|bGobhGS {TITUS} {Thesaurus Indogermanischer Text- und Sprachmaterialien} {Gobhila-G.rhya-SUtra} {seg/un la edici/on de F. Knauer, Dorpat 1884} {edici/on electr/onica y correcciones a cargo de Carlos Jord/an C/olera} {Zaragoza 1995} {corregido y convertido a formato WordCruncher por F. Javier Mart/inez Garc/ia} {Fr/ancfort 1995} |bGobhGS1 |c1 |p1 athA 'to g.rhyakarmANy upadekSyAmaH. |p2 yaj~NopavItinA ^cAntodakena k.rtyam. |p3 udagayane pUrvapakSe puNye 'hani prAg AvartanAd ahnaH kAlaM vidyAt |p4 yathAde/SaM ca. |p5 sarvANy evA 'nvAhAryavanti. |p6 apavarge 'bhirUpabhojanaM yathA/Sakti. |p7 - brahmacArI vedam adhItyA 'ntyAM samidham abhyAdhAsyan |p8 jAyAyA vA pANiM jigh.rkSan, |p9 anuguptA apa Ah.rtya, prAgudakpravaNaM de/SaM samaM vA parisamuhyo 'palipya, madhyataH prAcIM lekhAm ullikhyo 'dIcIM ca saMhatAM pa/ScAd, madhye prAcIs tisra ullikhyA 'bhyukSet: |p10 lakSaNAv.rd eSA sarvatra. |p11 bhUr bhuvaH svar ity abhimukham agniM praNayanti. |p12 prete vA g.rhapatau parameSThikaraNam. |p13 tathA tithinakSatraparvasamavAye |p14 dar/Se vA paurNamAse vA 'gnisamAdhAnaM kurvIta. |p15 vai/SyakulAd vA 'mbarISAd vA 'gnim Ah.rtyA 'bhyAdadhyAt, |p16 api vA bahuyAjina evA 'gArAd brAhmaNasya vA rAjanyasya vA vai/Syasya vA, |p17 api vA 'nyaM mathitvA 'bhyAdadhyAt; |p18 puNyas tv evA 'nardhuko bhavatI 'ti. |p19 yathA kAmayeta, tathA kuryAt. |p20 - sa, yad evA 'ntyAM samidham abhyAdadhAti jAyAyA vA pANiM jigh.rkSan juhoti, tam abhisaMyacchet; |p21 sa evA 'sya g.rhyo 'gnir bhavati. |p22 tena cai 'vA 'sya prAtarAhutir hutA bhavatI 'ti; |p23 sAyamAhutyupakrama evA 'ta UrdhvaM g.rhye 'gnau homo vidhIyate. |p24 - purA prAduSkaraNavelAyAH sAyaMprAtar anuguptA apa Aharet paricaraNIyAH, |p25 api vA sAyam, |p26 api vA kumbhAd vA maNikAd vA g.rhNIyAt. |p27 purA 'stamayAd agniM prAduSk.rtyA 'stamite sAyamAhutiM juhuyAt; |p28 puro 'dayAt prAtaH prAduSk.rtyo 'dite 'nudite vA prAtarAhutiM juhuyAt. |c2 |p1 yaj~NopavItam kurute sUtraM vastraM vA 'pi vA ku/Sarajjum eva. |p2 dakSiNaM bAhum uddh.rtya /Siro 'vadhAya savye '~Mse pratiSThApayati dakSiNaM kakSam anavavalambaM bhavaty, evaM yaj~NopavItI bhavati; |p3 savyaM bAhum uddh.rtya /Siro 'vadhAya dakSiNe '~Mse pratiSThApayati savyaM kakSam anvavalambaM bhavaty, evaM prAcInAvItI bhavati; |p4 pit.ryaj~Ne tv eva prAcInAvItI bhavati. |p5 uda.N.N agner uts.rpya, prakSAlya pANI pAdau co, 'pavi/Sya trir AcAmed, dviH parim.rjIta. |p6 pAdAv abhyukSya /Siro 'bhyukSet. |p7 indriyANy adbhiH saMsp.r/Set: |p8 akSiNI nAsike karNAv iti; |p9 yad yan mImA~MsyaM syAt, tat tad adbhiH saMsp.r/Set. |p10 tatrai 'tad AhuH: |p11 no 'pasp.r/Sed vrajan, |p12 na tiSThan, |p13 na hasan, |p14 na vilokayan, |p15 nA 'praNataH, |p16 nA '.NgulIbhiH, |p17 nA 'tIrthena, |p18 na sa/Sabdam, |p19 nA 'navekSitam, |p20 na bAhyA~MsaH, |p21 nA 'ntarIyaikade/Sasya kalpayitvo 'ttarIyatAm, |p22 no 'SNAbhiH, |p23 na saphenAbhiH, |p24 na ca sopAnatkaH kvacit, |p25 kAsaktikaH, |p26 gale baddhaH, |p27 caraNau na prasArya ca. |p28 antataH pratyupasp.r/Sya /Sucir bhavati. |p29 h.rdayasp.r/Sas tv evA 'pa AcAmet; |p30 ucchiSTo hai 'vA 'to 'nyathA bhavatI 'ti. |p31 - atha pratyupaspar/SanAni: |p32 suptvA bhuktvA kSutvA snAtvA pItvA viparidhAya ca rathyAm Akramya /Sma/SAnaM cA ^cAntaH punar AcAmet. |c3 |p1 agnim upasamAdhAya parisamuhya dakSiNajAnvakto dakSiNenA 'gnim adite 'numanyasve 'ty udakA~NjaliM prasi~Ncet, |p2 anumate 'numanyasve 'ti pa/ScAt, |p3 sarasvaty anumanyasve 'ty uttarataH. |p4 deva savitaH prasuve 'ti pradakSiNam agniM paryukSet sak.rd vA trir vA, |p5 paryukSaNAntAn vyatiharann abhiparyukSan homIyam. |p6 atha haviSyasyA 'nnasyA 'gnau juhuyAt k.rtasya vA 'k.rtasya vA; |p7 ak.rtaM cet, prakSAlya juhuyAt prodakaM k.rtvA; |p8 atha yadi dadhi payo yavAgUM vA, ka~Msena vA carusthAlyA vA sruveNa vai 'va. |p9 agnaye svAhe 'ti pUrvAM, tUSNIm uttarAM madhye cA 'parAjitAyAM ca di/SI 'ti sAyam; |p10 atha prAtaH sUryAya svAhe 'ti pUrvAM, tUSNIm evo 'ttarAM madhye cai 'vA 'parAjitAyAM cai 'va di/Si. |p11 samidham AdhAyA 'nuparyukSya, tathai 'vo 'dakA~NjalIn prasi~Nced, anv ama~Mstha iti mantravi/SeSaH. |p12 pradakSiNam agniM parikramyA 'pAM /SeSaM ninIya, pUrayitvA camasaM pratiSThApya, yathArtham. |p13 - evam ata UrdhvaM g.rhye 'gnau juhuyAd vA hAvayed vA ^jIvitAvabh.rthAt. |p14 athA 'py udAharanti. |p15 kAmaM g.rhye 'gnau patnI juhuyAt sAyaMprAtarhomau, g.rhAH