 kutso ha vA aurava indrasyoror adhi nirmita Asa / |p3 yAd.r/Sa evendras tAd.r/Sa, yathAtmano nirmita syAd evam / |p4 taM ha saMgrahItAraM cakre / |p5 taM ha jAyayAbhijagrAha /SacyA paulomyA / |p6 tAM hovAva kathetyam akar iti / |p7 sA hovAca -- na vAM vyaj~NAsam iti / |p8 sa hovAca khalatiM vA enaM kariSyAmi, tathA vijAnItAd iti / |p9 taM ha khalatiM cakAra / |p10 sa hoSNISaM parih.rtyopanipede / |p11 sa evaiSa saMgrahItur uSNISaH / |p12 taM hAbhy eva jagrAha / |p13 tAM hovAca kathettham akar iti / |p14 sA hovAca -- na vAM vyaj~NAsam, uSNISeNa vai mA parih.rtyopanyapAdIti / |p15 sa hovAcAntarAMsayor vA asya pAMsUn adhivapsyAmi, tathA vijAnItAd iti / |p16 tasya hAntarAMsayoH pAMsUn adhyuvApa / |p17 ta evaite saMgrahItur antarAMsayoH pAMsavaH / |p18 tAn ha prAv.rtyopanipede / |p19 taM hAbhy eva jagrAha / |p20 tAM hovAca kathettham akar iti / |p21 sA hovAca -- na vAM vyaj~NAsam / |p22 prAv.rtya vai mopanyapAdIti // |c200 |p1 taM ha babAdhe -- mallo 'sIti / |p2 sa hovAca maghavan mAmuyA bhUma / |p3 tebhyo vai nas tvaM tad dehi, yena vayaM jIvAma / |p4 tvad vai vayaM jAtA sma iti / |p5 sa vA etAn antarAMsayoH pAMsUn pradhvaMsayasveti / |p6 tAn ha pradhvaMsayAMcakre / |p7 te haiva rajasa/S ca rajIyAMsa/S ca nAma mahA~N janapada uttasthau / |p8 teSAM ha rAjAsa / |p9 tasya hopagus sau/SravasaH purohita Asa / |p10 sa hovAca -- mA ka/Scana yaSTa / |p11 yo ma I/SAyAM yajate, jyeyas saH / |p12 na vai devA ahutasyAdanti / |p13 na parNAhuti/S ca na hotavyeti / |p14 sa hendra upaguM sau/Sravasam etyovAca -- yAjayAni tveti / |p15 sa hovAca -- na vA iha yajante / |p16 yo vA iha yajeta, jinIyur vai tam iti / |p17 taM ha lokaM lokaM dar/SayAMcakAremam imaM vai lokam iSTvA jayatIti / |p18 sa hekSAMcakre -- 'pi tyaM jinantu / |p19 hanta yajA iti / |p20 taM hovAca yAjaya meti / |p21 taM ha yAjayAMcakAra / |p22 svayam eva sadohavirdhAne uttasthatuH / |p23 ulkhale somam abhiSuSAva / |p24 sa hovAcArAd eva kutsAd ihAgahIti / |p25 sa ha kutsam evopeyAya / |p26 taM hovAca -- kam ayaja iti / |p27 upagum iti / |p28 etam upaguM jinIteti // |c201 |p1 taM ha jigyuH / |p2 taM ha dvitIyaM taM ha t.rtIyam etyovAca -- yAjayAni tveti / |p3 sa hovAca -- na vA iha yajante / |p4 yo vA iha yajeta, jinIyur vai tam / |p5 dvir vai syo 'yajata / |p6 taM tyam ajinann eveti / |p7 tam u ha lokaM lokam eva dar/SayAMcakAremam imam u vAva lokam iSTvA jayatIti / |p8 sa hekSAMcakre -- 'pi tyaM jinantu, hanta yajA eveti / |p9 taM hovAca -- yAjaya meti / |p10 taM ha yAjayAMcakAra / |p11 svayam eva sadohavirdhAne uttasthatur, ulUkhale somam abhiSuSAva / |p12 sa hovAca -- kam ayaja iti / |p13 upagum iti / |p14 tam u ha svayam evopotthAya saMv.r/Scyodake pracakAra // |c202 |p1 tad u ha su/SravA sthaurAyaNaH pitAnububudhe -- kutso ha vai ma auravaH putraM saMv.r/Scyodake prAkArId iti / |p2 tam AdrutyAbravIt -- kva me putram akar iti / |p3 eSa udake prakIrNa/S /Seta iti / |p4 taM hAnvabhyaveyAya / |p5 tasya hendro rohito bhUtvA mukhAt somaM niSpapau / |p6 sa hekSAMcakre -- 'yaM vAvendraH / |p7 idam eva stavAni / |p8 ayam eva ma imaM samairayiSyatIti / |p9 sa etat sAmApa/Syat / |p10 tenainam astaud -- |p11 "apAd u /Sipriy andhasas sudakSasya prahoSiNaH / |p12 indor indro yavA/SiraH //" |p13 iti / |p14 tam abravIt kiMkAmo mA stauSIti / |p15 imam eva me putraM samairayety abravIt / |p16 tam "e mathAyA" ity udamathnAt / |p17 taM samairayat / |p18 tad etad bheSajaM prAya/Scittis sAma / |p19 bheSajaM vai sa tat prAya/Scittim akuruta / |p20 vibhraSTam ivaitad ahar yat saptamam / |p21 tad evaitena bhiSajyanti / |p22 bheSajam evaitena prAya/ScittiM kurvate / |p23 tad u kAmasani / |p24 etaM vai sa kAmam akAmayata / |p25 so 'smai kAmas samArdhyata / |p26 yatkAma evaitena sAmnA stute sam asmai sa kAma .rdhyate / |p27 yad u su/SravA sthautAyaNo 'pa/Syat tasmAt sau/Sravasam ity AkhyAyate // |c203 |p1 .rSayo vai satrAd utthAyAyanta Ayu~NjAnAH / |p2 te hocur -- eta kiM cid eva yakSaM pa/SyAmeti / |p3 te hocur -- akUpAro vA ayaM ka/Syapas samudre 'ntar mahad yakSam / |p4 eta taM pa/SyAmeti / |p5 taM hAnvabhyaveyuH / |p6 tebhyo ha nAvir Asa / |p7 te hocur -- etendram eva stavAma sa vAvAsye/Se / |p8 sa eva na imaM dar/SayiSyatIti / |p9 te 'trim abruvann -- .rSe, tvaM stutAd iti / |p10 sa etam atris t.rcam apa/Syat / |p11 tenainam upAyan -- |p12 "yad indra citra ma iha nAsti tvAdAtam adrivaH / |p13 rAdhas tan no vidadvasa ubhayAhasty A bhara //" |p14 iti / |p15 sa hekSAMcakre -- mahad bata ma .rSayo yAcanti / |p16 "ubhayAhasty A bhare" ti vA Ahur iti / |p17 "yat te dikSu prarAdhyaM mano asti /SrutaM b.rhat / |p18 tena d.rDhA cid adriva A vAjaM darSi sAtaye //" |p19 iti / |p20 sa hekSAMcakre -- d.rDhaM bata ma .rSayo yAcanti / |p21 na hAjaj~NAv -- akUpAraM did.rkSanta iti / |p22 "yan minyase vareNyam indra dyukSaM tad A bhara / |p23 vidyAma tasya te vayam akUpArasya dAvane //" |p24 iti / |p25 sa hAjaj~NAv akUpAraM vai did.rkSanta iti / |p26 taM ha padodasyann uvAcedam eva medam .rSayo mahad ivo"bhayAhasty A bhare" ty avocann iti / |p27 tam apa/Syan / |p28 tA etAH kAmasanaya .rcaH / |p29 etaM vai te kAmam akAmayanta / |p30 sa ebhyaH kAmas samArdhyata / |p31 yatkAma evaitAbhir .rgbhi stute, sam asmai sa kAma .rdhyate // |c204 |p1 tAsu vasiSThasya vI.Nkam atikrAntiH / |p2 ati vA etarhy anuSTub anuSTubhaM krAmati / |p3 saiSAnuSTup satI trayastriM/SadakSarA saMpadyate / |p4 tenAtikrAmati / |p5 vasiSTho vai jIto hataputro 'kAmayata -- vImAn lokAn a/SnuvIya, vi prajayA pa/Subhir a/SnuvIyeti / |p6 sa etat sAmApa/Syat / |p7 tenAstuta / |p8 tena vIvIty evemAn lokAn A/Snuta, vi prajayA pa/Subhir A/Snute / |p9 tad etat svargyaM prajananaM sAma / |p10 vImAn lokAn a/Snute, vi prajayA pa/Subhir a/Snute, ya evaM veda / |p11 tad u stobhAnutunnaM bhavati / |p12 anutunnAd vai prajAH pa/SavaH prajAyante / |p13 pa/Sava/S chandomAH / |p14 tena vai rUpasam.rddham / |p15 yad u vasiSTho 'pa/Syat tasmAd vasiTThasya vIMkam ity AkhyAyate / |p16 tad aiLam acchAvAkasAma bhavati / |p17 pa/Savo vA iLA / |p18 pa/SuSv evaitat pratitiSThanti // |c205 |p1 "/Si/SuM jaj~NAnaM haryataM m.rjantI" ti harivatIr bhavanti / |p2 harivatI vai paramA vAcas tanUH / |p3 vAcaM chandomais samicchanti / |p4 Apteva vA etarhi vAg bhavati chandomeSu / |p5 tAm evaitat saMvindanti / |p6 "/Sumbhanti vipraM maruto gaNene" ti marutvatIr bhavanti / |p7 marutvad vai triSTubho rUpam / |p8 traiSTubham etad ahaH / |p9 atho kSatraM vai triSTub vi/So marutaH / |p10 tad yat triSTubho marutvatIr bhavanti, kSatrAyaiva tad vi/Sam anuvartmAnaM kurvanti / |p11 tasmAt kSatrasya viD anuvartmA "kavir gIrbhiH kAvyena kavis san somaH pavitram aty eti rebhann" ity atihAyan / |p12 ".rSimanA ya .rSik.rt svarSAs sahasranIthaH padavIH kavInAm" iti sahasrarUpaM chandomAnAm upagacchanti / |p13 pa/Savo vai chandomAH / |p14 "t.rtIyaM dhAma mahiSas siSAsann" iti t.rtIyo hy eSa triyahaH kriyate yac chandomAH / |p15 "somo virAjam anu rAjati STub" iti traiSTubhaM rUpam upagacchanti / |p16 tariSTubhaM hy etad ahaH / |p17 atho pUrvo vaiSa saho rAjyam / |p18 tam evaitac chandomA anu rAjanti / |p19 "camUSac chyena/S /Sakuno vibh.rtvA govindur drapsa AyudhAni bibhrad" iti gomatIH pa/SumatIr bhavanti pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p20 pa/Savo hi chandomAH / |p21 "apAm UrmiM sacamAnas samudram" iti samudravatIr bhavanti, chandomAnAM rUpam / |p22 samudro vai chandomAH / |p23 "turIyaM dhAma mahiSo vivaktI" ti turIyaM hy etad ahar ahnAM kriyate yac chandomAH // |c206 |p1 tA etA bhavanti triSTubhas triSTubvarNA ahno rUpeNa sam.rddhAH / |p2 yatra vA ahArUpeNa samardhayanti saM tatrardhyate / |p3 sam asmA .rdhyate ya evaM veda / |p4 "ete somA abhi priyam" ity abhIti bhavati rathantarasya rUpam / |p5 rAthantaram etad ahaH / |p6 "indrasya kAmam akSarann" iti yad aindraM tat triSTubho rUpam / |p7 kSatraM hi triSTup / |p8 "vardhanto asya vIryam" iti v.rddhaM hy etad ahar yac catu/ScatvAriM/Sam sUktam anurUpo bhavati -- pa/Savo vai sUktaM pa/Sava/S chandomAH -- pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p9 atho bhUmA vai pa/Savo, bhUmA sUktam / |p10 pa/SUnAm evaitat pa.rUn anurUpAn kurvanti / |p11 nAtra pratyakSAnurUpaM kurvanti / |p12 tasmAt pa/Savo nAnArUpAn janayanty -- uta /SvetA k.rSNaM janayaty, uta k.rSNA /Svetam, uta rohiNI kalmASam, uta kalmASI rohitam / |p13 navarcaM bhavati / |p14 nava vai puruSe prANAH / |p15 prANair evaitat sam.rdhyamAnA yanti, prANeSu pratitiSThantaH / |p16 dvitIyaM navarcaM bhavati, t.rtIyaM navarcaM bhavati / |p17 abhipUrvam evaitat prANais sam.rdhyamAnA yanti / |p18 pa~NcarcaM bhavati -- pa~NcapadA vai paMktiH / |p19 pAMktAH pa/SavaH / |p20 pa/Sava/S chandomAH -- pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p21 tad Ahu .rtumAn p.rSThyaS SaDaho, 'n.rtava/S chandomAH / |p22 an.rtAv iva ete pratiSThitA yac chandomA iti / |p23 tad yad etAni pa~Ncarca[S] SaD .rcAni bhavanti tenaivartumanta/S chandomAH kriyante / |p24 paryAso bhavati prajAnAM dh.rtyai pa/SUnAm upasthityai / |p25 catu/ScatvAriM/Sa stomo bhavati / |p26 catu/ScatvAriM/SadakSarA vai triSTup / |p27 indriyaM vIryaM triSTup / |p28 indriya evaitad vIrye pratitiSThanto yanti // |c207 |p1 "agniM vo devam agnibhis sajoSA" ity Agneyam AjyaM bhavati rAthantaram / |p2 rAthantaraM hy etad ahaH / |p3 "yajiSThaM dUtam adhvare k.rNudhvam / |p4 yo martyeSu nidhruvir .rtAvA tapumUrvA gh.rtAnnaH pAvakaH //" |p5 iti / |p6 etad vA agneH priyaM dhAma yad gh.rtam / |p7 priyeNaivainaM taM dhAmnA sam.rdvayanti / |p8 "prothad a/Svo na yavase 'viSyann" ity a/Svavad bhavati bhrAt.rvyasyaivAvanuttyai / |p9 "yadA mahas saMvaraNAd vy asthAd" iti mahad dhy etad ahar yac catu/ScatvAriMcam / |p10 "Ad asya vAto anu vAti /Socir agha sma te vrajanaM k.rSNam astI" ti / |p11 yadA vA agniM vAta upavAjayaty atha sa mahad dIpyate / |p12 tad etad dIptir eva brahmavarcasasya rUpam / |p13 "ud yasya te navajAtasya v.rSNa" iti traiSTubhaM rUpam upagacchanti / |p14 traiSTubha hy etad ahaH / |p15 "agne caranty ajarA idhAnAh / |p16 acchA dyAm aruSo dhUma eSi saM dUto agna Iyase hi devAn //" |p17 iti svargasya lokasya samaSTyai // |c208 |p1 "yad adya sUra udita" iti maitrAvaruNaM bhavati / |p2 yad iti rathantarasya rUpam / |p3 rAthantaram etad ahaH / |p4 "anAgA mitro aryamA / |p5 suvAti savitA bhagaH // |p6 suprAvIr astu sa kSayaH pra nu yAman sudAnavaH / |p7 yo no aMho 'tipiprati //" |p8 ity atihAyan / |p9 "uta svarAjo aditir adabdhasya bratasya ye / |p10 maho rAjAna I/Sate //" |p11 iti mahad dhy etad ahar yac catu/ScatvAriM/Sam / |p12 "tam indraM vAjayAmasI" ty aindraM bhavati / |p13 "mahe v.rtrAya hantava" iti ghnadvat / |p14 etad vai yajamAnamya svaM stotraM yad brahmaNaH / |p15 sva eva tad Ayatane yajamAnasya sarvaM pApmAnaM ghnanti / |p16 "sa v.rSA v.rSabho bhuvad" iti v.rSaNvad bhavati / |p17 v.rSaNvad vai triSTubho rUpam / |p18 traiSTubham etad ahaH / |p19 "indras sa dAmane k.rta ojiSThas sa bale hita" iti / |p20 etena vai t.rtIyena tryaheNa devA UrdhvA svargaM lokam Ayan / |p21 sa eSAm asaMg.rhIto vIvAhvalat / |p22 tasminn "indras sa dAmane k.rta ojiSThas sa bale hita" ity eva balam adadhuH / |p23 "girA vajro na saMbh.rta" ity evainaM samabharan / |p24 "sabalo anapacyuta" ity evainaM sabalam akurvan / |p25 taM saMsk.rtya tena svargaM lokam Ayan / |p26 tad yad etad AjyaM bhavati svargamyaiva lokasya samaSTyai / |p27 yat prathamasyAhna aindrAgnaM tad aindrAgnaM rAthantaram / |p28 rAthantaraM hy etad ahaH / |p29 samainy AjyAni bhavanti / |p30 nAnAgrAmAv iva ha vA etau yat p.rSThyasya SaDaha/S chandomA/S ca / |p31 sa yathA nAnAgrAmo mitrANi vyatiSajyAbhaya AsIyAtAM tAd.rk tad yat samainy AjyAni bhavanti / |p32 asamaini haika kurvanti / |p33 tasmAt samainy eva kAryANi / |p34 catu/ScatvAriM/Sa stomo bhavati / |p35 catu/ScatvAriM/SadakSarA vai triSTup / |p36 indriyaM vIryaM triSTup / |p37 indriya evaitad vIrye pratitiSThanto yanti // |c209 |p1 "adhvaryo adribhis sutam" iti triSTubho rUpeNa prayanti / |p2 traiSTubham etad ahaH / |p3 "soma pavitra A naya / |p4 punAhIndrAya pAtave // |p5 tava tya indo andhasA" |p6 ity andhasvatIr bhavanty -- annaM vA andho -- 'nnAdyasyaivAvaruddhyai / |p7 "devA madhor vy A/Sata / |p8 pavamAnasya marutaH //" |p9 iti marutvatIr bhavanti / |p10 marutvad vai madhyandinasya rUpam / |p11 madhyandinasyaiva tad rUpAn na yanti / |p12 "divaH pIyUSam uttamam" ity uttamo hy eSa tryahaH kriyate yac chandomAH / |p13 tAsu gAyatram uktabrAhmaNam / |p14 athA~NjaH padanidhanaM rAthantaram / |p15 tasmAd rAthantare 'han kriyate / |p16 devA vA akAmayantA~NjasA svargaM lokam Arohemeti / |p17 ta etat sAmApa/Syan / |p18 tenAstuvata / |p19 tato vai te '~NjasA svargaM lokam Arohan / |p20 tad evA~Njaso '~Njastvam / |p21 tad etat svargyaM sAma / |p22 a~Njasaivaitena svargaM lokam Arohati ya evaM veda / |p23 tad v evAcakSate vairUpam iti / |p24 pa/Savo vai virUpAH / |p25 pa/Savo vairUpam / |p26 pa/SuSv evaitat pa/SUn anusaMdadhAti / |p27 virUpa AMgirasaH pa/SukAmas tapo 'tapyata / |p28 sa etat sAmApa/Syat / |p29 tenAstuta / |p30 tato vai sa pa/SUn avArunddha / |p31 tad etat pa/SavyaM sAma / |p32 ava pa/SUn runddhe bahupa/Sur bhavati ya evaM veda / |p33 yad u virUpa A.Ngiraso 'pa/Syat tasmAd vairUpam ity AkhyAyate // |c210 |p1 atha dhurAM sAma dravadiLaM rAthantaram / |p2 tasmAd rAthantare 'han kriyate / |p3 chandAMsi vai dhuraH / |p4 yAtayAmAna ivaite yac chandomAH / |p5 tad yad atra dhurAM sAma kriyate tenaiva chandomA dhUrvanta/S chandasvanto 'yAtayAmAnaH kriyante / |p6 atho prANA vai dhuraH / |p7 pa/Savo dhuraH / |p8 prANeSv eva tat pa/SuSu pratitiSThati / |p9 atheLataM triNidhanaM savanAnAM kLptyai / |p10 etad dha vai sam.rddhaM yad gAyatraM triNidhanam / |p11 iLan kAvya svargakAmas tapo 'tapyata / |p12 sa etat sAmApa/Syat / |p13 tenAstuta / |p14 sa imam eva lokaM prathamena nidhanenAbhyArohad, antarikSaM dvitIyena, amuM t.rtIyena / |p15 tAn imAMs trIn lokAn abhyArohat / |p16 tato vai sa svarge loke pratyatiSThat / |p17 tad etat svargyaM pratiSThA sAma / |p18 gacchti svargaM lokaM, prati svarge loke tiSthati ya evaM veda / |p19 yad v iLan kAvyo 'pa/Syat tasmAd aiLatam ity AkhyAyate / |p20 atha saumitraM, bhrAt.rvyahA sendraM sAma / |p21 hanti dviSantaM bhrAt.rvyam Asyendro havaM gacchati ya evaM veda / |p22 atha sauparNam uktabrAhmaNam / |p23 tac caturakSaraNidhanaM bhavati -- catuSpadA vai pa/SavaH, pa/Sava/S chandomAH -- pa/SUnAm evAvaruddhyai // |c211 |p1 athA/Su / |p2 devA vA akAmayantA/Su svargaM lokam iyAmeti / |p3 ta etat sAmApa/Syan / |p4 tenAstuvata / |p5 tato vai ta A/Su svargaM lokam Ayan / |p6 tad evA/SIr A/Sutvam / |p7 tad etad svargyaM sAma / |p8 A/Sv evaitena svargaM lokam eti ya evaM veda / |p9 tad v evAcakSata A/Su bhArgavam iti / |p10 devAsurA aspardhanta / |p11 te devA bh.rgum upAdhAvan -- jayAmAsurAn iti / |p12 sa etad bh.rgus sAmApa/Syat / |p13 tenAstuta / |p14 tato vai devA asurAn ajayan / |p15 te 'bruvann A/Su vAvedaM bh.rgor abhUd iti / |p16 tad v evA/Sor A/Sutvam / |p17 tad u bhrAt.rvyahA kAmasani / |p18 hanti dviSantaM bhrAt.rvyam / |p19 yatkAma etena stuta, sam asmai sa kAma .rdhyate // |c212 |p1 atha mArgIyavaM padanidhanaM rAthantaram / |p2 tasmAd rAthantare 'han kriyate / |p3 m.rgayur vai devo 'kAmayatobhayeSAM pa/SUnAm ai/Svaryam AdhipatyaM gaccheyaM ye ca grAmyA ye cAraNyA iti / |p4 sa etat sAmApa/Syat / |p5 tenAstuta / |p6 tato vai sa ubhayeSAM pa/SUnAm ai/Svaryam Adhipatyam agacchad ye ca grAmyA ye cAraNyAH / |p7 tato ha sma vai tasmai m.rgo m.rgam Anayati / |p8 tad etat pa/SavyaM sAma / |p9 ubhayeSAM pa/SUnAm ai/Svaryam AdhipatyaM gacchati ye ca grAmyA ye cAraNyA ya evaM veda / |p10 eSa ha vAva sa devo m.rgayuH / |p11 na hAsyaiSa pa/SUn abhimanyate ya evaM veda / |p12 yad u m.rgayur devo 'pa/Syat tasmAn mArgIyavam ity AkhyAyate // |c213 |p1 "abhi somAsa Ayava ity abhIti bhavati rathantarasya rUpam / |p2 rAthantaram etad ahaH / |p3 "pavante madyaM madam / |p4 samudrasyAdhi viSTape manISiNo matsarAso madacyutaH //" |p5 iti samudravatIr bhavanti, chandomAnAM rUpam / |p6 samudro vai chandomAH / |p7 "tarat samudraM pavamAna UrmiNA rAjA deva .rtaM b.rhat / |p8 arSA mitrasya varuNasya dharmaNA pra hinvAna .rtaM b.rhat // |p9 n.rbhir yemANo hariyato vicakSaNo rAjA devas samudriyaH //" |p10 iti catur.rcaM bhavati -- catuSpadA vai pa/SavaH / |p11 pa/Sava/S chandomAH -- pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p12 tAsu dvihiMkAraM vAmadevyam / |p13 pa/Savo vai simAH / |p14 pa/Savo revatayaH / |p15 pa/Savo dvihiMkAraM vAmadevyam / |p16 pa/Sumanta eva bhavanty enena tuSTuvAnAH / |p17 prajApatiH pa/SUn as.rjata / |p18 te 'smAt s.rSTA asaMjAnAnA apAkrAman / |p19 so 'krAmayatAbhi mA pa/Savas saMjAnIran / |p20 na mad apakrAmeyur iti / |p21 sa etat sAmApa/Syat / |p22 tenAstuta / |p23 tato vai taM pa/Savo 'bhisamajAnata / |p24 tato 'smAd anapakrAmiNo 'bhavan / |p25 tad dvihiMkAraM bhavati / |p26 hum iti vai pa/SavassaMjAnate, hum iti mAtA putram abhyeti, hum iti putro mAtaram / |p27 tad etat saMj~NAnaM pa/SUnAM sAma / |p28 abhy enaM pa/Savas saMjAnate, nAsmAt pa/Savo 'pakrAmanti ya evaM veda / |p29 tad aiLaM bhavati -- pa/Savo vA iLA, pa/Sava/S chandomAH -- pa/SUnAm evAvaruddhyai // |c214 |p1 athagAyatrapAr/Svam / |p2 ime vai lokA gAyatrapAr/Svam / |p3 eSv eva tal lokeSu pratitiSthanti / |p4 devA vai svargakAmAs tapo 'tapyanta / |p5 ta etat sAmApa/Syan / |p6 tenAstuvata / |p7 tad enAn gAyatram eva bhUtvA svargaM lokam avahat / |p8 te 'bruvan svargaM lokaM gatvA gAyatraM vAva no 'sya sAmnaH pakSAv abhUtAm iti / |p9 tad eva gAyatrapakSasya gAyatrapakSatvam / |p10 gAyatrapakSaM ha vai nAmaitat / |p11 tad gAyatrapAr/Svam ity AkhyAyate / |p12 tad dhiMkAravad bhavaty annAdyasya pratthyai / |p13 hiMkAravadbhir vai prajApatiH prajAbhyo 'nnAdyaM prAyacchat / |p14 prAsmA annAdyaM dIyate ya evaM veda // |c215 |p1 atha pauruhanmanam abhyArambho yaj~Nasya pratyapasAraH / |p2 abhy eva navamam ahar Arabhate prati saptamam apadhAvati / |p3 abhyArambhair vai devA asurAn yaj~NAd antarAyan / |p4 puruhanmA vaikhAnasaH pa/SukAmas tapo 'tapyata / |p5 sa etat sAmApa/Syat / |p6 tenAstuta / |p7 sa etAm iLAm upait / |p8 pa/Savo vA iLA / |p9 tato vai sa pa/SUn avArunddha / |p10 tad etat pa/SavyaM sAma / |p11 ava pa/SUn runddhe bahupa/Sur bhavati ya evaM veda / |p12 yad u puruhanmA vaikhAnaso 'pa/Syat tasmAt pauruhanmanam ity AkhyAyate / |p13 devAsurA aspardhanta / |p14 te devA akAmayanta pUrva evAsurAn hanyAmeti / |p15 ta etat sAmApa/Syan / |p16 tenAstuvata / |p17 tenAsurAn pUrve 'ghnan / |p18 tad yat pUrve 'ghnan tad v eva pauruhanmanasya pauruhanmanatvam / |p19 pUrvaM eva dviSantaM bhrAt.rvyaM hanti ya evaM veda // |c216 |p1 atha dvaigataM padanidhanaM rAthantaram / |p2 tasmAd rAthantare 'han kriyate / |p3 devA vai sarvaM yaj~NaM saMg.rhyordhvA svargaM lokam udakrAman / |p4 te manuSyA yaj~NaM na prajAnan / |p5 tad vyacchidyata / |p6 te devamanuSyA a/SanAyann, itaHpradAnAd dhi devA jIvanty, amutaHpradAnAn manuSyAh / |p7 tena UrdhvA Ahutayo 'gacchan, nAmuto 'rvAcI v.rSTiH prAdIyata / |p8 te devA ayAsyam abruvan -- manuSyA vai yaj~NaM na prajAnanti / |p9 tad vyacchedi / |p10 tebhyaH parehiyaj~NaM vidhehIti / |p11 so 'yAsya etyaitenaiva sAmnA manuSyebhyo yaj~NaM vyadadhAt / |p12 so 'yaM manuSyeSu yaj~No vihitaH / |p13 sa manuSyeSUSitvA svargaM loka punar na prAjAnAt / |p14 so 'kAmayata pra svargaM lokaM jAnIyAm iti / |p15 sa etenaiva sAmnA stutvA svargaM lokaM punaH prAjAnAt / |p16 tad etat svargyaM sAma / |p17 a/Snute svargaM loka ya evaM veda / |p18 atho hAsyaiteneva sAmnA yaj~No vihito bhavati / |p19 sa yad ayAsyo 'muSmAl lokAd imaM lokam Agacchad, asmAl lokAd amuM lokam agacchat, sa imau lokau dvir anusamacarat, tad dvaigatasya dvaigatatvam / |p20 ayAsyo ha vAva dvigat // |c217 |p1 atha hArAyaNam / |p2 devAsurA aspardhanta / |p3 te devA akAmayanta -- haro 'surANAM haremeti / |p4 ta etat sAmApa/Syan / |p5 tenAstuvata / |p6 tenAsurANAM haro 'haran / |p7 tad yad dharo 'haraMs tad dhArAyaNasya hArAyaNatvam / |p8 harati haro dviSato bhrAt.rvyasya ya evaM veda / |p9 hArAyaNa A.NgirasaH pa/SukAmasa tapo 'tapyata / |p10 sa etat sAmApa/Syat / |p11 tenAstuta / |p12 "/Sagdhy U Su /SavIpata indra vi/SvAbhir UtibhiH / |p13 bhagaM na hi tvA ya/SasaM vasuvidam anu /SUra carAmasi // |p14 pauro a/Svasya puruk.rd gavAm asy utso deva hiraNayaH /" |p15 ity eva gavyAM/S cA/SvyAM/S ca pa/SUn avArunddha / |p16 tair u pa/Subhir iSTvA svargam eva lokam agacchat / |p17 tad etat pa/SavyaM svargyaM sAma / |p18 ava pa/SUn runddhe gacchati svargaM lokaM ya evaM veda / |p19 yad u hArAyaNa A.Ngiraso 'pa/Syat tasmAd dhArAyaNam ity AkhyAyate // |c218 |p1 athAchidraM padanidhanaM rAthantaram / |p2 tasmAd rAthantare 'han kriyate / |p3 prajApatir vA akAmayatAchidraH prajayA pa/Subhir abhavat / |p4 tad evAchidrasthAchidratvam / |p5 achidra eva prajayA pa/Subhir bhavati ya evaM veda / |p6 devA vA AptAM vAcam achidreNaivaibhyo lokebhyas samadalumpan / |p7 Apteva vA etarhi vAg bhavati chandomeSu / |p8 tAm achidreNaiva saMlumpanti / |p9 yo vai chidraNa saMcinoti na tad utpUryate / |p10 atha yo 'chidreNa saMcinoti tad utpUryate / |p11 jyAyo 'bhyArambhaM bhavaty, ati navamam ahar jihIte, da/Samam ahar abhyArabhate, prati saptamam apadhAvati / |p12 prajApatiH pa/SUn as.rjata / |p13 te 'smAt s.rSTA apAkrAman / |p14 so 'kAmayata na mat pa/Savo 'pakrAmeyur, abhi mA varterann iti / |p15 sa etat sAmApa/Syat / |p16 tenainAn paryAsyat / |p17 tAn /SraiSThyenopAg.rhNAt / |p18 te 'sminn aramanta / |p19 ramante 'smin pa/SavaH pa/SumAn bhavati ya evaM veda // |c219 |p1 atha bArhaduktham / |p2 b.rhaduktha A.NgirasaH pa/SukAmas tapo 'tapyata / |p3 sa etat sAmApa/Syat / |p4 tenAstuta / |p5 sa etAm iLAm upait / |p6 pa/Savo vA iLA / |p7 tato vai sa pa/SUn avArunddha / |p8 tad etat pa/SavyaM sAma / |p9 ava pa/SUn runddhe bahupa/Sur bhavati ya evaM veda / |p10 yad u b.rhaduktha A.NgirasI 'pa/Syat tasmAd bArhaduktham ity AkhyAyate / |p11 "dhartA divaH pavate k.rtviyo rasa" ity ahno dh.rtyai / |p12 "dakSo devAnAm anumAdyA n.rbhir" iti chandAMsy evaitad dakSayanty ahno vIryavattvAya / |p13 tAsUdvat tripraroham / |p14 t.rtIyo hy eSa prarohaH kriyate, yad eSa t.rtIyas triyaha, svargasya lokasya samaSTyai / |p15 tad v evAcakSate vi/SAlam iti / |p16 devA vai svargakAmAs tapo 'tapyanta / |p17 ta etat sAmApa/Syan / |p18 tenAstuvata / |p19 tad enAn vi/SAlam eva bhUtvA svargaM lokam avahat / |p20 te 'bruvan svargaM lokaM gatvA -- vi/SAlaM vAva no bhUtvedaM sAma svargaM lokam avAkSId iti / |p21 tad eva vi/SAlasya vi/SAlatvam / |p22 tad etat svargyaM sAma / |p23 a/Snute svargaM lokaM ya evaM veda / |p24 tad yathA ha vai bradhnasya viSTapAny evam etAni vi/SAlasya viSTapAni svargasyaiva lokasya samaSTyai / |p25 pra svargaM lokam Apnoti ya evaM veda / |p26 atha rathantaram / |p27 brahma vai rathantaram / |p28 brahmaNy evaitat pratitiSThanto yanti / |p29 tat traiSTubhe 'han bhavati / |p30 puMso vA etad rUpaM yat triSTup, striyai rathantaram / |p31 tad yad atra rathantaraM p.rSThaM bhavati, tenaivaitad ahar mithunaM kriyate / |p32 atha vAmadevyam / |p33 pa/Savo vai vAmadevyam / |p34 pa/Sumanta eva bhavanty etena tuSTuvAnAH / |p35 "yad indra prAg apAg udag" itIndram evaitat sarvAbhyo digbhyo hvayanti / |p36 ApteSv ahassu yady asyAM di/Sy asi yady asyAM yady asyAm iti // |c220 |p1 tAsu vA/SaM padanidhanaM rAthantaram / |p2 tasmAd rAthantare 'han kriyate / |p3 te devA akAmayanta va/Sam asurANAM v.r~NjImahIti / |p4 ta etat sAmApa/Syan / |p5 tenAstuvata / |p6 te vA/Sa ity eva va/Sam asurANAm av.r~Njata / |p7 tad eva vA/Sasya vA/Satvam / |p8 v.rMkte dviSato bhrAt.rvyasya va/Sa ya evaM veda / |p9 "ka IM veda sute sace" ti satob.rhatIr Akramante 'napabhraM/SAya / |p10 tAsu naipAtitham / |p11 kANvAyanAnAM satram AsInAnAM pa/Sava upAdasyan / |p12 te 'kAmayantAva pa/SUn rundhImahIti / |p13 sa etan nepAtithiH kANvas sAmApa/Syat / |p14 tenAstuta / |p15 tato vai te pa/SUn avArundhata / |p16 tad etat pa/SavyaM sAma / |p17 ava pa/SUn runddhe bahupa/Sur bhavati ya evaM veda / |p18 yad u nepAtithiH kANvo 'pa/Syat tasmAn naipAtitham ity AkhyAyate / |p19 "ubhayaM /S.rNvav ca na" ity ubhe evaitena rUpe samArabhate yac ca p.rSThyasya SaDahasya yad u ca chandomAnAm / |p20 tasmAd u haitasyAM dvayos saMyajamAnayor brahmasAma kuryAt // |c221 |p1 tAsu vaiya/Svam / |p2 vya/SvaM vai sAkama/SvaM garbhe santaM gayaH pit.rvyaH