patnI, g.rhya eSo 'gnir bhavatI 'ti. |p16 - niSThite sAyamA/SaprAtarA/Se bhUtam iti pravAcayet, |p17 .rte bhagayA vAcA /Sucir bhUtvA |p18 pratijapaty om ity uccais, tasmai namas tan mA ^khyA ity upA~M/Su. |c4 |p1 atha vAgyato balIn haret; |p2 bhASetA 'nnasaMsiddhim, atithibhiH kAmaM sambhASeta. |p3 atha haviSyasyA 'nnasyo 'ddh.rtya haviSyair vya~Njanair upasicyA 'gnau juhuyAt tUSNIM pANinai 'va; |p4 prAjApatyA pUrvA ^hutir bhavati, sauviSTak.rty uttarA. |p5 - atha balIn hared bAhyato vA 'ntar vA subhUmiM k.rtvA, |p6 sak.rd apo ninIya caturdhA baliM nidadhyAt, sak.rd antataH pariSi~Ncet; |p7 ekaikaM vA 'nunidhAnam ubhayataH pariSi~Ncet. |p8 sa yat prathamaM nidadhAti sa pArthivo balir bhavaty, atha yad dvitIyaM sa vAyavyo, yat t.rtIyam sa vai/Svadevo, yac caturthaM sa prAjApatyaH. |p9 - athA 'parAn balIn hared udadhAnasya madhyamasya dvArasyA: 'bdaivataH prathamo balir bhavaty, oSadhivanaspatibhyo dvitIya, AkA/SAya t.rtIyaH. |p10 athA 'paraM baliM haret /SayanaM vA 'dhivarcaM vA, sa kAmAya vA balir bhavati manyave vA. |p11 atha sastUpaM, sa rakSojanebhyaH; |p12 - athai 'tad bali/SeSam adbhir abhyAsicyA 'vasalavi dakSiNA ninayet, tat pit.rbhyo bhavati. |p13 - AsIna evA 'gnau juhuyAt; |p14 AsInaH pit.rbhyo dadyAd, yathopapAdam itarAn. |p15 - svayaM tv evai 'tAn yAvad vased balIn haret, |p16 api vA 'nyo brAhmaNaH. |p17 dampatI eva: |p18 iti g.rhamedhivratam; |p19 strI ha sAyaM, prAtaH pumAn iti. |p20 - sarvasya tv evA 'nnasyai 'tAn balIn haret pitryasya vA svastyayanasya vA 'rthArthasya vA; |p21 yaj~NAd eva nivartate. |p22 - yady ekasmin kAle vrIhiyavau prakriyeyAtAm, anyatarasya h.rtvA k.rtaM manyeta. |p23 yady ekasmin kAle punaH punar annaM pacyeta, sak.rd evai 'tad balitantraM kurvIta. |p24 yady ekasmin kule bahudhA 'nnaM pacyeta, g.rhapatimahAnasAd evai 'tad balitantraM kurvIta. |p25 yasya tv eSAm agrataH sidhyed, niyuktam agnau k.rtvA 'graM brAhmaNAya dattvA bhu~NjIta; |p26 yasyo jaghanyaM, bhu~NjItai 've 'ti. |p27 athA 'py udAharanti. |p28 - etasyai 'va baliharaNasyA 'nte kAmaM prabruvIta, bhavati hai 'vA 'sya. |p29 svayaM tv evA ^sasyaM baliM hared yavebhyo 'dhy A vrIhibhyo, vrIhibhyo 'dhy A yavebhyaH; sa tv Asasyo nAma balir bhavati: |p30 dIrghAyur hai 'va bhavati. |p31 - vi/SrANite phalIkaraNAnAm AcAmasyA 'pAm iti baliM haret, sa raudro bhavati sa raudro bhavati. |c5 |p1 atha dar/SapUrNamAsayoH. |p2 sandhyAM paurNamAsIm upavaset, |p3 uttarAm ity eke; |p4 atha yad aha/S candramA na d.r/Syeta, tAm amAvAsyAm. |p5 pakSAntA upavastavyAH, pakSAdayo 'bhiyaSTavyAH. |p6 AmAvAsyena haviSA pUrvapakSam abhiyajate, paurNamAsenA 'parapakSam. |p7 - yaH paramo vikarSah sUryAcandramasoH sA paurNamAsI, yaH paramaH saMkarSaH sA 'mAvAsyA. |p8 yad ahas tv eva candramA na d.r/Syeta, tAm amAvAsyAM kurvIta; |p9 d.r/SyamAne 'py ekadA gatAdhvA bhavatI 'ti. |p10 trayaH paurNamAsIkAlA bhavanti: sandhyA vA 'stamitoditA vo 'ccair vA. |p11 atha yad ahaH pUrNo bhavati, |p12 p.rthag evai 'tasya j~NAnasyA 'dhyAyo bhavati: adhIyIta vA, tadvidbhyo vA parvA ^gamayeta. |p13 - atha yad ahar upavasatho bhavati, tad ahaH pUrvAhNa eva prAtarAhutiM hutvai 'tad agneH sthaNDilaM gomayena samantaM paryupalimpati. |p14 athai 'dhmAn upakalpayate khAdirAn vA pAlA/SAn vA; |p15 - khAdirapAlA/SAlAbhe vibhIdaka-tilvaka-bAdhaka-nIva- -nimba-rAjav.rkSa-/Salmaly-aralu-dadhittha-kovidAra-/SleSmAtakavarjaM sarvavanaspatInAm idhmo yathArtham syAt. |p16 vi/SAkhAni prati lUnAH ku/SA barhiH, |p17 upamUlalUnAH pit.rbhyaH; |p18 teSAm alAbhe /SUkat.rNa-/Sara-/SIrya-balbaja-mutava-nala-/SuNThavarjaM sarvat.rNAni; |p19 - AjyaM sthAlIpAkIyAn vrIhIn vA yavAn vA carusthAlIM mekSaNaM sruvam anuguptA apa iti, |p20 yAni cA 'nukalpam udAhariSyAmaH. |p21 na tad ahaH pras.rjyeta, |p22 dUrAd api g.rhAn abhyeyAt; |p23 anyatas tu dhanaM krINIyAn, na vikrINIta. |p24 abahuvAdI syAt, |p25 satyaM vivadiSet. |p26 athA 'parAhNa evA ^plutyau 'pavasathikaM dampatI bhu~NjIyAtAM, yad enayoh kAmyaM syAt, sarpirmi/SraM syAt, ku/Salena. |c6 |p1 mAnatantavyo ho 'vacA: 'hutA vA etasya mAnuSy Ahutir bhavati, ya aupavasathikaM nA '/SnAti; |p2 anI/Svaro ha kSodhuko bhavaty, akAmyo janAnAM, pApavasIyasI hA 'sya prajA bhavati; |p3 ya aupavasathikaM bhu.Nkta, I/Svaro ha bhavaty, akSodhukaH, kAmyo janAnAM, vasIyasI hA' sya prajA bhavati. |p4 tasmAd yat kAmayetau 'pavasathikaM bhu~NjIyAtAm. |p5 - adha evai 'tAM rAtriM /SayIyAtAm; |p6 tau khalu jAgranmi/SrAv evai 'tAM rAtriM vihareyAtAm itihAsami/SreNa vA kenacid vA. |p7 jugupseyAtAM tv evA 'vratyebhyaH karmabhyaH. |p8 - na pravasann upavased ity AhuH; |p9 patnyA vrataM bhavatI 'ti. |p10 yathA kAmayeta, tathA kuryAt. |p11 - evam evA ^hitAgner apy upavasatho bhavati |p12 yac cA ^mnAyo vidadhyAt. |p13 - atha pUrvAhNa eva, prAtarAhutiM hutvA, 'greNA 'gniM parikramya, dakSiNato 'gneH prAgagrAn darbhAn AstIrya, |p14 teSAM purastAt pratya.Nmukhas tiSThan savyasya pANer a.NguSTheno 'pakaniSThikayA cA '.NgulyA brahmA ^sanAt t.rNam abhisaMg.rhya dakSiNAparam aSTamaM de/SaM nirasyati nirastaH parAvasur iti. |p15 apa upasp.r/SyA, 'tha brahmA ^sana upavi/Saty A vasoH sadane sIdAmI 'ti. |p16 agnim abhimukho vAgyataH prA~Njalir Asta A karmaNaH paryavasAnAt. |p17 bhASeta yaj~NasaMsiddhim. |p18 nA 'yaj~NiyAM vAcaM vadet; |p19 yady ayaj~NiyAM vAcaM vaded, vaiSNavIm .rcaM yajur vA japet, |p20 api vA namo viSNava ity evaM brUyAt. |p21 yady u vA ubhayaM cikIrSed dhautraM cai 'va brahmatvaM cai 'vai 'tenai 'va kalpena chattraM vo 'ttarAsa.NgaM vo 'dakamaNDaluM darbhavaTuM vA brahmAsane nidhAya, tenai 'va pratyAvrajyA 'thA 'nyac ceSTet. |c7 |p1 - atho 'lUkhalamusale prakSAlya /SUrpaM ca, pa/ScAd agneH prAgagrAn darbhAn AstIryo 'pasAdayati. |p2 atha havir nirvapati vrIhIn vA yavAn vA ka~Msena vA carusthAlyA vA: |p3 amuSmai tvA juSTaM nirvapAmI 'ti devatAnAmAde/SaM sak.rd, dvis tUSNIm. |p4 - atha pa/ScAt prA.Nmukho 'vahantum upakramate dakSiNottarAbhyAM pANibhyAm. |p5 triHphalIk.rtA~Ms taNDulAn trir devebhyaH prakSAlayed ity Ahur, dvir manuSyebhyaH sak.rt pit.rbhya iti. |p6 pavitrAntarhitA~Ms taNDulAn Avapet. |p7 - ku/Sala/S.rtam iva sthAlIpAkaM /Srapayet pradakSiNam udAyuvan; |p8 /S.rtam abhighAryo 'dag udvAsya pratyabhighArayet. |p9 - agnim upasamAdhAya ku/SaiH samantaM parist.rNuyAt purastAd dakSiNata uttarataH pa/ScAd iti: |p10 sarvatas triv.rtaM pa~Ncav.rtaM vA, |p11 bahulam ayugmasaMhatam, |p12 prAgagrair agrair mUlAni cchAdayan; |p13 pa/ScAd vA ^stIrya dakSiNataH prA~NcaM prakarSati, tatho 'ttareNa; |p14 dakSiNottarANy agrANi kuryAt-: |p15 eSa paristaraNanyAyaH sarveSv Ahutimatsu. |p16 paridhIn apy eke kurvanti /SAmIlAn pArNAn vA. |p17 - uttarato 'pAM pUrnaH sruvaH praNItA; |p18 bhave, na vA syAd ity eke. |p19 - barhiSi sthAlIpAkam AsAdye 'dhmam abhyAdhAyA ^jyaM saMskurute: |p20 sarpis tailaM dadhi payo yavAgUm vA. |p21 tata eva barhiSaH prAde/SamAtre pavitre kurute; |p22 oSadhim antardhAya cchinatti na nakhena pavitre stho vaiSNavyAv iti. |p23 athai 'ne adbhir anumArSTi viSNor manasA pUte stha iti; |p24 sampUyo 'tpunAty udagagrAbhyAM pavitrAbhyAm: |p25 a.NguSThAbhyAM co 'pakaniSThikAbhyAM cA '.NgulibhyAm abhisaMg.rhya prAk/Sas trir utpunAti devas tvA savito 'tpunAtv acchidreNa pavitreNa vasoH sUryasya ra/Smibhir iti sak.rd yajuSA, dvis tUSNIm. |p26 athai 'ne adbhir abhyukSyA 'gnAv apyarjayet. |p27 athai 'tad Ajyam adhi/S.rtyo 'dag udvAsayet-: |p28 evam Ajyasya saMskaraNakalpo bhavatI 'ti. |c8 |p1 - pUrvam Ajyam, aparaH sthAlIpAkaH. |p2 paryukSya, sthAlIpAka Ajyam AnIya mekSaNeno 'paghAtaM hotum evo 'pakramate; |p3 yady u vA upastIrNAbhighAritaM juhuSed, AjyabhAgAv eva prathamau juhuyAt. |p4 caturg.rhItam AjyaM g.rhItvA, pa~NcAvattaM tu bh.rgUNAm, agnaye svAhe 'ty uttarataH, somAya svAhe 'ti dakSiNataH prAk/So juhuyAt. |p5 atha haviSa upastIryA 'vadyati: |p6 madhyAt pUrvArdhAc caturavattI ced bhavati, madhyAt pUrvArdhAt pa/ScArdhAd iti pa~NcAvattI ced bhavati. |p7 abhighArayaty avadAnAni; |p8 pratyanakty avadAnasthAnAny ayAtayAmatAyai. |p9 agnaye svAhe 'ti madhye juhuyAt, |p10 sak.rd vA trir vai 'tenai 'va kalpena. |p11 atha sviSTak.rta upastIryA 'vadyaty uttarArdhapUrvArdhAt sak.rd eva bhUyiSThaM, dvir abhighArayet; |p12 yady u pa~NcAvattI syAd, dvir upastIryA 'vadAya, dvir abhighArayet; |p13 na pratyanakty avadAnasthAnaM yAtayAmatAyai; |p14 agnaye sviSTak.rte svAhe 'ty uttarArdhapUrvArdhe juhuyAt. |p15 - mahAvyAh.rtibhir AjyenA 'bhijuhuyAt. |p16 prAk sviSTak.rta AvApaH. |p17 gaNeSv ekaM parisamUhanam idhmo barhiH paryukSaNam Ajyam AjyabhAgau ca; |p18 sarvebhyaH samavadAya sak.rd eva sauviSTak.rtaM juhoti. |p19 - hutvai 'tan mekSaNam anupraharet; |p20 prakSAlya vai 'neno 'ddh.rtya bhu~NjIta. |p21 na sruvam anuprahared ity eka AhuH. |p22 - Agneya evA 'nAhitAgner ubhayor dar/SapUrNamAsayoH sthAlIpAkaH syAt, |p23 Agneyo vA 'gnISomIyo