paryapa/Syad -- .rSir janiSyata iti / |p3 taM jAtaM parAstAv 'bravIj -- jAtakSeNo 'janIti / |p4 taM chAyA nAjahAt / |p5 svAv asmA a.NguSTho prAsnutAm / |p6 tad asmA AcakSata yaM vai kumAraM parAstAv 'bravIr, ayaM vai sa jIvatIti / |p7 taM musalam AdAyAbhyaid dhaniSyan / |p8 so 'kAmayatod ita iyAM, gAtuM nAthaM vindeyeti / |p9 sa etat sAmApa/Syat / |p10 tad abhyagAyata / |p11 tad asya musalaM pratyak patitvA /Siro 'chinat / |p12 tad etad bhrAt.rvyahA gAtuvin nAthavit sAma / |p13 hanti dviSantaM bhrAt.rvyaM, vindate gAtuM nAthaM ya evaM veda / |p14 yad u vya/Svo 'pa/Syat, tasmAd vaiya/Svam ity Akhyayate / |p15 tad aiLam acchAvAkasAma bhavati / |p16 pa/Savo vA iLA / |p17 pa/SuSv evaitat pratitiSThanti // |c222 |p1 "pavasva deva AyuSag" iti triSTubho rUpeNa prayanti / |p2 traiSTubham etad ahaH / |p3 "indraM gacchatu te madaH / |p4 vAyum A roha dharmaNA //" |p5 iti madvatIr bhavanti / |p6 raso vai madaH / |p7 dhItam ivaitad yat t.rtIyasavanam / |p8 tad yad etA madvatIr bhavanti rasam evAsminn etad dadhaty, evainad etena pyAyayanti / |p9 "pavamAna ni to/Sase rayiM soma /SravAyyam / |p10 indo samudram A vi/Sa //" |p11 iti samudavatIr bhavanti chandomAnAM rUpam / |p12 samudro vai chandomAH / |p13 "apaghnan pavase m.rdha" iti m.rdha evaitena pApmAnam apaghnate / |p14 tAsu gAyatram uktabrAhmaNam / |p15 atha mAdilaM padanidhanaM rAthantaram / |p16 tasmAd rAthantare 'han kriyate / |p17 devA vA akAmayanta madvAn nas soma syAt somamadasya mAdyemeti / |p18 ta etat sAmApa/Syan / |p19 tenAstuvata / |p20 tato vai teSAM madvAn somo 'bhavat somamadasyAmAdyan / |p21 tad eva mAdilasya mAdilatvam / |p22 tad raso vai madaH / |p23 rasena ha vAva te tan meduH / |p24 madvAn asya somo rasavAn bhavati ya evaM veda / |p25 atho haiSAm avAruddhA iva chandomA syur yad etad atra kuryuH / |p26 dhItA ivaite yac chandomAs t.rtIyasavanAyatanAH / |p27 dhItam iva vai t.rtIyasavanam / |p28 tad yad atra mAdilaM bhavati rasam evaitac chandomeSu dadhaty aivainAn etena pyAyayanti // |c223 |p1 atha surUpaM rUpasyaiva sam.rddhyai / |p2 A.Ngiraso vai tapas tepAnAs te rUpeNa varcasA vyArdhyanta / |p3 te 'kAmayanta saM rUpeNa varcasardhyemahIti / |p4 ta etat sAmApa/Syan / |p5 tenAstuvata / |p6 tato vai te saM rUpeNa varcasArdhyanta / |p7 te 'bruvan surUpA vA abhUmeti / |p8 tad eva surUpasya surUpatvam / |p9 saM rUpeNa varcasardhyate ya evaM veda / |p10 surUpa A.NgirasaH pa/SukAmas tapo 'tapyata / |p11 sa etat sAmApa/Syat / |p12 tenAstuta / |p13 sa etAm iLAm upait / |p14 pa/Savo vA iLA / |p15 tato vai sa pa/SUn avArunddha / |p16 tad etat pa/SavyaM sAma / |p17 ava pa/SUn runddhe bahupa/Sur bhavati ya evaM veda / |p18 yad u surUpa A.Ngiraso 'pa/Syat tasmAt surUpam ity AkhyAyate / |p19 prajApatiH pa/SUn as.rjata / |p20 teSAM s.rSTAnAM rUpANi na prAj~NAyanta / |p21 sa etAni surUpANi sAmAny apa/Syat / |p22 tair eSAM rUpANy adadhAt / |p23 tat surUpANAM surUpatvam / |p24 rUpaNvataH pa/SUn avarunddhe ya evaM veda / |p25 arkasAmAno vai chandomAs surUparUpAH / |p26 sAmanvadbhI rUpaNvadbhi/S chandomai stute ya evaM veda / |p27 tat punarnitunnaM chando bhaati / |p28 yatra yatra vai devA chandasAM rasam anvavindaMs tat punarnitunnam akurvaMs, tat punar abhyAghnan / |p29 dhItA ivaite yac chandomAs t.rtIyasavanAyatanAH / |p30 dhItam iva vai t.rtIyasavanam / |p31 tad yat punarnitunnaM chando bhavati rasam evaitac chandobheSu dadhati / |p32 rasasyaivaiSAnuvittiH // |c224 |p1 atha kAkSIvatam / |p2 kakSIvAn vA akAmayata -- bahuH prajayA pa/SubhiH prajAyeya, /SriyaM rAjyaM gaccheyam iti / |p3 sa etat sAmApa/Syat / |p4 tenAstuta / |p5 tato vai sa bahuH prajayA pa/SubhiH prajAyata /SriyaM rAjyam agacchat / |p6 te ha vai sahasraM kAkSIvatA AsuH / |p7 tair ha vai sa putrai /SriyaM rAjyaM jagAma / |p8 a/Snute /SriyaM gacchati rAjyaM ya evaM veda / |p9 tad u stobhAnutunnaM bhavati / |p10 anutunnAd vai prajAH pa/SavaH prajAyante / |p11 pa/Sava/S chandomAH / |p12 tena vai rUpasam.rddham / |p13 yad u kakSIvAn apa/Syat tasmAt kAkSIvatam ity AkhyAyate // |c225 |p1 atha pramaMhiSThIyam / |p2 .rSINAM vai satram AsInAnAM pa/Sava upAdasyan / |p3 te 'kAmayantAva pa/SUn rundhImahIti / |p4 te hocur -- etAgnim eva pa/SUn yAcAma / |p5 sa vAva pa/SUnAm I/Se / |p6 sa eva naH pa/SUn pradAsyatIti / |p7 ta etat sAmApa/Syan / |p8 tenainam astuvan -- |p9 "pra maMhiSThAya gAyata .rtAvne b.rhate /Sukra/SociSe / |p10 upastutAso agnaye //" |p11 iti / |p12 tAn abravIt -- kiMkAmA stheti / |p13 pa/SukAmA ity abruvan / |p14 tebhya etenaiva sAmnA pa/SUn prAyacchat / |p15 te 'bruvan -- pramaMhiSTho vai no 'bhUd iti / |p16 tad eva pramaMhiSThIyasya pramaMhiSThIyatvam / |p17 tad etat pa/SavyaM sAma / |p18 pramaMhiSTho hAsmA eSa bhavaty, ava pa/SUn runddhe, bahupa/Sur bhavati ya evaM veda / |p19 tat punarnitunnaM chando bhavati / |p20 yatra yatra vai devA chandasAM rasam anvavindaMs tat punarnitunnam akurvaMs tat punar abhyAghann / |p21 dhItA ivaite ya ce chandomAs t.rtIyasavanAyatanAh / |p22 dhItam iva vai t.rtIyasavanam / |p23 tad yat punarnitunnaM chando bhavati rasam evaitac chandomeSu dadhati / |p24 rasasyaivaiSAm anuvittiH // |c226 |p1 atha svA/SirAm arko -- 'nnaM vA arko -- 'nnAdyasyaivAvaruddhyai / |p2 svA/Siro vai nAmApsarasa imA evauSadhayaH / |p3 tA akAmayanta -- bahvI syAma, prajAyemahi, vImaM lokam ApnuyAmeti / |p4 tA etat sAmApa/Syan / |p5 tenAstuvata / |p6 tato vai tA bahvIya Asan, prAjAyanta, vImaM lokam Apnuvan / |p7 so 'yaM sarvo loka oSadhIbhis saMchanno 'pi girayaH / |p8 tad etat prajananaM sAma / |p9 bahuH prajayA pa/SubhiH prajAyate, vImaM lokam Apnoti ya evaM veda / |p10 yad u svA/Siro 'psaraso 'pa/SyaMs tasmAt svA/SirAm arka ity AkhyAyate / |p11 "abhi dyumnaM b.rhad ya/Sa" ity abhIti bhavati rathantarasya rUpam / |p12 rAthantaram etad ahaH / |p13 "jinvan gaviSTaye dhiya" iti gomatIH pa/SumatIr bhavanti, pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p14 pa/Savo hi chandomAH // |c227 |p1 tAsv aiSiraM vAyor ArSeyam / |p2 vAyur vA iSiraH / |p3 yad vai satriNAM satre vina/Syate tad ebhyo vAyur apirohayati / |p4 prANo vai vAyuH / |p5 prANa evaibhyas tat bhiSajyati / |p6 bheSajam evaitena prAya/ScittiM kurvata / |p7 "prANA /Si/Sur mahInAm" iti pa/SurUpam evaitad upagacchanti / |p8 pa/SUnAM vai /Si/Sur bhavati / |p9 tAsu traitam uktabrAhmaNam / |p10 "abhI no vAjasAtamam" ity abhIti bhavati rathantarasya rUpam / |p11 rAthantaram etad ahaH / |p12 "rayim arSa /Satasp.rham / |p13 indo mahasrabharNasaM tuvidyumnaM vibhAsaham //" |p14 iti / |p15 yad vai /Satavat sahasravat tac chandomAnAM rUpam / |p16 pa/Savo vai chandomAH / |p17 "pari sya svAno akSarad indur avye madacyuta" iti madvatIr bhavanti / |p18 abhipUrvam evaitat t.rtIyasavane rasaM madaM dadhati / |p19 "vayaM te asya rAdhaso vasor vaso purusp.rhaH / |p20 ni nediSThatamA iSa syAma sumne te adhrigo //" |p21 iti gomatIH pa/SumatIr bhavanti, pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p22 pa/Savo hi chandomAH / |p23 tAsu gaurivItam uktabrAhmaNam // |c228 |p1 atha /SuddhA/SuddhIyam / |p2 indro vA asurAn hatvApUta ivAmedhyo 'manyata / |p3 so 'kAmayata /Suddham eva mAsantaM /Suddhena sAmnA stuyur iti / |p4 sa .rSIn abravIt -- stuta meti / |p5 ta etad .rSayas sAmApa/Syan / |p6 tenainam astuvan / |p7 "eto nv indraM stavAma /SuddhaM /Suddhena sAmnA / |p8 /Suddhair ukthair vAv.rdhvAMsaM /Suddhair A/SIrvAn mamattu //" |p9 iti / |p10 tato vA indra/S /SuddhaH pUto medhyo 'bhavat / |p11 tad etat pavitraM sAma / |p12 /SuddhaH pUto medhyo bhavati ya evaM veda / |p13 athaudalam / |p14 udalo vai daivarAto 'kAmayatAgro mukhyo brahmavarcasI syAm iti / |p15 sa etat sAmApa/Syat / |p16 tenAstuta / |p17 tato vai so 'gryo mukhyo brahmavarcasy abhavat / |p18 agriyA mukhyA brahmavarcasino 'sAmeti satram Asate / |p19 agriyA eva mukhyA brahmavarcasino bhavanti / |p20 tat svAram anuSTubhi kriyate, rUpasam.rddhatAyai / |p21 gAyatrayoni sad anuSTubhi kriyate / |p22 dvandvaM vai bhUtvA pa/Savo vIryANy udyacchanti / |p23 pa/Sava/S chandomAH / |p24 tasmAc chandomeSu kriyate / |p25 yad udalo daivarAto 'pa/Syat tasmAd audalam ity AkhyAyate // |c229 |p1 atha pA~NcavAjam / |p2 etena vai pa~NcavAjAH kautsa ubhe andhasI vyapapIta yac ca daivyaM yac ca mAnuSam / |p3 te evaitena vipipIte / |p4 pa~NcavAjA vai kautso 'kAmayatobhe andhasI vipipIya yac ca daivyaM yac ca mAnuSam iti / |p5 sa etat sAmApa/Syat / |p6 tenAstuta / |p7 tato vai te sa ubhe andhasI vyapipIta yac ca daivyaM yac ca mAnuSam / |p8 tato ha sma vai sa surAd.rtim upAdhAya somArthaM dhArayati / |p9 tad etad annAdyasyAvaruddhis sAma / |p10 ubhe andhasI vipipIte yac ca daivyaM yac ca mAnuSaM ya evaM veda / |p11 yad u pa~NcavAjAH kautso 'pa/Syat tasmAt pA~NcavAjam ity AkhyAyate / |p12 atha krau~Ncam / |p13 kruM.N A.Ngirasa ISyam ivAhar avindat / |p14 ISyA ivaite yac chandomAH / |p15 tasmAc chandomeSu kriyate / |p16 tan madhyesvAraM bhavati / |p17 prANo vai svaraH / |p18 abhiSajyA ivaite yac chandomAH / |p19 dve dve ahanI samastAH / |p20 tad yan madhye svAraM bhavati prANam evaitac chandomeSu dadhati bhiSajyanty evainAn etena // |c230 |p1 atha rayiSThaM madhyenidhanaM bhavati pratiSThAyai / |p2 samudraM vA etenArambhaNaM praplavante ya ArbhavaM pavamAnam upayanti / |p3 tad yan madhyenidhanaM bhavati pratiSThityA eva / |p4 prajApatiH pa/SUn as.rjata / |p5 te 'smAt s.rSTA apAkrAman / |p6 so 'kAmayata na mat pa/Savo 'pakrAmayur, abhi mA varterann iti / |p7 sa etat sAmApa/Syat / |p8 tenAstuta / |p9 tato vai taM pa/Savo 'bhyAvartanta / |p10 tato 'smAd anapakramiNo 'bhavan / |p11 so 'bravId asthAd vA iyaM mayi rayir iti / |p12 tad eva rayiSThasya rayiSThatvam / |p13 tad etat pa/Savya sAma / |p14 tiSThaty asminn rayir, abhy enaM pa/Sava Avartante, nAsmAt pa/Savo 'pakrAmanti ya evaM veda / |p15 tad adhyardheLaM bhavati -- pa/Savo vA iLA / |p16 pa/Sava/S chandomA -- abhipUrvANAm eva pa/SUnAm avaruddhyai / |p17 athaitA dvipadA bhavanty uktabrAhmaNAH / |p18 tA etA bhavanti -- "pavasva soma mahAn samudra" iti / |p19 mahad dhy etad ahar yac catu/ScatvAriM/Sam / |p20 "pitA devAnAM vi/SvAbhi dhAme" ty abhAti bhavati rathantarasya rUpam / |p21 rAthantaram etad ahaH // |c231 |p1 tAsu dharma / |p2 dharmaNA vai devA dharmam AdAyAsurANAM vidharmaNainAn vidharmaNaH k.rtvA parAbhAvayan / |p3 dharmaNaiva dharmam AdAya dviSato bhrAt.rvyasya vidharmaNainaM k.rtvA parAbhAvayati ya evaM veda / |p4 tac chrIr vai dharmo, rAjyaM vai dharmo, dharmeNa vai rAjA dharmo, dharma svAnAM bhavaty, ainaM svA yanti, dharmaNo dhArayati / |p5 tad Ahur navame 'hani kAryam / |p6 ado vai kSatraM yad bArhatam / |p7 athedaM viD rAthantaram iti / |p8 tad u vA Ahur vidharmANo vai rAjAno na vai te 'nyair manuSyai svadharmANaH / |p9 idam u vAva kSatraM yac catu/ScatvAriM/SaM traiSTubham / |p10 tasmAn navama evAhan vidharma syAd ihaitad iti / |p11 "hinvanti sUram usraya svasAro jAmayas patim / |p12 mahAm induM mahIyuvaH //" |p13 iti mahad dhy etad ahar yac catu/ScatvAriM/Sam / |p14 tAsu vi/Sovi/SIyam uktabrAhmaNam / |p15 tad aiLaM bhavati -- pa/Savo vA iLA / |p16 pa/Sava/S chandomAH -- pa/SUnAm evAvaruddhyai // |c232 |p1 atha yaj~NAyaj~NIyam uktabrAhmaNam / |p2 athau/Sanam / |p3 u/SanA vai kAvyo deveSv amartyaM gandharvalokam aicchata / |p4 sa etat sAmApa/Syat / |p5 tenAstuta / |p6 tato vai sa deveSv amartyaM gandharvalokam A/SnutaitaM romaNvantam / |p7 te haite kAvyAH / |p8 romaNvaty a/Snute deveSv amartyaM gandharvalokam etena tuSTuvAnaH / |p9 agnir vai deveSv avasat / |p10 taM devA nAprINan / |p11 so 'prIyamANa u/SanasaM kAvyam Agacchat / |p12 tam abravId .rSe prINIhi mA, 'prIto vA asmIti / |p13 tam akAmayata -- prINIyAm enam iti / |p14 sa etat sAmApa/Syat / |p15 tenainam aprINAt / |p16 "preSThaM vo atithiM stuSe mitram iva priyam / |p17 agne rathaM na vedyam //" |p18 ity evainaM priyatamam atithim akuruta / |p19 aprIta iva ha vA eSa etarhi bhavati yaj~Nam UhivAn / |p20 tam etad atra prINanti / |p21 sa prIto yad atra yaj~Nasya pari/SiSTam bhavati tad vahati / |p22 yad U/SanA kAvyo 'pa/Syat tasmAd au/Sanam ity AkhyAyate / |p23 "endra no gadhi priya satrAjid agohya / |p24 girir na vi/SvataH p.rthuH patir divaH // |p25 abhi hi satya somapA" |p26 ity abhIti bhavati rathantarasya rUpam / |p27 rAthantaram etad ahaH / |p28 "ubhe babhUtha rodasI" itIme ha vAva rodasI / |p29 ete evaitad abhivadati / |p30 "indrAsi sunvato v.rdhas patir diva" iti v.rddhaM hy etad ahar yac catu/ScatvAriM/Sam // |c233 |p1 tAsu sAMvartaM padanidhanaM rAthantaram / |p2 tasmAd rAthantare 'han kriyate / |p3 saMvarta A.Ngirasa svargakAmas tapo 'tapyata / |p4 sa etat sAmApa/Syat / |p5 tenAstuta / |p6 sa "patir divaH patir diva" ity eva svargaM lokam Arohat / |p7 yathAha pated evam etad yat patir diva iti / |p8 tad etat svargyaM sAma / |p9 a/Snute svargaM lokaM ya evaM veda / |p10 yad u saMvarta A.Ngiraso 'pa/Syat tasmAt sAMvartam ity AkhyAyate / |p11 devAsurA aspardhanta / |p12 te 'surA mahad abhivyAsata / |p13 sa indro 'kAmayata sArdham evAsurAn saMv.rtya hanyAm iti / |p14 sa etat sAmApa/Syat / |p15 tenAstuta / |p16 "tvaM hi /Sa/SvatInAm indra dhartA purAm asi / |p17 hantA dasyor manor v.rdhaH patir divaH //" |p18 ity evainAn sArdhaM saMv.rtyAhan / |p19 tad v eva sAMvartasya sAMvartatvam / |p20 sArdham eva saMv.rtya dviSantaM bhrAt.rvyaM hanti ya evaM veda // |c234 |p1 atha maidhAtitham / |p2 medhAtithig.rhapatayo vai vibhindukIyAs satram Asata / |p3 teSAM d.rDhacyud Agastir udgAtAsId gaurIvitiH prastotAcyutacyut pratihartA vasukSayo hotA sanaka-navakau kAvyAv adhvaryU / |p4 pa/SukAmo medhAtithir janikAmau sanaka-navakau, yatkAmA itare tatkAmAH / |p5 nAnAkrAmA ha sma vai purA satram Asate / |p6 te ha sma nAnaiva kAmAn .rddhvAptvotiSThanti / |p7 teSAM ha smendro medhAtither meSasya rUpaM k.rtvA somaM vratayati / |p8 taM ha sma bAdhante medhAtither no meSas somaM vratayatIti / |p9 sa u ha smaiSAM svam eva rUpaM k.rtvA somaM vratayati / |p10 tato ha vA idam arvAcInaM medhAtither meSa ity Ahvayanti / |p11 sa etan medhAtithiH pa/SukAmas sAmApa/Syat / |p12 tenAstuta / |p13 "purAM bhindur yuvA kavir" ity eva valam abhinat / |p14 "tvaM valasya gomato 'pAvar adrivo bilam" ity etayA bilam apAv.rNot // |c235 |p1 tataH pa/Savo 's.rjyanta / |p2 ye prathame 's.rjyanta, ta ima etarhitanAH pa/SavaH / |p3 tad u haiva hiraNya/S.r.NgIr dvyUdhnIr anUdeyuH / |p4 tad u haiva hiraNyacaNDAtakau vasAne 'psarasAv anUdeyatuH / |p5 te g.rhapatir abhidadhyau / |p6 sa hovAca mama vA ime, ye 'haM mama gArhapatye 'vArutsi / |p7 g.rhapater vAva sarvarddhir iti / |p8 neti hocatus sanaka-navakau, pa/SukAmas tvam AsiSThAH / |p9 te tavaite pa/SavaH / |p10 janikAmAv Avam / |p11 tayor Avayor ime jAye iti / |p12 tad dhaiva saMvadamAneSv anyatarAm abhipede / |p13 sA ha pratijaghne / |p14 saiSA yasyA etat kabalikam iva / |p15 atha hAnyatarA visiSmiye / |p16 saiSA hariNikA / |p17 tasmAd ete pa/SUn sevate pa/SvAjAnehi / |p18 atha hemA hiraNya/S.r.NgIr dvyUdhnIr yata evodeyus tat punar abhyavadudruvur -- an.rtaM g.rhapatir ak.rt / |p19 na vai vayaM tasya smo yo 'n.rtaM karotIti / |p20 tA haitA apy adya krUrarSabhA vibhinduke /SArIr bhUtA vedayante / |p21 kANvAyanau brahmaNy aspardhetAM medhAtithi/S ca tri/Soka/S ca / |p22 tAv abrUtAm -- ehy, agniM samiddham atyayAveti / |p23 tAv agniM samiddham atyaitAm / |p24 upary upary eva tri/Soko 'tyaid, athaitarasya pakSmANy udauSat / |p25 tam abravId -- ajaiSaM tveti / |p26 nety abravId, asurIptra eva tvam asi devatA eva tvayA saMsp.rSTaM nAcIkamanteti / |p27 tau vA -- ehy apo 'tyayAveti / |p28 tau ha rathasyAM viSyaNNAm atyaitAm / |p29 upaty upaty eva tri/Soko 'tyaid, athetarasya pavI atrAyetAm / |p30 tad evArdrapavi rathaspAyai / |p31 tam abravId -- ajaiSaM tveti / |p32 nety abravId, asurIputra eva tvam asi / |p33 devatA eva tvayA saMsp.rSTaM nAcIkamantati / |p34 tau vA -- ehi pa/SUn uts.rjAvahA iti // |c236 |p1 sa tri/Sokas sadya evAlomno karNakAn pa/SUn udas.rjata / |p2 te 'trAbhyAtaptA nyam.rcya nyamahan / |p3 saiSo prAbhavat / |p4 tasmAd Ahur -- gAvo preti / |p5 tasmAd v amAMsA/SI prAyu nA/SnIyAt / |p6 atha haike 'bhitapyamAnAnAH pratya~NcaH prAdravan / |p7 te sindhuM prAvi/San / |p8 tala lavaNam abhavat / |p9 tasmAd Ahur -- gAvo lavaNam iti / |p10 tasmAd u yo lavaNena paNa~N carati, gAva eva bhavanti / |p11 atha medhAtithis saMvatsaram upaprAst.rNIta pa/SukAmaH / |p12 sa etasmAd eva valAd a/SmAbhidhAnAt pa/SUn udas.rjata -- "tvaM valasya gomata" iti / |p13 tad etat pa/SUnAm uts.rSTis sAma / |p14 ava pa/SUn runddhe, bahupa/Sur bhavati ya evaM veda / |p15 yad u medhAtithir apa/Syat, tasmAn maidhAtithim ity AkhyAyate // |c237 |p1 tad v evAcakSate '.NgirasyAnAM sAmeti / |p2 a.NgirasyA ha vai nAmarSINAM putrA AsuH / |p3 te 'kAmayanta svargaM lokam a/SnuvImahIti / |p4 ta etat sAmApa/Syan / |p5 tenAstuvata / |p6 tato vai te svargaM lokam A/Snuvata / |p7 tad etat svargyaM sAma / |p8 a/Snute svargaM lokaM ya evaM veda / |p9 yad v a.NgirasyA apa/SyaMs tasmAd a.NgirasyAnAM sAmety AkhyAyate / |p10 tad v evAcakSate mArutam iti / |p11 maruto vA akAmayantaujiSThA baliSThA bhUyiSThA vIryavattamA devAnAM syAma, jayema svargaM lokam iti / |p12 ta etat sAmApa/Syan / |p13 tenAstuvata / |p14 tato vai ta ojiSThA baliSThA bhUyiSThA vIryavattamA devAnAm Asann, ajayan svargaM lokam / |p15 ojiSTho baliSTho bhUyiSTho vIryavattama svAnAM bhavati jayati svargaM lokaM ya evaM veda / |p16 yad u maruto 'pa/Syan tasmAn mArutam ity AkhyAyate // |c238 |p1 tad v evAcakSate vai/SvAmitram iti / |p2 bharatA ha vai sindhor aparatAra Asur ikSvAkubhir udbADhAH / |p3 teSu ha vi/SvAmitrajamadagnI USatuH / |p4 sa hendro bhayadam AsamAtyaM harI yayAca / |p5 tau hAsmai na dadau / |p6 tayor hAdattayor juhAvendrakro/Sa iti / |p7 ammakas tasmiMs tiSThan -- vi/SvAmitrajamadagnI, imA ikSvAkUNAM gA vindadhvam iti / |p8 tad dhemAv aparatAre santI /Su/SruvatuH / |p9 tau hocatur bharatAn -- indro vai nAv ayaM hvayatImA ikSvAkUNAM gA vindadhvam iti / |p10 eta, gA vindAmahA iti / |p11 tau vai na imaM gAdhaM kurutam iti / |p12 te vai yu.Ndhvam iti / |p13 te ha yuyujire / |p14 te hAbhyaveyuH / |p15 tau hocatur -- yA vaH palpUlanyas tA apAsyateti / |p16 tA hApAsuH / |p17 atha ha rAjanyabandhur yasmai palpUlany Asa, tAM hAdho 'kSaM babandha / |p18 tAv akAmayetAM -- gAdho nAv ayaM syAd iti / |p19 sa etad vi/SvAmitras sAmApa/Syat / |p20 tenAstuta / |p21 "purAM bhindur yuvA kavir amitaujA ajAyata / |p22 indro vi/Svasya karmaNo dhartA vajrI puruSTutaH // |p23 tvaM valasya gomato 'pAvar adrivo bilam / |p24 tvAM devA abibhyuSas tujyamAnAsa AviSuH // |p25 tavAhaM /SUra rAtibhiH praty AyaM sindhum Avadan /" |p26 ity etA Avadantau pratyaitAm / |p27 "upAtiSThanta girvaNo viduS Te tasya kArava" iti haivApa upatasthire / |p28 tAbhyAM ha gAdha Asa / |p29 te ha gAdhenAtiyayuH / |p30 tad yasminn iyaM palpUlany Asa, tad dhaivApo 'vacichinduH / |p31 ana/Sad vA iyam iti ta eva naM/SavaH / |p32 yogo nodyata iti ta evAyogava iti / |p33 idam evAdya vasAmeti ta eva vasAtayaH // |c239 |p1 tad u haiva kumArikAH krILantIr jahuH / |p2 sa eva yauSito girir abhavat / |p3 atha havA imAni vanAnImAc ca nadyo 'paratAra Asa purA sindhor AsuH / |p4 tau ha pa/ScAt parItya prAcIH prarurudhatuH / |p5 tato yAny ukSa/SardhatAny AsaMs, tAnImAni lavaNAni / |p6 atha ye tasthus, ta ete kSudrA vanaspatayo 'bhavan / |p7 atha ha vA imAni pIrustacchamaitad, atha yA nadIs tArayAMcakrus, tA imA nadyo vivasatihottamAs tArayAMcakruH / |p8 tAsu ha tAryamANAsu sindhor apriyam Asa / |p9 sa hovAca -- |p10 "nanu brahmeti /Su/Sruma gAthinaM pitaraM tava / |p11 kutas tvA sahasram Agamad vi/SvAmitra balaM tava //" |p12 iti / |p13 sa hovAca |p14 "uta putro mamatAyai garbhe dIrghatamA vadan / |p15 vipa/Scit tad abhyajAyata yaj~NasyAMgAni kalpayan // |p16 kathodanvaH paNAyasi" |p17 iti / |p18 tato vai te tAn pa/SUn avindanta / |p19 tad etat pa/SavyaM sAma / |p20 ava pa/SUn runddhe bahupa/Sur bhavati ya evaM veda / |p21 yad u vi/SvAmitro 'pa/Syat tasmAd vai/SvAmitram ity AkhyAyate / |p22 tad aiLam acchAvAkasAma bhavati / |p23 pa/Savo vA iLA / |p24 pa/SuSv evaitat pratitiSThanti // |c240 |p1 "akrAn samudraH parame vidharmann" iti paramo vA a/SvaH pa/SUnAM, paramas samudraH, paramaM navamam ahas, tasmAd etA navame 'han kriyante / |p2 "janayan prajA bhuvanasya gopA" iti janadvatIr bhavanti / |p3 janadvad vai jagatyai rUpam / |p4 jAgatam etad ahaH / |p5 "v.rSA pavitre adhi sAno avye b.rhat somo vAv.rdhe svAno adrir" iti v.rSaNvatIr b.rhadvatIr bhavanti b.rhato rUpam / |p6 bArhatam etad ahaH / |p7 "mahat tat somo mahiSa/S cakAre" ti mahad dhy etad ahar yad aSTAcatvAriM/Sam / |p8 "apAM yad garbho 'v.rNIta devAn / |p9 adadhAd indre pavamAna ojo 'janayat sUrye jyotir induH //" |p10 iti janadvatIr bhavanti / |p11 prAtassavanAd evaitan navamam ahaH prajanayanti / |p12 "matsi vAyum iSTaye rAdhase ca matsi mitrAvaruNA pUyamAnaH / |p13 matsi /Sardho mArutaM matsi devAn matsi dyAvAp.rthivI deva soma //" |p14 iti sarvadevatyaM bhavati / |p15 vai/SvadevaM hy etad ahar jAgatam // |c241 |p1 tA etA bhavanti triSTubho jagadvarNA ahno rUpeNa sam.rddhAH / |p2 yatra vA ahArUpeNa samardhayanti saM tatrardhyate / |p3 sam asmA .rdhyate ya evaM veda / |p4 "eSa devo amatya" iti sUktam anurUpo bhavati -- pa/Savo vai sUktam / |p5 pa/Sava/S chandomAH -- pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p6 atho bhUmA vai pa/SavaH / |p7 bhUmA sUktam / |p8 pa/SUnAm evaitat pa/SUn anurUpAn kurvanti / |p9 nAtra pratyakSAnurUpAn kurvanti / |p10 tasmAt pa/Savo nAnArUpAn janayanty -- uta /SvetA k.rSNaM janayaty, uta k.rSNA /Svetam, uta rohiNI kanmASam, uta kanmASI rohitam / |p11 tAsu samAnaprabh.rtayo bhavanti nAnodarkAH -- eSa devo amartya, eSa devo vipA k.rta, eSa devo vipanyubhur" iti / |p12 idaM vai prathamaM padam, idaM dvitIyaM adas t.rtIyam / |p13 tad AhuH preva vA ete 'smAl lokAc cyavante ye dvAda/SAhayAjinaH / |p14 antam iva hi gacchanti tad yad etAs samAnaprabh.rtayo bhavnti nAnodarkAH / |p15 asminn evaital loke pratitiSThanti / |p16 nAnAprabh.rtayas samAnodarkAS SaSThe 'han bhavanti / |p17 amuSminn u tAbhir loke pratitiSThanti // |c242 |p1 da/SarcaM bhavati -- da/SAkSarA virAT / |p2 annaM virAD -- virAja evAnnAdyasyAvaruddhyai / |p3 aSTarcaM bhavati / |p4 aSTAcatvAriM/Sam evaivaitena stomam abhivadati / |p5 atho aSTAkSarA vai gAyatry -- aSTA/SaphAH pa/SavaH / |p6 pa/Sava/S chandomAH -- pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p7 indro vai v.rtram ahan / |p8 taM v.rtraM jaghnivAMsam ebhyo lokebhyas sarvANi bhUtAny anvavadann -- eSa vIra, eSa v.rtrahati / |p9 vIryam evAsmiMs tad abhipUrvam adadhuH / |p10 vIryam iva vA eSa cakrivAn bhavati v.rtram iva jaghnivAn ya etad ahar Agacchati / |p11 tad yad eSa iti bhava ta vIryam evAsmiMs tad abhipUrvaM dadhati / |p12 tad Ahur .rtumAn p.rSThyaS SaDaho 'n.rtava/S chandomAH / |p13 an.rtAv iva vA ete pratiSThitA yac chandomA iti / |p14 tad yad etAni pa~Ncarca SaD.rcAni bhavanti tenaivartumanta/S chandomAH kriyante / |p15 sa vAnuttamaS SaD.rco bhavati / |p16 yadA vai pratyakSaM bhavaty athaiSa ity AcakSate, yadA parokSam atha sa iti / |p17 parokSam ivaite yanti ya etad ahar Agacchanti / |p18 tasmAt sa vAnuttamaS SaD.rco bhavati yena prayanti / |p19 tenodyanti / |p20 aSTAcatvAriM/Sa stomo bhavati / |p21 aSTAcatvAriM/SadakSarA vai jagatI / |p22 pa/Savo jagatI / |p23 pa/Sava/S chandomAH / |p24 pa/SuSv evaitaj jagatyAM pratitiSThanto yanti // |c243 |p1 "aganma mahA namasA yaviSTham" iti gadvanty AjyAni bhavanti / |p2 gacchantIva vA ete ya etad ahar Agacchanti / |p3 "yo dIdAya samiddha sve duroNa" iti dIdyanty evainam etena / |p4 "citrabhAnuM rodasI antar UrvI" itIme ha vAva rodasI idam evAntarikSaM marutaH / |p5 "svAhutaM vi/SvataH pratya~Ncam" iti pratya.N hy eSa triyahas tAyate / |p6 "sa mahnA vi/SvA duritAni sAhvAn" iti vi/SvavatIr bhavanti / |p7 vai/SvadevaM hy etad ahaH / |p8 "agni STave dama A jAtavedAH / |p9 sa no rakSiSad duritAd avadyAd asmAn g.rNata uta no maghonaH //" |p10 ity A/SiSam evaitenA/SAste / |p11 "tvaM varuNa uta mitro agna" ity AgnAvAruNI bhavati, duriSTasyaivAveSTyai / |p12 yad dha vai kiM ca yaj~Nasya duSTutaM du/S/SastaM vidhuraM tasya ha vA eSA veSTyai / |p13 "tvAM vardhanti matibhir vasiSThA" iti v.rddhaM hy etad ahaH / |p14 "tve vasu suSaNanAni santu yUyaM pAta svastibhis sadA na" ity A/SiSam evaitenA/SAste // |c244 |p1 "pra mitrayor varuNayor" iti maitrAvaruNaM bhavati / |p2 "stomo