vA ^hitAgneH paurNamAsyAm, |p24 aindro vai 'ndrAgno vA mAhendro vA 'mAvAsyAyAm, |p25 api vA 'hitAgner apy ubhayor dar/SapUrNamAsayor Agneya eva syAt. |p26 - samidham AdhAyA 'nuparyukSya yaj~NavAstu karoti. |p27 tata eva barhiSaH ku/SamuSTim AdAyA ^jye vA haviSi vA trir avadadhyAd: agrANi madhyAni mUlAnI 'ty aktaM rihANA vyantu vaya iti. |p28 athai 'nam adbhir abhyukSyA 'gnAv apyarjayed yaH pa/SUnAm adhipatI rudras tanticaro v.rSA, pa/SUn asmAkaM mA hi~MsIr; etad astu hutaM tava, svAhe 'ti: |p29 etad yaj~NavAstv ity AcakSate. |c9 |p1 - athai 'tad dhavirucchiSTam udag udvAsyo 'ddh.rtya brahmaNe prayacchet, |p2 - taM titarpayiSet; |p3 brAhmaNasya t.rptim anu t.rpyAmI 'ti ha yaj~Nasya vedayante-, |p4 atha yad asyA 'nyad annam upasiddhaM syAt. |p5 atha brAhmaNAn bhakteno 'pepset. |p6 - pUrNapAtro dakSiNA, taM brahmaNe dadyAt; |p7 ka~MsaM camasaM vA 'nnasya pUrayitvA k.rtasya vA 'k.rtasya vA 'pi vA phalAnAm evai, 'taM pUrNapAtram ity AcakSate |p8 - brahmai 'vai 'ka .rtvik; |p9 pAkayaj~NeSu svayaM hotA bhavati- |p10 pUrNapAtro 'vamaH pAkayaj~NAnAM dakSiNA, |p11 aparimitaM parArdhyam; |p12 api ha sudAH paijavana aindrAgnena sthAlIpAkene 'STvA /SataM sahasrANi dadau. |p13 atha yadi g.rhye 'gnau sAyaMprAtarhomayor vA dar/SapUrNamAsayor vA havyaM vA hotAraM vA nA 'dhigacchet, kathaM kuryAd iti. |p14 A sAyamAhuteH prAtarAhutir nA 'tyety, A prAtarAhuteH sAyamAhutir; A 'mAvAsyAyAH paurNamAsaM nA 'tyety, A paurNamAsyA AmAvAsyam: |p15 etenai 'vA 'vakA/Sena havyaM vA hotAraM vA lipseta; |p16 api vA yaj~NiyAnAm evau 'SadhivanaspatInAM phalAni vA palA/SAni vA /SrapayitvA juhuyAt. |p17 apy apa evA 'ntato juhuyAd iti ha smA ^ha pAkayaj~Na aiDo, hutaM hy eva; |p18 ahutasya prAya/ScittaM bhavatI 'ti; |p19 nA 'vrato brAhmaNaH syAd iti. |p20 athA 'py udAharanti. |p21 yAvan na hUyetA, 'bhojanenai 'va tAvat saMtanuyAt; |p22 atha yadA 'dhigacchet, pratijuhuyAt. |p23 evam apy asya vrataM saMtataM bhavatI 'ti. |p24 - eSo 'ta UrdhvaM havirAhutiSu nyAyaH: |p25 mantrAnte svAhAkAraH. |p26 AjyAhutiSv Ajyam eva saMsk.rtyo 'paghAtaM juhuyAd, nA ^jyabhAgau na sviSTak.rt. |p27 AjyAhutiSv anAde/Se purastAc co 'pariSTAc ca mahAvyAh.rtibhir homaH. |p28 yathA pANigrahaNe, tathA cUDAkarmaNy upanayane godAne. |p29 apav.rtte karmaNi, vAmadevyagAnaM /SAntyarthaM /SAntyartham. {iti prathamaH prapAThakaH.} |bGobhGS2 |c1 |p1 puNye nakSatre dArAn kurvIta, |p2 lakSaNapra/SastAn ku/Salena. |p3 tadalAbhe piNDAn |p4 vedyAH sItAyA hradAd goSThAc catuSpathAd AdevanAd AdahanAd iriNAt, |p5 sarvebhyaH sambhAryaM navamam, |p6 samAn k.rtalakSaNAn |p7 pANAv AdhAya kumAryA upanAmayed: .rtam eva prathamam, .rtam nA 'tyeti ka/Scana, rta iyaM p.rthivI /SritA, sarvam idam asau bhUyAd iti tasyA nAma g.rhItvai 'SAm ekaM g.rhANe 'ti brUyAt. |p8 pUrveSAM caturNAM g.rhNantIm upayacchet; |p9 sambhAryam api tv eke. |p10 - klItakair yavair mASair vA ^plutAM suh.rt surottamena sa/SarIrAM trir mUrdhany abhiSi~Ncet kAma, veda te nAma, mado nAmA 'sI 'ti, samAnayA 'mum iti patinAma g.rhNIyAt, svAhAkArAntAbhir, upastham uttarAbhyAM plAvayet: |p11 j~NAtikarmai 'tat. |p12 - pANigrahaNe purastAc chAlAyA upalipte 'gnir upasamAhito bhavati. |p13 atha janyAnAm eko dhruvANAm apAM kala/SaM pUrayitvA, sahodakumbhaH prAv.rto vAgyato 'greNA 'gniM parikramya dakSiNata uda.Nmukho 'vatiSThate; |p14 prAjanenA 'nyaH. |p15 /SamIpalA/Sami/SrA~M/S ca lAjA~M/S catura~NjalimAtrA~N chUrpeNo 'pasAdayanti pa/ScAd agneH, |p16 d.rSatputraM ca. |p17 atha yasyAH pANiM grahISyan bhavati, sa/SiraskA sA ^plutA bhavati. |p18 ahatena vasanena patiH paridadhyAd yA ak.rntann ity etaya rcA, paridhatta dhatta vAsase 'ti ca. |p19 prAv.rtAM yaj~NopavItinIm abhyudAnayan japet somo 'dadad gandharvAye 'ti. |p20 pa/ScAd agneH saMveSTitaM kaTam, evaMjAtIyaM vA 'nyat, padA pravartayantIM vAcayet pra me patiyAnaH panthAH kalpatAM iti; |p21 svayaM japed ajapantyAM prA 'syA iti. |p22 barhiSo 'ntaM kaTAntaM prApayet; |p23 pUrve kaTAnte dakSiNataH pANigrAhasyo 'pavi/Sati. |p24 dakSiNena pANinA dakSiNam a~Msam anvArabdhAyAH SaD AjyAhutIr juhoty agnir etu prathama ity etatprabh.rtibhiH, |p25 mahAvyAh.rtibhi/S ca p.rthak, |p26 samastAbhi/S caturthIm. |c2 |p1 hutvo 'pottiSThataH, |p2 anup.rSThaM patiH parikramya dakSiNata uda.Nmukho 'vatiSThate vadhva~NjaliM g.rhItvA; |p3 pUrvA mAtA lAjAn AdAya, bhrAtA vA, vadhUm AkrAmayed a/SmAnaM dakSiNena prapadena; |p4 pANigrAho japatI 'mam a/SmAnam Arohe 'ti. |p5 sak.rtsaMg.rhItaM lAjAnAm a~NjaliM bhrAtA vadhva~NjalAv Avapati; |p6 taM so 'pastIrNAbhighAritam agnau juhoty avicchindaty a~Njalim iyaM nAry upabrUta iti, |p7 aryamaNaM nu devaM, pUSaNam ity uttarayoH. |p8 hute patir yathetaM parivrajya pradakSiNam agniM pariNayati, mantravAn vA brAhmaNaH, kanyalA pit.rbhya iti. |p9 pariNItA, tathai 'vA 'vatiSTHate, tathA ^krAmati, tathA japati, tathA ^vapati, tathA juhoti; |p10 evaM triH. |p11 /SUrpeNa /SeSam agnAv opya prAgudIcIm abhyutkrAmayanty ekam iSa iti; |p12 dakSiNena prakramya savyenA 'nukrAmet; |p13 mA savyena dakSiNam atikrAme 'ti brUyAt. |p14 IkSakAn pratimantrayeta suma.NgalIr iyaM vadhUr iti. |p15 apareNA 'gnim audako 'nusaMvrajya pANigrAham mUrdhade/Se 'vasi~Ncati, tathe 'tarAM, sama~Njantv ity etaya rcA. |p16 avasiktAyAH savyena pANinA '~Njalim upodg.rhya, dakSiNena pANinA dakSiNaM pANiM sA.NguSTham uttAnaM g.rhItvai 'tAH SaT pANigrahaNIyA japati g.rbhNAmi ta iti. |p17 - samAptAsU 'dvahanti |c3 |p1 prAgudIcyAM di/Si yad brAhmaNakulam abhirUpam. |p2 tatrA 'gnir upasamAhito bhavati. |p3 apareNA 'gnim AnaDuhaM rohitaM carma prAggrIvam uttaralomAstIrNaM bhavati; |p4 tasminn enAM vAgyatAm upave/Sayanti; |p5 sA khalv Asta evA ^nakSatradar/SanAt. |p6 prokte nakSatre SaD AjyAhutIr juhoti lekhAsandhiSv ity etatprabh.rtibhiH; |p7 Ahuter Ahutes tu sampAtaM mUrdhani vadhvA avanayet. |p8 hutvo 'potthAyo 'paniSkramya dhruvaM dar/Sayati: |p9 dhruvam asi dhruvA 'haM patikule bhUyAsam amuSyA 'sAv iti patinAma g.rhNIyAd Atmana/S ca, |p10 arundhatIM ca: |p11 ruddhA 'ham asmI 'ty evam eva. |p12 athai 'nAm anumantrayate dhruvA dyaur ity etaya rcA. |p13 anumantritA guruM gotreNA 'bhivAdayate; |p14 so 'syA vAgvisargaH. |p15 - tAv ubhau tatprabh.rti trirAtram akSArAlavaNA/Sinau brahmacAriNau bhUmau saha /SayIyAtAm. |p16 atrA 'rghyam ity AhuH, |p17 AgateSv ity eke. |p18 - haviSyam annaM prathamaM parijapitaM bhu~NjIta, |p19 /Svo bhUte vA sama/SanIyaM sthAlIpAkaM kurvIta; |p20 tasya devatA agniH prajApatir vi/Sve devA anumatir iti. |p21 uddh.rtya sthAlIpAkaM, vyuhyai 'kade/SaM pANinA 'bhim.r/Sed annapA/Sena maNine 'ti. |p22 bhuktvo 'cchiSTaM vadhvai pradAya, yathArtham. |p23 - gaur dakSiNA. |c4 |p1 yAnam ArohantyAM sukiM/SukaM /Salmalim ity etAm .rcaM japet. |p2 adhvani catuSpathAn pratimantrayeta, nadI/S ca viSamANi ca mahAv.rkSAn /Sma/SAnaM ca, mA vidan paripanthina iti. |p3 akSabha.Nge naddhavimokSe yAnaviparyAse 'nyAsu cA ^patsu yam evA 'gniM haranti, tam evo 'pasamAdhAya vyAh.rtibhir hutvA 'nyad dravyam Ah.rtya ya .rte cid abhi/SriSa ity Ajya/SeSenA 'bhya~Njet; |p4 vAmadevyaM gItvA ^rohet. |p5 - prApteSu vAmadevyam. |p6 g.rhagatAM patiputra/SIlasampannA brAhmaNyo 'varopyA ^naDuhe carmaNy upave/SayantI 'ha gAvaH prajAyadhvam iti; |p7 tasyAH kumAram upastha AdadhyuH; |p8 tasmai /SakaloTAn a~NjalAv AvapeyuH, |p9 phalAni vA. |p10 utthApya kumAraM dhruvA AjyAhutIr juhoty aSTAv iha dh.rtir iti. |p11 samAptAsu samidham AdhAya, yathAvayasaM gurUn gotreNA 'bhivadya, yathArtham. |c5 |p1 athA 'ta/S caturthIkarma. |p2 agnim upasamAdhAya prAya/ScittAjyAhutIr juhoty agne prAya/Scitta iti catuH, |p3 agneH sthAne vAyucandrasUryAH; |p4 samasya pa~NcamIM bahuvadUhya; |p5 Ahuter Ahutes tu sampAtam udapAtre 'vanayet. |p6 tenai 'nAM sake/SanakhAm abhyajya hrAsayitvA ^plAvayanti. |p7 UrdhvaM trirAtrAt sambhava ity eke; |p8 yada rtumatI bhavaty uparata/SoNitA, tadA sambhavakAlaH. |p9 dakSiNena pANino 'pastham abhim.r/Sed viSNur yoniM kalpayatv ity etaya rcA, garbhaM dhehi sinIvAlI 'ti ca; |p10 samApya rcau sambhavataH. |c6 |p1 t.rtIyasya garbhamAsasyA ^disade/Se pu~Msavanasya kAlaH. |p2 prAtaH sa/SiraskA ^pluto 'dagagreSu darbheSu, pa/ScAd agner udagagreSu darbheSu prAcy upavi/Sati; |p3 pa/ScAt patir avasthAya, dakSiNena pANinA dakSiNam a~Msam anvavam.r/SyA 'nantarhitaM nAbhide/Sam abhim.r/Set pumA~Msau mitrAvaruNAv ity etaya rcA. |p4 atha yathArtham. |p5 - athA 'param. |p6 prAgudIcyAM di/Si nyagrodha/Su.NgAm ubhayataHphalAm asrAmAm ak.rmiparis.rptAM triHsaptair yavair mASair vA parikrIyo 'tthApayet: |p7 yady asi saumI somAya tvA rAj~Ne parikrINAmi, yady asi vAruNI varuNAya tvA rAj~Ne parikrINAmi, yady asi vasubhyo vasubhyas tvA parikrINAmi, yady asi rudrebhyo rudrebhyas tvA parikrINAmi, yady asy Adityebhya Adityebhyas tvA parikrINAmi, yady asi marudbhyo marudbhyas tvA parikrINAmi, yadi