na etu /SUSyaH / |p3 namasvAn tuvijAtayoH //" |p4 iti janadvat / |p5 navamam evaitenAhaH prajanayanti / |p6 "yA dhArayanta devA" iti dh.rtyai / |p7 antam iva hy etarhi gacchanti, chAndomebhyo net parA~Nco 'tipadyAmahA iti / |p8 "sudakSA dakSapitarA / |p9 asuryAya pramahasA // |p10 tA naH stipA tanUpA varuNA jarit.RNAm / |p11 mitra sAdhayataM dhiyaH //" |p12 iti siddhyA eva / |p13 "mahaM indro ya ojase" ty aindraM bhavati / |p14 mahad dhy etad ahar yad aSTAcatvAriM/Sam / |p15 "parjanyo v.rSTimaM iva / |p16 stomair vatsasya vAv.rdhe //" |p17 iti v.rddhaM hy etad ahaH / |p18 "kaNvA indraM yad akrata stomair yaj~Nasya sAdhanam" iti siddhyA eva / |p19 prajAm .rtasya piprata" iti janadvat / |p20 navamAd evaitad ahno da/Samam ahaH prajanayanti / |p21 navamAd vA etad ahnaH prajAtaM yad da/Samam ahaH / |p22 yad dvitIyasyAhna aindrAgnaM tad aindrAgnaM bArhatam / |p23 bArhataM hy etad ahaH / |p24 samayIny AjyAni bhavanti / |p25 nAnAgrAmAv iva ha vA etau yat p.rSThya/S ca SaDaha/S chandomA/S ca / |p26 sa yathA nAnAgrAmau mitrANi vyatiSajyAbhaya AsIyAtAM tAd.rk tad yat samayIny AjyAni bhavanti / |p27 asamayIni haike kurvanti / |p28 tasmAt samayIny eva kAryANi aSTAcatvAriM/Sa stomo bhavati / |p29 aSTAcatvAriM/SadakSarA vai jagatI / |p30 pa/Savo jagatI / |p31 pa/Sava/S chandomAH / |p32 pa/SuSv evaitaj jagatyAM pratitiSThanto yanti // |c245 |p1 "pavamAnasya jighnata" iti b.rhato rUpaM, hare/S candrA" iti jagatyai / |p2 "pavamAno rathItama/S /Subhremi/S /Subhra/SastamaH / |p3 hari/Scandro marudgaNaH //" |p4 iti marutvatIr bhavanti / |p5 marutvad vai madhyandinasya rUpam / |p6 madhyandinasyaiva tad rUpAn na yanti / |p7 "pavamAna vy a/SnuhI" ti vai/SvadevaM rUpam upagacchanti / |p8 vai/SvadevaM hy etad ahaH / |p9 tA ghnadvatIr bhavanti / |p10 anto navamam ahaH / |p11 antam evaitad AgatyaitAbhis sarvaM pApmAnam apaghnate / |p12 tAsu gAyatram uktabrAhmaNam / |p13 atha gAtuvinnidhanam / |p14 gAtuM vindAmahA iti satram Asate / |p15 gAtum eva vindante / |p16 tad upariSTobhavad bhavati bahirnidhanaM bArhatam / |p17 tasmAd bArhate 'han kriyate / |p18 tad v evAcakSate bharadvAjasyAdAras.rd iti / |p19 kSatraM vai prAtardanaM dA/SarAj~Ne da/Sa rAjAnaH paryatanta mAnuSe / |p20 tasya ha bharadvAjaH purohita Asa / |p21 tam upAdhAvad -- .rSa, upa tvA dhAvAma / |p22 iha naH prajAnIhIti / |p23 so 'kAmayata bharadvAjo -- jayema saMgrAmam iti / |p24 sa etat sAmApa/Syat / |p25 tenAstuta / |p26 so 'bravIt stutvA -- A vai na indro havaM gamiSyati / |p27 jeSyAmo vA imaM saMgrAmam iti // |c246 |p1 atha hopamA sAvedasI kalyANy Asa kSatrasya prAtardanasya jAyA / |p2 tasyai ha bhrAtaraM jaghnuH / |p3 tad dha dhuvanam Asa / |p4 tAM ha paridhAvantIm indro 'bhidadhyau / |p5 sa ha /SuSkAjinaM paridhAyAbhyaveyAya / |p6 tasya ha vivadhe apUpamUta itarArdhe 'pAsakta AsAmikSA sarpiSA saMyatetarArdhe / |p7 sa hAsyA antikaM nartituM dadhre / |p8 tAM ha sma nayat sarpiSA pralimpati / |p9 taM ha sma yad apasedhaty, atha ha smAsyA antikam eva n.rtyati / |p10 sAyam Asa, vyapeyuH / |p11 tAM ha patiH papraccha -- kim atra ki~Ncid divAdo 'drAkSIr iti / |p12 sA hovAca -- na nu tato 'nyat, sthavira eva me 'dyAntikam anartIt / |p13 tasya vivadhe 'pUpamUta itarArdhe 'pAsakto 'bhUd AmikSA sarpiSA saMyatetarArdhe / |p14 taM yad apAsIt sa mathamedyAntikam evAnartId iti / |p15 sa hovAcA vai na indro havam agamat / |p16 jeSyAmo vA imaM saMgrAmam // |c247 |p1 indro vai so 'bhUt, taM moddhiMsiSThAs, taM sakhIk.rtya brUtAj -- jayAma saMgrAmam iti / |p2 /Svo ha bhUte parisasruH / |p3 sa hAyaM tAd.r/Senaiva vivadhena parastarAm iva nartituM dadhre / |p4 taM ha sma yat prepsyaty, atha ha smetaraH parastarAm eva / |p5 sA hekSA~Ncakre -- hantainam abhivadAnIti / |p6 taM hAbhyuvAda -- |p7 "kiM te majAka mUta" |p8 iti / |p9 "ya kalpitopanarAhi" |p10 itIndraH / |p11 "vi te majAka /SIyatAM mahato joSavAjina" |p12 ity upamA sAvedasI / |p13 "vi cet putraka /SIyAtai sam it tac cinavat pitA" |p14 itIndraH / |p15 "viSaM majAka te bhUyAt prAvabhrAv eva sarpata" |p16 ity upamA sAvedasI / |p17 "viSaM cit putrakA satI m.rgaM tena hanat pitA" |p18 itIndraH / |p19 "paro majAka dhAvAnukUlaM pathaiva yan" |p20 ity upamA sAvedasI / |p21 "para/S cit putrakA saty upakUlaM pitAyati |p22 itIndraH / |p23 "priyo me mahiro d.r/Se hastenAbhim.r/SAt tata" |p24 ity upamA sAvedasI / |p25 "himiti sma kuruthA pevasma hastam asyatha |p26 kimobhUt kathobhUt |p27 kathArme mahiraH priyo hastenAbhim.r/SAt tata" |p28 iTIndraH / |p29 "evo 'bhUt tato 'bhUt |p30 yathA te mahiraH priyo hastenAbhim.r/SAt tata" |p31 itIndraH / |p32 "evo 'bhUt tato 'bhUt |p33 yathA te mahiraH priyo hastenAbhim.r/SAt tata" |p34 ity upamA sAvedasI // |c248 |p1 taM hAnusaMdrutyovAca -- jayAma saMgrAmam iti / |p2 sa hAjinam upAdhnAna uvAca -- |p3 "yathemAm amUr vyupApatati bhAsviti / |p4 evaM kSatrasya mAnuSAd vyupApatata /SatravaH //" |p5 iti haivaiNeyalomAni /SAtayA~Ncakre / |p6 te haivA/SvarathA uttasthuH / |p7 tair vai sa taM saMgrAmam ajayat / |p8 so 'bravId bharadvAjo -- na vai dAre 's.rnmeti / |p9 yad abravId bharadvAjo -- na vai dAre 's.rnmeti, tad evAdAras.rto 'dAras.rttvam / |p10 tad etad vijitir bhrAt.rvyahA sAma / |p11 vijanate hanti dviSantaM bhrAt.rvyaM, dAre dviSantaM bhrAt.rvyaM sArayati, nAtmanA dAre dhAvayati / |p12 atho sendram eva / |p13 indro vA eSAm etena havam agacchad, Asyendro havaM gacchati ya evaM veda / |p14 tad v aSTAkSaraNidhanaM bhavaty -- aSTAkSarA vai gAyatrI / |p15 aSTA/SaphAH pa/SavaH / |p16 pa/Sava/S chandomAH -- pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p17 yad u bharadvAjo 'pa/Syat tasmAd bharadvAjasyAdAras.rd ity AkhyAyate // |c249 |p1 atha saindhukSitam / |p2 sindhukSid vA antaM vAco 'pa/Syat / |p3 vAcaM chandomais samicchanti / |p4 Apteva vA etarhi vAg bhavati chandomeSu / |p5 tAm evaitat saMvindanti / |p6 atho antyena sAmnAntyaM svargaM lokam a/SnavAmahA iti / |p7 tad aiLaM bhavati / |p8 pa/Savo vA iLA / |p9 pa/Sava/S chandomAH -- pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p10 atha hari/SrInidhanam / |p11 prajApatau ha vA agre /SrIr Asa / |p12 sa indro 'kAmayata yeyaM prajApatau /SrIr mayy eSA syAd iti / |p13 sa etat sAmApa/Syat / |p14 tenAstuta / |p15 tena hari/SrIr iti prajApate /Sriyam aharat / |p16 tad dhari/SrInidhanasya hari/SrInidhanatvam / |p17 tad etac chrIssavas sAma / |p18 a/Snute /SriyaM ya evaM veda / |p19 devAsurA aspardhanta / |p20 teSu hobhayeSv eva /SrIr Asa / |p21 sa indro 'kAmayata v.r~NjIyAsurANAM /Sriyam iti / |p22 sa etat sAmApa/Syat / |p23 tena hari/SrIr ity evAsurANAM /Sriyam av.rMkta / |p24 tad v eva hari/SrInidhanasya hari/SrInidhanatvam / |p25 tad etac chrIr eva sAma / |p26 a/Snute /SriyaM, v.rMkta dviSato bhrAt.rvyasya /SriyaM ya evaM veda / |p27 tat tryakSaraNidhanaM bhavati -- trayo vA ime lokA -- eSAM lokAnAM vidh.rtyai // |c250 |p1 athA.NgirasAM niveSTaH / |p2 a.Ngiraso vA akAmayantAva pa/SUn runadhImahIti / |p3 ta etat sAmApa/Syan / |p4 tenAstuvata / |p5 tato vai tAn sarvAbhyo digbhyaH pa/Savo 'bhinyaveSTatvam / |p6 te 'bruvan saM vai na imA iLA akSAriSur iti / |p7 pa/Savo vA iLA / |p8 tasmAd v iLAnAM saMkSAraH / |p9 atha bAbhravaM gvAmirnidhanaM bahirnidhanaM bArhatam / |p10 tasmAd bArhate 'han kriyate / |p11 babhrur vai kumbhyo 'kAmayata pa/Subhis sUyeyeti / |p12 sa etat sAmApa/Syat / |p13 tenAstuta / |p14 sa gvAbhir ity eva nidhanam upait / |p15 tato vai sa pa/Subhir asUyata / |p16 tad etat pa/SavyaM sAma / |p17 ava pa/SUn runddhe, bahupa/Sur bhavati ya evaM veda / |p18 yad u babhruH kumbhyo 'pa/Syat tasmAd bAbhravam ity AkhyAyate / |p19 atha .rSabhaH pavamAnaH / |p20 pa/Savo vai simAH, pa/Savo revatayaH, pa/Sava .rSabhaH / |p21 .rSabham evaitat pa/SuSv apis.rjanti mithunatvAya prajananAya / |p22 pra mithunena jAyate ya evaM veda / |p23 atho haiSAm etenaiva sarve chandomA .rSabhavantaH kriyante // |c251 |p1 atha gauSUktaM bahirnidhanaM bArhatam / |p2 tasmAd bArhate 'han kriyate / |p3 gauSUkti/S ca vA A/SvasUkti/S caiSau / |p4 tau ha bahu pratig.rhya garagirAv iva menAte / |p5 tAv akAmayetAm -- apemaM garaM gIrNaM hanIvahIti / |p6 tAv ete sAmanI apa/SyatAm / |p7 tAbhyAm astuvAtAm / |p8 tayor anyataro "'gnir Ahuta" ity evemaM lokam abhinirAjuhot / |p9 agniM ha vA asmin loke na ki~NcanAtiricyate / |p10 /Sukra Ahuta ity evAnyataro 'muM lokam abhinirAjuhot / |p11 Adityam u ha vA amuSmin loke na ki~NcanAtiricyate / |p12 tato vai tau taM garaM gIrNam apAghnAtAm / |p13 tata enayor yathA dvidataH kumArasya sAtaM syAd, evaM sAtam Asa / |p14 yo garagIr manyetApratig.rhyasya pratig.rhyAnA/SyAnnasyAnnam a/SitvA, sa etAbhyAM stuvIta / |p15 apa haiva taM garaM gIrNaM hate / |p16 yad enena kiM ca pApaM k.rtaM bhavati, tad apahate / |p17 te u pa~NcAkSaraNidhane bhavataH -- pa~NcapadA vai paMktiH / |p18 pAMktAH pa/SavaH / |p19 pa/Sava/S chandomAH -- pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p20 yad u gauSUkti/S cA/SvasUkti/S caiSAv apa/SyatAM tasmAd gauSUktA/SvasUkte ity AkhyAyate // |c252 |p1 "parIto SiMcatA sutam" iti parivatIr bhavanty antasya rUpam / |p2 antyo hy etad ahaH / |p3 "somo ya uttamaM havir" ity uttamaM hy etad dhaviH kriyate yac chandomAH / |p4 "dadhanvAM yo naryo apsv antar A suSAva somam adribhiH // |p5 nUnaM punAno 'vibhiH pari sravAdabdhas surabhintaraH / |p6 sute cit tvApsu madAmo andhasA" |p7 ity andhasvatIr bhavanty -- annaM vA andho -- 'nnAdyasyaivAvaruddhyai / |p8 "/SrINanto gobhir uttaram" iti gomatIH pa/SumatIr bhavanti pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p9 pa/Savo hi chandomAH / |p10 "pari svAna/S cakSase devamAdanaH kratur indur vicakSaNa" iti catur.rcaM bhavati -- catuSpadA vai pa/SavaH / |p11 pa/Sava/S chandomAH -- pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p12 tAsu p.rSTham / |p13 p.rSThena vai devAH p.rSTham abhavan / |p14 p.rSTham asAmeti satram Asate / |p15 p.rSTham eva bhavanti / |p16 devA vA akAmayanta p.rSThaM syAmeti / |p17 ta etat sAmApa/Syan / |p18 tenAstuvata / |p19 tato vai te p.rSTham abhavan / |p20 tat p.rSThaM vA ayam agnir asya lokasya, p.rSTham ayaM vAyur antarikSasya, p.rSTham asAv Adityo divaH / |p21 tat p.rSTham iti vai pra/SaMsanty atra pratiSThApayanti / |p22 tac chrIr vai p.rSThaM, varSma vai p.rSTham / |p23 a/Snute /SriyaM, varSma bhavati ya evaM veda / |p24 tad UrdhveLaM bhavati b.rhato rUpaM bArhate 'han / |p25 tena vai rUpasam.rddham // |c253 |p1 atha saMk.rti / |p2 trirAtreNa vai devA UrdhvA svargaM lokam Ayan / |p3 sa eSAm asaMg.rhIto vIvAv.rhyata / |p4 taM gAyatrapAr/SveNaivodattabhnuvan, santaninA samatanvan, saMk.rtinA samakurvaMs, triSandhinA samadadhuH, /SrAyantIyena sama/SrINann, ariSTenAriSTatAm agamayan / |p5 trirAtreNa yad devA svargaM lokam Ayann etena vai tad Ayan / |p6 sa eSAM saMvyav.rhyata / |p7 tasminn etAni bhUyiSThAni sAmAni kriyante / |p8 etam evaitat trirAtraM bhiSajyanti / |p9 bheSajam evaitena prAya/ScittiM kurvate / |p10 saMk.rtinA vai devAH prajAH pa/SU~N chriyam annAdyaM samakurvata / |p11 tat saMk.rtinas saMk.rtitvam / |p12 prajAH pa/SU~N chriyam annAdyaM saMskurute ya evaM veda / |p13 tasyo ete v.rkaNAvA bhavanty, ubhayyA eva vAca upAptyai yA ca grAmyA yA cAraNyA / |p14 tac caturnidhanaM bhavati -- catuSpadA vai pa/SavaH / |p15 pa/Sava/S chandomAH -- pa/SUnAm evAvaruddhyai // |c254 |p1 atha kaunmalabarhiSam / |p2 etena vai kunmalabarhir ubhayAn pa/SUn asp.rNot gavyAM/S cA/SvyAM/S ca / |p3 tAn evaitena sp.rNoti / |p4 kunmalabarhir vA akAmayatobhayAn pa/SUn avarundhIya gavyAM/S cA/SvyAM/S ceti / |p5 sa etat sAmApa/Syat / |p6 tenAstuta / |p7 "tvaM hy ehi cerave vidA bhagaM vasuttaye / |p8 ud vAv.rSasva maghavan gaviSTaya ud indro a/SvamiSTaye //" |p9 ity eva gavyAM/S cA/SvyAM/S ca pa/SUn avArunddha / |p10 tair u pa/Subhir iSTvA svargam eva lokam agacchat / |p11 tad etat pa/SavyaM svargyaM sAma / |p12 ava pa/SUn runddhe gacchati svargaM lokaM ya evaM veda / |p13 yad u kunmalabarhir apa/Syat tasmAt kaunmalabarhiSam ity AkhyAyate // |c255 |p1 atha devasthAnam / |p2 etena vai t.rtIyena tryaheNa devA UrdhvA svargaM lokam Ayan / |p3 sa eSAm asaMg.rhIto vIvAsraMsata / |p4 ta etat sAmApa/Syan / |p5 tenainam "e 'sthAd idaM e 'sthAd" idam ity evAsthApayan / |p6 tam etenaivAd.rMhan / |p7 tad yad etenAsthApayaMs tad devasthAnasya devasthAnatvam / |p8 tad yad atra devasthAnaM bhavaty etam evaitat trirAtraM pratiSThApayanty, etaM d.rMhanti / |p9 taM saMsk.rtya tena svargaM lokam Ayan / |p10 tasmin yat svarge loke samatiSThanta tad v eva devasthAnasya devasthAnatvam / |p11 te yatra svargaM lokam AyaMs tad dhIdaM sarvaM saMgopA~Ncakre yathAsyaitannidhanam / |p12 tena haitena sAmnA mahad evAnapajayyaM jayati / |p13 tasyaiSa /Sloko -- |p14 "vairUpaM devA abhisaMvasAnAs tadAtasthus tad u haiSAM vyArate / |p15 hiMk.rtya punar Aruhya sarvaM evAdhUnvata jarasaM tanUnAm //" |p16 iti / |p17 ta etam eva chandomyaM tryahaM saMsk.rtya devasthAnam eva sAma samAruhya svargaM lokam agacchan / |p18 tasyo evaiSa /Sloko -- |p19 "yad vairUpa upahate vyaddhve hiMk.rNvantas samatiSThanta yAmam / |p20 tad devasthAnam as.rjanta sAma tena devAso am.rtatvam Ayan //" |p21 ity evAm.rtatvam agacchan // |c256 |p1 prajApatir annAdyam as.rjata / |p2 tat kSayAd bibhyad di/So vyudakrAmat / |p3 so 'kAmayatAvAnnAdyaM rundhIyeti / |p4 sa etat sAmApa/Syat / |p5 tenainad "e 'sthAd idam e 'sthAd idam" ity eva sarvAbhyo digbhyo 'nnAdyam avArunddha / |p6 sa yo 'nnAdyakAma syAc catur brUyAt / |p7 catasro di/SaH / |p8 digbhya evAnnAdyam avarunddhe / |p9 atha ya svargakAma syAt trir brUyAt -- trayo vA ime lokA -- eSAM lokAnAM samaSTyai / |p10 athArkapuSpam -- annaM vA arkaH / |p11 tasyaitat puSpaM yad AraNyam / |p12 tad dhy araNye jAyata -- AraNyasyaivAnnAdyasyAvaruddhyai / |p13 devA vai svargakAmAs tapo 'tapyanta / |p14 ta ete sAmanI apa/Syan / |p15 tAbhyAm astuvata / |p16 tato vai te svargaM lokam A/Snuvata / |p17 te ete svargye sAmanI / |p18 a/Snute svargaM lokaM ya evaM veda / |p19 tad yathA vA ado v.rSTe niyAne 'nudad.r/SAte evam evaitAbhyAM svargo loko 'nudad.r/Se / |p20 te u svargye / |p21 a/Snute svargaM lokaM ya evaM veda // |c257 |p1 athadairgha/Sravasam -- annaM vai dairgha/Sravasam -- annAdyasyaivAvaruddhyai / |p2 dIrghatamA vai mAmateyas saniM prayann abravId dIrgha/SravasaM kanIyAMsaM bhrAtaram -- eteSAM no bhAryANAm adhyakSa syA iti / |p3 so 'kAmayata dIrgha/SravA -- avAnnAdyaM rundhIya, neme bhAryA a/SanAyeyur iti / |p4 sa etat sAmApa/Syat / |p5 tenAgnim astaud -- |p6 "yo vi/SvA dayate vasu hotA mandro janAnAm / |p7 madhor na pAtrA prathamAny asmai pra stomA yantv agnaye //" |p8 iti / |p9 so 'smA agni stutas sarvam evedaM madhumayam annAdyam akarot / |p10 te hAsya bhAryA Asur yathA madhv a/Snanta evam / |p11 sa haiSa mahAn eva raso, mahad evaitad annAdyam / |p12 tena haitena sAmnA mahad evAnnAdyam avarunddhe / |p13 yad u dIrgha/SravA apa/Syat tasmAd dairgha/Sravasam ity AkhyAyate // |c258 |p1 atha ya/SaH / |p2 ya/SasA vai devA ya/So 'bhavan / |p3 ya/So 'sAmeti satram Asate / |p4 ya/Sa eva bhavanti / |p5 tac chrIr vai ya/SaH / |p6 a/Snute /SriyaM ya evaM veda / |p7 tad u saptatriM/SadakSarANadhanaM bhavati / |p8 SaTtriM/SadakSarA vai b.rhatI / |p9 b.rhatI svargo lokaH / |p10 asAv Adityas saptatriM/SaH / |p11 etasminn eva tat svarge loke 'ntataH pratitiSThanti / |p12 tasyo etAM kalyANIm A/SiSam antata A/SAsata "Ayur vi/SvAyur vi/SvaM vi/Svam Ayur a/SImahI" ti / |p13 tayaivaitat sam.rdhyod.rcam a/Snuvate / |p14 atha /SulkaH / |p15 /Sulkena vai devA/S /Sulko 'bhavan / |p16 /Sulko 'sAmeti satram Asate / |p17 /Sulka eva bhavanti / |p18 tac chrIr vai /SulkaH / |p19 a/Snute /SriyaM ya evaM veda / |p20 tad v evAcakSata A/Svam iti / |p21 devA vai svargakAmAs tapo 'tapyanta / |p22 ta etat sAmApa/Syan / |p23 tenAstuvata / |p24 tato vai te svargaM lokam A/Snuvata / |p25 tad etat svargyaM sAma / |p26 a/Snute svargaM lokaM ya evaM veda / |p27 atha bhargaH / |p28 bhargeNa vai devA bhargo 'bhavan / |p29 bhargo 'sAmeti satram Asate / |p30 bharga eva bhavanti / |p31 tac chrIr vai bhargaH / |p32 a/Snute /SriyaM ya evaM veda / |p33 athAbhi/Savam ubhayAbhI/SutAyai / |p34 yathA haikAbhI/SunA yAyAd evaM tad yad anyatarad, atha yathobhayAbhI/SunA yAyAd evaM tad yad ubhe / |p35 etAbhyAM vai dvAda/SarAtro 'riSTas saMg.rhIta eti / |p36 ariSTena saMg.rhItena dvAda/SarAtreNa pApmAnaM tarati /Sriyam a/Snute ya evaM veda // |c259 |p1 atha dIrghatamaso 'rko -- 'nnaM vA arko -- 'nnAdyasyaivAvaruddhyai / |p2 dIrghatamA vai mAmateyo 'nnAdyakAmas tapo 'tapyata / |p3 sa etat sAmApa/Syat / |p4 tenAstuta / |p5 tato vai so 'nnAdyam avArunddha / |p6 tad etad annAdyasyaivAvaruddhis sAma / |p7 avAnnAdyaM runddhe 'nnAda /SreSTha svAnAM bhavati ya evaM veda / |p8 yad u dIrghatamA mAmateyo 'pa/Syat tasmAd dIrghatamaso 'rka ity AkhyAyate / |p9 "asAvi somo aruSo v.rSA harir" iti v.rSaNvatIr bhavanti b.rhato rUpam / |p10 bArhatam etad ahaH / |p11 "rAjeva dasmo abhi gA acikradat / |p12 punAno vAram aty eSy avyayaM /Syeno n ayoniM gh.rtavantam Asadat // |p13 parjanyaH pitA mahiSasya parNino nAbhA p.rthivyA giriSu kSaya dadhe / |p14 svasAra Apo abhi gA ud Asaran saM grAvabhir vasate vIte adhvare //" |p15 iti gomatIH pa/SumatIr bhavanti pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p16 pa/Savo hi chandomAH / |p17 "kavir vedhasyA pary eSi mAhinam atyo na nikto abhi vAjam arSasi / |p18 apasedhaM duritA soma no m.rDa gh.rtA vasAnaH pari yAsi nirNijam //" |p19 iti parivatIr bhavanty antasya rUpam / |p20 anto hy etad ahaH // |c260 |p1 tAsu sAmarAjam / |p2 /SrIr vai rAjyam / |p3 a/Snute /SriyaM gacchati rAjyaM ya evaM veda / |p4 tad v evAcakSate saMvad iti / |p5 pravatA vai devA svargaM lokam Ayann udvatodapatan / |p6 saMvatA samA/Snuvata / |p7 tad yad etAni sAmAni bhavanti pravataiva svargaM lokaM prayanty, udvatotpatanti / |p8 saMvatA sama/Snuvate / |p9 tAny u vA.NnidhanAni bhavanti / |p10 vAca/S chandomais samicchanti / |p11 Apteva vA etarhi vAg bhavati / |p12 chandomeSu tad yad etAni vA.NnidhanAni bhavanti, tAm evaitad vAcaM pratyakSam upayanti // |c261 |p1 atha b.rhat / |p2 varSma vai b.rhat / |p3 varSmaNy evaitat pratitiSThanto yanti / |p4 taj jAgate 'han bhavati / |p5 puMso vA etad rUpaM yad b.rhat striyai jagatI / |p6 tad yad atra b.rhat p.rSThaM bhavati, tenaivaitad ahar mithunaM kriyate / |p7 atha vAmadevyam / |p8 pa/Savo vai vAmadevyam / |p9 pa/Sumanta eva bhavanty enena tuSTuvAnAH / |p10 "/SrAyanta iva sUryaM vi/Sved indrasya bhakSate" ti vi/SvavatIr bhavanti / |p11 vai/SvadevaM hy etad ahaH / |p12 "vasUni jAte janimAny ojase" ti janadvatIr bhavanti / |p13 janadvad vai jagatyai rUpam / |p14 jAgatam etad ahaH / |p15 "prati bhAgaMna dIdhimaH // |p16 alarSirAtiM vasudAm upa stuhi bhadro i drasya rAtayaH / |p17 yo asya kAmaM vidhatA na roSati mano dAnAya codayan //" |p18 ity A/SiSam evaitenA/SaSAste // |c262 |p1 tAsu /SrAyantIyam / |p2 devA vai satram upayanto 'bruvan -- yan naH kruram Atmanas tan nirbhimAmahai / |p3 mA sakrUrA upagAmeti / |p4 tad yad eSAM krUram Atmana AsIt, tan nirmAya /SarAvayos saMmArjaM nyadadhuH / |p5 atha satram upAyan / |p6 tata eSo 'khalo devo 'jAyata / |p7 tad yac charAvAbhyAm ajAyata, tad asyaitan nAma / |p8 eSa ha vAva so 'gnir jaj~Ne / |p9 na hainam eSa hinasti ya evaM veda / |p10 sa devAn abravIt -- kasmai mAm ajIjanateti / |p11 aupadraSTryAyety abruvan -- yo 'tipAdayAt taM hanAsA iti / |p12 prajApatir hoSasaM svAM duhitaram abhyadhyAyat / |p13 sAsmai rohid bhUtvAtiSThat / |p14 tAM p.rSato bhUtvAskandat / |p15 sa aikSatAsmai vai mAM devA ajIjanann aupadraSTryAya / |p16 ati vA ayaM pAdayati, hantainaM vidhyAnIti / |p17 tam avidhyat / |p18 sa viddha etad rUpaM pratyasyordhva udakrAmat // |c263 |p1 sa eSa iSus trikANDaH / |p2 tasmAt p.rSato 'svAdutamaH / |p3 tasmAd u /SocatIva / |p4 tasya viddhasya retaH parApatat / |p5 tad dhimavati pratyatiSThat / |p6 tan mAnuSam abhavat / |p7 tad devA/S carSaya/S copasametyAbruvan -- medaM duSada iti / |p8 yad abruvan -- medaM duSad iti, tan mAduSasya mAduSatvam / |p9 mAduSaM ha vai nAmaitat / |p10 tan mAnuSam ity AkhyAyate / |p11 tad agninA paryaindhata / |p12 maruto 'dhaman / |p13 /SrAyantIyenainad a/SrINan / |p14 tac chrAyantIyasya /SrAyantIyatvam / |p15 tataH pa/Savo 's.rjyanta / |p16 ye prathame 's.rjyanta te rohitAH / |p17 ye 'bhitapyamAnAd as.rjyanta te 'ruNAH / |p18 ye 'bhitaptAd as.rjyanta te babhravaH / |p19 ye dahyamAnAd as.rjyanta te /SvetA/S ca k.rSNA/S ca / |p20 tasmAd v ayam evAgnir dahati /SvetaM caiva k.rSNaM ca / |p21 viSphuliMgAbhya evAjA/S caiNeyA~N cAs.rjyanta, a.NgArebhyo '.NgirasaH // |c264 |p1 a.NgArami/SrAd bhasmanas tisro va/SA as.rjyanta -- maitrAvaruNI bArhaspatyA vai/SvadevI / |p2 bhasmana eva gardabho 's.rjyata / |p3 tasmAt sa bhasmanaH pratirUpaH / |p4 tasmAt sa babhriyamANo jIvati / |p5 tad etad vIrajananaM pa/SavyaM sAma / |p6 vIrA vai tad ajAyanta yad a.NgirasaH / |p7 eta u pa/Savo 's.rjyanta / |p8 asya vIro jAyate, 'va pa/SUn runddhe, bahupa/Sur bhavati ya evaM veda / |p9 sa yo yaj~NavibhraSTa syAc chrAyantIyam asya p.rSTheSu brahmasAma kuryuH / |p10 p.rSThAni ca vA etaM stotrANi cAvadhUnvate yo yaj~Nasya vibhraSTaH / |p11 p.rSTheSu caivainaM tat stotreSuca pratiSThApayanti / |p12 "yata indra bhayAmahe tato no abhayaM k.rdhi / |p13 maghavan /Sagdhi tava tan na Utaye vi dviSo vi m.rdho jahi //" |p14 iti m.rdha evaitena pApmAnam apaghnate / |p15 tAsu samantam uktabrAhmaNam / |p16 tad aiLam acchAvAkasAma bhavati / |p17 pa/Savo vA iLA / |p18 pa/SuSv evaitat pratitiSThanti // |c265 |p1 "tvaM somAsi dhArayur" iti dh.rtyai / |p2 antam iva hy etarhi gacchanti chandomebhyo net parA~Nco 'tipadyAmahA iti / |p3 "tvaM suto madintama" iti madvatIr bhavanti raso vai madaH / |p4 dhItam ivaitad yat t.rtIyasavanam / |p5 tad yad etA madvatIr bhavanti rasam evAsminn etad dadhati / |p6 aivainad etena pyAyayanti / |p7 "tvaM suSvANo adribhir" iti tvam iti bhavati b.rhato rUpam / |p8 bArhatam etad ahaH / |p9 "abhy arSa kanikradat / |p10 dyumantaM /SuSmam uttamam //" |p11 ity uttamo hy eSa tryahaH kriyate ya/S chandomAH / |p12 tAs samAnaprabh.rtao bhavanti nAnodarkAH / |p13 idaM vai prathamaM padam idaM dvitIyam adas t.rtIyam / |p14 tad AhuH preva vA ete 'smAl lokAc cyavante ye dvAda/SAhayAjino 'ntam iva hi gacchanti / |p15 tad yad etAs samAnaprabh.rtayo bhavanti nAnodarkA,asminn evaital loke pratitiSThanti / |p16 nAnAprabh.rtayas samAnodarkAS SaSThe 'han bhavanti / |p17 amuSminn utAbhir loke pratitiSThanti / |p18 tAsu gAyatram uktabrAhmaNam / |p19 athaidAvasunidhanaM bahirnidhanaM bArhatam / |p20 tasmAd bArhate 'han kriyate / |p21 asur ha vai nAmarSir apa/Sur Asa / |p22 so 'kAmayatAva pa/SUn rundhIyeti / |p23 sa etat sAmApa/Syat / |p24 tenAstuta / |p25 sa idaM vasv ity eva nidhanam upait / |p26 tad evaidAvasunidhanasyaidAvasunidhanatvam / |p27 tat pa/Savo vai vasu / |p28 tato vai sa pa/SUn avArunddha / |p29 tad etat pa/SavyaM sAma / |p30 ava pa/SUn runddhe bahupa/Sur bhavati ya evaM veda / |p31 tac caturakSaraNidhanaM bhavati -- catuSpadA vai pa/SavaH / |p32 pa/Sava/S chandomAH -- pa/SUnAm evAvaruddhyai // |c266 |p1 atha kA/SItam / |p2 ka/SItiM vai saubharaM satre yakSmAvindat / |p3 so 'kAmayantApa yakSma hanIyeti / |p4 sa etat sAmApa/Syat / |p5 tenAstuta / |p6 "vAta A vAtu bheSajaM /SaMbhu mayobhu no h.rde / |p7 pra na AyUMSi tAriSat // |p8 yad ado vAta te g.rhe 'm.rtasya nidhir hitaH / |p9 tato no dehi jIvase // |p10 uta vAta pitAsi na uta bhrAtota nas sakhA / |p11 sa no jIvAtave k.rdhi //" |p12 iti vAta evAsmai bheSajam akarot / |p13 tad etad bheSajaM prAya/ScittiM kurvate / |p14 tad u kAmasani etaM vai sa kAmam akAmayata / |p15 so 'smai kAmas samArdhyata / |p16 yatkAma evaitena sAmnA stute sam asmai sa kAma .rdhyate / |p17 tasyo pratIcIm iLAm upayanti, chandobhebhyo net parA~Nco 'tipadyAmahA iti -- pa/Savo vA iLA / |p18 pa/Sava/S chandomAH -- pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p19 yad u ka/SItis saubharo 'pa/Syat tasmAt kA/SItam ity AkhyAyate / |p20 athA/SvasUktam uktabrAhmaNam / |p21 tat pa~NcAkSaraNidhanaM bhavati -- pa~NcapadA vai paMktiH / |p22 pAMktAH pa/SavaH / |p23 pa/Sava/S chandomAH -- pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p24 atha /SAmmadam uktabrAhmaNam / |p25 atha hAviSk.rtam uktabrAhmaNaM niruktir haviSaH / |p26 tac caturakSaraNidhanaM bhavati -- catuSpadA vai pa/SavaH / |p27 pa/Sava/S chandomAH -- pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p28 "tvaM hy aMga daivye" ti tvam iti bhavati b.rhato rUpam / |p29 bArhatam etad ahaH / |p30 "pavamAna janimAni dyumattama" iti janadvatIr bhavanti / |p31 janadvad vai jagatyai rUpam / |p32 jAgatam etad ahaH / |p33 tAsu sauparNam uktabrAhmaNam / |p34 "pavasva devavItaya" iti sarvadevatyaM bhavati / |p35 vai/SvadevaM hy etad ahar jAgatam / |p36 "tava drapsA udapruta indraM madAya vAv.rdhur" iti v.rddhaM hy etad ahaH / |p37 "A nas sutAsa indava" ity AvatIr bhavanty anatipAdAyaiva // |c267 |p1 tAsu vai/Svamanasam / |p2 vi/SvamanasaM vai samiddhAraM paretam araNya .rkSo 'vindat / |p3 so 'kAmayatAparkSaM hanIyeti / |p4 sa etat sAmApa/Syat / |p5 tad abhyagAyata / |p6 tam indro 'pa/Syad -- vi/Svamanasam .rkSo 'vidad iti / |p7 tam abhyAdravat / |p8 tasyAdravata /SvasathAt prAvlIyata / |p9 tam ap.rcchad -- vi/SvamanaH kas tvaiS pareNeti / |p10 sUrmI maghavann iti brUhIty abravIt / |p11 sUrmI maghavann ity abravIt / |p12 a.NgainAM daNDenAbhijahIti so 'bravIt / |p13 t.rNakam Achidrya /Sanair adhyasyeti / |p14 taM t.rNakam Achidya /Sanair adhyAsyat / |p15 tad evendro varjam asi~Ncat / |p16 tasyo tad eva prAghnan / |p17 tad u bhrAt.rvyahA rakSohA sAma / |p18 hanti dviSantaM bhrAt.rvyaM, apa rakSaH pApmAnaM hate, ya evaM veda / |p19 yad u vi/SvamanA apa/Syat tasmAd vai/Svamanasam ity AkhyAyate // |c268 |p1 "pati tyaM haryataM harim" iti parivatIr bhavanty antasay rUpam / |p2 anto hy etad ahaH / |p3 "babhruM punanti vAreNa / |p4 yo devAn vi/SvaM it pari" |p5 iti vi/SvAvatIr bhavanti / |p6 vai/SvadevaM hy etad ahaH / |p7 "madena saha gacchatI" ti madvatIr bhavanti / |p8 abhipUrvam evaitat t.rtIyasavane rasaM madaM dadhati / |p9 "dvir yaM pa~Nca svaya/SasaM svasAro adrisaMhatam / |p10 priyam indrasya kAmyaM prasnApayanta UrmayaH //" |p11 ity A/SiSam evaitenA/SAste / |p12 "indrAya soma pAtave v.rtraghne pari Sicyasa" iti vartraghnyo bhavanty antato vijityai / |p13 tAsu gaurivItam uktabrAhmaNam / |p14 atha nihavaH / |p15 indro vai t.rtIyasavanAd bIbhatsamAna udakrAmat / |p16 dhItam iva hy AsIt / |p17 tam etena vi/Sve devAs sAmnAnvahvayantAyihI AyihI iti / |p18 tato vA indras t.rtIyasavanam upAvartata / |p19 tato 'smAd anapakramy abhavat / |p20 tad etat sendraM sAma / |p21 sendro hAsya sadevo yaj~No bhavati / |p22 abhy asyendro yaj~Nam Avartate / |p23 nAsyendro yaj~NAd apakrAmati ya evaM veda / |p24 tad v evAcakSate vasiSThasya nihava iti / |p25 vasiSTho vai jIto hataputro 'kAmayata prajAM pa/SUn nihvayeyeti / |p26 sa etat sAmApa/Syat / |p27 tenAstuta / |p28 tenAyihI AyihI ity eva prajAM pa/SUn nyahvayata / |p29 tad v eva nihavatvam / |p30 prajAM pa/SUn nihvayate ya evaM veda / |p31 tad u stobhAnutunnaM bhavati / |p32 anutunnAd vai prajAH pa/SavaH prajAyante / |p33 pa/Sava/S chandomAH / |p34 tena vai rUpasam.rddham / |p35 yad u vasiSTho 'pa/Syat tasmAd vAsiSThasya nihava ity AkhyAyate // |c269 |p1 atha yadvAhiSThIyam / |p2 agnir vai devebhyo havyaM navamAd ahno da/Samam ahar abhy ativoDhuM nAkAmayata / |p3 te devA akAmayantAti na idam agnir havyaM vahed iti / |p4 ta etat sAmApa/Syan / |p5 tenainam astuvan -- |p6 "yad vAhiSThaM tad agnaye b.rhad arca vibhAvaso / |p7 mahiSIva tvad rayis tvad vAjA ud Irate // |p8 tava dyumanto arcayo grAvevocyate b.rhat / |p9 uto te tanyatur yathA svAno arta tmanA divaH // |p10 evo agniM vasUyavas sahasAnaM vavandima / |p11 sa no vi/SvA ati dviSaH parSan nAveva sukratuH //" |p12 iti / |p13 yathA nAvAtipArayed evam evaibhya etad agnir havyaM navamAd ahno da/Samam ahar abhy atyapArayat / |p14 eSa ha vA etad atipArayitum arhati / |p15 tad yad atra yadvAhiSThIyaM bhavati yaj~Nasyaiva saMtatyai / |p16 sam asmai yaj~Nas tAyate tasyAgnir havyaM pArayati ya evaM veda / |p17 tad UrdhveLaM bhavati b.rhato rUpaM bArhate 'han / |p18 tena vai rUpasam.rddham // |c270 |p1 athAsitam / |p2 .rSayo vA abruvann -- etemam upari/SyenaM svargaM lokaM jigIsAma, yad asminn ete 'tharvANa iti / |p3 preNI saubhAhito madhucchandA vai/SvAmitro 'sito daivalo ya u cAnye tasya hAntikam didIkSate, teSAM ha jyog eva yajamAnAnAM nopa/Su/Sruvur bahU y eva varSANi / |p4 teSAm u hopa/Su/Sruvur -- A/SrAvayati vai, vaSaTkaroti vA iti / |p5 sa hodvanto nAmAtharvaNAm eka/S camasahasta upAvaruroha / |p6 tAn hovAca -- kiMkAmA Adhva iti / |p7 imam upari/SyenaM svargaM lokaM jigISAma, yasminn ete 'tharvANa iti / |p8 tAn hovAcetha grAmaM jaghanenA3 iti / |p9 imo hIti / |p10 kasmai kAmAyeti / |p11 patha iti / |p12 om iti hovAca, na nu vas tat svargyam iti / |p13 atha ha camasam avekSAMcakre / |p14 sa hovAcA/SnItha mAMsA3m iti / |p15 a/SnImo hIti / |p16 kasmai kAmAyeti / |p17 cakSuSa/S ca prANAnAM ceti / |p18 om iti hovAca, no vAva vas tat svargyam iti / |p19 atha ha camasam evAvekSAMcakre / |p20 sa hovAco 'petha striyA3 iti / |p21 upemo hIti / |p22 kasmai kAmAyeti / |p23 prajAyai saMtatyA avyavacchedAyeti / |p24 om iti hovAca, no vAva vas tat svargyam iti / |p25 atha ha camasam evAcakSAMcakre / |p26 sa hovAca -- vadathAn.rtA3m iti / |p27 vadAmo hIti / |p28 kasmai kAmAyeti / |p29 strIkAmyA vA narmakAmyA vA sakhIkAmyA veti / |p30 om iti hovAca // |c271 |p1 uttiSThata, kAmAn brUdhvaM, no vAva vas tasyA/SAsti yad amuM lokaM jayeteti / |p2 atha ha preNI saumAhitaH pApaka Asa / |p3 sa hovAca -- saptAnAm eva syo bastAnAM durv.rSatAM v.rNIte / |p4 yAM yAm v acchAbrUvIya, sA sA tyaM kAmayatAd iti / |p5 atha ha madhucchandA vai/SvAmitra uvAca -- brAhmaNamukham evAhaM v.rNA iti / |p6 atha hAsito daivala uvAcaitam evAhaM camasam avekSA iti / |p7 sa hovAcaiSa evaiSAm eko vratayati / |p8 taM daivAvekSyaitat sAma dadar/Sa / |p9 tenAstuta / |p10 "rAye agne mahe tvA dAnAya sam idhImahi / |p11 ILiSvA hi mahe v.rSaM dyAvA hotrAya p.rthivI //" |p12 iti / |p13 dyAvAp.rthivI sarva ime lokAH / |p14 tato vai sa sarvAn imAn lokAn anusamacarat / |p15 sa ha pUrvAhNa eva devAnAM samityAm Asa, madhyandine manuSyANAM drupadasya vArddhraviSNasya, aparAhNe pit.rNAm / |p16 tad etat svargyaM sAma / |p17 sarvAn imAn lokAn anusaMcaraty, a/Snute svargaM lokaM ya evaM veda / |p18 yad v asito daivalo 'pa/Syat, tasmAd Asitam ity AkhyAyate // |c272 |p1 atha sAdhraM siddhyA eva / |p2 tan madhyenidhanaM bhavati pratiSThAyai / |p3 samudraM vA etenArambhaNaM praplavante ya ArbhavaM pavamAnam upayanti / |p4 tad yan madhyenidhanaM bhavati pratiSThityA eva / |p5 devA vA akAmayanta k.rtaMk.rtaM nas sidhyed iti / |p6 ta etat sAmApa/Syan / |p7 tenAstuvata / |p8 tato vai teSAM k.rtaMk.rtam asidhyat / |p9 k.rtaMk.rtaM nas sidhyed iti satram Asate / |p10 k.rtaMk.rtaM haivaibhyas sidhyati / |p11 yad v evaiSAm etena sAmnA k.rtaMk.rtam asidhyat tasmAt sAdhram ity AkhyaAyate / |p12 sadhrir vairUpaH pa/SukAmas tapo 'tapyata / |p13 sa etat sAmpaA/Syat / |p14 tenAstuta / |p15 sa etAm iLAm upait / |p16 pa/Savo vA iLA / |p17 tato vai sa pa/SUn avArunddha / |p18 tad etat pa/SavyaM sAma / |p19 ava pa/SUn runddhe bahupa/Sur bhavati ya evaM veda / |p20 yad u sadhrir vairUpo 'pa/Syat tasmAt sAdhram ity AkhyAyate // |c273 |p1 athAkUpAram / |p2 akUpAro vai ka/SyapaH kalibhis saha samudram abhyavaiSat / |p3 tasmin pratiSThAm aicchat / |p4 sa etat sAmApa/Syat / |p5 tenAstuta / |p6 tato vai sa samudre pratiSThAm avindatemAm eva p.rthivIm / |p7 tato ha sma vai tasya kalayaH p.rSTha Asate / |p8 tad etat pratiSThAsAma / |p9 pratitiSThati ya evaM veda / |p10 samudro vai chandomAH / |p11 ka/Syapo vai samudram atipArayitum arhati / |p12 tad yad atrAkUpAraM bhavati samudrasyaivAtipAraNAya / |p13 yad v akUpAraH ka/Syapo 'pa/Syat, tasmAd AkUpAram ity AkhyAyate / |p14 athaitA dvipado bhavanty uktabrAhmaNAH / |p15 tA etA bhavanti "pavasva soma mahe dakSAye" ti / |p16 mahad dhy etad ahar yad aSTAcatvAriM/Sam / |p17 tAsu vidharmoktabrAhmaNam / |p18 tac caturakSaraNidhanaM bhavati -- catuSpadA vai pa/SavaH / |p19 pa/Sava/S chandomAH -- pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p20 "upo Su jAtam apturam" iti janadvatIr bhavanti / |p21 janadvad vai jagatyai rUpam / |p22 jAgatam etad ahaH / |p23 "gobhir bhaMgaM pariSk.rtam / |p24 induM devA ayAsiSuH // |p25 arSA nas soma /SaM gave dhukSasva pipyuSIm iSam / |p26 vardhA samudram ukthyam //" |p27 iti gomatIH pa/SumatIr bhavanti, pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p28 pa/Savo hi chandomAH / |p29 "tam id vardhantu no gira" iti v.rddhaM hy etad ahar yad aSTAcatvAriM/Sam // |c274 |p1 tAsu /SrudhIyam / |p2 prajApatir yaj~Nam as.rjata / |p3 taM devebhyaH prAyacchat / |p4 sa kSayAd vibhyat prAdravat / |p5 te devA akAmayanta -- /S.rNuyAn na iti / |p6 ta etat sAmApa/Syan / |p7 tenainaM /Srodhiyety anvahvayan / |p8 so '/S.rNot / |p9 tam abruvann -- abhi na Avartasveti / |p10 kSayAd vai bibhamIti / |p11 nety abruvan / |p12 tasmai vai me /SraddhAM kuruteti / |p13 tasmai /Srodhiyety eva /SraddhAm akurvan / |p14 tam ehy A ity eva nyahvayanta / |p15 tato vai tebhyo yaj~No nodakrAmat / |p16 tata evAn upAvartata / |p17 uktrAnta ivaitarhi yaj~No bhavati navame 'han / |p18 tad yad atra /SrudhIyaM bhavati, sam evainam etena yaj~NaM nihvayante / |p19 tasmAc chrodhiyety eva prathamAyAM kuryAc chrodhemety uttarayoH / |p20 atho yasmai jIvAtuM kAmayeta, tam etanaiva nihvayeta // |c275 |p1 atha yaj~NAyaj~NIyam uktabrAhmaNam / |p2 atha daivAnIkam / |p3 devAsurA aspardhanta / |p4 te devA akAmayantAgninaivAtIkenAsurA~N jayemeti / |p5 ta etat sAmApa/Syan / |p6 tenAstuvata / |p7 "bhadro no agnir Ahuta" ity agnim evAnIkam akuruta / |p8 "bhadrA rAtis subhaga bhadro adhvaraH / |p9 bhadrA uta pra/SastayaH // |p10 bhadraM manaH k.rNuSva v.rtratUrye yenA samatsu sAsahiH /" |p11 iti samatsv evainAn asahanta / |p12 "ava sthirA tanuhi bhUri /SardhatAm" iti yad evaiSAM vIryaM yad balam AsIt tad etenAvAghnan / |p13 "vanemA te abhiSTaya" ity evainAn abhyatiSThan / |p14 tato vai te 'gninaivAnIkenAsurAn ajayan / |p15 tad eva daivAnIkasya daivAnIkatvam / |p16 tad etad vijiti bhrAt.rvyahA sAma / |p17 vijiyate hanti dviSantaM bhrAt.rvyaM ya evaM veda // |c276 |p1 athedhmavAham / |p2 .rSayo vai svargaM lokaM yanta idhmavAhaM samiddhAraM paretam araNya ekam ajahuH / |p3 so 'kAmayatAnUtpateyaM svargaM lokaM pratisatribhis saMgaccheyeti / |p4 sa aikSata -- hanta prati satriNa eva stavAni / |p5 ta eva mA stutAs tathA kariSyanti yathaiSAm upa/SroSyAmIti / |p6 sa etaM t.rcam apa/Syat / |p7 tenainAn astaud -- |p8 "A ghA ye agnim indhate st.rNanti barhir AnuSak / |p9 yeSAm indro yuvA sakhA // |p10 b.rhann id idhma eSAM bhUri /SastaM p.rthu svaruH / |p11 yeSAm indro yuvA sakhA // |p12 ayuddha id yudhA v.rtaM /SUra Ajati satvabhiH / |p13 yeSAm i dro yuvA sakhA //" |p14 iti / |p15 te 'smai stutAs tathAkurvan yathaiSAm upA/SroSat / |p16 teSAM ha ka/SAnAM vadantInAm upa/Su/SrAva / |p17 sa etat sAmApa/Syat / |p18 tenAstuta // |c277 |p1 "ihaivA /S.rNva eSAM ka/SA hasteSu yAd vAdAn / |p2 ni yAmai/S citrAm .r~NjatAi // |p3 ni yAmai/S citram citram Ar~NjAtAyi ehi yA auho tam ehi yau ho ehi yau ho vA ehI" ty eva svarge loke upAhvayanta / |p4 tato vai sa pratisatribhis samagacchata / |p5 sa etenaiva sAmnA stutvA svargaM lokam Arohat / |p6 "A ghA ye agnim indhAtAyi st.rNanti barhir AnuSak / |p7 yeSAm indro yuvA ihA mavAvuvo vA sAkho hA //" |p8 ity eva svargaM lokam anvArohat / |p9 tad etat svargyaM sAma / |p10 a/Snute svargaM lokaM ya evaM veda / |p11 yad v idhmavAho 'pa/Syat tasmAd aidhmavAham ity AkhyAyate / |p12 atha traikakubham uktabrAhmaNaM trIndriyaM sAma / |p13 aindrI .rca aindraM sAmendra iti nidhanaM bhavati / |p14 trINi puruSa indriyANy -- AtmA prajA pa/SavaH / |p15 tAny evaitenAtman parig.rhNIte / |p16 "gAyanti tvA gAyatriNo arcanty arkam arkiNaH / |p17 brahmANas tvA /Satakrata ud vaM/Sam iva yemire //" |p18 iti yad vai /Satavat sahasravat tac chandomAnAM rUpam / |p19 pa/Savo vai chandomAH // |c278 |p1 tAsUdvaM/SIyam uktabrAhmaNam / |p2 tasya purastAn nidhanasya pratihAram upayanti / |p3 prastAvapratihArAbhyAM vai yajamAno dh.rtaH / |p4 atItA ivaitarhi bhavanti / |p5 tad yat purastAn nidhanasya pratihAram upayanty anatipAdAyaiva / |p6 tat svAraM bhavati / |p7 abhi da/Samam aha svarati / |p8 svAram etad bhavati / |p9 svareNa /Svo bhUte pratipadyante / |p10 sa yathA samAt samaM saMkrAmed, yathA prANena prANaM saMdadhyAt, tAd.rk tat // |c279 |p1 pUrvair ahobhir vAcaM viprayu~Njate / |p2 tAM yad asaMpAdyottiSTheyur vy.rddhenottiSTheyuH / |p3 tAm evaitat saMpAdayanti / |p4 anvahaM vA ete varuNasya pA/Se badhyante ye yajante ye satram Asate / |p5 yad yat pratyapakrAmanto yanti varuNasya pA/SAn evaitad viSyamANA yanti, stotriyair vA ito reto dadhato yanty, anurUpair atra pratipadyante, pra taj janayanti / |p6 pra prajayA pa/Subhir jAyate ya evaM veda / |p7 prAyaNIyenaivAhnA dvAda/SAho yujyate da/SamenAhnA vimucyate / |p8 yena vai yoktreNA/Svam a/SvataraM yu~Njanti tenaivainaM punar vimu~Ncanti / |p9 tad yA amUH purastAn nava stotrIyAs tA evaitad upariSTAt / |p10 /SamyA udasyanti / |p11 tasmAt pa/Sur yathaiva yujyate tathA vimucyate / |p12 tasmAd u yogakSemaH kalpate / |p13 yAn prAyaNIyasyAhnas t.rcAn vicchindanti // |c280 |p1 kva te saMtAyanta ity AhuH / |p2 da/Same 'hann iti brUyAt / |p3 t.rcair ekarcAn ubhayatas saMtanvanti, prANAnAm eva saMtatyA avyavacchedAya / |p4 abhi vA etA anyAnyasyai lokaM dhyAyanti -- brahma kSatrasyAbhidhyAyati, kSatraM vi/So, viD brahmaNaH / |p5 tA anyAnyasyai lokam abhidhyAyantIH kAmaM gamayanti / |p6 yatkAma enA Aharate sam asmai sa kAma .rdhyate pras.rtachandA vai prathamas triyahaH / |p7 tena so 'yAtayAmA kriyate / |p8 vi dvitIyasya chandAMsi paryUhanti / |p9 tena dvitIyas triyaho 'yAtayAmA kriyate / |p10 vi t.rtIyasya chandAMsi paryUhanti / |p11 tenaiva t.rtIyasya triyaho 'yAtayAmA kriyate // |c281 |p1 gAyatramukho vai prathamas triyahaH / |p2 tasmAd ayam agnir Urdhvo dIdAya / |p3 gAyatramadhyo dvitIyas triyahaH / |p4 tasmAd ayaM vAyus tirya.N pavate / |p5 gAyatrottamas t.rtIyas triyahaH / |p6 tasmAd asAv arvA.N Adityas tapati / |p7 devAsurA aspardhanta / |p8 te 'bruvan yo nas trir anavAnaM gAyatra gAyati sa na imAM/S ca lokAn saMjayati prANApAnavyAnAM/Sceti / |p9 so 'yAsya A.Ngirasastrir anavAnaM gAyatram agAyat / |p10 tenemAM/S ca lokAn samajayat prANApAnavyAnAM/S ca / |p11 saM imAM/S ca lokA~N jayati prANApAnavyAnAM/S ca ya evaM vidvAMs trir anavAnaM gAyatraM gAyati / |p12 yo vA agniSTomena da/SAhaM kalpamAnaM veda kalpate 'smai prAtassavanenaiva prathamas tryahaH, kalpate mAdhyandinena dvitIyas, t.rtIyasavanena t.rtIyo, 'gniSTomasAmnaiva da/Samam ahaH kalpate / |p13 kalpate 'smai ya evaM veda // |c282 |p1 athaitAny AprI.r AjyAni bhavanti / |p2 prajApatiH prajA as.rjata / |p3 sa s.rSTvA riricAno 'manyata / |p4 sa etAny AprIr AjyAny apa/Syat / |p5 tair AtmAnam AprINItAyAtayAmatAyai / |p6 ricyante iva vA ete ya etad ahar Agacchanti / |p7 tad yad etAny AprI.r AjyAni bhavanty AtmAnam evaitair yajamAnA AprINate 'yAtayAmatAyai / |p8 aniruktAny AjyAni bhavanti chandasAm anabhidharSAya, pApavasyasasya vivaktyai / |p9 vi pApmanA vicyate ya evaM veda / |p10 aindrAgnam uttamaM padaM nirAha chandasAm apraNA/SAya yaj~NasyAnukhyAtyai / |p11 anukhyAtanaiva yaj~Nena svargaM lokaM sama/Snuvate / |p12 tad Ahur yat sarvebhyo 'hobhyo da/Samam ahas saMmaranty, atha kenaiSAM chandomA anantaritA bhavantIti / |p13 stomeneti brUyAt / |p14 caturviM/SaM saptamam ahar bhavati, caturviM/SaM da/Samam ahaH / |p15 atho yad evaitat samayy ekam AjyaM bhavati teno eveti // |c283 |p1 "uccA te jAtam andhase"ty udvatIr utthAnIye 'han bhavanty atho svargasyaiva lokasyAbhyutkrAntyai / |p2 svargo hy eSa loko yad da/Samam ahaH / |p3 "sa na indrAya yajyave varuNAya marudbhya" iti marutvatIr bhavanti / |p4 marutvad vai madhyandinasya rUpam / |p5 madhyandinasyaiva tad rUpAn na yanti / |p6 "enA vi/SvAny arya A dyumnAni mAnuSANAm / |p7 siSAsanto vanAmahe //" |p8 iti siSAsadvatIr bhavanti / |p9 siSAsanto hy evaitenAhnA svargaM lokaM gacchanti / |p10 tAsu gAyatram uktabrAhmaNam / |p11 athAmahIyavam / |p12 prajApater vA AmahIyavam / |p13 prAjApatyam etad ahaH / |p14 tad yad atrAmahIyavaM prAjApatye 'han kriyate 'har eva tad rUpeNa samardhayanti / |p15 tenaibhyas sam.rddhena svAyAM janatAyAm .rddhukaM bhavati / |p16 athAjIkam ujjityai / |p17 devAsurA yaj~Na Ajim Ayan / |p18 te devA akAmayantod imam AjiM jayemeti / |p19 ta etat sAmApa/Syan / |p20 tenAstuvata / |p21 tato vai te tam Ajim udajayan / |p22 Ajim ivaite yanti ya etad ahar Agacchanti / |p23 tad yad atrAjIkaM bhavaty ujjityA eva / |p24 ujjayati ya evaM veda / |p25 tad vA AjIkam iti kavat prAjApatyaM sAmAhno rUpeNa sam.rddham / |p26 yatra vA ahArUpeNa samardhayanti saM tatrardhyata / |p27 sam asmA .rdhyate ya evaM veda // |c284 |p1 athAbhIkam / |p2 devA vA akAmayantAbhIkaM na/S /Siram Apa upasp.r/Seyur iti / |p3 ta etat sAmApa/Syan / |p4 tenAstuvata / |p5 tato vai tAn abhIkaM /Sivam Apa upAsp.r/San / |p6 tad AbhIkasyAbhIkatvam / |p7 abhIkaM ha vA enaM /Sivam Apa upasp.r/Santi ya evaM veda / |p8 .rSayo vai tapas tepAnA a/Socan / |p9 te 'kAmayantAbhIkaM na/S /Sivam Apa upasp.r/Seyur iti / |p10 ta etat sAmApa/Syan / |p11 tenAstuvata / |p12 tato vai tAn abhIke 'bhyavarSat / |p13 tad v evAbhIkasyAbhIkatvam / |p14 tad Apo vai /SAntiH / |p15 /Su/SucAnA ivaite tepAnA iva bhavanti ya etad ahar Agacchanti / |p16 tad yad atrAbhIkaM bhavati /Suca evApahatyai / |p17 tad vA AbhIkam iti kavat prAjApatyaM sAmAhno rUpeNa sam.rddham / |p18 yatra vA ahArUpeNa samardhayanti saM tatrardhyate / |p19 sam asmA .rdhyate ya evaM veda // |c285 |p1 athaitAH "pratnaM pIyUSaM pUrvyaM yad ukthyam" iti satob.rhatayo bhavanti / |p2 anuSTub vai yaj~Nam as.rjata / |p3 vAg vA anuSTup / |p4 prajApatir vA anuSTup chandaH / |p5 so 'bravId yaj~NaM s.rSThvA -- chandAMsi putrakA vaindadhvam iti / |p6 tAny etayAvindanta / |p7 yat tripadA tena gAyatrI / |p8 uSNikkakubhau tayAvindanta / |p9 yad dvAda/SAkSarANipadAni tena jagatI / |p10 teno evAnuSTup / |p11 akSarair eva b.rhaty avindata / |p12 yad dohavatI tena paMktiH / |p13 Ayatanena triSTup / |p14 yad vi/SvavatI tena sarvANi chandAMsi / |p15 tAny etayaivAvindanta / |p16 vindate ya evaM veda / |p17 sarveSAM vA eSA chandasAM rasas tejas saMbh.rtam / |p18 sarveSAm evaitac chandasAM rase tejasy aparAjite chandasi yaj~NasyAntataH pratitiSThanti // |c286 |p1 "tAH pratnavatIr bhavanti / |p2 prajApatir vai pratnaH / |p3 prajApatAv eva tat pratitiSThanti / |p4 atho svargo vai lokaH pratnaH / |p5 svarga eva tal loke pratitiSThanti / |p6 tAsAM sarvAsAM samAvadakSarANi padAni bhavanti / |p7 tad yat samAvadakSarANi padAni bhavanti tat satob.rhatInAM satob.rhatItvam / |p8 sarvato ha vai b.rhad bhavati ya evaM veda / |p9 tad u hovAca yAmano /SrAtalAyano -- yadA vA etad ahar Agacchanty atha muhyanti / |p10 ato 'nyA b.rhatIH kurvate / |p11 "punAnas soma dhAraye" ty eva b.rhatI kAryA / |p12 eSA vai j~NAtA b.rhatI / |p13 yad dha vai bahavo yanto j~NAtamukhaM k.rtvA yanti sarve vAva te j~NAtA bhavanti / |p14 tad yat "punAnas soma dhAraye" ti b.rhatI bhavati tenaivaitad ahar j~NAtaM kriyate / |p15 bhUyAMsi tu rUpANy aparAdhyante / |p16 itarANy eva bhUyAMsi rUpANi // |c287 |p1 tad Ahur na bubhUSan bhUtab.rhatIbhi stuvIta / |p2 bhUta evaitAbhi stuvIta na babhUSann iti / |p3 bhUtA iva vA etA yAsAM dvAda/SAkSarANi padAni / |p4 athemA bhaviSyadb.rhatayaH punar AdAyena b.rhatyo bhavanti / |p5 tasmAd bhUta eva bhUtab.rhatIbhi stuvIta na bubhUSann iti / |p6 tad u vA Ahur -- yAvad vai k.rtvo yajate tAvad bubhUSati tAvat kAmayate -- /SreyAn syAM /SreyAn syAm iti / |p7 tasmAd ubhayIr eva kAryA etayor ubhayoH kAmayor upAptyA iti // |c288 |p1 utsedhaniSedhAv eva satob.rhatISu syAtAM, yaj~NAyaj~NIyaM bhaviSyadb.rhatyAm / |p2 tathA hAbhyAvartA bhavanty aparAcIH / |p3 tad Ahur na caturthAya chandase mAdhyandinaH pavamAnaH / |p4 tatsthAna/S caturtham iva vA etac chandaH kriyata iti / |p5 tad yat b.rhatItarA bhavati b.rhatItarA tena samAnacchandaH / |p6 tAsUtsedhaniSedhau / |p7 utsedhena vA a.NgirasaH pa/SUn utsidhya niSedhena niSidhyodatiSThan / |p8 utsedhenaivaitat pa/SUn utsidhya niSedhena niSidhya uttiSThanti // |c289 |p1 tAv antarA yaj~NAyaj~NIyaM bhavati / |p2 pa/Savo vai yaj~NAyaj~NIyam / |p3 etAMs tAn pa/SUn utsidhya ca niSidhya cottiSThanti / |p4 prajApater vA etau prANApAnau / |p5 yad utsedhaniSedho bhavataH prANApAnAbhyAm eva tat sam.rdhyante / |p6 pApavasyasasya ha khalu vA ete vihAraNaM sAmanI / |p7 rAjasabham etad yad da/Sam ahnAm / |p8 uc ca vai pApIyAMsaM sabhAyAm ativadantaM sedhanti ni ca sedhanti / |p9 tad yad utsedhaniSedhau bhavataH pApavasyasasyaivotsiddhyai ca niSiddhyai ca / |p10 vAg vai yaj~NAyaj~NIyam / |p11 tad antarotsedhaniSedhau bhavati / |p12 AtmA vai vAk / |p13 prANApAnAv utsedhaniSedhau / |p14 tad yad yaj~NAyaj~NIyam antarotsedhaniSedhau bhavati, prANApANApAnAv utsedhaniSedhau / |p15 tad yad yaj~NAyaj~NIyam antarotsedhaniSedhau bhavati, prANApAnAbhyAm evaitad ubhayata AtmAnaM parig.rhNate / |p16 tasmAt prANApAnAbhyAM vAk parig.rhItA // |c290 |p1 tejo vai yaj~NAyaj~NIyam, AtmA madhyandinaH / |p2 tad yad yaj~NAyaj~NIyaM madhyandinam abhi pratyAharanty Atmann evaitat tejaH pratiSThApayanti / |p3 yaj~NAyaj~NIyena vai pUrveSv ahassu garbhAn dadhato yanti / |p4 tad da/Same 'han yone/S cyAvayanti / |p5 tasmAd da/SamAsyA garbhA yone/S cyavante prajAtyai / |p6 taM madhyandinam abhi pratyAharanti / |p7 AtmA vai madhyandinaH prajaiSA / |p8 tad yad yaj~NAyaj~NIyaM madhyandinam abhi pratyAharanty, Atmann evaitat prajAM pratiSThApayanti / |p9 madhyandinAd vai devA yaj~NAyaj~NIyenordhvA svargaM lokam udakrAman / |p10 tad yad uSNikkakubhAv uttara bhavato, b.rhatI pUrvA -- puruSa chandasaM kakup, svargo loko b.rhatI -- svarga eva tal loke pratiSThAya svargaM lokam Arohan / |p11 devAsurA yaj~Na Ajim Ayan / |p12 da/SamasyAhnaH / |p13 te yaj~NAyaj~NIyam eva kASThAm akurvata / |p14 te devA akAmayanta vayam imam Ajim ujjayemeti / |p15 te yaj~NAyaj~NIyam madhyandinam abhi pratyAharann, ato 'ntikAd ujjeSyAma iti / |p16 etad u ha vai devAnAM devakSetraM yat pavamAnaH / |p17 tato vai te tam Ajim udajayan / |p18 Ajim ivaite yanti ya etad ahar Agacchanti / |p19 tad yad atrayaj~NAyaj~NIyaM bhavaty ujjityA eva / |p20 ujjayati ya evaM veda // |c291 |p1 pa/Savo vai yaj~NAyaj~NIyam / |p2 AtmA madhyandinaH / |p3 pa/SumAn hy eva yaj~NaMyaj~Nam Aharate / |p4 tad yad yaj~NAyaj~Niyam madhyandinam abhi pratyAharanti Atmann evaitat pa/SUn pratiSThApayanti / |p5 athaitA bhavanty "A jAg.rvir vipra .rtaM matInAm" ity AvatIr utthAnIye 'han / |p6 yat pravatIH kuryuH parA~Nco 'tipadyeran / |p7 tad yad AvatIr bhavanty anatipAdAyaiva / |p8 tad Ahur apeva vA ete bhraM/Sante ya AvatIr utthAnIye 'han kurvantIti / |p9 tad yat "somo mIDhvam abhi no jyotiSAvId" iti bhavaty abhikrAntyA evAnapabhraM/SAya / |p10 tAsu gaurivItam / |p11 prajA vai pa/Savo gaurivItam, AtmA madhyandinaH / |p12 tad yad gaurivItaM madhyandinam abhi pratyAharanty Atmann evaitat prajAM pa/SUn pratiSThApayanti / |p13 /SvastanaM vai gaurivItam, AtmA madhyandinaH / |p14 tad yad gaurivItaM madhyandinam abhi pratyAharanty Atmann evaitac chvastanaM prati SThApayanti / |p15 raso vai gaurivItam, AtmA madhyandinaH / |p16 tad yad gaurivItaM madhyandinam abhipratyAharanty, Atmann evaitad rasaM pratiSThApayanti // |c292 |p1 atha rathantaram / |p2 brahma vai rathantaram / |p3 brahmaNy evaitat pratitiSThanto yanti / |p4 tad gAyatrISu rathantaraM bhavati, yonyAm evaitad retaH pratiSThAyanti / |p5 anuSThyAsya retas siktaM prajAyate ya evaM veda / |p6 gAyatraM ha khalu vai rathantaraM gAyatrI chandaH / |p7 tad yad gAyatrISu rathantaraM p.rSThaM bhavati, svenaivainaM tad Ayatanena samardhayanti / |p8 tenaibhyas sam.rddhena svAyAM janatAyAm .rddhukaM bhavati / |p9 trINi vA etAni samya~Nci saMdhIyante -- gAyatrI chanda/S, caturviM/Sa stomo, rathantaraM sAma / |p10 tad yad etAni samya~Nci saMdhIyante sam.rddhyA eva / |p11 sam asmA .rdhyate ya evaM veda // |c293 |p1 ete ha khalu vA arkyodAmanIye ete rathantarasyAkSare vyatiSakte / |p2 etAbhyaM evaitad dviSantaM bhrAt.rvyam upobhyottiSThanti / |p3 tad Ahur vyUDham etad ahA3s samUDhA3m iti / |p4 ubhayam iti brUyAd, vyUDhaM ca samUDhaM ceti / |p5 sAmabhir vyUDhaM chandobhis samUDham iti / |p6 etA bhavanti "mA cid anyad vi /SaMsate" ti mAsAn evaitad ardhamAsAn abhivadati / |p7 atho teSAm eva prajApatim anu prajAyata / |p8 "indram iti stotA v.rSaNaM sacA sute muhur ukthA ca /SaMsata // |p9 avakrakSiNaM v.rSabhaM yathAjuvaM