asi vi/Svebhyo devebhyo vi/Svebhyas tvA devebhyaH parikrINAmi; |p8 oSadhayaH sumanaso bhUtvA 'syAM vIryaM samAdhatte 'yaM karma kariSyatI 'ty utthApya, t.rNaiH paridhAyA ^h.rtya vaihAyasIM nidadhyAt. |p9 d.rSadaM prakSAlya brahmacArI vratavatI vA, brahmabandhuH kumArI vA 'pratyAharantI pinaSTi. |p10 prAtaH sa/SiraskA ^pluto 'dagagreSu darbheSu, pa/ScAd agner udagagreSu darbheSu prAk/SirAH saMvi/Sati; |p11 pa/ScAt patir avasthAya, dakSiNasya pANer a.NguSTheno 'pakaniSThikayA cA '.NgulyA 'bhisaMg.rhya dakSiNe nAsikAsrotasy avanayet pumAn agniH pumAn indra ity etaya rcA. |p12 atha yathArtham. |c7 |p1 atha sImantakaraNaM prathamagarbhe: |p2 caturthe mAsi SaSThe 'STame vA. |p3 prAtaH sa/SiraskA ^pluto 'dagagreSu darbheSu, pa/ScAd agner udagagreSu darbheSu prAcy upavi/Sati; |p4 pa/ScAt patir avasthAya yugmantam audumbaraM /SalATugrathnam AbadhnAty ayam UrjAvato v.rkSa iti. |p5 atha sImantam Urdhvam unnayati bhUr iti darbhapi~NjUlIbhir eva prathamaM, bhuvar iti dvitIyaM, svar iti t.rtIyam. |p6 atha vIratareNa yenA 'diter ity etaya rcA. |p7 atha pUrNacAtreNa rAkAm aham ity etaya rcA, |p8 triH/SvetayA ca /SalalyA yAs te rAke sumataya iti. |p9 k.rsaraH sthAlIpAka uttaragh.rtas, tam avekSayet: |p10 kiM pa/SyasI 'ty uktvA, prajAm iti vAcayet: |p11 taM sA svayaM bhu~NjIta; |p12 vIrasUr jIvasUr jIvapatnI 'ti brAhmaNyo ma.NgalyAbhir vAgbhir upAsIran. |p13 atha soSyantIhomaH. |p14 pratiSThite vastau paristIryA 'gnim AjyAhutI juhoti yA tira/ScI 'ty etaya rcA, vipa/Scit puccham abharad iti ca. |p15 pumAn ayaM jaNiSyate 'sau nAme 'ti nAmadheyaM g.rhNAti, |p16 yat tad guhyam eva bhavati. |p17 - yadA 'smai kumAraM jAtam AcakSIrann, atha brUyAt kA.NkSata nAbhik.rntanena stanapratidhAnena ce 'ti. |p18 vrIhiyavau peSayet tayai 'vA ^v.rtA, yayA /Su.NgAm. |p19 dakSiNasya pANer a.NguSTheno 'pakaniSThikayA cA '.NgulyA 'bhisaMg.rhya kumArasya jihvAyAM nimArSTI 'yam Aj~Ne 'ti |p20 - tathai 'va medhAjananaM sarpiH prA/Sayet, |p21 jAtarUpeNa vA ^dAya kumArasya mukhe juhoti medhAM te mitrAvaruNAv ity etaya rcA, sadasas patim adbhutam iti ca - |p22 k.rntata nAbhim iti brUyAt, stanaM ca pratidhatte 'ti. ata Urdhvam asamAlambhanam A da/SarAtrAt. |c8 |p1 jananAd yas t.rtIyo jyautsnas, tasya t.rtIyAyAM prAtaH sa/SiraskaM kumAram AplAvyA 'stamite vIte lohitimny a~Njalik.rtaH pito 'patiSThate. |p2 atha mAtA /SucinA vasanena kumAram AcchAdya dakSiNata uda~NcaM pitre prayacchaty udak/Sirasam; |p3 anup.rSThaM parikramyo 'ttarato 'vatiSThate. |p4 atha japati yat te susIma iti-yathA 'yaM na pramIyeta putro janitryA adhI 'ti. |p5 uda~NcaM mAtre pradAya, yathArtham. |p6 - atha ye 'ta UrdhvaM jyautsnAH, prathamoddiSTa eva, teSu pito 'patiSThate 'pAm a~NjaliM pUrayitvA 'bhimukha/S candramasam; |p7 yad ada/S candramasI 'ti sak.rd yajuSA, dvis tUSNIm uts.rjya, yathArtham. |p8 jananAd da/SarAtre vyuSTe, /SatarAtre saMvatsare vA, nAmadheyakaraNam. |p9 atha yas tat kariSyan bhavati, pa/ScAd agner udagagreSu darbheSu prA.N upavi/Sati. |p10 atha mAtA /SucinA vasanena kumAram AcchAdya dakSiNata uda~NcaM kartre prayacchaty udak/Sirasam; |p11 anup.rSTham parikramyo 'ttarata upavi/Saty udagagreSv eva darbheSu. |p12 atha juhoti prajApataye tithaye nakSatrAya devatAyA iti. |p13 tasya mukhyAn prANAn saMm.r/San ko 'si katamo 'sI 'ty etaM mantraM japati; |p14 AhaspatyaM mAsaM pravi/SA 'sAv ity ante ca mantrasya ghoSavadAdy antarantasthaM dIrghAbhiniSThAnAntaM k.rtaM nAma dadhyAt: |p15 etad ataddhitam; |p16 ayug dAntaM strINAm. |p17 mAtre cai 'va prathamaM nAmadheyam AkhyAya, yathArtham. |p18 gaur dakSiNA. |p19 kumArasya mAsi mAsi saMvatsare sAMvatsarikeSu vA parvasv agnIndrau dyAvAp.rthivI vi/SvAn devA~M/S ca yajeta; |p20 daivatam iSTvA tithiM nakSatraM ca yajeta. |p21 viproSya jyeSThasya putrasyo 'bhAbhyAM pANibhyAM mUrdhAnaM parig.rhya japed, yadA vA pitA ma iti vidyAd, upetasya vA, '.NgAd a.NgAt sambhavasI 'ti; |p22 pa/SUnAM tvA hi.NkAreNA 'bhijighrAmI 'ty abhijighrya, yathArtham. |p23 evam evA 'vareSAm |p24 yathAjyeSThaM yathopalambhaM vA. |p25 striyAs tUSNIM mUrdhany abhijighraNaM mUrdhany abhijighraNam. |c9 |p1 athA 'tas t.rtIye varSe cUDAkaraNam. |p2 purastAc chAlAyA upalipte 'gnir upasamAhito bhavati. |p3 tatrai 'tAny upak.lptAni bhavanti: |p4 ekavi~M/Satir darbhapi~NjUlya uSNodakaka~Msa audumbaraH kSura Adar/So vA kSurapANir nApita iti dakSiNataH, |p5 AnaDuho gomayaH k.rsaraH sthAlIpAko