gAM na carSaNIsaham /" |p10 iti gomatIH pa/SumatIr bhavanti pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p11 tAsu maidhAtitham uktabrAhmaNam / |p12 "ud u tye madhumattamA" ity udvatIr utthAnIye 'han bhavanty, atho svargasyaiva lokasyAbhyutkrAntyai / |p13 svargo hy eSa loko yad da/Samam ahaH // |c294 |p1 tAsv abhIvartaH / |p2 devAsurA aspardhanta / |p3 te devA akAmayantAbhImAn asurAn bhavemeti / |p4 ta etam abhIvartam apa/Syan / |p5 tenAsurAn abhyavartanta / |p6 yad abhyavartanta tad abhIvartasyAbhIvartatvam / |p7 tad yad atrAbhIvarto bhavati -- vajro vA abhIvarto -- vajreNaiva tad dviSantaM bhrAt.rvyam abhiv.rtyottiSThanti / |p8 tasyaikAkSaraM nidhanaM bhavati / |p9 ekAkSarA vai vAk / |p10 pratikUla iva vA ita svargo lokaH / |p11 svargo hy eSa loko yad da/Samam ahaH / |p12 tad yad ekAkSaraM nidhanaM bhavati yathA d.rDhAM methIM nihanyAt tAd.rg evaitad anapabhraM/SAya / |p13 atha kaLeyam / |p14 agnir vai rathantaram / |p15 vi/SvedevAH kAleyam / |p16 athaiSa svarga eSa loko vi/Sva eva devAH / |p17 svarga eva tal loke vi/SveSu deveSu pratitiSThanti // |c295 |p1 "svAdiSTyA madiSTye" ty Arbhavasya pavamAnasya madvatIr gAyatryo bhavanti / |p2 raso vai madaH / |p3 dhItam ivaitad yat t.rtIyasavanam / |p4 tad yad etA madvatIr bhavanti, rasam evAsminn etad dadhaty, aivainad etena pyAyayanti / |p5 tAsu gAyatram uktabrAhmaNam / |p6 atha saMhitaM dvyakSaraNidahnaM pratiSThAyai / |p7 dvipAd vai yajamAnaH pratiSThityai / |p8 tasyarcA nidhanam upayanti / |p9 pa/Savo vA .rk, pa/Savo rathantaraM, pa/SUnAm evAvaruddhyai / |p10 athoSNikkakubhau / |p11 uSNikkakubbhyAM vA indro v.rtrAya vajraM prAharat / |p12 tam ast.rNuta / |p13 vajro vA uSNikkakubhau / |p14 vajreNaiva tad dviSantaM pApmAnaM bhrAt.rvyaM st.rNute ya evaM veda / |p15 kakubhi parAkramatoSNihA prAharat / |p16 tasmAt kakubho madhyamAny akSarANi bhUyiSThAni / |p17 parAkramamANo hy asyA akSarANi samauhat / |p18 tasmAd uSNiha uttamAny akSarANi bhUyiSThAni / |p19 paro gurur iva hi vajra, ArambhaNato 'NIyAn / |p20 sA kakub abravId viliSThA vA aham asmIti / |p21 parAkramamANo vai me 'kSarANi samauhIt, pUrvAM mAM prayu~NjatAm iti / |p22 athoSNig abravId -- atha vai mAM pUrvAm AcakSantA iti / |p23 tatheti / |p24 tasmin samapAdayetAm / |p25 pUrvaprayogam anyAv.rNIta, pUrvA khyAnam asyA / |p26 tasmAd ene evaM prayu~Njate / |p27 tasmAd uSNikkakubhAv ity AkhyAyate // |c296 |p1 tA etA bhavanti "pavasva madhumattama, indram accha sutA ima" iti / |p2 .rjISaM vA etad dugchaM dhItaM yAtayAma yat t.rtIyasavanam / |p3 tasmAd indro bIbhatsamAna udakrAmat / |p4 dhItam iva hy AsIt / |p5 tasmai vai devAH "pavasve" ty evApavayan / |p6 "madhumattama" iti madhumad akurvan / |p7 "indrAya soma kratuvittamo madaH / |p8 mahi dyukSatamo madaH //" |p9 ity abhipUrvam evAsmai madvad akurvan / |p10 "indram accha sutA ima" iti yathAbhivatyAnayed evaM vA etat padam / |p11 pAvamAnyas satya aindriyo bhavanti vIryavatIH / |p12 tasmAd etA evoSNikkakubhaH kAryAH / |p13 tAsu sabham uktabrAhmaNam / |p14 atha pauSkalam uktabrAhmaNam / |p15 athaitA bhavanti -- "pary U Su pra dhanva vAjasAtaya" iti pipIlikAmadhyAnuSTubhaH parivatIr antasya rUpam / |p16 anto vA anuSTup chandasAm / |p17 AnuSTubham etad ahaH // |c297 |p1 indro v.rtraM vajreNAdhyasya nAst.rSIti manyamAnaH parAM parAvatam agacchat / |p2 tad anuSTub vai parA / |p3 parAvat sa tAm eva prAvi/Sat / |p4 tasyai dvAda/SAkSarANi prA~Ncy udauhad dvAda/SordhvAni / |p5 atha yASTAkSarA madhye gAyatrI tAM prAvi/Sat / |p6 sa tAm eva prAvi/Sat / |p7 tat tasyai dvAda/SAkSarANi / |p8 brahmA gAyatrI / |p9 brahmaiva tan madhyataH prAvi/Sat / |p10 sa etam eva saMvatsaram ubhayataH paryauhata / |p11 indragraho vA etA .rcaH / |p12 indragraham evaitat prapadyottiSThanti / |p13 tasmAd u hainA abhicaran vA bhrAt.rvyavAn vA kurvIta / |p14 indragraho vA etA .rcaH / |p15 indragraham evaitat prapadya dviSantaM bhrAt.rvyam abhibhavati // |c298 |p1 abhaye ha khalu vA eSa dIkSate, 'bhaye yajate, 'bhaya uttiSThati ya evaM vidvAn etAbhi .rgbhi stute / |p2 tAm etAM parokSam anuSTubhaM kurvanti / |p3 yat pratyakSam anuSTubhaM kuryuH parAM parAvataM yajamAnA gaccheyur, na pratitiSTheyuH / |p4 tad yat parokSam anuSTubhaM kurvanti pratiSThityai / |p5 tAsu /SyAvA/Svam uktabrAhmaNam / |p6 tad vA.NnidhanaM bhavati / |p7 tad Ahur -- yanti vA ete t.rtIyasavanAd ye yaj~NAyaj~NIyaM madhyandinam abhi pratyAharantIti / |p8 tad yad vA.NnidhanaM bhavati, tenaiva yaj~NAyaj~NIyasya rUpAn na yanti, tena t.rtIyasavanAn na yanti / |p9 tasmAd u haitat sAmaitasmAd ahno nAntarityam / |p10 "sUryasyeva ra/Smayo drAvayitnava" iti sUryavatIr bhavanti rakSasAm evApahatyai / |p11 "matsarAsaH prasupas sAkam Irate / |p12 tantuM tataM pari sargAsa A/Savo nendrAd .rte pavate dhAma kiM cana //" |p13 iti na hIndrAd .rte pavate dhAma kiM cana / |p14 "upo matiH p.rcyate sicyate madhv" ity upa vA ayam adya loka upa/Sva imam evaitena lokam anu prajAyante 'sminn evaital loke pa/SUn pratiSThApayanti / |p15 "ukSA mimAti prati yanti dhenavo devasya devIr upa yanti niSk.rtam / |p16 aty akramId arjunaM vAram avyayam atkaM na niktaM pari somo avyata //" |p17 iti parivatIr bhavanty antasya rUpam / |p18 anto hy etad ahaH // |c299 |p1 tAsu vAjajit / |p2 annaM vai vAjaH / |p3 yadA vai gaur a/SvaH puruSo 'nnasya suhito bhavaty atha sa vAjI bhavati / |p4 devAsurA annAdye 'spardhanta / |p5 te devA akAmayanta v.r~NjImahy annAdyam asurANAm iti / |p6 ta etat sAmApa/Syan / |p7 tenAstuvata / |p8 te "vAjajigIvA vi/Sva dhanAnI" ty evAsurANAM yad dhanaM ye pa/Savo yad annAdyam AsIt tad av.r~Njata / |p9 tad eva vAjajito vAjajittvam / |p10 tad etad annAdyasyAvaruddhis sAma / |p11 avAnnAdyaM runddhe v.rMkte dviSato bhrAt.rvyasya yad dhanaM ye pa/Savo yad annAdyaM ya evaM veda / |p12 tad da/SAkSaraNidhanaM bhavati / |p13 ekAkSaraNidhanena vai prathamam ahaH kalpate, da/SAkSaraNidhanena da/Samam / |p14 tad yad da/SAkSaraNidhanaM da/Same 'hani bhavati, tenaiva da/SAhAni kalpante / |p15 atho etAM da/SAkSarAm eva virAjam annAdyam avaruddhyAntata uttiSThanti // |c300 |p1 dvAda/SAhena vai devA UrdhvA svargaM lokam Ayan / |p2 tAn asurA rakSAMsy anvasacanta te chandAMsi pa/ScAt tAny akurvata / |p3 tAny abhivicchidAny ayukSv akSareSv a/Srayanta / |p4 tata etAni nAcyAvayan / |p5 tasmAd ayuja stomA vIryAvattarAH / |p6 teSAm eSA triSTup niSkuryAd aparAjayetAm / |p7 parAjitaM vA etac chandaH / |p8 parAjita evaitac chandasi yaj~NasyAntataH pratitiSThati / |p9 tAs trayastriM/SadakSarA bhavanti / |p10 trayastriM/Sad vai sarvA devatAH / |p11 sarvAsv evaitad devatAsu yaj~NasyAntataH pratitiSThanti / |p12 sa tA virAjo loma/SA bhavanty -- annaM vai virAD -- virAja evAnnAdyasyAvaruddhyai / |p13 tA Agneyyo bhavanti / |p14 mukhaM mukhyam evaitad udgAtAtmAnaM ca yajamAnaM ca karoti / |p15 mukhyo hAgryo 'nnAda /SreSTha svAnAM bhavati ya evaM veda // |c301 |p1 tAsu vAmadevyam / |p2 stuta/Sastrayor ha khalu vA eSA /SAntir yad vAmadevyam / |p3 yad dha vai kiM a yaj~Nasya mithyolvaNaM kriyate tad etenaiva /SamayitvottiSThanti / |p4 matyaM vA etad yaj~Nasya yad vAmadevyam / |p5 sa yathA sthUlaloSTham matyena /Samyed evam evaitad vAmadevyena sarvANi stuta/SastrANi /Samayanti / |p6 prajApatir ha khalu vA etat stotrANAM ya vAmadevyam / |p7 yathA ha vA idaM prajApatau sarvA jAtavidyAH pratitiSThanty evaM ha vai vAmadevye sarvANi stotrANi pratitiSThanti / |p8 yonir vai vAmadevyam / |p9 tad da/Same 'han yone/S cyAvayanti / |p10 tasmAd da/SamAsyA garbhA yone/S cyavante prajAtyai / |p11 prANA vai vAmadevyam / |p12 tad Ahur vIva vA ete prAAnir .rdhyante ye yaj~NIyasya karmaNo 'tipAdayanti, yadi vA nAtipAdayanti / |p13 ko hi tad veda yadi te 'ti vA pAdayanti na vA; |p14 tad yad atra vAmadevyaM bhavati prANair eva tat sam.rdhynate / |p15 sad dha khalu vai vAmadevyaM stotrANAM, sad agnir devatAnAM, sad virAT chandasAM, sat trayastriM/Sa stomAnAm / |p16 saty evaitat sannidhAyottiSThanti / |p17 sad eva bhavanti / |p18 etAM ha khalu vA etad dvAda/SAhayAjI catuSpadIM vedAsandIm avivyAdhinIm antato 'bhyArohati vAmadevyaM sAmAgniM devatAM virAjaM chandas trayastriM/SaM stomam / |p19 abhi haitAm Arohati ya evaM veda // |c302 |p1 gaurIvitir vA etaM /SAktyas trayastriM/SaM stomam apa/Syad ubhayeSAM pa/SUnAm avaruddhyai ye ca grAmyA ye cAraNyAH / |p2 tato vai sa ubhayAn pa/SUn avArunddha / |p3 tad yat trayastriM/SaM stomaM nAntaryanti tasmAt trayastriM/Sa stomo 'ntataH kriyata, ubhayeSAm eva pa/SUnAm avaruddhyai / |p4 puruSo ha vA eSa parastAd dhitas tiSThati / |p5 da/Sa vai puruSasya hastyA aM/SUnAm avaruddhyai / |p6 puruSo ha vA eSa parastAd dhitas tiSThati / |p7 da/Sa vai puruSasya hastyA aMgulayo, da/Sa padyA, da/Sa prANA, dve pratiSThe, AtmA trayastiM/SaH / |p8 parA~Nca AraNyAH pa/SavaH prerate / |p9 tasmAd abhyAs.rNato m.rgaM /Srayante / |p10 abhyAs.rNato hy eSa etat kriyate / |p11 prajApater vA eta ekavIrAH putrA, yad dvAda/SAhasya stomAH / |p12 tad Ahu/S caturviM/Sam etad ahaH / |p13 tat sarvam eva caturviM/SaM kAryam, eteSAMprajApateH putrANAm ekavIrANAm avilomAyeti / |p14 yad v evaitAs trayastriM/SadakSarA bhavanti tena trayastriM/SaM stomaM nAntaryanti / |p15 bhUyAMsi tu rUpANy aparAdhyante / |p16 itarANy eva bhUyAMsi rUpANi / |p17 trayastriM/Sa eva kAryaH / |p18 trayastriM/Sad vai sarvA devatAH / |p19 sarvAsv evaitad devatAsu yaj~NasyAntataH pratitiSThanti / |p20 atho eSa vAva d.rDhaH pratiSThitas sarvadevatya stomo yatra trayastriM/SaH / |p21 tasmAt trayastriM/Sa eva stomo 'ntataH kArya iti // |c303 |p1 sampadaM ha tu lobhayanti / |p2 brahmasAmna eva nava stotryA upAdAyAtropadadhyAt / |p3 na sampado yanty, ubhayeSu stomeSu pratitiSThanti ye cAyujo ye ca yugmantaH / |p4 tad yathAntarISe tiSThan vimu~Nced evam evaitad vAmadevyena sarvANi stuta/SastrANy antato vimucyante / |p5 tad Ahur vyucyA3M na vyucyA3m iti / |p6 na vyucyam ity AhuH / |p7 AjiM vA ete yanti ya etad ahar Agacchanti / |p8 teSAm eSa hIyate ya upahanyate / |p9 sa yathA hInam upAdadhIta tAd.rk tat / |p10 yo vai hInam upAdhatta ubhau vAva tau hIyete / |p11 atho prajApatiM vAvaitenAhnA pariveviSanti / |p12 tad yan na vyAhuH ko hi /SreyasaH pariveSaNam avavaditum arhati / |p13 yo vai /SreyasaH pariveSaNam avavadati yayA vai sa tam ArtyA kAmayata tayainaM ninayati / |p14 tad AhuH brahmaiva vibrUyAd iti / |p15 brahma vai brahmA / |p16 brahmaiva tad yaj~NaM vyAha / |p17 atho Ahur udgAtaiva vibrUyAd iti / |p18 prajApatir vA udgAtA / |p19 prajApatir eva tad yaj~NaM vyAha / |p20 atho Ahur yajamAna eva vibrUyAd iti / |p21 yaj~NI vai yajamAnaH / |p22 yaj~Na eva tad yaj~NaM vyAha / |p23 atho yathAkAmaM vai svaM pariveSaNaM pra/SAstIti / |p24 atho AhuH prA.N evotkramya kro/Sed -- ity amI akurvatety amI akurvateti / |p25 tad eva vyuktaM cAvyuktaM ceti / |p26 tad u vA Ahur vyucyam eva / |p27 yad avyucyamAne tUSNIm AsIran vicchidyeran vai yaj~NAd yaj~NIyasyaivAnArtir upetyAvyucyam eveti / |p28 tad yAvatA vyAha tad dhotre prAha / |p29 tad dhotAnuSTubham abhi saMpAdayati -- sam idaM da/Samam ahar apAdIti / |p30 saMvyAharanti yad evAtronAkSarAsu stuvanti yad atirecayanti / |p31 tad evaitat prajApatim abhi saMpAdayanti saMpariveSaNaM pra/SAsti // |c304 |p1 apa/SavyA iva vai yugmanta stomA /SlakSNA iva hi samA iva / |p2 tad yat triv.rtaM stomam anvavasyanti mithunatvAyaiva prajAtyai / |p3 UnAtiriktAd vai mithunAt prajAH pa/SavaH prajAyante / |p4 pra prajayA pa/Subhir jAyate ya evaM veda / |p5 iyaM vai p.rthivyarikSevA lokam AsIt / |p6 sAkAmayata p.r/SniM varNaM puSyeyam iti / |p7 saitam mantram apa/Syad "AyaM gauH p.r/Snir akramId" iti / |p8 tato vA iyaM p.rthivI p.r/SniM varNam apuSyat / |p9 p.r/SniM ha vai varNaM prajayA pa/SubhiH puSyati ya evaM deva / |p10 tad Ahur UrdhvA vA ete svargalokaM rohanti ye yajante / |p11 ta I/SvarAH praA~Nco 'tipattor iti / |p12 tad yat sarparAj~NISu stuvanti -- iyaM vai sarparAj~NI -- asyAm evatat pratitiSThanti / |p13 iyaM vai sarpatAM rAj~NI / |p14 na ha vA enaM sarIs.rpaM hinasti ya evaM veda // |c305 |p1 gAyatrISu stuvanti -- gAyatrI vai chandasAm ayAtayAmny -- ayAtayAmatAyA eva / |p2 tis.rSu stuvanti -- trayo vA ime lokA -- eSAM lokAnAM samaSTyai / |p3 atho trayo vai prANApAnavyAnAH / |p4 tAn evaitat saMtatya teSu pratiSThAyod.rcam a/Snuvate / |p5 gAyatraM sAma bhavaty -- ayAtayAma vai gAyatram -- ayAtayAmatAyA eva / |p6 atho mano vai gAyatram / |p7 manasaivainat tat sam.rddhayanti, manasopAvartayanti, manasA hiMkurvanti, manasA prastauti, manasAdim Adatte, manasodgAyati manasA pratiharati, manasopadravati, manasA nidhanam upayanty asamAptasya samAptyai / |p8 yad vai devA yaj~Nasya vAcA na samApnuvaMs tad asya manasA samApnuvan / |p9 tad yan manasA stuvanty asamAptasyaiva samAptyai / |p10 raso vA etasyAhno 'tyanedat / |p11 tam manasaiva paryag.rhNan / |p12 eSa vai sa rasaH / |p13 tad yan manasA stuvanti rasasyAnatinedAya // |c306 |p1 mahAvratabhAjanaM vA etA .rcaH / |p2 sa yAvan mahAvratenAvarunddhe tAvad avarunddha etAbhi .rgbhis tuSTuvAnaH / |p3 manaso vA anyad ahar AsId vAco 'nyat / |p4 tad yan manaso 'har AsIt tad devA saMg.rhyordhvA svargaM lokam udakrAman / |p5 atha yad vAco 'har AsIt tad etad ahar abhavat / |p6 tenAsmin loke prajayA ca pa/Subhi/S ca pratyatiSThan / |p7 tad yan manasA stuvanti tasyaivAhno 'nukhyAtyai / |p8 caturhot.Rn hotAnuvyAcaSTe -- brahma vai caturhotAraH / |p9 brahma vA asyai stotra/SastrANAm Aptum arhati / |p10 etAny u ha vai devAnAM guhyAni nAmAni yac caturhotAraH / |p11 tAny eva tat prakA/SaM gamayati / |p12 tAny enaM prakA/SaM gatAni prakA/SatAM gamayanti / |p13 gacchati prakA/SatAM ya evaM veda / |p14 tad yaM brAhmaNam alaM ya/Sase santam atha ya/So nArcchet so 'raNyaM paretya granthIn udgrathya, tebhya/S caturhot.Rn vyAcakSIta, brAhmaNaM vopadraSTAraM k.rtvA / |p15 etAny u ha vai devAnAM guhyAni nAmAni yac caturhotAraH / |p16 tAny eva tat prakA/SaM gamayati / |p17 tAny enaM prakA/SaM gatAni prakA/SatAM gamayanti / |p18 gacchati prakA/SatAM ya evaM veda // |c307 |p1 tUSNIM stutaM vAcAnu/SaMsati / |p2 tasmAd yan manasAdhigacchati tad vAcA vadati / |p3 tasmAd oSadhayo mUlato jAyante 'grataH pacyante / |p4 tad Ahus samiSTeSu patnIsaMyAjeSu stotavyA3m asamiSTeSU3 iti / |p5 asamiSTeSv ity AhuH / |p6 pratIcISv evAsu tad garbhAn dadhati / |p7 strI balaM ca ha tu bhavati pApavasyasaM ca / |p8 samiSTeSv eva stotavyaM pApavasyasasya vyAv.rttyai / |p9 atho ha na tathA strI balaM bhavati / |p10 atho hAsu tat parAcISv eva garbhAn dadhati / |p11 pratya~Nca/S ca vai parA~Nca/S ca manuSyAs saMbhavanti / |p12 tasmAt samiSTeSv eva stotavyam iti / |p13 audumbarIM samArabhante -- Urg vA annam udumbara -- Urja evAnnAdyasyAvaruddhyai / |p14 vAcaM yacchanti / |p15 vAg vai brahma / |p16 vAcam eva tad brahma yaj~Nam Atmasu yacchanti / |p17 iha dh.rtir iha sva dh.rtir mairamo mairamatir iti / |p18 yac cittaM yA dh.rtir yan mano yA vAk tAny evaitad Astasu yacchanti / |p19 yad astam ite vis.rjerann ahar bhrAt.rvyalokam ucchiMSyuH / |p20 yad anastam ite vis.rjeran rAtriM bhrAt.rvyalokam ucchiMSyuH / |p21 ardhAstam ita AhavanIyaM paretya vis.rjante / |p22 ubhAbhyAm eva tad ahorAtrAbhyAM dviSantaM bhrAt.rvyam antaryanti / |p23 ubhAbhyAm evAhorAtrAbhyAM dviSantaM bhrAt.rvyam antareti ya evaM veda / |p24 tad u vA Ahur astam ita eva vis.rjyam / |p25 ahorAtre vai parivartamAne saMvatsaram ApnutaH / |p26 saMvatsaro yaj~NAH / |p27 yaj~Nam evaitad AptvA vis.rjanta -- "upas.rjan dharuNaM mAtre mAtaraM dharuNo dhayan rAyas poSam iSam Ujam asmAsu dIdharat svAhe" ti / |p28 sa yathA nyokasaM gAM saMyujya prArjayed evam evaitad vAcaM caM yajamAnaM ca saMyujya prArjayanti / |p29 yathA hainayA vadati, tathaibhyo 'napakramaNI bhavati / |p30 te yaM kAmaM kAmayeraMs taM dhyAyeyuH / |p31 sa haivaibhyaH kAmas sam.rdhyate / |p32 subrahmaNyayA vAcaM vis.rjante / |p33 brahma vai subrahmaNyA / |p34 brahma vAk / |p35 brahmaNaiva tad vAcaM vis.rjante // |c308 |p1 agnir eva prathamam ahar, indro dvitIyaM, prajApatis t.rtIyaM, b.rhaspati/S caturthaM, marutaH pa~NcamaM, vi/Sve devAS SaSThaM, vasavas saptamaM, rudrA aSTamam, AdityA navamaM, prajApatir eva da/Samam ahaH / |p2 iyam eva dik prAyaNam, iyam udayanam / |p3 tasmAd asAv Aditya ito 'stam etIta udeti / |p4 etad eva prAyaNaM codayanaM cAnusaMcarati / |p5 A/Sus triv.rd, bhAntaH pa~Ncada/So, vyoma saptada/So, dharuNa ekaviM/Sa, ojas triNavaH, pratiSThA trayastriM/So, brahma caturviM/SaH, kSatraM catu/ScatvAriM/So, vivarto vi/SAM stomo 'STAcatvAriM/SaH, prajApatir eva da/Samam ahaH // |c309 |p1 tad yad A/Sus triv.rd iti, yathA kSipraH pakSy evam eSa yat triv.rt stomaH / |p2 atha dya bhAntaH pa~Ncada/Sa iti kSatraM hi tat / |p3 kSatram uva ibhAti / |p4 atha yad vyoma saptada/Sa iti, prajApatir hi saH / |p5 prajApatir vai vyoma / |p6 atha yad dharuNa ekaviM/Sa ity asau hi sa AdityaH / |p7 etasmin vA idaM sarvaM dh.rtam / |p8 atha yad ojas triNava iti, maruto hi saH / |p9 ojo vai vIryaM marutaH / |p10 ojo vIryaM triNavaH / |p11 atha yat pratiSThA trayastriM/Sa ity, anto hi saH / |p12 atha yad brahma caturviM/Sa iti, gAyatrI hi sA / |p13 brahma vai gAyatrI / |p14 atha yat kSatraM catu/ScatvAriM/Sa iti triSTub bhi saH / |p15 kSatram u vai triSTup / |p16 atha yad vivarto vi/SAM stomo 'STAcatvAriM/Sa iti, jagatI hi sA / |p17 viD vai jagatI / |p18 vi/Sa u vA idaM sarvaM anuSTup / |p19 idam eva prAyaNam, idam udayanam / |p20 tasmAd ita eva prayanty ata udyanti / |p21 agnir eva prAyaNam, Aditya udayanam / |p22 anuSThyaitaM lokaM prajAnann eti ya evaM veda // |c310 |p1 gAyatramukho vai prathamas tryahaH / |p2 tasmAd ayam agnir asmin loka Urdhvo dIdAya / |p3 gAyatramadhyo dvitIyas tryahaH / |p4 tasmAd atha vAyur asminn antarikSe tirya.N pavate / |p5 gAyatrottamas t.rtIyas tryahaH / |p6 tasmAd asAv arvA.N Adityo divas tapati / |p7 etA vai deveSavaH praNihitA ani/SitA anilayantIr eSu lokeSu sarvaM pApmAnam apasedhantIs tiSThanty -- agniH p.rthivyAM, vAyur antarikSa, Adityo divi / |p8 etA asya sarvaM pApmAnam apaghnatyo yanti ya evaM veda / |p9 etAbhir vai vijitibhir vivikribhir vijitA viviktA ime lokA yathAyatham / |p10 yasmAd ete samAne yaj~Nakratau santo 'tha nAnA bhavanti tasmAd dha vai devAH pitaro manuSyAs samAne loke santo 'nusaMdadar/Sire / |p11 etAbhir ha vijitibhir viviktibhir vijitA viviktA yathAyatham // |c311 |p1 prajApatiM prajAs sam.rjAnaM mukhataH pApmAsinot / |p2 so 'kAmayatApa pApmAnaM hanIyeti / |p3 sa etaM gAyatramukhaM prathamaM triyaham apa/Syat / |p4 tena mukhataH pApmAnam apAhata / |p5 taM madhyato 'sinot / |p6 sa etaM gAyatramadhyaM dvitIyaM triyaham apa/Syat / |p7 tena madhyataH pApmAnam apAhata / |p8 taM pador asinot / |p9 sa etaM gAyatrottamaM t.rtIyaM tryaham apa/Syat / |p10 tena pattaH pApmAnam apAhata / |p11 taM pador asinot / |p12 sa etaM gAyatrottamaM t.rtIyaM tryaham apa/Syat / |p13 tena pattaH pApmAnam apAhata / |p14 apa pApmAnaM hate ya evaM veda / |p15 svarAntena vai tryaheNa prajApatir m.rtyor AtmAnam atrAyata, nidhanAntena prajAm, iLAntena pa/SUn / |p16 etAvad vAvAsti yad AtmA prajA pa/SavaH / |p17 tad yat sad atrAyata tat satrasya satratvam / |p18 trAyata enaM sarvasmAt pApmano ya evaM veda / |p19 svarAntena vai triyaheNa prajApatir devAn as.rjata, nidhanAntena pit.Rn, iLAntena manuSyAn / |p20 tad yat svarAntena devAn as.rjata tasmAt te 'm.rtAH / |p21 am.rtena hi tAn prANenAs.rjata / |p22 atha yan nidhanAntena pit.Rn as.rjata tasmAd u te nidhanasaMsthAH / |p23 atha yad iLAntena manuSyAn as.rjata -- pa/Savo vA iLA -- tasmAd ya eva pa/SumAn bhavati taM manuSyA upasamAyanti // |c312 |p1 atha ha kabandha AtharvaNe ke/SI dArbhya uvAsa / |p2 atha ha tarhi samUDhAny eva chandAMsy Asur na vyUDhAni / |p3 tasmai ha kabandha AtharvaNaH ke/Sine dArbhyayaitaM vyUDhachandasaM dvAda/SAhaM provAca -- trir eva gAyatrIM tarpayatAt tris triSTubhaM trir jagatIm / |p4 tavaiva prajAyA anye jIvitam abhidhyAtAro, na tava prajA iti / |p5 tena heje / |p6 tato ha vA idam arvAcInaM vyUDhAni chandAMsi / |p7 tasmAd anADhyAnAm api satAM pa~NcAlAnAm abhy evAnye jIvitaM dhyAyanti / |p8 tasyaitau /Slokau -- |p9 "kasmAd UrdhvA bhUmer yanti sargAH kasmAt tirya~Nco 'nv antarikSam / |p10 kasmAd arvA~Nco diva uttarasyai sUryasya ra/SmIn anu yanti s.rSTAH // |p11 gAyatrI triv.rta vasAnA sA triSTubhaM nunude 'ntarikSAt / |p12 sA jagatIm AyatanAd divo 'dhi tasmAd arvA~NcaH pravahanti sargAH //" |c313 |p1 vAg vai yaj~NaM sas.rjAnA sA/SanAyat sApipAsat / |p2 tAM devA arvAg yaj~NAhutyAtitarpayiSan / |p3 tAM nAtarpayan / |p4 tAm arvAk somAhutihaviryaj~Nair atitarpayiSan / |p5 tAM naivAtarpayan / |p6 ta etaM vyUDhacchandasaM dvAda/SAhaM yaj~Nam apa/Syan / |p7 tam Aharan / |p8 tenAyajanta / |p9 tata enAM chandAMsi bhUtAM prArjan / |p10 tA anyAnyasyai bhAgAya dhenuparisAram at.rpyan / |p11 tasmAt pa/Savo 'nyonyasya bhAgAya dhenuparisAraM t.rpyanti / |p12 sAt.rpyat / |p13 sa ya evam etAM vAca/S ca chandasAM ca t.rptiM veda T.rpyaty AtmanA t.rpyaty asya prajA / |p14 devA vai de.v/SvAn devaratheSu yuktvemAn lokAn abhyArohan / |p15 chandAMsi vAva devA/SvA, stomA devarathAH // |c314 |p1 te gAyatrIm eva dakSiNAM yugyAm akurvata, triSTubhaM savyAM yugyAM, jagatIM savyAM praSTim / |p2 tenemaM lokam abhyarohan / |p3 te 'bruva~N jyAyAn vA adhvA viparyUhAmeti / |p4 te jagatIm eva dakSiNAM yugyAm akurvata, gAyatrIM savyAM yugyAM, triSTubhaM savyAM praSTim / |p5 tenemam antarikSaM lokam abhyArohan / |p6 te 'bruva~N jyAyAn devAdhvA vy eva paryUhAmeti / |p7 te triSTubham eva dakSINAM yugyAm akurvata, jagatIM savyAM yugyAM, gAyatrIM savyAM praSTim / |p8 tenAmuM lokam abhyArohan / |p9 evaM vai devA devA/SvAn devaratheSu yuktvemAn lokAn abhyArohan / |p10 abhImAn lokAn Arohati ya evaM veda // |c315 |p1 yA ha khalu vai sapadA chandas sA prathamam ahar udyacchati, vipadA dvitIyaM, nAnApadA t.rtIyam, anupadA caturtham, atipadA pa~Ncamam, abhipadA SaSTham / |p2 gAyatrI vai sapadA / |p3 tripadA vai gAyatrI / |p4 traya ime lokAH / |p5 triSTub vipadA, ekAda/SAkSarANi hi tasyai padAni / |p6 jagatI nAnApadA dvAda/SAkSarANi hi tasyai padAni / |p7 anuSTub anupadA / |p8 anupadA hi sA gAyatryA akSaraiH / |p9 aSTAkSarANi vai gAyatryai padAny aSTAkSarANy anuSTubhaH / |p10 paMktir atipadA, pa~NcapadA hi sA / |p11 aticchandA abhipadAH / |p12 na hi etAvanti kasyai canAkSarANi // |c316 |p1 prajApatir yad b.rhadrathantare 's.rjata, sa mana evAgre b.rhad apa/Syad, vAcaM rathantaram abhi vyAharat / |p2 tad yad vAcaM rathantaram abhi vyAharat tasmAd rathantaraM pUrvaM yogam Ana/Se / |p3 atha yan mano 'gre b.rhad apa/Syat tasmAd u b.rhadrathantare ity AkhyAyate / |p4 mano vai pUrvam atha vAk / |p5 mano vai b.rhad, vAg rathantaram / |p6 brahma vai rathantaraM, kSatraM b.rhat / |p7 tad idaM mano vAcam atyamanyata, kSatraM brahma / |p8 tad idaM rathantaram aved ati vai mA manyateti / |p9 tad vairUpam as.rjata / |p10 tena purastAt paryavait / |p11 te dve bhUtvAtyamanyetAm / |p12 tad idaM b.rhad aved ati vai mA manyateti / |p13 tad vairAjam as.rjata / |p14 tena purastAt paryavait / |p15 te dve bhUtvAtyamanyetAM tad idaM rathantaram aved ati vai mA manyateti / |p16 tac chAkvaram as.rjata / |p17 tena purastAt paryavait / |p18 tAni trINi bhUtvAtyamanyanta / |p19 tad idaM b.rhad aved ati vai mA manyateti / |p20 tad raivatam as.rjata / |p21 tena purastAt paryavait / |p22 tAni trINi bhUtvAryamanyanta / |p23 te 'ntam agacchatAm / |p24 te 'vittAM same vai svo nAnyad anyad atIti / |p25 tAni SaT p.rSThAny AsaMs, trINi chandAMsi / |p26 tAnImAni trINi chandAMsi SaT p.rSThAni nAnuvyabhavan // |c317 |p1 sA gAyatry anuSTubham as.rjata / |p2 sA caturtham ahar udayacchat / |p3 tayA caturtham ahar akalpata / |p4 triSTup paMktim as.rjata / |p5 sA pa~Ncamam ahar udayacchat / |p6 tayA pa~Ncamam ahar akalpata / |p7 jagaty atichandasam as.rjata / |p8 sA SaSTham ahar udayacchat / |p9 tayA SaSTham ahar akalpata / |p10 tAni SaT p.rSThAny Asan, SaT chanAMsi / |p11 tAni dvandvam akalpanta / |p12 dvandvam asmai prajAH pa/SavaH kalpante ya evaM veda / |p13 gAyatryA vai prathamam ahas tAyate, triSTubhA dvitIyaM, jagatyA t.rtIyam, anuSTubhA caturthaM, paMktyA pa~Ncamam, atichandasA SaSTham / |p14 tasmAd atichandasaS SaSThe 'hani /Sasyante / |p15 tad yathA varSiSThena gambhiSThe gAdham icchetaivam eva tad devA atichandobhiS. SaSThe 'hani gAdham aicchanta / |p16 atho vai tarhIcchante 'tho SaSThasyaivAhno vyAptyA, uttarasyo eva tryahasya santatyA avyavacchedAya // |c318 |p1 Apo vA idam agre mahat