v.rthApakva ity uttarataH; |p6 vrIhiyavais tilamASair iti p.rthak pAtrANi pUrayitvA purastAd upanidadhyuH. |p7 k.rsaro nApitAya sarvabIjAni ce 'ti. |p8 atha mAtA /SucinA vasanena kumAram AcchAdya pa/ScAd agner udagagreSu darbheSu prAcy upavi/Sati; |p9 atha yas tat kariSyan bhavati, pa/ScAt prA.N avatiSThate. |p10 atha japaty A 'yam agAt savitA kSureNe 'ti savitAraM manasA dhyAyan nApitaM prekSamANaH; |p11 uSNena vAya udakenai 'dhI 'ti vAyuM manasA dhyAyann uSNodakaka~MsaM prekSamANaH. |p12 dakSiNena pANinA 'pa AdAya dakSiNAM kapuSNikAm undaty Apa undantu jIvasa iti. |p13 viSNor da~MSTro 'sI 'ty audumbaraM kSuraM prekSata, Adar/SaM vA. |p14 oSadhe trAyasvai 'nam iti sapta darbhapi~NjUlIr dakSiNAyAM kapuSNikAyAm abhi/Siro'grA nidadhAti. |p15 tA vAmena pANinA nig.rhya, dakSiNena pANinau 'dumbaraM kSuraM g.rhItvA ^dar/SaM vA, 'bhinidadhAti svadhite mai 'naM hi~MsIr iti. |p16 yena pUSA b.rhaspater iti triH prA~NcaM prohaty apracchindan, sak.rd yajuSA, dvis tUSNIm. |p17 athA ^yasena pracchidyA ^naDuhe gomaye nidadhAti. |p18 etayai 'vA ^v.rtA kapucchalam, |p19 etayo 'ttarAM kapuSNikAm; |p20 undanaprabh.rti tv evA 'bhinivartayet, |p21 ubhAbhyAM pANibhyAM mUrdhAnaM parig.rhya japet tryAyuSaM jamadagner iti |p22 - etayai 'vA ^v.rtA striyAH, |p23 tUSNIm; |p24 mantreNa tu homaH |p25 - uda.N.N agner uts.rpya ku/SalIkArayanti yathAgotrakulakalpam; |p26 AnaDuhe gomaye ke/SAn k.rtvA 'raNyaM h.rtvA nikhananti, |p27 stambe hai 'ke nidadhati, |p28 yathArtham. |p29 gaur dakSiNA. |c10 |p1 garbhASTameSu brAhmaNam upanayet, |p2 garbhaikAda/SeSu kSatriyaM, |p3 garbhadvAda/SeSu vai/Syam. |p4 A SoDa/SAd varSAd brAhmaNasyA 'natItaH kAlo bhavaty, A dvAvi~M/SAt kSatriyasyA, ^caturvi~M/SAd vai/Syasya; |p5 ata UrdhvaM patitasAvitrIkA bhavanti: |p6 nai 'nAn upanayeyur, nA 'dhyApayeyur, na yAjayeyur, nai 'bhir vivaheyuH. |p7 - yad ahar upaiSyan mANavako bhavati, praga evai 'naM tad ahar bhojayanti ku/SalIkArayanty AplAvayanty ala.Nkurvanty ahatena vAsasA ^cchAdayanti |p8 - kSauma/SANakArpAsaurNAny eSAM vasanAni, |p9 aiNeyarauravAjAny |p10 ajinAni, mu~NjakA/SatAmbalyo ra/SanAH, |p11 pArNabailvA/SvatthA daNDAH; |p12 kSaumaM /SANaM vA vasanaM brAhmaNasya, kArpAsaM kSatriyasyA, ^vikaM vai/Syasya: |p13 etenai 've 'tarANi dravyANi vyAkhyAtAni; |p14 alAbhe vA sarvANi sarveSAm. |p15 - purastAc chAlAyA upalipte 'gnir upasamAhito bhavati. |p16 agne vratapata iti hutvA pa/ScAd agner udagagreSu darbheSu prA.N AcAryo 'vatiSThate, |p17 antareNA 'gnyAcAryau mANavako '~Njalik.rto 'bhimukha AcAryam udagagreSu darbheSu; |p18 tasya dakSiNato 'vasthAya mantravAn brAhmaNo 'pAm a~NjaliM pUrayati, |p19 upariSTAc cA ^cAryasya. |p20 prekSamANo japaty AgantrA sam aganmahI 'ti. |p21 brahmacaryam AgAm iti vAcayati. |p22 ko nAmA 'sI 'ti nAmadheyaM p.rcchati tasyA ^cAryaH. |p23 abhivAdanIyaM nAmadheyaM kalpayitvA |p24 devatA/SrayaM vA nakSatrA/SrayaM vA, |p25 gotrA/Srayam apy eke, |p26 uts.rjyA 'pAm a~Njalim AcAryo dakSiNena pANinA dakSiNaM pANiM sA.NguSThaM g.rhNAti: devasya te savituH prasave '/Svinor bAhubhyAM, pUSNo hastAbhyAM hastaM g.rhNAmy asAv iti. |p27 athai 'naM pradakSiNam Avartayati sUryasyA ^v.rtam anvAvartasvA 'sAv iti. |p28 dakSiNena pANinA dakSiNam a~Msam anvavaM.r/SyA 'nantarhitAM nAbhim abhim.r/Set prANAnAM granthir asI 'ti; |p29 uts.rpya nAbhide/Sam ahura iti; |p30 uts.rpya h.rdayade/SaM k.r/Sana iti. |p31 dakSiNena pANinA dakSiNam a~Msam anvAlabhya prajApataye tvA paridadAmy asAv iti, |p32 savyena savyaM devAya tvA savitre paridadAmy asAv iti. |p33 athai 'naM saMpreSyati: brahmacAry asy AsAv iti; |p34 samidham Adhehy, apo '/SAna, karma kuru, mA divA svApsIr iti. |p35 uda.N.N agner uts.rpya prA.N AcArya upavi/Saty udagagreSu darbheSu, |p36 pratya.N mANavako dakSiNajAnvakto 'bhimukha AcAryam udagagreSv eva darbheSu. |p37 athai 'naM triH pradakSiNaM mu~NjamekhalAM pariharan vAcayatI 'yaM duruktAt paribAdhamAne 'ty, .rtasya goptrI 'ti ca. |p38 atho 'pasIdaty: adhIhi bhoH, sAvitrIM me bhavAn anubravItv iti; |p39 tasmA anvAha paccho 'rdharca/Sa .rk/Sa iti, |p40 mahAvyAh.rtI/S ca vih.rtA o~MkArAntAH. |p41 vArkSaM cA 'smai daNDaM prayacchan vAcayati su/SravaH su/SravasaM mA kurv iti. |p42 - atha bhaikSaM carati, |p43 mAtaram evA 'gre, dve cA 'nye suh.rdau yAvatyo vA sannihitAH syuH. |p44 AcAryAya bhaikSaM nivedayate. |p45 - tiSThaty ahaH/SeSaM vAgyataH. |p46 astamite samidham AdadhAty agnaye samidham ahArSam iti. |p47 - trirAtram akSArAlavaNA/SI bhavati; |p48 tasyA 'nte sAvitra/S caruH. |p49 yathArtham. |p50 - gaur dakSiNA. {iti dvitIyaH prapAThakaH.