salilam AsIta / |p2 tasmin prajApatiH pratiSThAm aicchat / |p3 sa etaM vai/SvAnaraM prAyaNIyam atirAtram apa/Syat / |p4 tam upAdadhAt / |p5 imam eva lokam asmin salile 'dhi tam aprathayat / |p6 yad aprathayat tasmAt p.rthivI / |p7 tasminn adhi pratyatiSThat / |p8 tad vai tama ivAsIt / |p9 rAtrI hy ahna uttarA / |p10 sa etat triv.rtam agniSTomam apa/Syat / |p11 tam upAdadhAd imam evAgnim asyAM p.rthivyAm adhi / |p12 tena jyotiSemAn lokAn prApa/Syat / |p13 sa etAn aSTAv ukthyAn aSTAtayAn pa/SUn di/So 'nuvyatanod vAmadevyam antarikSam, Adityam eva da/Samam ahar, amum eva lokam uttaram atirAtram / |p14 sa etAM vyAptiM vyApnot / |p15 idaM sarvam abhavat / |p16 etAm eva vyAptiM vyApnotIdaM sarvaM bhavati ya evaM veda / |p17 .rtavo vai p.rSThyaS SaDaho, di/Sa/S chandomA, imAv eva lokAv atirAtrau / |p18 .rtavo vai p.rSThyaS SaDaho, ardhamAsA mAsA ahorAtrANi chandomA, imAv eva lokAv atirAtrau / |p19 atha yAv etAv antarAv agniSTomAv indrAgnI eva tau / |p20 tad yan nedIyas sat kanIyastomaM pUrvam ahas tasmAd ayam agnir nedIyas san mradAyas tapati / |p21 atha yasmAd davIyas san jyAyastomam uttamam ahas tasmAd asAv Adityo davIyas sann ojIyas tapati / |p22 yo vai sarvaM dvAda/SAham AtmAnam abhi saMpadyamAnaM veda sarva enaM kAmA abhi saMpadyante // |c319 |p1 pador eva pratimA pUrvo 'tirAtraH / |p2 nava puruSe prANAH / |p3 sa triv.rt / |p4 triv.rt prAyaNIyam ahaH / |p5 tena tat saMpannam / |p6 da/Sa hastyA aMgulaya/S catvAry uror bAhvANi / |p7 yad UrdhvaM nAbhes tat pa~Ncada/Sa / |p8 pa~Ncada/SaM dvitIyam ahaH / |p9 tena tat saMpannam / |p10 da/Sa hastyA a.Ngulayas, sapta /SIrSan prANAH / |p11 tat saptada/Sa / |p12 saptada/SaM t.rtIyam ahas tena saMpannam / |p13 da/Sa hastyA aMgulayo da/Sa padyA AtmaikaviM/SaH / |p14 ekaviM/SaM caturtham ahaH / |p15 tena tat saMpannam / |p16 da/Sa hastyA a.Ngulayo, da/Sa padyA, sapta /SIrSan prANAH / |p17 tat saptaviM/SatiH / |p18 saptaviM/SaM pa~Ncamam ahaH / |p19 tena tat saMpannam / |p20 da/Sa hastyA a.Ngulayo, da/Sa padyA, da/Sa prANA, mano vAg gh.rdayaM, tat trayastriM/Sat / |p21 trayastriM/SaM SaSTham ahaH / |p22 tena tat saMpannam / |p23 prANA eva saptamam ahar gAyatram / |p24 cakSur evASTamam ahas tariSTubham / |p25 /Srotram eva navamam ahar jAgatam / |p26 vAg eva da/Samam ahar AnuSTubham / |p27 atha yad UrdhvaM /SrotrAbhyAM tad uttaro 'tirAtraH / |p28 prANa eva pUrvo 'tirAtra, udAna uttaraH / |p29 tau prAyaNIyodayanIyAv iti parokSam AcakSate / |p30 prati prANApAnayos tiSThati, an prANApAnAbhyAM vyathate, sarvam Ayur ety, evaM vai sarvo dvAda/SAha AtmAnam abhisaMpadyate, sarva enaM kAmA abhisaMpadyante, ya evaM veda // |c320 |p1 viSuvatkaM vA etat satraM yad dvAda/SAhaH / |p2 sa ya etasya satrasya viSuvantaM veda -- /SrIr vai viSuvAn -- vi/SuvAn /SreSTha svAnAM bhavati / |p3 puruSo ha vA etasya satrasya viSuvAn / |p4 puruSo hy eSAM lokAnAM viSuvAn / |p5 ime vai lokA eSa dvAda/SAho, 'ham asya satrasya viSuvAn asmIty eva manyamAna etena dvAda/SAhena yajeta / |p6 tasya haitasminn eva satre viSuvAn upeto bhavati / |p7 sa vA eSo 'hann eva pratiSThitaH / |p8 prAyaNIyam ahar dvitIyam ahas t.rtIyam ahar ity ahar ahar iti bhaati / |p9 asau vA Adityo 'haH / |p10 etam evaitenardhnuvanty etasya salokatAM gacchanta // |c321 |p1 prajApatir vAvedam agra AsIt / |p2 so 'kAmayata -- bahu syAM prajAyeya bhUmAnaM gaccheyam iti / |p3 so 'STAda/SaivAkSarANi prajAyata / |p4 tAni dvedhA vyauhan navAnyAni navAnyAni / |p5 sa eva triv.rc ca stomo 'bhavat gAyatrI ca chandaH / |p6 so 'yaM saMpUrNas triv.rt stoma AsId, atha gAyatrI praNavanavamAsIt / |p7 praNavas tasyai navama AsIt / |p8 tAm ayaM triv.rt stomo 'bravId gAyatrIm ehi saMbhavAveti / |p9 tau samau santau nA/SaknutAM saMbhavaitum / |p10 tAm abravIn na vaitarhi /SakSyAvas samau santau saMbhavitum / |p11 yat ta etan navamam akSaraM tad udUhasveti / |p12 tat kiM bhaviSyati / |p13 yad evAsti tad bhaviSyatIti / |p14 tatheti / |p15 tad udauhata / |p16 sa eva praNavo 'bhavat // |c322 |p1 sa pratigaras as udgIthas tad A/SrAvaNam / |p2 tasmAd om iti praNauty om iti pratyAg.rNAty om ity udgAyaty om ity A/SrAvayati / |p3 etad vA asti yad abhavat / |p4 tAm abravId etarhi vai tasmA alaM svo yat prajanayevehi prajanayAveti / |p5 tAm abravIt saMbhava chandAMsi tvaM prajanayatAt stomAn ahaM prajanayiSyAmIti / |p6 so 'yaM triv.rt stoma/S caturviM/SatiM stotryAH prAyanayat / |p7 atha gAyatrI caturviM/Satim akSarANi prajAyata / |p8 tAm abravId vibhava yAvaty asi tAvaty edhIti / |p9 sASTAkSarA saty akSarANi tryakSarANy akuruta / |p10 tAni caturviM/Satir abhavan / |p11 caturviM/SatiH pUrvANi / |p12 tad asyA aSTAcatvAriM/Sat prajAtam AsIt / |p13 seyaM gAyatrI catvAry akSarANy Adatta / |p14 soSNig abhavat / |p15 SaD itara Adatta -- // |c323 |p1 -- sa pa~Ncada/Sa stomo 'bhavat / |p2 catvArIyam Adatta / |p3 sAnuSTub abhavat / |p4 SaD itara Adatta / |p5 sa ekaviM/Sa stomo 'bhavat / |p6 catvArIyam Adatta / |p7 sA b.rhaty abhavat / |p8 SaD itara Adatta / |p9 sa triNava stomo 'bhavat / |p10 catvArIyam Adatta / |p11 sA b.rhaty abhavat / |p12 SaD itara Adatta / |p13 sa triNava stomo 'bhavat / |p14 catvArIyam Adatta / |p15 sA paMktir abhavat / |p16 SaD itara Adatta / |p17 sa trayastriM/Sa stomo 'bhavat / |p18 tad eSo 'ntam agacchat / |p19 catvArIyam Adatta / |p20 sA triSTub abhavat / |p21 aparANi catvAry Adatta / |p22 sA jagaty abhavat / |p23 tAv antam agacchatAm tAm abravIn na vA ataH parA~Ncau prajanayiSyAva, ehi, yAvadakSaraivAgre 'bhUs tAvadakSarA bhUtveti / |p24 sASTAkSaraiva bhUtvai[t] / |p25 tasmAd etat patir yathAkAmaM jAyAM nenIyate // |c324 |p1 tau pa~Ncada/SaM caikaviM/SaM ca vyUhya madhye samabhavatAm / |p2 sa evaiSa prajApatis saptada/So 'nnAda stomo 'bhavat / |p3 tasmai triv.rtpa~Ncada/SAv ita stomau baliM kuruta, ekaviM/Sas triNavas trayastriM/SaH parastAt / |p4 tAm abravIt saMbhavaM chandAMsi tvaM prajanayatAt, stomAn ahaM prajanayiSyAmIti / |p5 so 'yaM triv.rt stoma/S catuSTomaM caturda/SaM SoDa/Sam aSTAda/SaM navada/SaM pa~NcaviM/SaM SaTtriM/Sam ity etAn m.rgastomAn prAjanayat / |p6 atha gAyatrI ekapadAM dvipadAm akSarapaMktiM viSTArapaMktiM virAjam aticchandasam amitaM chanda ity etAni m.rgacchandasAni prAyAyata / |p7 saiSA stomAnAM ca chandasAM ca prajApatiH / |p8 tad dha /SaunakaM kApeyaM caikatAneyaH papraccha -- yat SaDuttareNa vai stomAH prajanayanti, caturuttareNa chandAMsy, atha kau 'yam aSaDuttarI stomas saptada/Sa AkSis san madhye vyavahita iti / |p9 sa hovAca -- stomA/S ca chandAMsi ca yan na prajAyanta sa evaiSa prajApatis saptada/So madhye vyavakramya prajanayann atiSThat / |p10 sa yo vA etam AkSitaM vedAkSid vai sa sarvatraiva bhavati / |p11 anAkSid vA eSa yat prajApatiH / |p12 sarvaM hIdaM prAjApatyam iti / |p13 te haita AkSita iva caikitAneyAH / |p14 tAnImAni chandAMsi stomair akalpanta // |c325 |p1 triv.rtA gAyatry akalpata, pa~Ncada/Sena triSTup, saptada/Sena jagaty, ekaviM/SenAnuSTup, triNavena paMktis, trayastriM/Sena virAT, pa~NcaviM/Sena b.rhaty, aSTAda/Sanavada/SAbhyAm uSNikkakubhau / |p2 tA yA nava gAyatrya/S caturviM/Satis te triv.rtaH / |p3 atha yA pa~Ncada/Sa triSTubha/S catu/ScatvAriM/Sat te pa~Ncada/SAH / |p4 atha yAs saptada/Sa jagatyo 'STAcatvAriM/Sat te saptada/SAH / |p5 atha yA ekaviM/Satir anuSTubho dvAtriM/Sat ta ekaviM/SAH / |p6 atha yAs saptaviM/SatiH paMktya/S catvAriM/Sat te triNavAH / |p7 atha yAs trayastriM/Sad virAjas triM/Sat te trayastriM/SAH / |p8 atha yAH pa~NcaviM/Satir b.rhatyaS SaTtriM/Sat te pa~NcaviM/SAH / |p9 atha yA aSTAda/Sanavada/SoSNikkakubho 'STAviM/Satis te 'STAda/Sanavada/SAH // |c326 |p1 ekaM vAvedam agre 'kSaram AsId vAg eva / |p2 sAkAmayata -- bahvy asAni, prajAyeya, bhUmAnaM gacchAni, yaj~NaM tanavA iti / |p3 sA svAhA svAhA svAhety eva dvAda/Sak.rtvo 'juhot / |p4 sA triM/Satam triM/Satam evAsinot / |p5 triM/SadakSaro evAtmanAbhavat / |p6 tasyai pa/ScevAkSare upodasarpatAm / |p7 saivaiSAnuSTub abhavat / |p8 tasmAd etad yoSitaH pa/Sceva stanAv upotsarpataH / |p9 saiSA virAD eva staninI / |p10 sA yat tad dvAda/Sak.rtvo 'juhod etAn eva tad dvAda/Sa mAso 's.rjata / |p11 tAny evaitAni dvAda/SAhasya dvAda/SAhAny abhavaMs, ta eva caturviM/Satir ardhamAsA abhavaMs tAny eva sapta ca /SatAni viM/SatiM cAhorAtrANy abhavan / |p12 saitaM saMvatsaraM yaj~Nam as.rjata / |p13 eSa ha vAva yaj~No yas saMvatsaraH / |p14 sA nAved -- yaj~NaM vA as.rkSIti / |p15 kim u cid as.rkSIty evAmanyata / |p16 tAM modaH pratyAgacchat / |p17 tato 'ved -- yaj~NaM vA as.rkSIti / |p18 saikSata -- yam idaM yaj~Nam as.rkSi hantainam Atmana evAdhi tanavA iti // |c327 |p1 sASTAbhir evAkSaraiH prathamam ahar atanuta, ekAda/Sabhir dvitIyaM, dvAda/Sabhis t.rtIyam / |p2 akSaram eva tryakSaraM parya/SiSyata / |p3 tad evottaraM tryaham anuvyadadhAt / |p4 saitaM p.rSThyaM SaDaham atanuta / |p5 saitaM p.rSThyaMSaDahaM tatvaikSata kena nv imaM t.rtIyaM tryahaM tanviyeti / |p6 svAtmAnam evApa/Syad, yo nvAva me 'sAv AtmA so 'yam / |p7 hantainam Atmana evAdhi tanavA iti / |p8 sASTAbhir evAkSarais saptamam ahar atanutaikAda/Sabhir aSTamaM, dvAda/Sabhir navamam / |p9 atha yad akSaraM parya/SiSyata tad evaitad dvAda/SAhasya da/Samam ahar abhavat / |p10 saiSA /SrAntA vik.rSTA/Saye vAg yaj~Nam UhiSI kAlilimattA yathA siMhI vA vijAtA syAd vyAghrI vA /SiM/SumArI vaivam / |p11 tAM yad etarhi pratyakSam Alabheran vyAptam asyA Apadyeran / |p12 yady u vA sA iyur etasmAt sarvasmAd iyuH / |p13 tAm etAM parokSam anuSTubhaM kurvanti // |c328 |p1 na hotA canAnuSTubha/S /SaMsati, virAja eva sa /SaMsati / |p2 te devA abruvann iyam iyaM yaj~Nam as.rSTaitAnana yajAmahA iti / |p3 te b.rhatIm abruvann idaM nas tvaM t.rtIyam ahar vaha / |p4 abhijitaM vai nas sat tad avyAptam iti / |p5 sad dha vai b.rhatI bhavati yat sA p.rSThaM bhavati / |p6 saitad b.rhatI t.rtIyam ahar UDhvA nAkAmayata voDhum / |p7 ta iyam eva lokaM rathantareNAjayann antarikSaM b.rhatyAmuM b.rhatA / |p8 ta etena tryaheNa vyajayanta / |p9 tad yathA vijitena yanti saindhavAn ajanti hastinaM vahanti dhUrg.rhItaM rathaM yAti hulubhyAM yAti vicchidvahAbhyAm evaM gardabharathena / |p10 evam etaM dvitIyaM tryahaM devA atyAyan // |c329 |p1 te b.rhadrathantare etAni rUpANi pratyauhatAM vairUpaM vairAjaM mahAnAmnI revatIr iti / |p2 atha b.rhatI pratyauhad virAjaM /SakvarIM revatIm iti / |p3 tAnImAny atyAyan / |p4 tAni devA anvapa/Syan yathA matsyam UrmyA yantam anupa/Syed evam / |p5 tAni saptame 'han samudamajjan yathA matsyAs samunmajjayur evam / |p6 tAny etAni chandomeSu sarvANi saMs.rjyante / |p7 etad b.rhatyAM b.rhad bhavati, b.rhatyAM rathantaram / |p8 sa yathogragAdhe saMrabhyAtIyAd evam evaitaM t.rtIyaM triyahaM devA atyAyan / |p9 ta etaM svargaM lokam Agacchann etad da/Samam ahaH / |p10 eSa vAva svargo loko yad da/Samam ahaH / |p11 tac caturviM/SaM bhavati / |p12 tato yA viM/Satir virAT sA / |p13 atha yA/S catasras tad eva bradhnasya viSTapam / |p14 tasminn etad devAs sarvAn kAmAn duhre / |p15 "upas.rjan dharuNaM mAtre mAtaraM dharuNo dhayan rAyas poSam iSam Urjam asmAsu dIdharat svAhe" ti juhoti / |p16 sa yaM kAmaM kAmayeta taM dhyAyet / |p17 etasyAM hutAyAM sa haivAsmai kAmas sam.rdhyata evaMvide / |p18 kim u naivaMvide sam.rdhyeteti ha smAha /SATyAyaniH // |c330 |p1 eti prety A/Sumad vItImad rukmavat tejasvad yu~NjAnaM prathamasyAhno rUpaM, triv.rta stomasya, gAyatryai chandaso, rathantarasya sAmnaH / |p2 v.rSavad v.rtrahavad rayimad vi/Svavad upasthitaM dvitIyasyAhno rUpaM, pa~Ncada/Sasya stomasya, triSTubha/S chandaso, b.rhatas sAmnaH / |p3 udvat trivad digvad gatavat purANavat t.rtIyasyAhno rUpaM, saptada/Sasya stomasya, jagatyai chandaso, vairUpasya sAmnaH / |p4 rAjanvaj janadvad virATsUryavac caturthasyAhno rUpam, ekaviM/Sasya stomasya, anuSTubha/S chandaso, vairAjasya sAmnaH / |p5 citravac chi/Sumat paMktya/S /Sakvaryo vyUnAkSarA gomad v.rSabhavad vajryabhimat pa~NcamasyAhno rUpaM, triNavasya stomasya, paMkte/S chandasa/S, /SAkvarasya sAmnaH / |p6 parivat prativat saptapadA dvipadA vinArA/SaMsaM gomad v.rSabhavad vajryabhimat SaSThasyAhno rUpaM, trayastriM/Sasya stomasyAticchandasa/S chandaso, raivatasya sAmnaH // |c331 |p1 yasmAd eSA samAnA satI SaDahavibhaktir atha nAnA bhavati, tasmAn nAnArUpas saMvatsaro nAnArUpam enam anu prajAyate / |p2 agna iti prathamasyAhno vibhaktir, agnim iti dvitIyasyAgnineti t.rtIyasyAgnir iti caturthasyAgner iti pa~NcamasyAgna ity eva punaS SaSThasya / |p3 tAv etAv antau saMdhatta / |p4 etad anv anantas saMvatsaraH / |p5 tasyaitAv antau yad dhemanta/S ca vasanta/S ca / |p6 etad anu grAmasyAntau sameta, etad anu niSkasyAntau sameta, etad anv ahir bhogAn paryAh.rtya /Saye / |p7 tad etad annam / |p8 taM devacakram akSitaM punarnavam A ca parA ca parivartate / |p9 sa ya etad evaM vedaitAm evAnantatAm etAm akSitim etAM punarnavatAm jayati / |p10 "agna A yAhi vItaya" iti hvayanty evainam etena, "agniM dUtaM v.rNImaha" iti v.rNata evainam etena / |p11 "agninAgnis sam idhyata" iti sam evainam etad indhate / |p12 "agnir v.rtrANi jaMghanad" iti vy evaitenaitaj jayante / |p13 "tava /Sriyo carSyasyeva vidyuta" iti /Sriyam evAsminn etad dadhati / |p14 yo vai SaSThasyAhno vibhaktiM veda sarvam Ayur eti / |p15 jAtavedasa iti vai SaSThasyAhno vibhaktir agna iti ca / |p16 sarvam Ayur eti ya evaM veda // |c332 |p1 devA vai p.rSThye SaDahe /Sriyam aicchan / |p2 tAm agna iti prathame 'han nAnvavindan / |p3 tAm agnim iti dvitIya 'han nAnvavindan / |p4 tAm agnineti t.rtIye 'han nAnvavindan / |p5 tAm agnir ity eva caturthe 'hann anvavindan / |p6 bhUtam evottare 'nvavadatAm / |p7 yasmAd eSA samAnA saty agnivibhaktir atha nAnA bhavati ya ete praviSTAH / |p8 atho hAmyaitair evAgnibhis sarva .rtavo 'gnimanto bhavanti / |p9 pras.rteLA prathamasyAhna, UrdhveLaM dvitIyaM, pariSTubdheLaM t.rtIyam, iLAbhir iLaM caturtham, adhyardheLaM pa~Ncamam, ihakAreNAbhyasteLaM SaSThaM ca / |p10 atho ha vAsyasko naimi/SIyAn papraccha -- kiM prathamenAhnA kurudhvam iti / |p11 praimeti / |p12 kiM dvitIyeneti / |p13 avasaM kurmahA iti / |p14 kiM t.rtIyeneti / |p15 pari vA plavAmahA iti / |p16 kiM caturtheneti / |p17 satA sad apyadadhmeti / |p18 kiM pa~Ncameneti / |p19 pa/SUn vicchindanta aimeti / |p20 kiM SaSThenati / |p21 AgacchAmeti hocuH / |p22 atho tebhya eaitat pa/Subhyo bhiSajyAmeti / |p23 tad yat praimeti prava vA etat sAryate yat praiti / |p24 pras.rteLA prathamasyAhnaH // |c333 |p1 atha yad avasaM kurma ity uparatyeva vA upavimucyevAvasaM kurvate / |p2 uparatyeva hi dvitIyasyAhna iLA nidhanaM gacchati / |p3 atha yat pari vA plavAmahA iti pariplutyeva hi t.rtIyasyAhna iLAnidhanaM gacchati / |p4 atha yat satA sad apyadadhmetILAbhir iLAH pa/SubhiH pa/SUMs tat / |p5 tad etat satA sad apihitam / |p6 atha yat pa/SUn vicchindanta aimeti vicchinneva vA eSA yad adhyardheLAnnak.rtA / |p7 pa/Savo vA iLA / |p8 tasmAt pa/SUn vicchedaM vikAraM bhu~Njate / |p9 atha yad AgacchAmetIhetyasyAm evaitat pratyatiSThan / |p10 atho tebhya evaitat pa/Subhyo bhiSajitam / |p11 yajmAd eSA samAnA satILAvibhaktir atha nAnA bhavati, tasmAn nAnArUpAH pa/SavaH / |p12 nAnArUpam enAn anu prajAyate / |p13 yad .rcArabhate tat prathamasyAhno rUpam / |p14 pariSTubdhaM dvitIyasyobhayataHpariSTubdhaM t.rtIyasyAnutunnaM caturthasyAbhyastaM pa~NcamasyehakAreNAbhyastaM SaSThasya / |p15 yasmAd eSA samAnA satI svaravibhaktir atha nAnA bhavati tasmAd ayaM vAyur yathartu pavata -- /SIto hemantam, uSNo grISmam / |p16 indreti prathamasyAhno vibhaktir indram iti dvitIyasyendreNeti t.rtIyasyendra iti caturthasyendrAd iti pa~Ncamasyendra ity eva punaS SaSThasya / |p17 yasmAd eSA samAnA satIndravibhaktir atha nAnA bhavati tasmAd asAv Adityo yathartu tapati -- /SIto hemantam, uSNo grISmam // |c334 |p1 iti haivedam agra Asa / |p2 tad akAmayata [bahu] syAM prajAyeya bhUmAnaM gaccheyam iti / |p3 tan mano 'manuta / |p4 tasya dvitIyaM vitvAvitarAhvayam ait / |p5 tasmAd dvitIyaM vitvAvitarAhvayam eti / |p6 tad anena manasA sahAtapyata / |p7 mano ha vAva tapaH / |p8 tat tapyamAnaM vAcam as.rjata / |p9 tAbhyAm astuta sto me sto ma iti / |p10 yat sto ma ity abravIt tat stomasya stomatvam / |p11 stuvata enena svA ayaM na /SreSTha iti ya evaM veda / |p12 tAv evaitau stomAv abhavatAM parA.N ca pUrvA.N ca / |p13 tau prANApAnau, te 'horAtre, tau pUrvapakSAparapakSau, tAv imau lokau, tAv indrAgnI, tau mitrAvaruNau, tAv a/Svinau, tad daivyaM mithunaM, yad idaM kiM ca dvandvaM tad abhavatAm / |p14 tau ha sma prajApatAv evAntas saMbhavataH / |p15 tad idaM mano vAcam askandat / |p16 sa hiraNmayo garbho 'dhIyatAm.rtaH / |p17 eSa vai m.rtyur yad agniH / |p18 tasmin yad dhiraNyaM prAsyanti kalyANataraM bhavati / |p19 so 'yaM garbho 'jAyata / |p20 taM jAtam am.rjan yathA vatsaM jAtaM mAtA lohyAd evam // |c335 |p1 tasya yat prathamam ulbam apAlumpaMs tat k.rSNAyas samabhavat / |p2 yad dvitIyam ulbam apAlumpaMs tad rajatam abhavat / |p3 yat t.rtIyam ulbam apAlumpaMs tad dharitam abhavat / |p4 tasmAt tat tviSimattamam / |p5 tat tad dhy asyAdhyAtmam AsId atha yaj jarAyu nADyAm AsIt / |p6 tal loham abhavat / |p7 tasmAt tad durgandhitamam / |p8 tAni saptada/SaivAkSarANy ajAyanta / |p9 tAni dvedhA vyauhan navAnyAny aSTAv anyAni / |p10 sa eva triv.rc ca stomo 'bhavat gAyatrI ca chandaH / |p11 sa aikSatAyaM stoma idaM chanda imau vAva tasmA alaM yat prajanayetAm / |p12 hantaimAv eva prajanayatam iti bravANIti / |p13 sa triv.rtA stutvAbravId gAyatrIM -- vibhava, yAvaty asi tAvaty edhIti / |p14 sASTAkSarA saty akSarANi tryakSarANy akuruta / |p15 tAni caturviM/Satir abhavan / |p16 so 'syai gAyatryai caturviM/SatyakSarAyai SaD akSarANy Adatta // |c336 |p1 sa pa~Ncada/Sa stomo 'bhavat / |p2 apare dve Adatta / |p3 sa saptada/Sa stomo 'bhavat / |p4 aparANi catvAry Adatta / |p5 sa ekaviM/Sa stomo 'bhavat / |p6 tad ardhena gAyatrI viSuvantam agacchat / |p7 aparANi SaD Adatta / |p8 sa triNava stomo 'bhavat / |p9 aparANi SaD Adatta sa trayastriM/Sa stomo 'bhavat / |p10 so 'taH parAcInaM na prAvindat / |p11 sa aikSatemAny eva vIryANi saMstutAni pratyapadhAvAni dve dve 'hanI samasyAnIti // |c337 |p1 sa triv.rc ca pa~Ncada/SaM ca samAsyat / |p2 tad eva caturviM/SaM saptamam ahar abhavat gAyatrI chandasAm / |p3 tasmAd atrobhe b.rhadrathantare kriyete / |p4 ubho hy etau bArhatarAthantarau stomau / |p5 rathantaraM vai mAtrAyAm atra syAd, atha b.rhat p.rSThaM kriyate / |p6 saptada/SaM ca triNavaM ca samAsyat / |p7 tad eva catu/ScaatvAriM/Sam aSTamam ahar abhavat triSTup chandasAm / |p8 tasmAd atra rathantaraM p.rSThaM kriyate / |p9 ekaviM/SaM ca trayastriM/SaM ca samAsyat / |p10 tataS SaD akSarANy atyaricyanta / |p11 atha yAny aSTAcatvAriM/Sat parya/SiSyanta tad eASTAcatvAriM/SaM navamam ahar abhavat, jagatI chandasAm / |p12 tasmAd atra b.rhat p.rSThaM kriyate / |p13 ubhau hy etau bArhatau stomau, rathantaraM vai mAtrAyAm atra syAd, atha b.rhat p.rSThaM kriyate // |c338 |p1 tAnImAni SaDakSarANy abhihiM.Nakarot / |p2 tataS SaN NiramimIta / |p3 tAni dvAca/SAbhavan / |p4 tAni punar evAbhihiM.Nakarot / |p5 tataS SaN NiramimIta / |p6 tAny aSTAda/SAbhavan / |p7 tAni punar evAbhihiM.Nakarot / |p8 tataS SaN NiramimIta / |p9 tAni caturviM/Satir abhavan / |p10 tad eva caturviM/SaM da/Samam ahar abhavad anuSTup chandasAm / |p11 tasmAd u trihiMk.rtaM sAma / |p12 tad Ahur ati triv.rtaM stomA yanti, na gAyatrIM chandAMsIti / |p13 nAhaiva triv.rtaM stomA atiyantIti brUyAn no gAyatrIM chandAMsIti / |p14 triprAyaNA hi stomAs trimadhyAs tryudayAH / |p15 etad u gAyatrIM sarvANi chandAMsi nAtiyanti / |p16 tad etad triv.rta/S caiva stomasya puSTaM gAyatryai chandaso yad eSa dvAda/SAHaH / |p17 tad brahma vai gAyatrI / |p18 kSatraM triv.rt / |p19 yat sa vajras tena kSatram / |p20 tad etat brahma ca kSatraM caiSa dvAda/SAhaH / |p21 tad u vA Ahur brahma vai triv.rd, brahma gAyatrI, brahmaiSa dvAda/SAho, brahmaivaiSa sarvo dvAda/SAha ity eva veditavyam / |p22 tasyaitau /Slokau -- |p23 "catvAro 'gre pra vahanti yuktAs te SaD bhavanti parame vyoman / |p24 te dvau dvau bhUtvA pra patanti pakSais te 'smin kasmin pratitiSThanti gatvA // |p25 dvau stomau gAyatrIM vasAte dvau triSTubhaM jagatIM dvau vasAte / |p26 tebhyo mahat pra ririceti SaDbhyas tasmin sarve pratitiSThanti gatvA //" |c339 |p1 prajApatir vAvedam agra AsIt / |p2 so 'kAmayata bahu syAM prajAyeya bhUmAnaM gaccheyam iti / |p3 sa tapo 'tapyata / |p4 sa etaM vyUDhachandasaM dvAda/SAhaM yaj~Nam apa/Syat / |p5 tam Aharat / |p6 tenAyajata / |p7 taM vyauhat / |p8 yad vyauhad a.NgAny eva tad vyauhat / |p9 tasya yAni /SarIrANy AsaMs tA evemA martyaH prajA abhavan / |p10 athAtmA manomayas samabhavat / |p11 tasya mana/S /SarIraM prANA abhi samavi/San / |p12 sa vyUDha ivAsIt / |p13 sa devAn abravIt /SarIraM ma icchateti / |p14 kathaM ta icchAma iti / |p15 samUDhachandasA dvAda/SAhena yAjayateti / |p16 tatheti / |p17 taM samUDhachandasA dvAda/SAhanAyAjayan / |p18 tad yat samauhann aMgAny evAsya tat samauhan // |c370 |p1 sa manomayaH prANamaya/S cakSurmaya /Srotramayo vA.Nmaya .r.Nmayo yajurmayas sAmamayo brahmamayo hiraNmayo 'm.rtaH prajApatis samabhavat / |p2 eSaiva vidyut / |p3 sa eSa eva trayo vedaH / |p4 yordhvA vidyut tAni sAmAni, yA tira/ScI tA .rco, yad abhIkSNaM manmalAyati tad yajuH / |p5 sa ya etad evaM vedaiSaiva devatA bhavati / |p6 eSA ha vai devatA saMstuto yaj~No bhavati / |p7 tad yat p.rccheyuH kA devatA saMstuto yaj~No bhavatIti, vidyud iti ha brUyAt / |p8 eSA ha vai devatA saMstuto yaj~No bhavati / |p9 tasmAd yadi vyUDhachandasA dvAda/SAhena yajeta / |p10 yajeto eva samUDhachandasA / |p11 ubhAbhyAM ha tvAveSTaM bhavaty evaMvidaH // |c341 |p1 ekA ha vAva devatA svayaMbhUH prajApatir eva / |p2 so 'kAmayata bahu syAM prajAyeyeti / |p3 so 'smin loke triv.rtA stomena devAn as.rjata vasUn / |p4 tam abhi samapatan / |p5 svAdu svAdur iti tam Adan / |p6 tam adhayan yathA vatso jAto mAtaraM dhayed evam / |p7 sa aikSata yadi vA iha bhaviSyAmi kSeSyanti mA, hantordhva utkrAmANIti / |p8 sa u vA aikSata hanto nu saMs.rjeya yaM mAM manyamAnA yaM pa/SyantIr imA ihoparamerann iti / |p9 so 'gnim as.rjata // |c342 |p1 tam asmin loke pratinidhAya pa~Ncada/Senordhva udakrAmat / |p2 so 'gacchad yatraiSa vAyuH / |p3 tat tad v as.rjato eva rudrAn / |p4 anv ime samagacchann abhy abhI samapatan / |p5 tam attum evAdhriyanta / |p6 sa aikSata hantordhva evotkrAmANIti / |p7 sa vAyum evaitasmin loke pratinidhAya saptada/Senordhva udakrAmat / |p8 so 'gacchad yatraiSa candramAH / |p9 tat tad v as.rjato evAdityAn / |p10 anv ime samagacchann abhy amI samapatan / |p11 tam attum evAdhriyanta / |p12 sa aikSata hantordhva evotkrAmANIti // |c343 |p1 sa candramasam evaitasmin loke pratinidhAya ekaviM/Senordhva udakrAmat / |p2 so 'gacchad yatraiSa AdityaH / |p3 tat tad v as.rjato eva vi/SvAn devAn / |p4 tad antam as.rjatAnv ime samagacchann abhy amI samapatan / |p5 tam attum evAdhriyanta / |p6 sa aikSata hantordhva evotkrAmANIti / |p7 sa Adityam evaitasmin loke pratinidhAya triNavenordhva udakrAmat / |p8 so 'gacchad yatraiSa varuNaH / |p9 tet tan nAs.rjata / |p10 tam anv evAgacchan / |p11 tam attum evAdhriyanta / |p12 sa aikSata hantordhva evotkrAmANIti // |c344 |p1 sa varuNam evaitasmin loke pratinidhAya trayastriM/Senordhva udakrAmat / |p2 so 'gacchad yatraiSa m.rtyuH / |p3 tat tan m.rtyur abhavat / |p4 tad a.NgAni mukham akuruta / |p5 taM m.rtyuM sarvatomukhaM bhUtam anvAgatyopekSamANA evAsata, anabhidh.rSNuvatIH / |p6 nainaM tatrAdan / |p7 sa aikSata pApmA vA asmi yo m.rtyur 'smi / |p8 hantordhva evotkrAmANIti / |p9 sa m.rtyum evaitasmin loke pratinidhAya caturviM/Sanordhva udakrAmat / |p10 so 'gacchad yatraiSa rocano nAma lokaH / |p11 tat tad a/SanayAbhavat / |p12 tam a/SanAyAM bhUtaM bibhyatIr nAnvAyan / |p13 anvIkSamANA evAtiSThann asau rocate 'sau rocateti / |p14 sAsya rocanatA / |p15 sa aikSata pApmA vA asmi yo '/SanayA asmi / |p16 hantordhva evotkrAmANIti / |p17 sa m.rtyum evaitasmin loke pratinidhAya caturvi/Sanordhva udakrAmat / |p18 so 'gacchad yatraiSa rocano nAma lokaH / |p19 tat tad a/SanayAbhavat / |p20 tam a/SanAyAM bhUtaM bibhyatIr nAnvAyan / |p21 anvIkSamANA evAtiSThann asau rocate 'sau rocateti / |p22 sAsya rocanatA / |p23 sa aikSata pApmA vA asmi yo '/SanayA asmi / |p24 hantordhva evotkrAmANIti / |p25 so 'horAtre pratinyadadhAt / |p26 te eva pipAsA cA/SanAyA cAbhavatAm / |p27 ahar ha pipAsA, rAtrir a/SanAyA / |p28 tad yathA dvAraphalake pratinihite syAtAm evam evaite 'horAtre pratinihite anatyayanAya / |p29 te u ha tv evaMvidam evAtyarjayataH // |c345 |p1 so 'horAtre evaitasmin loke pratinidhAya catu/ScatvAriM/Senordhva udakrAmat / |p2 so 'gacchad yatraiSa kAmo nAma lokaH / |p3 tat tacchandannAdyA antareNa nadIr as.rjataitasya pApmano 'nanvAgamAya / |p4 tA u eva kAmadughA akuruta / |p5 sa aikSata hantordhva evotkrAmANIti / |p6 so 'STAcatvAriM/Senordhva udakrAmat / |p7 so 'gacchad yatraiSa suvar nAma lokaH / |p8 tat tasmin jyog aramata bahv asya svaM bhavatIti / |p9 sAsya suvatA / |p10 sa aikSata hantebhyo lokebhya ekaM lokaM saMbharANIti / |p11 sa ebhyo lokebhya ekaM lokaM samabharat / |p12 tad evaitad dvAda/SAhasya da/Samam ahar abhavat / |p13 so 'bravIn na vai ma idam akam abhUd iti / |p14 yad abravIn na vai ma idam akam abhUd iti tan nAkasya nAkatvam / |p15 sa eSa vAva nAko yad da/Samam ahar, eSa svargo loka, etad bradhnasya viSTapam // |c346 |p1 tad yathA v.rkSaM vA giriM vAdhiruhya vyavekSetaivam evaitasmAl lokAd anyAn lokAn vyavekSate / |p2 sa imAH prajA a/SanAyantIH pratyavaikSata / |p3 tA dvAbhyAM rUpAbhyAM pratyAdravan nIlena ca suvarNena ca / |p4 tad yat parjanyasya varSiSyataH k.rSNaM tan nIlam / |p5 atha yad apsv antar vidyotate tat suvarNam / |p6 tAbhyo 'varSat / |p7 tata odano 'jAyata / |p8 tam a/SitvodAnan / |p9 sa udano 'bhavat / |p10 tad udanasyodanatvam / |p11 udano ha vai nAmaiSa / |p12 tam odana iti parokSam AcakSate / |p13 dvitIyaM jyAyo 'nnAdyam ajAyata / |p14 tad abhisaMpadya vyamathnata / |p15 sa mantho 'bhavat / |p16 tan manthasya manthatvam / |p17 tad etad dvayam evAnnAdyasya rUpaM yac caivA/SnAti yac ca pibati / |p18 yad a/SnAty odanasya tad rUpaM, yat pibati manthasya tat / |p19 ubhayaM hAsyaitad g.rhe 'dhigamyate ya evaM veda / |p20 tau haitau prajApater eva stanau yad vrIhi/S ca yava/S ca / |p21 tAbhyAm imAH prajA bibharti // |c347 |p1 sa upodako nAma loko yasminn ayam agniH / |p2 athartadhAmA yasmin vAyuH / |p3 atha /Sivo yasmiM/S candramAH / |p4 athAparAjito yasminn AdityaH / |p5 athAdhidyur yasmin varuNaH / |p6 atha pradyur yasmin m.rtyuH / |p7 atha rocano yasminn a/SanAyA / |p8 ato ha parAcInam ahorAtre nAnvitas sak.rd viSTA haivAtaH parAcInaM yathA vidyutovarUpaM syAd dArvAcitAnAM vA samiddhAnAm evam / |p9 atha haite prajApatilokA evAta UrdhvAH / |p10 kAmo 'STamas, suvar navamo, nAka eva da/Samam ahaH / |p11 idam evaM prAyaNam ada udayanam / |p12 te haite lokA evaitAni dvAda/SAhasyAhAni / |p13 sa ya etad evaM vedaite haivAsya lokA bhavanti // |c348 |p1 upodako nAma loko 'nne viSTo, manuSyA goptAro, agnir adhipatir, yad arciSo rUpaM tad rUpam, apsu pratiSThitaH / |p2 .rtadhAmA nAma loko vayobhir viSTo, gandharvApsaraso goptAro, vAyur adhipati, /SvetaM rUpaM, prANe pratiSThitaH / |p3 aparAjito nAma loko nakSatrair viSTa/S, candramA goptA, Adityo 'dhipatir, yad udyata/S ca sUryasya rUpam astaM ca yatas tad rUpaM, manasi pratiSThitaH / |p4 adhidyur nAma loko yaj~Ne viSTa, AdityA goptAro, varuNo 'dhipatir, nIlaM rUpaM yat parjanyasya varSiSyataH k.rSNaM tan nIlaM, yad vA kArtasvarasya maNer, an.rte pratiSThitaH / |p5 pradyur nAma loko 'm.rte viSTo, rudrA goptAro, m.rtyur adhipatir, lohitaM rUpaM yad gauravacchadAyai yad vA mAhArohaNasya vAsasa, .rte pratiSThito yan nArcchati tasmin / |p6 rocano nAma lokas tapasi viSTo, vasavo goptAras -- te hi prathame devAnAm iyus tasmAt te parArdhyA --, yaj~No 'dhipatir, yat suvarNasya hiraNyasya rUpaM tad rUpaM, satye pratiSThitaH / |p7 ete vai lokA, ete goptAra, ete 'dhipatayaH / |p8 ete haivAsya lokA, ete 'dhipatayo bhavanti ya evaM veda // |c349 |p1 prajApatir devAn as.rjata / |p2 saha /SriyA vAcA ca vA enAMs tat sahAs.rjatAnnena ca sahAdbhiH / |p3 te devA annaM /SriyaM vAvidAnAnA vAcA yat sadhamAdam ivaivAsann -- annaM hi /SrIs -- so '/Socat / |p4 sa aikSata kathaM nv aham eSAm imA /Sriyas saMv.r~NjIyeti / |p5 tAn mano bhUtvAnuprAvi/Sat / |p6 teSAM sarvAM /SriyaM niracinod yathA badarANi ni/ScinuyAd evam / |p7 teSAM manasA vAcam ag.rhNAt / |p8 saiSA manasA vAg g.rhItApy adya / |p9 yad dhy eva manasA kAmayate tad vAcA vadati / |p10 sa aikSata kena nv eSAM rUpeNa vAcam AdadIyeti / |p11 sa puruSarUpam akuruta / |p12 teSAM puruSarUpeNa vAcam Adatta / |p13 tasmAt puruSas sarvA vAco vadati / |p14 sa imA apas saMg.rhyordhva udakrAmat / |p15 so 'gacchad yatraiSa .rSabho nAmAnnalokaH / |p16 tad annaM vA .rSabhaH / |p17 yadA vA a/SnAty atharSabhyati / |p18 sa aikSata kiM nu tad rUpaM kurvIya yan me 'nyo nAbhyArohed iti / |p19 so 'jaH p.r/Snir abhavat / |p20 tasmAd ajaM p.r/SniM nAdhigacchAma / |p21 tad yAs tA apo 'harad yA etA upary Apa, etA eva tAH / |p22 atha yAM tAM vAcam aharad, ya eSa upari stanayitnur, eSaiva sA vAg atha yo 'psv antar vidyotate / |p23 sa imAH prajA a/SanAyantIH pratyavaikSata -- // |c350 |p1 -- andhe tamasi jalpantIH / |p2 so 'syai vAca ekam akSaram avacchidya vAg iti vyas.rjata / |p3 tam patitvaiSAM lokAnAM madhye vyaramata / |p4 tad etan maNDalam abhavat / |p5 tad anvAnait / |p6 sa prANo 'bhavat / |p7 tAbhyo vyaucchat / |p8 a/SanAyaMs tv eva sa AsAm apAm ekaM stokaM prA/Scyotayat kiyat svid Abhyo 'laM bhaviSyatIti / |p9 sa da/SadhAbhavac chatadhA sahasradhA yAvatIyaM p.rthivI tAvAn abhavat / |p10 tad abhisaMpadya vyamathnata / |p11 sa mantho 'bhavat / |p12 tan manthasya manthatvam / |p13 tam a/SitvodAnan / |p14 sa udano 'bhavat / |p15 tad udanasyodanatvam / |p16 tad etad dvayam evAnnasya rUpaM yac caiva pibati yac cA/SnAti / |p17 yat pibati manthasya tad rUpaM, yad a/SnAty odanasya tat / |p18 ubhayaM hAsyaitad g.rhe 'dhigamyate yac caiva pibati yac cA/SnAti ya evaM veda / |p19 tad Ahus -- traya stokA AgacchantIty udastoko gh.rtastoko madhustokaH / |p20 tato ya udastoka imAM sa pravi/Saty, oSadhIr gh.rtastoko, vanaspatIn madhustokaH / |p21 tad dhaitaM mImAMsAMcakrur Amalaka akUpayeyo 'hInA A/SvatthiH ke/SI dArbhyaH -- kiM stokaM tvam AgacchantaM manyase, kiM stokaM tvaM, kiM stokaM tvam iti / |p22 sa hovAca ke/SI -- gh.rtastokam ahaM manya iti / |p23 atha hovAcAhInA -- madhustokam ahaM manya iti / |p24 atha hovAcAmalaka -- udastokam ahaM manya iti / |p25 tasminn u haiva saMpAdayAMcakruH / |p26 udakAdhy evedaM sarvaM jAyate / |p27 tad yAM tAM vAcaM vyas.rjata so 'gniH / |p28 atha yaM taM prANam anvAnait sa indraH / |p29 atha yas sa prajAnAM janayita .rSabhe 'nnaloke 'psv antaH -- // |c351 |p1 -- candramA haiva saH / |p2 sa u heva prajApatiH / |p3 tad etat parastAd arvAk tejo nirmitaM dIpyamAnaM tiSThaty agni/S cendra/S ca / |p4 tad idam adhyAtmam / |p5 yA sA vAg iyaM sA vAk tAm ayaM prANa upariSTAd adhyAste / |p6 atha yas sa prajAnAM janayita .rSabhe 'nnaloke 'psv antar ayaM sa puruSaH / |p7 tA etA samAnIr devatA iha cAmutra ca / |p8 tA eha gacchanti, gacchanty amutra / |p9 yA imAs tA amUr, yA amUs tA imAH / |p10 tA ha yo 'dhyAtmam upAste sa hAnidevo bhavati / |p11 teSAM haiteS.eM devAnAM prajApatAv AtmAnas saMnihitAH / |p12 atha haiSAM prANAnAm asmin puruSa AtmAnas saMnihitAH / |p13 tam etaM puruSaM parig.rhya gopAyanti / |p14 tasyaiSa /Sloka -- |p15 ".rSabho loko mahad eva yakSaM naivAsmAt pUrvaM na paraM babhUva / |p16 yaM devaM devAH prANAH puruSaM parig.rhya jAgrati sa veda lokaM puruSaM mahAntam //" |p17 iti / |p18 imaM ha vAva taM devaM devAH prANAH puruSaM parig.rhya jAgrati / |p19 yo 'yam akSann anta sa haiSa vAmanaH / |p20 sa yo haitaM vAmana ity upAste vAmaM vAmaM haivainam eSA devatAbhinenIyate / |p21 etasmAd dha vA idaM rAjanyabandhavo vAmanaM kena cid avakAMkSanti / |p22 etasyai ha devatAyai nAmno 'ntikam enaM viduH / |p23 sa haiSa na jIryati / |p24 samAvAn haivaiSa yUna/S ca jarasa/S ca / |p25 sa haiSa prANAn saMg.rhyAvadhUya /SarIraM prANais sahordhva utkrAmati / |p26 etena ha vai pratyUDhAni m.rtyu/S /SarIrANi harati / |p27 tasyai haitasyai devatAyai yathA m.rtpiNDa iSIke 'dhihate syAtAm evam eva h.rdaye pAdAv adhihatau / |p28 tau yad Acchinaty atha mriyate / |p29 tad idam apy avidvAMsa Ahur Acched dhy asyeti / |p30 sa ya etad evaM vedAjarasaM hAsmAd eSA devatA notkrAmati, sarvam Ayur eti // |c352 |p1 devA vai /SrameNa tapasA vtaracaryeNAsurAn rakSAMsy abhyabhavan / |p2 te 'surA viditvait parA vai te bhavantIti, strIrUpANy akurvata prathamottanakA/S caNDAtakavAsinIr yat kalyANatamaM rUpANAM tat / |p3 tA devAn pratyAkramanta / |p4 tA devA upanyapAdayanta / |p5 na hi kasya cana striyo 'priyAH / |p6 teSu yad eSAM teja indriyaM vIryaM /SramAbhijitam AsIt tad asiMcan / |p7 te 'surA viditvaitad iyad vA eSAM teja indriyaM vIryam abhUd ity AdAya prAdravan / |p8 teSAM ha devAnAm apriyam AsIt / |p9 riricAnA ivAmanyanta / |p10 te 'bruvan kathaM nv idaM teja indriyaM vIryaM punar AdadImahIti / |p11 ta etA vyAh.rtIr apa/Syan // |c353 |p1 tam ety ekAkSareNa rathantaram Adadata / |p2 tasmAt tat prathame 'han kriyate / |p3 prameti dvyakSareNa b.rhad Adadata / |p4 tasmAt tad dvitIye 'han kriyate / |p5 pratimeti tryakSareNavairUpam Adadata / |p6 tasmAt tat t.rtIye 'han kriyate / |p7 [a]srIvag iti caturakSareNa vairAjam Adadata / |p8 tasmAt tac caturthe 'han kriyate / |p9 sirikamasIti pa~NcAkSareNa /SAkvaram Adadata / |p10 tasmAt tat pa~Ncame 'han kriyate / |p11 chardirindriyAvad iti SaDakSareNa raivatam Adadata / |p12 tasmAt tat SaSThe 'han kriyate / |p13 "A gayaM vIryaM yonim A dadhvaM vidvaj janasya chAye" ti vAmadevyam Adadata / |p14 tasmAt tan madhyato yaj~Nasya kriyate / |p15 yat paro yonim ati/Scyutitam abhUt tad "A dadhvaM vasv" iti yaj~NAyaj~NIyam Adadata / |p16 tasmAt tat parArdhe yaj~Nasya kriyate // |c354 |p1 atho Ahur -- apahatapApmAno vai devAH / |p2 te na svapanti / |p3 ta u /Sramasya bhUmnA samamIlayan / |p4 teSAm u svapatAM pramattAnAm asUrAs teja indriyaM vIryam AdAyApsv anvabhyavAnayan / |p5 tad viSNur anvapa/Syat / |p6 teSAM ha devAnAM prabubudhAnAnAm apriyam AsIt / |p7 tAn viSNur abravIn -- mA vo 'priyaM bhUt / |p8 ahaM vai tad anvakhyam iti / |p9 tAn apsv anv abhyavAnayat / |p10 tad apsv antaH paryapa/Syan yathA p.rSThAt [ka]kud udISitA syAd evam / |p11 tad etAbhir etAbhir eva vyAh.rtibhir AdAya viSNave prAyacchan / |p12 tad idaM viSNus teja indriyaM vIryaM dhArayan samaiSat / |p13 tasmAd dhrasvo viSNuH / |p14 tasmAd u hrasvaM vaiSNavaM gAm Alabhante / |p15 sa yatra dhArayan parAkramata tad eva .viSNupadam abhavat / |p16 tasmAd yo viSNupadIyaH kaikeyas sa yaj~Na AttaraH / |p17 etaM hy asmin yaj~Nam anvavindan / |p18 sa ya etad evaM vedA dviSato bhrAt.rvyasya teja indriyaM vIryaM datte // |c355 |p1 prajApatir vA imAn lokAn imA di/So 's.rjata / |p2 tAn s.rSTvobhayAn devAn asurAn as.rjata / |p3 tAn samad avindat / |p4 te prajApatau brahma saMnyadadhata / |p5 tat prajAtir nodayacchat / |p6 tad apsu prAve/Sayat / |p7 te devA asurAn ajayan / |p8 te jitvA punar etyAbruvan prajApate yan nas tvayi brahma tan naH prayacchati / |p9 so 'bravIn na vA ahaM tad udayaccham / |p10 tad apsu prAve/Sayam iti / |p11 tAn apsv anv abhyavAnayat / |p12 tad apsv antaH paryapa/Syan yathA p.rSThAt kakud udISitA syAd evam / |p13 te 'bruvan s.rjAmahA ita iti / |p14 ta om ity etenAkSareNAsyai -- // |c356 |p1 -- prAcyai di/So rathantaraM bhA as.rjanta / |p2 tad agner ghoSo 'nvas.rjyata / |p3 tasmAd rathantarasya stotrA agnIn manthanti / |p4 ta om ity etenaivAkSareNAsyai dakSiNAyai di/So b.rhad bhA as.rjanta / |p5 tat parjanyasya ghoSo 'nvas.rjyata / |p6 tasmAd b.rhata stotre dundubhIn udvAdayanti / |p7 varSukaH parjanyo bhavati / |p8 ta om ity etenaivAkSareNAsyai pratIcyai di/So vairUpaM bhA as.rjanta / |p9 tad vAyor ghoSo 'nvas.rjyata / |p10 tasmAd vairUpasya stotra Adhavair AdhUnvanti / |p11 adhovAta AgAmukaH / |p12 ta om ity etenaivAkSareNAsyA udIcyai di/So vairAjaM bhA as.rjanta / |p13 tad vayasAM ghoSo 'nvas.rjyata / |p14 tasmAd yathA vayAMsi punar AdAyaM vAcaM vadanty evaM vairAjena punar AdAyam iva stuvate / |p15 ta om ity etenaivAkSareNAsyA UrdhvAyai di/Sa/S /SAkvaraM bhA as.rjanta / |p16 tad apAM ghoSo 'nvas.rjyata / |p17 tasmAc chAkvarasya stotre 'pa upanidhAya stuvanti / |p18 ta om ity etenaivAkSareNAsyai di/So raivataM bhA as.rjanta / |p19 tat pa/SughoSo 'nvas.rjyata / |p20 tasmAd raivatasya stotra pa/SughoSaM kurvanti, vatsAn mAt.rbhis saMvA/Sayanti / |p21 te 'bruvaMs tad vedAma yata ime 's.rkSmahIti / |p22 te 'psv eva vAmadevyaM paryapa/Syan / |p23 tad Adadata / |p24 tat sarvA vAco 'nvas.rjyantaikaiketarANi p.rSThAni / |p25 tAnImAni p.rSThAni s.rSTAni digbhya Atapan / |p26 etAni ha tarhy AteSuH / |p27 Atapati svebhya, AtapatIty enam Ahur ya evaM veda / |p28 [tA]nIyaM devatAbhyadhyAyat / |p29 yeyaM purastAd uccarati puruSAk.rtir hy eSA tarhy Asa / |p30 sA triv.rtA stomana gAyatryA chandasA rathantarasya bhA Adatta / |p31 tad ito 'dhatta / |p32 pa~Ncada/Sena stomena triSTubhA chandasA b.rhato bhA Adatta / |p33 tad ito 'dhatta / |p34 saptada/Sena stomena jagatyA chanasA vairUpasya bhA Adatta / |p35 tad ito 'dhatta / |p36 ekaviM/Sena stomenAnuSTubhA chandasA vairAjasya bhA Adatta / |p37 tad ito 'dhatta / |p38 triNavena stomena paMktyA chandasA /SAkvarasya bhA Adatta / |p39 tad ito 'dhatta / |p40 trayastriM/Sena stomenAticchandasA raivatasya bhA Adatta / |p41 tad ito 'dhatta / |p42 tasmAt sarvANi bhUtAny apsv antataH pratiSThitAni / |p43 tam Adada nam AditAditeti vAco 'vadan / |p44 tad AdityasyAdityatvam / |p45 mAninditus teja indriyaM vIryaM tat te /Samalam asya ninditA pratimu~Ncate ya evaM veda // |c357 |p1 taM sarvANi bhUtAni so 'ryas so 'rya ity Ayan / |p2 tat soryasya soryatvam / |p3 soryo ha vai nAmaiSa / |p4 taM sUrya iti parokSam AcakSate / |p5 aryo no 'si bhartA no 'sIti hainaM svA/S cAraNA/S copAsate ya evaM veda / |p6 sa yat pratyaM.N AdAya svarayan vai[t] tat soryasya soryatvam / |p7 tad vAva svarasya svaratvaM yat svarayan vait / |p8 te devA abruvan na hArSId vA ayam iti / |p9 tad ahar abhavat / |p10 rAtaM vA asmA abhUd iti so eva rAtrir abhavat / |p11 etad dha vA ahorAtrayor janma / |p12 sa ya e[va]m etad ahorAtrayor janma vedApnoty ahorAtre, naianm ete atItaH / |p13 sarvaM ha vA idam anyat paryantavat / |p14 ete ha vA aparyante yad ahorAtre / |p15 ye te vA idaM parivartamAne sarvam ApnutaH / |p16 tad yathA rathopasthe tiSThan pakSasi pratyavekSetaivam evaite 'horAtre Adityaloke tiSThan pratyavekSate / |p17 sa pitaraM prajApatim avravIt -- tata yat ta idaM teja indriyaM vIryaM mahyam idaM prayaccheti / |p18 tatheti / |p19 tad asmai prAyacchat / |p20 tasmAd uta pitA putraya jIvann eve/SAM saMprayacchati // |c358 |p1 sa va/Sam eva diva Adatta, kSatraM nakSatrANAm, AtmAnam antarikSasya, rUpaM vAyor, Aj~NAM manuSyANAM, cakSuH pa/SUnAm, Urjam apAM, rasam oSadhInAM, carathaM vanaspatInAM, /Si/SnaM vayasAm, arcim agner, h.rdayaM p.rthivyai, gandhaM hiraNyasya, stanayitnuM vAcas, saMgamaM pit.RNAM, bhAM candramasaH / |p2 tad yad eteSAM bhUtAnAm Adatta tad AdityasyAdityatvam / |p3 Adatte tejo dviSato bhrAt.rvyasya ya evaM veda / |p4 sA haiSA devatA dIkSitA ke/SavAdhi k.rSNAjinA / |p5 tasyai ye 'rvA~Nco ra/Smayas tAni /Sma/SrUNi, ya UrdhvAs te ke/SAH / |p6 ahorAtre eva k.rSNAjine / |p7 tad yad divikSayam akuruta tasmAd dIkSitA / |p8 divi ha vA eSa kSayaM kuruta yo yajate / |p9 yAM dIkSayA jitiM jayati yAm .rddhim .rdhnoti, jayati tAM jitim .rdhnoti tAm .rddhiM ya evaM veda // |c359 |p1 tasyoSasyeva patnI candramAs somapIthaH / |p2 tasmAt sapatnIko dIkSata / |p3 sA haiSA devatA dIkSamANasya teja indriyaM vIryaM ya/Sa Adatte / |p4 sa dIkSiSyamANa Adityam upatiSTheta -- "tvaM devatA dIkSitAsi / |p5 sA dakSimANasya teja indriyaM vIryaM ya/Sa Adatse / |p6 mA me teja indriyaM vIryaM ya/Sa AdithAH / |p7 tava dIkSaM anu dakSi" iti / |p8 tasyaiSA devatA dIkSamANasya teja indriyaM vIryaM ya/So nAdatte / |p9 tad etad ukthasyaiva stombhaH / |p10 te ye 'rvA~Nco ra/Smayas tair asyeme lokA stabdhA ya etasmAd arvA~Nco, 'tha yat kiM ca prANabh.rt sa/SArIram / |p11 atha ya UrdhvAs tair u asya te lokA stabdhA ya etasmAt parA~Nco, 'tha yat kiM cAbh.rtam a/SarIram / |p12 tad yad eSA devatobhayAn devAsurAn antarA stavadhvA tiSThati tasmAd etat stambhaH / |p13 sa ha vai stabdhas sastabheta / |p14 atho ya enaM stabhasyopamImAMseta taM brUyAd yA stabdhA devatA tasyai tvA v.r/ScyAmImAm ArtiM nyeSyasIti / |p15 tAM daivArtiM nyeti / |p16 te ye 'rvA~Nco ra/Smaya ete hAva/SA m.rtyor annavantaH / |p17 atha ya UrdhvAs ta u hAm.rtalokAH / |p18 te ye 'rvA~Nco ra/Smaya ete horayo nAma yathA naLo vAsu/Sira syAdve arvA / |p19 atha ya UrdhvAs ta uparIyAMso nAma / |p20 sa yathA hastI hastenAdAya p.rSThye 'dhyasyetaivam evaiSA devataitad vidvAMsam urubhI ra/Smibhir AdAyAvarIyasv adhyasyate / |p21 tamasy eSa loko ya etasmAt parAcInaH // |c360 |p1 "nAsad AsIn no sad AsIt tadAnIM nAsId rajo no vyomA paro yat / |p2 kim AvarIvaH kuha kasya /Sarmann ambhaH kim AsId gahanaM gabhIram //" |p3 iti / |p4 tasminn asati sati na kasmiM/S cana saty .rtaM jyotiSmad udaplavata, satyaM jyotiSmad udaplavata, tapo jyotiSmad udaplavata / |p5 tad yad .rtam iti vAk sA, yat satyam iti prANas so, yat tapa iti manas tat / |p6 teSAm annam eva jyotir AsIt / |p7 tAny ekam abhavan / |p8 tad ekaM bhUtvaitenAnnena jyotiSApyAyata / |p9 tad abhavad yathA madhvaSThI lAvAsv AsiktA syAd .rtir naivam / |p10 tad aikSata -- hantAdhastAt prANaM karavA iti / |p11 tad adhastAt prANamakuruta, yathaiSa striyA adhastAd AkA/Sa evam / |p12 tasmAd Apo 's.rjyanta balavalabality etayA vAcA / |p13 tad idam Apo mahat salilam AsIt / |p14 yad dha vA idam Ahur -- Apo vA idam agre mahat salilam AsId ity etAs tA ApaH / |p15 ta Urmayas sa mAsyanta phA3lphA/Sliti? / |p16 tad dhiraNmayam ANDaM samaiSat // |c361 |p1 tasya haritam adharaM kapAlam AsId rajatam uttaram / |p2 tac chataM devasaMvatsarA~N chayitvA nirbhidyam abhavat sahasraM vA dyumnAn / |p3 dyumnA ha nAma tarhy apy AsuH / |p4 yAvAn eSa saMvatsaras, tAvantas saMvatsarasya pratimAH / |p5 dyumnair ha sma saMvatsaraM vijAnanti / |p6 atha ha tataH purAhorAtre saM/SliSTe evAsatur avyAk.rte / |p7 te u sma saMvatsaraM vijAnanti / |p8 atha ha tataH purAhorAtre saM/SliSTe evAsatur avyAk.rte / |p9 te u agnihotreNaiva vyAk.rte / |p10 tad etayA vAcA nirabhidyata sruvasthe saraNe sanyau kapAle vijihAthAm / |p11 kaM lokam abhi jAyA iti / |p12 phaL ity evadam ANDaM nirabhidyata / |p13 tasya yad adharaM kapAlam AsIt, seyaM p.rthivy abhavat / |p14 atha yad uttaram AsIt, sAsau dyaur abhavat / |p15 atha yad antar AsIt, tad idam antarikSam abhavat / |p16 sa yAM jAyamAno vAcam avadat, sa eva trayo vedo 'bhavat / |p17 yad dhaivaiSAgre kiM ca devatA jAyamAnovAda tad u ha brahmaiva babhUva / |p18 sa aikSata -- mahatIM vA imAM pratiSThAM as.rkSImAn lokAn / |p19 yad vA atas srakSye vetsyate vai tat pratiSThAm / |p20 hanta s.rjA iti / |p21 sa manasAtmAnam adhyait / |p22 tasmin dvau drapsau samabhavatAM vAsantikau mAsau // |c362 |p1 tAv abravIt s.rjyethAm iti / |p2 kAM di/SaM tateti / |p3 imAm iti / |p4 tAv om ity etayA vAcAs.rjyata / |p5 tayos tad evAnnam AsIt, taj jyotis, tad AbhyAm Atapat / |p6 tatas tau rASTram abhavatAm / |p7 rASTraM ha vai bhavati ya evaM veda / |p8 sa manasaiva punar AtmAnam adhyait / |p9 tasmin dvau drapsau samabhavatAM graiSmau mAsau / |p10 tAv abravIt s.rjyethAm iti / |p11 kAM di/SaM tateti / |p12 imAm iti / |p13 tAv om ity etayaiva vAcAs.rjyata / |p14 tAv etasyAM di/Si patitvA pratyatiSThatAm / |p15 tau b.rhad bhA anvas.rjyata / |p16 tayos tad evAnnam AsIt taj jyotis, tad AbhyAm Atapat / |p17 tatas tau rASTram abhavatAm / |p18 rASTraM ha vai bhavati ya evaM veda / |p19 sa manasaiva punar AtmAnam adhyait / |p20 tasmin dvau drapsau samabhavatAM graiSmau mAsau / |p21 tAv abravIt s.rjyethAm iti / |p22 kAM di/SaM tateti / |p23 imAm iti / |p24 tAv om ity etayaiva vAcAs.rjyata / |p25 tAv etasyAM di/Si patitvA pratyatiSThatAm / |p26 tau b.rhad bhA anvas.rjyata / |p27 tayos tad evAnnam AsIt taj jyotis, tad AbhyAm Atapat / |p28 tatas tau rASTram abhavatAm / |p29 rASTraM ha vai bhavati ya evaM vada / |p30 sa manasaiva punar AtmAnam adhyait / |p31 tasmin dvau drapsau samabhavatAM vArSikau mAsau / |p32 tAv abravIt s.rjyethAm iti / |p33 kAM di/SaM tateti / |p34 imAm iti / |p35 tAv om ity etayaiva vAcAs.rjyata / |p36 tAv etasyAM di/Si patitvA pratiSThatAm / |p37 tau vairUpaM bhA anvas.rjyata / |p38 tayos tad evAnnam AsIt, taj jyotis, tad AbhyAm Atapat / |p39 tatas tau rASTram abhavatAm / |p40 rASTraM ha vai ti ya evaM veda / |p41 sa manasaiva punar AtmAnam adhyait / |p42 tasmin dvau drapsau samabhavatAM /SAradau mAsau / |p43 tAv abravIt s.rjyethAm iti / |p44 kAM di/SaM tateti / |p45 imAm iti / |p46 tAv om ity etayaiva vAcAs.rjyata / |p47 tAv etasyAM di/Si patitvA pratyatiSThatAm / |p48 tau vairAjaM bhA anvas.rjyata / |p49 tayos tad evAnnam AsIt, taj jyotis tad AbhyAm Atapat / |p50 tatas tau rASTram abhavatAm / |p51 rASTre ha vai bhavati ya evaM veda / |p52 sa manasaiva punar AtmAnam adhyai / |p53 tasmin dvau drapsau samabhavatAM haimantikau mAsau / |p54 tAv abravIt s.rjyethAm iti / |p55 tAv om ity etayaiva vAcAs.rjyata / |p56 tAv etasyAM di/Si patitvA pratyatiSThatAm / |p57 tau /SAkvaraM bhA anvas.rjyata / |p58 tayos tad evAnnam AsIt, taj jyotis, tad AbhyAm Atapat / |p59 tatas tau rASTram abhavatAm / |p60 rASTraM ha vai bhavati ya evaM veda / |p61 sa manasaiva punar AtmAnam adhyait / |p62 tasmin dvau drapsau samabhavatAM /Sai/Sirau mAsau / |p63 tAv abravIt s.rjyethAm iti / |p64 kAM di/SaM tateti / |p65 imAm iti / |p66 tAv om ity etayaiva vAcAs.rjyata / |p67 tAv etasyAM di/Si patitvA pratyatiSThatAm / |p68 tau raivataM bhA anvas.rjyata / |p69 tayos tad evAnnam AsIt, taj jyotis, tad AbhyAm Atapat / |p70 tatas tau rASTram abhavatAm / |p71 rASTraM ha vai bhavati ya evaM veda // |c363 |p1 atha jy.rgbhyAm Arcchat / |p2 tasmAt pa/SavaH /Sai/Sira .rtau jy.rgbhyAm .rcchanti / |p3 sa aikSata yam imaM trayaM cedam as.rkSi hantAsmAt s.rjA iti / |p4 sa triv.rtA stomena gAyatrIm adhyait / |p5 tato vasUn as.rjata / |p6 ta imAM di/Sam anvAyan / |p7 pa~Ncada/Sena stomena triSTubham adhyait / |p8 tato rudrAn as.rjata / |p9 ta imAM di/Sam anvAyan / |p10 sa saptada/Sena stomena jagatIm adhyait / |p11 tata AdityAn as.rjata / |p12 ta imAM di/Sam anvAyan / |p13 ekaviM/Sena jagatIm adhyait / |p14 tata AdityAn as.rjata / |p15 ta imAM di/Sam anvAyan / |p16 ekaviM/Sena stomenAnuSTubham adhyait / |p17 tato vi/SvAn devAn as.rjata / |p18 ta imAM di/Sam anvAyan / |p19 triNavena stomena paMktim adhyait / |p20 tato maruto 's.rjata / |p21 ta imAM di/Sam anvAyan / |p22 trayastriM/Sena stomenAticchandasam adhyait / |p23 tatas sAdhyAM/S cAptyAM/S cAs.rjata / |p24 taImAM di/Sam anvAyan // |c364 |p1 tA etA devatA s.rSTA stomA chandAMsy .rtavo grahAH / |p2 p.rthag evaiSAm imA /Sriyo dIpyamAnA atiSThan, nAnyonyasya /SreSThatAyA atiSThanta / |p3 te 'bruvan na vA anyo 'nyasya /SreSThatAyai tiSThAmahai / |p4 eta tam icchAmahai yo na I/SAtA iti / |p5 te prajApatim eva janayitAram etyAbruvan na vA anyo 'nyasya /SreSThatAyai tiSThAmahai / |p6 tan nas s.rjasva yo na I/SAtA iti / |p7 sa prajApatir abravId etAvad vAva tyasmiMs teja indriyaM vIryam abhUd yad yuSmAn as.rkSi / |p8 te vai saMvatsaraM tapyadhvam / |p9 te mA saMvatsaraM taptvopasameta yad eko 'dhigacchati yad eko yad eka iti / |p10 te saMvatsaram atapyanta / |p11 taM saMvatsaraM taptvopasamAyan / |p12 yad eko 'dhyagacchad yad eko yad ekas tad asya manyau yonAv asi~Ncan / |p13 tata indras saMbhavat / |p14 tad eSAbhyanUcyate -- |p15 "a/SvAd iyAyeti yad vadanty ojaso jAtam uta manya enam / |p16 manyor iyAya harmyeSU tasthau yataH prajaj~Na indro asya veda //" |p17 iti / |p18 manyor iyAyeti yad asya manyau yonAv asi~Ncan / |p19 "harmyeSu tasthAv" iti h.rdayAny u vai harmyANi / |p20 h.rdayo ha vai krudhyati / |p21 "ojaso jAtam uta manya enam" iti // |c365 |p1 gaurvItaM ha papracchus -- tvaM ha vai dadar/SithendraM jAyamAnam iti / |p2 sa haitad uvAca -- |p3 "a/SvAd iyAyeti yad vadanty ojaso jAtam uta manya enam / |p4 manyor iyAya harmyeSu tasthau yataH prajaj~Na indro asya veda //" |p5 ity ojaso 'nvAhaM jAtaM manya iti hovAca / |p6 indras tveva tad veda yatas sa jAta iti / |p7 sa /Siro nirh.rtya vyaikSata / |p8 sa idam eSAM sarvaM sp.rtam apa/Syat / |p9 so 'bravId yad idam eSAM sarvaM sp.rtaM, kaM lokam abhi jAyai sa vai nu me prayaccha / |p10 imau nu me -- // |c366 |p1 -- vAsantikau mAsau prayaccheti / |p2 etau te prayacchAnIty annam annam iti patitvAsyai prAcyai di/Sau rathantaraM bhA Adatta / |p3 tad ito 'dhatta / |p4 aiko dvayor vIryaM datte ya evaM veda / |p5 taM punar eva prAvi/Sat / |p6 tam abravIj jAyasvaiveti / |p7 so 'bravIt sa vai nu me prayacchemau nu me graiSmau mAsau prayaccheti / |p8 etau te prayacchAnIty annam annam ity eva patitvAsyai dakSiNAyai di/So b.rhad bhA Adatta / |p9 tad ito 'dhatta / |p10 aika/S caturNAM vIryaM datte ya evaM veda / |p11 taM punar eva prAvi/Sat / |p12 tam abravIj jAyasvaiveti / |p13 so 'bravIt sa vai nu me prayacchamau nu me vArSikau mAsau prayaccheti / |p14 etau te prayacchAnIty annam annam ity eva patitvAsyai pratIcyai di/So vairUpaM bhA Adatta / |p15 tad ito adhatta / |p16 aikaS SaNNAM vIryaM datte ya evaM veda / |p17 taM punar eva prAvi/Sat / |p18 tam abravIj jAyamvaiveti / |p19 so 'bravIt sa vai nu me prayacchemau nu me /SAradau mAsau prayacchati / |p20 etau te prayacchAnIty annam annam ity eva patitvAsyA udIcyai di/So vairAjaM bhA Adatta / |p21 tad ito 'dhatta / |p22 aiko 'STAnAM vIryaM datte ya evaM veda / |p23 tam punar eva prAvi/Sat / |p24 tam abravIj jAyasvaivati / |p25 so 'bavIt sa vai nu me prayacchemau nu me haimantikau mAsau prayacchati / |p26 etau te prayacchAnIty annam annam ity eva patitvAsyA UrdhvAyai di/Sa/S /SAkvaraM bhA Adatta / |p27 tad ito 'dhatta / |p28 aiko da/SAnAM vIryaM datte ya evaM veda / |p29 taM punar eva prAvi/Sat / |p30 tam abravIj jAyasvaiveti / |p31 so 'bravIt sa vai nu me prayacchemau nu me /Sai/Sirau mAsau prayaccheti / |p32 etau te prayacchAnIty annam annam ity eva patitvAsyai di/So raivataM bhA Adatta / |p33 tad ito 'dhatta / |p34 aiko dvAda/SAnAM vIryaM datte ya evaM veda / |p35 sa aikSata kathaM nv imAn .rtUn g.rhNIyAm iti // |c367 |p1 tA uttAna/SayyAm apa/Syat / |p2 sa /SIrSNaivamau prA~NcAv ag.rhNAd, bAhubhyAm imAn nAnA, padbhyAM pratya~NcAv, urasordhvau, praSTibhir avA~Ncau / |p3 tAn evaM g.rhItvAdhastAt paryauhata / |p4 sa eSa .rtuSu ca saMvatsare caitasyAM /SriyAm adhyUDhas tapati / |p5 taM punar anena saha sarveNa prAvi/Sat / |p6 tam abravId ekaM vAva tvAgre nA/Sakam udyantum / |p7 na vai tvAnena saha sarveNa /SakSyAsy udyantuM, jAyasvaiveti / |p8 tasminn Apas siMsimAyat paryapa/Syat / |p9 so 'bravI sa vai nu me prayacchemA nu ma apaH prayacchAtha janiSya iti / |p10 tasmai SaT sahasrANy apAM prAyacchat / |p11 tasyaiSa /Sloko -- |p12 "na tA anyaH pra tarati nainAv iSNAtum arhati / |p13 vahanty asmin sarvato madhu kSIraM gh.rtaM dadhi SaT sahasrANy ambayAH //" |p14 iti / |p15 imA ha vai tA ambayA nAmaitA eva di/SaH / |p16 etA evAsmai sahasraM sahasraM kSaranty, etA evainaM tarpayanti / |p17 so 'jAyata / |p18 taM jAtam upAmadat -- "tejo 'janIndriyam ajani vIryam ajani brahmAjani kSatram ajani saptAnAM pa/SUnAM yantAjani saptAnI di/SAM dhartAjani jAto 'jani janitAjani jAnitrir ajanI" ti / |p19 api hAtmAnam upAmAdayaj jAnitrir ity uvAca / |p20 upamAdyo ha bhavati ya evaM veda / |p21 tasmai jAtAyaitAM rAjAsandIM nyadadhuH / |p22 tasyAm enam abhyaS~Ncanta // |c368 |p1 vasavo rAjyAya rudrA vairAjyAyAdityA svArAjyAya vi/Sve devA sAmrAjyAya marutas sArvava/SyAya sAdhyA/S cAptyA/S ca pArameSThyAya / |p2 tam evaM santaM pitA prajApatir abhyevA/Sayat / |p3 sa vasUn abravId imaM me prayacchateti / |p4 te 'bruvan na /SakSyAmaH pitaraM prajApatiM hiMsitum iti / |p5 rudrAn abravIn, nAkAmayanta / |p6 AdityAn abravIn, naivAkAmayanta / |p7 atha maruto 'bravIt kim asmAkam tata syAd iti / |p8 yan ma idaM niSkevalyaM mAdhyandinaM savanaM tan me yuSmAbhis sAdhAraNaM bhaviSyatIti / |p9 tatheti / |p10 tam asmA abhipradya prAyacchan / |p11 tasyaitac candraM me candraM ma ity eva vadata etat teja Adatta yenaiSa etat tapati / |p12 sa yac candraM ma ity abravIt tasmAc candramAH / |p13 tasya ha sma yat sa punaH punar Adatte sa ha sma tAd.r/Sa eva pari/SiSyate / |p14 tasmAd etasyApy adyAsty evAbhA / |p15 yathaiSa etad divA tapaty evam eSa rAtriM bhAti / |p16 tam avaid akSayyo vA ayam iti / |p17 tam udArjata / |p18 tam abravIn -- mA mA tvaM tataH pratyAtapsIr iti / |p19 nety abravIt praty eva tvAtapsyAnIti / |p20 tasmAd etam ubhayor ahorAtrayoH pa/Syanti / |p21 prati hainaM tad Atapanti / |p22 tau haitau pitAputrAv eva yac candramA/S cAditya/S ca / |p23 pitA candramA, AdityaH putraH / |p24 para/S candramA, apara AdityaH / |p25 tau haitau sarvAsAM devatAnAM /SreSThatAM gatau / |p26 tad yathaitau sarvAsAM devatAnAM /SreSThatAM gatAv evam eva svAnAM /SreSThatAM gacchati ya evaM veda / |p27 ity adhidevatam athAdhyAtmam / |p28 ayam eva candramA, ayam AdityaH / |p29 tad v evam adhyAtmam upAsitavyam / |p30 tad v eva bh.rgucakSuSam / |p31 sa yaM dviSyAt taM brUyAd bh.rgucakSuSeNa tvekSa iti / |p32 na haiva bhogya iva bhavati // |c369 |p1 chandAMsi yad ayajanta teSAM b.rhaty evodagAyat / |p2 atha yAv etA uttarau pragAthau tau prastot.rpratihartArAv AstAm / |p3 amitacchando g.rhapatir, virAD brahma, gAyatrI maitrAvaruNA, jagatI hotA, paMktir adhvaryuH / |p4 tasya yat pa~NcamaM padaM sa pratiprasthAtA triSTub brAhmaNAcchaMsy, uSNikkakubhau chandasI neSTAptotArAv, anuSTub acchAvAko, dvipadonnetA, akSarapaMktir grAvastud, ekapadA subrahmaNyo, 'ticchandA AgnIdhraH / |p5 gAyatreyas sa eSa sarvacchandA yaj~No yad dvAda/SAhaH / |p6 etair hi sarvai/S chandobhir dvAda/SAhas tAyate / |p7 etAny eva sarvANi chandAMsi dvAda/SAhe kriyante / |p8 tasmAd yad eteSu chandassUpahavam iccheta, athartvikSUpahavam iccheta / |p9 yado yajata etAny eva chandAMsi bhUto yajate / |p10 yado yAjayaty etAny eva chandAMsi bhUto yAjayati / |p11 tasya haitasya naiva kA canArtir asti ya evaM veda / |p12 ya evainam upavadati sa Artim Arcchati // |c370 |p1 tad AhuH kasmin stome kasmiM/S chandasi kasyAM devatAyAM dvAda/SAho 'ntataH pratiSThita iti / |p2 sa brUyAt triv.rti stome, gAyatryAM chandasy, agnau devatAyAM, dvAda/SAho 'ntataH pratiSThita iti / |p3 triv.rtA hy eva stomena prayanti gAyatryA chandasAgninA devatayA / |p4 tair u evodyanti / |p5 tad AhuH ka stoma ekaH, kiM chanda ekaM, kA devataikA dvAda/SAhaM vahatIti / |p6 sa brUyAt triv.rt stoma eko, gAyatrI chanda ekaM, vAg devataikA dvAda/SAhaM vahatIti / |p7 sa brUyAt triv.rt stoma eko, gAyatrI chanda ekaM, vAg devataikA dvAda/SAhaM vahatIti / |p8 triv.rto hy eva sarve stomAH prajAtA gAyatryAs sarvANi chandAMsi / |p9 vAg devataikA dvAda/SAhaM vahati / |p10 tad AhuH ka stomaH, kiM chandaH, kA devatA dvAda/SAha iti / |p11 sa brUyAd ekaviM/Sa stomo virAT chanda Adityo devatA dvAda/SAha iti / |p12 Adityo hy evaikaviM/Sa, Adityo virAD, Adityo devatA dvAda/SAhaH / |p13 tad Ahur yatsAma dvAda/SAhas sa sAma idaM sarvam / |p14 kas sAmna stobhaH kiM padaM kim akSaram iti / |p15 sa brUyAd Aditya eva sAmna stobho, 'ntarikSaM padaM, vAg akSaram iti / |p16 tad AhuH ka stobhasya stobhaH, kiM padasya padaM kim akSarasyAkSaram iti / |p17 sa brUyAc cakSur eva stobhasya stobho, mana eva padasya padaM, prANa evAkSarasyAkSaram iti // |c371 |p1 tad AhuH kathaM stomA eka stomo bhavati, kathaM chandAMsy eka/S chando bhavati, katham ahAny ekam ahar bhavati, akthaM rUpANy ekaM rUpaM bhavati, kathaM p.rSThAny ekaM yajur bhavati, kathaM sAmAny ekaM sAma bhavati, kathaM vedA eko vedo bhavati, katham idaM sarvam ekaM bhUtvA kasmin pratiSThitam iti / |p2 sa brUyAt stoma iti stomA ekaM bhavanti, chanda iti chandAMsy ekaM bhavanty, ahar ity ahAny ekaM bhavanti, rUpam iti rUpANy ekaM bhavanti, p.rSTham iti p.rSThAny ekaM bhavanti, devateti devatA ekaM bhavanty, .rg ity .rca ekaM bhava nta, yajur iti yajUMSy ekaM bhavanti, sAmeti sAmAny ekaM bhavanti, veda iti vedA ekaM bhavanti, mana idaM sarvam ekaM bhUtvA prANe pratiSThitam iti / |p3 tad Ahur yan mana idaM sarvam ekaM bhUtvA prANe pratiSThitaM kasminn u prANaH pratiSThita iti // |c372 |p1 puruSa iti brUyAt / |p2 puruSe ha vai prANaH pratiSThitaH / |p3 sa yo ha sa puruSe ya evaM vedaivaMvido ha vai prANaH pratiSThitaH / |p4 tasmAd u haivaM vidvAn guru syAn na hIdaM sarvaM laghayed / |p5 atho ha vidyAd aham evedaM sarvam asmi mayIdaM sarvaM pratiSThitam iti / |p6 tasya ha na loko vy.rddhyate / |p7 tad Ahus sa vAdya dvAda/SAhaM vidyAt sa vA vedeti manyeta, ya enaM sarvAsu dikSu pratiSThitaM vidyAd iti / |p8 da/Sa vai di/SaH / |p9 da/So dvAda/SAhasyAhAni / |p10 tasyemAv eva lokau prAyaNIyodayanIyAv -- ayam eva lokaH prAyaNIyo, 'sAv udayanIyaH / |p11 tasyeyam eva prAcI dik prathamam ahar, iyaM dvitIyam, iyaM t.rtIyam, iyaM caturtham, iyaM pa~Ncamam, iyaM SaSTham, iyam evAntaradik saptamam ahar, iyam aSTamam, iyaM navamam, iyaM da/Samam / |p12 sa eSa dvAda/SAhas sarvAsu dikSu pratitiSThati, sarveSAM devAnAM saloko bhavati / |p13 nAsya tasya devA/S ca ne/Sate yad enAn sa nAnvAgacchet / |p14 devAnAM ha vai sa eko ya evaMvid / |p15 prajApatir vai dvAda/SAhaH / |p16 tasya di/Sa eva lokAH / |p17 sa eSa dvAda/SAhas sarveSu lokeSu pratiSThitaH / |p18 sa ya evam etaM dvAda/SAhaM sarveSu lokeSu pratiSThitaM veda, sarveSu lokeSu pratitiSThati / |p19 sa eSa vAva dvAda/SAho ya eSa tapaty, eSa indra, eSa prajApatir, eSa evedaM sarvam / |p20 tad etatk.rte brahmAdhyAhitaM tapati // |c373 |p1 kSatraM ca rASTraM cartaM ca satyaM ca tAny avastAt tapa/S ca teja/S ca svadhA cAm.rtaM ca tAny u parastAt / |p2 tad yad atra kSatram indro vA varuNo vA somo vA rAjA tat tat / |p3 atha yad rASTraM yad devavi/So marutas tat tat / |p4 .rtaM rAtriH / |p5 satyaM tad ahaH / |p6 tapo vidyut / |p7 tejo yo vidyuto '/SaniH patati tat tat / |p8 svadhA v.rSTiH / |p9 annaM tad am.rtam / |p10 tasyaiSa /SlokaH -- |p11 "kSatraM rASTram .rtaM satyaM brahmaNo nihitAvarAH / |p12 tapas teja svadhAm.rtaM ta UrdhvAsu Asate, madhye brahma virAjati //" |p13 iti / |p14 etad u haitan madhye brahma virAjati / |p15 ya u evaMvidas ta UrdhvAsa Asate / |p16 sa yathA kSatriyaH pratinihita syAd evam evaitad brahma pratinihitam anatyayanAya // |c374 |p1 devA yad ayajanta teSAM b.rhaspatir evodgAyat / |p2 gau/S cAyAsya/S ca prastot.rpratihartArAv AstAm / |p3 prajApatir eva g.rhapatir AsIt / |p4 indra eva brahmAsIt / |p5 sa brAhmaNAd a/SaMsat / |p6 mitrAvaruNAv eva maitrAvaruNAv AstAm / |p7 agnir eva hotAsIt / |p8 sa AgnIdhram akarod, a/SvinAv adhvaryU, maruto neSTApotArau vi/Sve devA acchAvAko, 'rbudo grAvastut / |p9 viSNur vA yaj~Nam abhyaSTaut / |p10 soma unnetA, brahmaiva subrahmaNyAm Ahvayad vA gAyatreyaH / |p11 sa eSa sarvadevatAyaj~No yad dvAda/SAhaH / |p12 etAbhir ha sarvAbhir devatAbhir dvAda/SAhas tAyate / |p13 etA hi sarvA devatA dvAda/SAhe kriyante / |p14 tasmAd yad etAsu devatAsUpahavam icchetAthartvikSUpahavam iccheta / |p15 yado yajata etA eva devatA bhUto yajate, yado yAjayaty etA eva devatA bhUto yAjayati / |p16 tasya haitasya naiva kA canArtir asti ya evaM veda / |p17 ya evainam upavadati sa Artim Arcchati // |c375 |p1 tad Ahur yad anyAni satrANi rAtribhir AkhyAyante 'tha kasmAd dvAda/SAho 'hobhir AkhyAyata iti / |p2 sa brUyAd -- vi/Sve vai devAH pitaraM prajApatim upetyAbruvan kiyAn svid bhavAn iti / |p3 so 'bravId dvAda/SAham asmIti / |p4 yad abravId dvAda/SAham asmIti tad dvAda/SAhasya dvAda/SAhatvam / |p5 eSa ha vAva saMvatsaraH prajApatir Asa / |p6 etAn eva tad dvAda/Sa mAsa uvAca dvAda/SAham asmIti / |p7 tad AhuH kiM dvAH kiM da/Sa kim ahar iti / |p8 sa brUyAd Aditya eva dvAr Adityo da/SAdityo 'har iti / |p9 sa yad Aditya eva dvAr ity eSa hy eva svargasya lokasya dvAram / |p10 atha yad Adityo da/Sety eSa hy evAsu da/Sasu dikSu tapati / |p11 atha yad Adityo 'har ity eSa hy evAhaH / |p12 tad Ahur yAjayitavyaM dvAda/SAhenA3 nA3 iti / |p13 neti brUyAt // |c376 |p1 Apnoti vA eSa stomAn, Apnoti chandAMsy, Apnoti devAn, Apnoti lokAn Apnoti kAmAn yo dvAda/SAhena yAjayati / |p2 sa u dugcha Abhir aloko bhavati / |p3 atho ye ca vijAnanti ye ca na ta enaM manyante k.rtaM karotIti / |p4 tasmAd dvAda/SAhena naiva yAjayet tad u vA Ahur yAjayitavyam eva / |p5 prajApatir vai vAda/SAhaH, prajApatir udgAtA, prajApatir yajamAnaH / |p6 samAnI vai devatodgAtA ca yajamAna/S ca / |p7 samAnIm vA etAv .rddhim .rdhnutas, samAnaM lokaM jayata, samAnyAM devatAyAM pratitiSThataH / |p8 atho yaj~No vai yajamAno, brahmodgAtA / |p9 yaj~Na eva tat pratiSThAya brahmaNas salokatAM jayati / |p10 salokitaro yajamAnAd bhavati / |p11 tad Ahur -- yad ekaivedaM devatA sarvam abhavad dvAda/SAha eva, katamA sA devateti // |c377 |p1 prANa iti brUyAt / |p2 prANo vA idaM sarvam abhavat / |p3 sa yad dvAr ity etad dhy evedaM sarvaM dvAram upajIvati / |p4 atha yad dA ity eSa hIdaM sarvaM dadAti / |p5 atha yacchA ity eSa hIdaM sarvaM /SaM sp.r/Sati / |p6 atha yad dhA ity eSa hIdaM sarvaM harati / |p7 sa ya etad evaM veda yadi ca ha sAdhu karoti yadi ca na, atha hAsya sAdhv eva k.rtaM bhavati / |p8 atho ha vidyAt -- sAdhv evAhaM karomi, nAsAdhu / |p9 yas sAdhuk.rto lokas sa me loka iti / |p10 tasya ha sa eva loko bhavati / |p11 sarvasya ha vA anyasya loko jIryati / |p12 evaMvido haiva loko na jIryati / |p13 saiSA praNetA devatA / |p14 eSA hIdaM devatA sarvaM prANayata / |p15 tad yat prANayata tasmAt prANaH / |p16 sa yad asmAl lokAd evaMvit praity eSA haivainaM devatAdAyotpatati / |p17 sainaM taM lokaM gamayati, ya etasyai, yataH paraM nAsti / |p18 tad AhuH sa vAdya dvAda/SAhena yajeta sa vA dvAda/SAhena yAjayed, ya etam Aditye pratiSThitaM vidyAd ity -- Adityo vai dvAda/SAhas -- tasyAhorAtrAv eva prAyaNIyodayanIyau / |p19 ahar eva prAyaNIyo, rAtrir udayanIyaH / |p20 tasya ye prA~Nco ra/Smayas tat prathamam ahaH // |c378 |p1 ye dakSiNAs tad dvitIyaM, ye pratya~Ncas tat t.rtIyaM, ya uda~Ncas tac caturthaM, ya UrdhvAs tat pa~NcamaM, ya arvA~Ncas tat SaSThaM, yad eva bhAti tat saptamaM, yat tapati tad aSTamaM, yad eva tAmram iva tan navamaM, maNDalam eva da/Samam ahaH / |p2 sa eSa dvAda/SAha Aditye pratiSThitaH / |p3 sa ya evam etaM dvAda/SAham Aditye pratiSThitaM veda praty Aditye tiSThati, sarvam Ayur ety, apa pApmAnaM hate, gacchati svargaM lokaM ya evaM veda / |p4 ity adhidevatam / |p5 athAdhyAtmam / |p6 ayam eva dvAda/SAho yo 'yaM cakSuSi puruSaH / |p7 tasya pakSmANy eva prAyaNIyodayanIyau -- yAny arvA~Nci pakSamANi sa prAyaNIyo, yAny UrdhvAni sa udayanIyaH / |p8 tasyAdharaiva vartanI prathamam ahaH -- // |c379 |p1 -- uttarA dvitIyaM, samameSas t.rtIyaM, /SuklaM caturthaM, k.rSNaM pa~NcamaM, kanInikA SaSTham / |p2 ya evaiSa puruSas tasya ye prANAs tAny uttarANy ahAni / |p3 prANa eva saptamam aha/S, cakSur aSTamaM, /SrotraM navamaM, vAg eva da/Samam ahaH / |p4 sa yad dvAc iti dvAv eva hemau puruSo d.r/Syete / |p5 atha yad dA ity eSa hIdaM sarvaM datte / |p6 atha yac chA ity eSa hIdaM sarvaM /SaM sp.r/Sati / |p7 atha yad dhA ity eSa hIdaM sarvaM datte / |p8 atha yac chA ity eSa hIdaM sarvaM /SaM sp.r/Sati / |p9 atha yad dhA ity eSa hIdaM sarvaM harati / |p10 sa eSa evokthyam / |p11 eSa hIdaM sarvam utthApayatIva / |p12 tasmAd eSa evoktham / |p13 sa eSa evokthyam / |p14 eSa hIdaM sarvaM /SaM sp.r/Sati / |p15 atha yad dhA ity eSa hIdaM sarvaM harati / |p16 sa eSa evokthyam / |p17 eSa hIdaM sarvam utthApayatIva / |p18 tasmAd eSa evoktham / |p19 sa eSa evark / |p20 Urgha vai nAmaiSa / |p21 tam .rg iti parokSam AcakSate / |p22 tasmAd eSa evoktham / |p23 sa eSa eva yajuH / |p24 eSa hIdaM sarvaM jarayatIva / |p25 tasmAd eSa eva yajuH / |p26 sa eSa eva sAma / |p27 etaM ha taM hIdaM sarvaM sametam / |p28 tasmAd eSa eva sAma / |p29 sa eSa evodgIthaH / |p30 sa yad ud ity etena hIdaM sarvam uttabdham / |p31 atha yad gIty eSa hIdaM sarvaM girati / |p32 atha yat tha ity annam evAsyaitat / |p33 tasmAd eSa evodgIthaH / |p34 sa eSa eva brahma / |p35 eSa hIdaM sarvaM jarayatIva / |p36 tasmAd eSa eva yajuH / |p37 sa eSa eva sAma / |p38 etaM ha taM hIdaM sarvaM sametam / |p39 tasmAd eSa eva sAma / |p40 sa eSa evodgIthaH / |p41 sa yad ud ity etena hIdaM sarvam uttabdham / |p42 atha yad gIty eSa hIdaM sarvaM girati / |p43 atha yat tha ity annam evAsyaitat / |p44 tasmAd eSa evodgIthaH / |p45 sa eSa eva brahma / |p46 eSa hIdaM sarvaM bibharti / |p47 tasmAd eSa eva brahma / |p48 bharma ha vai nAmaiSaH / |p49 tad brahmeti parokSam AcakSate / |p50 bibharti hainam eSA devatAsmiM/S ca loke 'muSmiM/S ca ya evaM veda / |p51 sa ya evam etaM dvAda/SAham adhidevatam adhisUryam adhipuruSam adhyAtman pratiSThitaM veda praty Aditye tiSThati, sarve hAsmai vedAs sarve devAs sarve lokAH kAmAn duhre / |p52 atItya devAn brahmaNas salokatAM jayati / |p53 sa eSa evoktham eSa .rg eSa yajur eSa sAmaiSa udgItha eSa brahmaiSa evedaM sarvam ity upAsitavyam // |c380 |p1 idam evedam agre 'ntarikSam AsIt / |p2 tad v evApy etarhi / |p3 tad etad vitAnaM yad imAn lokAn vyAptam / |p4 tasmAd dvi nAma / |p5 tad akAmayata syAM prajAyeya bhUmAnaM gaccheyam iti / |p6 tat tapo 'tapyata / |p7 tat tapyamAnam adyotata / |p8 vIva vA idam adyutad iti / |p9 saiSA vidyud abhavat / |p10 eSo 'rcir etaj jyotiH / |p11 vidyud bhUtvAtapyata / |p12 tata stanayitnur ajAyata / |p13 tasmAd yadA vidyotate 'tha stanayati / |p14 stanayitnur bhUtvAtapyata / |p15 tato v.rSTir ajAyata / |p16 tasmAd yadA stanayaty atha varSati / |p17 tad idam Apo mahat salilam AsIt / |p18 yad dha vA idam Ahur Apo vA idam agre mahat salilam AsId ity etAs tA ApaH / |p19 Apo bhUtvAtapyata / |p20 tato 'nnam ajAyata / |p21 annaM bhUtvAtapyata / |p22 tato 'nnamayaH puruSo 'jAyata prajAnAM janayitA / |p23 sa Asv apsv antar bhUr bhuva svar iti vyAharat / |p24 ta eveme lokA abhavan / |p25 tad di/So 'nvas.rjyanta / |p26 atha yat karaj janad v.rdhad iti vyAharat ta evaite lokA abhavan / |p27 tad .rtavo 'nvas.rjyanta / |p28 so 'bravId imA vai me sad abhUd iti / |p29 ta eva mAsA abhavan / |p30 tad .rtavo 'nvas.rjyanta / |p31 so 'bravId imA vai me sad abhUd iti / |p32 ta eva mAsA abhavan / |p33 .rddhiS vA iti te 'rdhamAsAH / |p34 aham arAtsam oSam iti yad aham iti tAny ahAny abhavan / |p35 yad arAtsam iti tA rAtrayo, yad oSam iti tA uSasaH / |p36 sa yAM jAyamAno vAcam avadat sa eva trayo devo 'bhavat / |p37 yad dhaivaiSAgre kiM ca devatA jAyamAnovAda tad u ha brahmaiva babhUva / |p38 sa aikSata -- yam imaM trayaM vedam as.rkSi hantAsmAt s.rjA iti // |c381 |p1 triv.rtA stomena gAyatrIm abhyakrandat / |p2 tato vasUn as.rjatAgnimukhAn / |p3 pa~Ncada/Sena stomena triSTubham abhyakrandat / |p4 tato rudrAn as.rjatendramukhAn / |p5 saptada/Sena stomena jagatIm abhyakrandat / |p6 tata AdityAn as.rjata varuNamukhAn / |p7 ekaviM/Sena stomenAnuSTubham abhyakrandat / |p8 tato vi/SvAn devAn as.rjata viSNumukhAn / |p9 triNavena stomena paMktim abhyakrandat / |p10 tato maruto 's.rjate/SAnamukhAn / |p11 trayastriM/Sena stomenAtichandasam abhyakrandat / |p12 tatas sAdhyAM/S cAptyAM/S cAs.rjata savit.rmukhAn / |p13 pa~NcaviM/Sena stomena b.rhatIm abhyakrandat / |p14 tato gandharvAn as.rjata mitramukhAn / |p15 virAjam abhyakrandat / |p16 tato 'psaraso 's.rjata tvaST.rmukhAH / |p17 kakubham abhyakrandat / |p18 tatas sarpAn as.rjatA.NgirasomukhAn / |p19 uSNiham abhyakrandat / |p20 tato '.Ngiraso 's.rjatAtharvamukhAn / |p21 akSarapaMktim abhyakrandat / |p22 tato 'surAn as.rjatAsitamukhAn / |p23 viSTArapaMkrim abhyakrandat / |p24 tataH pt.Rn as.rjata yamamukhAn / |p25 dvipadAm abhyakrandat / |p26 tato manuSyAn as.rjata m.rtyumukhAn / |p27 ekapadAm abhyakrandat / |p28 tato vayAMsy as.rjata m.rtyumukhAny u eva / |p29 amitacchando 'bhyakrandat / |p30 tataH pa/SUn as.rjata dhAt.rmukhAn / |p31 sa idaM sarvaM s.rSTvordhva udakrAmat / |p32 so 'gacchad yatrainam etad upari vedayante // |c382 |p1 tam asyAM prAcyAM di/Si vasavo 'nvaicchann agnimukhAH / |p2 te 'nvavindan yad arciSo rUpaM tat / |p3 tad evAsya ta upAsate / |p4 tam asyAM dakSiNAyAM di/Si rudrA anvaicchann indramukhAH / |p5 te 'nvavindan yad Adityasya rUpaM tat / |p6 tad evAsya ta upAsate / |p7 tam asyAM pratIcyAM di/Sy AdityA anvaicchan varuNamukhAH / |p8 te 'nvavindan yac candramaso rUpaM tat / |p9 tad evAsya ta upAsate / |p10 tam asyAm udIcyAM di/Si vi/Sve devA anvaicchan viSNumukhAH / |p11 te 'nvavindan yad vidyuto rUpaM tat / |p12 tad evAsya ta upAsate / |p13 tam asyAm UrdhvAyAM di/Si maruto 'nvaicchann I/SAnamukhAH / |p14 te 'nvavindan yat /SretaM rUpaM tat / |p15 tad evAsya ta upAsate / |p16 tam etasmin par loke sAdhyA/S cAptyA/S cAnvaicchan savit.rmukhAH / |p17 te 'nvavindan yat k.rSNaM rUpaM tat / |p18 tad evAsya ta upAsate / |p19 tam asminn evAntarade/Se gandharvA anvaicchan mitramukhAH / |p20 te 'nvavindan yan madhuno rUpaM tat / |p21 tad evAsya ta upAsate / |p22 tam a.Ngiraso 'nvaicchann atharvamukhAH / |p23 te 'nvavindan yad gh.rtasya rUpaM tat / |p24 tad evAsya ta upAsate / |p25 tam AsurA anvaicchann asitamukhAH / |p26 te 'nvavindan yat surAyai rUpaM tat / |p27 tad evAsya ta upAsate // |c383 |p1 tasmAt te parAbhUtAH / |p2 te hy asya pApiSTham upAsate / |p3 taM pitaraH pit.rloke 'nvaicchan yamamukhAH / |p4 te 'nvavindan yat kSIraudanasya rUpaM tat / |p5 tad evAsya ta upAsate / |p6 tad etad dha vA etad agre 'nnasya rUpam Asa yat kSIraudanaH / |p7 tasyeyaM vik.rtir yad idaM manuSyA upAsate / |p8 taM vayAMsy anvaicchan m.rtyumukhAny u eva / |p9 tAny anvavindan hiraNyapakSa/S cakuna iti / |p10 tat tad evAsya tAny upAsate / |p11 taM pa/Savo 'nvaicchan dhAt.rmukhAH / |p12 te 'nvavindan hiraNya/S.r.Ngo hiraNya/SaphaH k.rSNa .rSabha iti / |p13 tat tad evAsya ta upAsate / |p14 tad etad dha vA etasyai devatAyai sAtyayaj~Nayo rUpam upAsate hiraNya/S.r.Ngo hiraNya/SaphaH k.rSNa .rSabha iti / |p15 sa ya etad evaM veda .rSabha eva svAnAM bhavati / |p16 atho yo 'yaM tapati -- // |c384 |p1 -- so 'syAm UrdhvAyaM di/Sy anvaicchat / |p2 tam etais sarvai rUpais sahAsInam anvavindat / |p3 tAny etasmA eva sarvANi rUpANi prAyacchat / |p4 tad yad idam iha kalyANaM rUpam AjAyate yad evaiSa prayacchati tad idam ihAjAyate / |p5 sa yad "bhUr bhuva svar" iti vyAharat ta eveme trayo lokA abhavann upodaka .rtadhAmA 'parAjitaH / |p6 atha yat "karaj janad v.rdhad" iti vyAharat ta evaite 'pare lokA abhavann adhidivaH pradivo rocataH viSTapa eva saptamo brahmaloko yasminn etat satyaM bhAti / |p7 tam eSA devatA satyaM bhUtvAnuprAvi/Sat / |p8 tat sad vai prANas satyAH prajAH / |p9 tenAsya satyenedaM sarvaM saMg.rhItaM bhavati / |p10 yadi ca ha satyaM vadati yadi ca nAtha hAsya satyam evoditaM bhavati / |p11 atho ha vidyAt satyam evAhaM vadAmi nAn.rtaM, yat satyaM vadato lokas sa me loka iti / |p12 tasya ha sa eva loko bhavati / |p13 tad yathedaM vayaM mImAMsAmaha idaM brahmedaM brahmety evam evaiSA devataitad vidAMsaM mImAMsate na haiSa cana tad veda / |p14 mAso devatApraviSTeti ya eva tad veda sa eva tad veda / |p15 etaM sA devatA praviSTeti / |p16 na ha vA evaMvidaH kiM canAviditaM bhavati na kA cana devatA // |c385 |p1 tasyaiSa /SlokaH -- / |p2 "itaH parastAt para u parasmAt paras t.rtIyAd uta vA caturthAt / |p3 sahasrasthUNe vimite d.rDha ugre yatra devAnAm adhideva Aste //" |p4 iti / eSa ha vAva sa devAnAm adhidevo ya eSa tapati / |p5 tasyaitat sahasrasthUNaM vimitaM d.rDham ugraM yat saMvatsara .rtavo mAsA ardhamAsA ahorAtrANy uSasaH / |p6 sa ya evam etat sarvaM dvAda/SAham AtmAnam abhi saMpadyamAnaM veda sarva enaM kAmA abhi saMpadyante / |p7 dvAda/SAhe vai sarve stomA sarvANi p.rSThAni sarvANi chandAMsi sarvANi savanAni sarve pa/Savas sarve devAs sarve lokAs sarve kAmA, dvAda/SAham anvAyattA, dvAda/SAham anvAbhaktA, dvAda/SAham anusaMt.rpyanti, dvAda/SAhe saMpannA, dvAda/SAhe pratiSThitAH / |p8 tad Ahur yad etAni da/SaivAhAny atha kasmAd dvAda/SAha ity AkhyAyata iti / |p9 sa brUyAd yad evaite dvAda/SAgniSTomA saMpadyante teneti // |c386 |p1 tad Ahur yat trayoda/Sa mAsAs saMvatsaras saMvatsara/S ca caturda/So, 'tha kena trayoda/SaM ca mAsam upApnuvanti saMvatsaraM ca caturda/Sam iti / |p2 atirAtrAbhyAm iti brUyAt / |p3 prAyaNIyenAtirAtreNa trayoda/SaM mAsam upApnuvanty, udayanIyena saMvatsaraM caturda/Sam / |p4 tad Ahus sa vAdya dvAda/SAhaM vidyAt, sa vA vedeti manyeta, ya enaM sarveSu lokeSu pratiSThitaM vidyAd iti / |p5 mAsA vai dvAda/SAhasyAhAni, ta eva lokA, eta eva devalokAH / |p6 phAlguno vai mAso dvAda/SAhasya prathamam aha/S, caitro dvitIyaM vai/SAkhas t.rtIyam, ASADhApaurNamAsa/S caturthaM, /SroNA/SraviSThaH pa~NcamaM, /SAtabhiSajaS SaSThaM, proSThapadaH saptamam, A/Svayujo 'STamaM, kArtiko navamam, mArga/SIrSo da/SamaM, taiSa ekAda/SaM, mAgho dvAda/SaM, prAyaNIya evAtirAtras trayoda/So mAsa, udayanIyas saMvatsara/S caturda/SaH / |p7 sa eSa dvAda/SAhas sarveSu lokeSu pratiSThitaH / |p8 sa ya evam etaM dvAda/SAhaM sarveSu lokeSu pratiSThitaM veda sarveSu lokeSu pratitiSThati / |p9 sa eSa vAva dvAda/SAho ya eSa tapaty, eSa indra, eSa prajApatir, eSa evedaM sarvam ity upAsitavyam / |p10 eSa evedaM sarvam ity upAsitavyam //