} |bGobhGS3 |c1 |p1 athA 'taH SoDa/Se varSe godAnam. |p2 cUDAkaraNena ke/SAntakaraNaM vyAkhyAtam; |p3 brahmacArI ke/SAntAn kArayate, |p4 sarvANy a.NgalomAni saMhArayate. |p5 gomithunaM dakSiNA brAhmaNasya, |p6 a/SvamithunaM kSatriyasya, |p7 avimithunaM vai/Syasya, |p8 gaur vai 'va sarveSAm. |p9 ajaH ke/SapratigrAhAya. |p10 - upanayanenai 'vo 'panayanaM vyAkhyAtam; |p11 na tv ihA 'hataM vAso niyuktam, |p12 nA 'la.NkAraH. |p13 nA 'cariSyantaM saMvatsaram upanayet. |p14 vArkSaM cA 'smai daNDaM prayacchann Adi/Sati: |p15 AcAryAdhIno bhavA 'nyatrA 'dharmacaraNAt; |p16 krodhAn.rte varjaya, |p17 maithunam, |p18 upari/SayyAm, |p19 kau/SIlavagandhA~NjanAni, |p20 snAnam, |p21 avalekhana-dantaprakSAlana-pAdaprakSAlanAni, |p22 kSurak.rtyam, |p23 madhumA~Mse, |p24 goyuktArohaNam, |p25 antar grAma upAnahor dhAraNam, |p26 svayamindriyamocanam iti. |p27 mekhalAdhAraNa-bhaikSacarya-daNDadhAraNa-samidAdhAno-'dakopaspar/Sana- -prAtarabhivAdA ity ete nityadharmAH. |p28 godAnika-vrAtikA-^dityavratau-'paniSada-jyaiSThasAmikAH saMvatsarAH: |p29 teSu sAyaMprAtar udakopaspar/Sanam. |p30 AdityavrataM tu na caranty eke; |p31 ye caranty ekavAsaso bhavanti, |p32 AdityaM ca nA 'ntardadhate 'nyatra v.rkSa/SaraNAbhyAm, |p33 nA 'po 'bhyavayanty UrdhvaM jAnubhyAm aguruprayuktAH.- |c2 |p1 dvAda/Sa mahAnAmnikAH saMvatsarAH, |p2 nava SaT trayaH |p3 iti vikalpaH |p4 saMvatsaram apy eke. |p5 vrataM tu bhUyaH, |p6 pUrvai/S cec chrutA mahAnAmnyaH; |p7 athA 'pi raurukibrAhmaNaM bhavati: |p8 kumArAn ha sma vai mAtaraH pAyayamAnA AhuH |p9 /SakvarINAM, putrakA, vrataM pArayiSNavo bhavate 'ti. |p10 - tAsv anusavanam udakopaspar/Sanam; |p11 nA 'nupasp.r/Sya bhojanaM prAtaH, |p12 sAyam upasp.r/SyA 'bhojanam A samidAdhAnAt; |p13 k.rSNavastraH, |p14 k.rSNabhakSaH, |p15 AcAryAdhInaH, |p16 apanthadAyI, |p17 tapasvI, |p18 tiSThed divA, |p19 AsIta naktam; |p20 varSati ca, no 'pasarpec channam; |p21 varSantaM brUyAd ApaH /Sakvarya iti; |p22 vidyotamAnaM brUyAd evaMrUpAH khalu /Sakvaryo bhavantI 'ti; |p23 stanayantaM brUyAn mahyA mahAn ghoSa iti. |p24 na sravantIm atikrAmed anupasp.r/San; |p25 na nAvam Arohet, |p26 prANasaM/Saye tU 'pasp.r/SyA ^rohet: |p27 tathA pratyavaruhya. |p28 udakasAdhavo hi mahAnAmnya iti.- |p29 evaM khalu carataH kAmavarSI parjanyo bhavati. |p30 aniyamo vA k.rSNa-sthAnA-^sana-pantha-bhakSeSu.- |p31 t.rtIye carite stotrIyAm anugApayet; |p32 evam itare stotrIye, |p33 sarvA vA 'nte sarvasya. |p34 upoSitAya saMmIlitAyA 'nugApayet - |p35 ka~Msam apAM pUrayitvA, sarvauSadhIH k.rtvA, hastAv avadhAya pradakSiNam AcAryo 'hatena vasanena pariNahyet.- |p36 pariNahanAnte vA 'nugApayet. |p37 pariNaddho vAgyato na bhu~NjIta trirAtram ahorAtrau vA, |p38 api vA 'raNye tiSThed A 'stamayAt. |p39 /Svo bhUte 'raNye 'gnim upasamAdhAya, vyAh.rtibhir hutvA, 'thai 'nam avekSayet: |p40 agnim Ajyam AdityaM brahmANam anaDvAham annam apo dadhI 'ti. |p41 svar abhivyakhyaM, jyotir abhivyakhyam iti; |p42 evaM triH sarvANi. |p43 /SAntiM k.rtvA gurum abhivAdayate: |p44 so 'sya vAgvisargaH |p45 - anaDvAn ka~Mso vAso vara iti dakSiNAh: |p46 prathame vikalpaH; |p47 AcchAdayed gurum ity eke. |p48 aindraH sthAlIpAkas: tasya juhuyAd .rcaM sAma yajAmaha ity etaya rcA, sadasas patim adbhutam iti vo 'bhAbhyAM vA; |p49 anupravacanIyeSv evam. |p50 sarvatrA 'cAriSaM, tad a/SakaM, tenA 'rAtsam, upAgAm iti mantravi/SeSaH. |p51 Agneye 'ja, aindre meSo, gauH pAvamAne parvadakSiNAH |p52 - pratyetyA ^cAryaM sapariSatkaM bhojayet |p53 sabrahmacAriNa/S co 'pasametAn. |p54 - jyeSThasAmno mahAnAmnikenai 'vA 'nugApanakalpo vyAkhyAtaH. |p55 tatrai 'tAni nityavratAni bhavanti: |p56 na /SUdrAm upeyAt, |p57 na pakSimA~MsaM bhu~NjIta, |p58 ekadhAnyam ekade/Sam ekavastraM ca varjayet, |p59 uddh.rtAbhir adbhir upasp.r/Set; |p60 Ade/SanAt prabh.rti na m.rNmaye '/SnIyAt, |p61 na pibet, |p62 - /SravaNAd ity eke. |c3 |p1 prauSThapadIM hasteno 'pAkaraNam. |p2 vyAh.rtibhir hutvA /SiSyANAM sAvitryanuvacanaM yatho 'panayane, |p3 sAmasAvitrIM ca, |p4 somaM rAjAnaM varuNam iti ca. |p5 Adita/S chandaso 'dhItya, yathArtham. |p6 - akSatadhAnA bhakSayanti dhAnAvantaM karambhiNam iti, |p7 dadhnaH prA/Snanti dadhikrAvNo 'kAriSam iti. |p8 AcAntodakAH, khANDikebhyo 'nuvAkyA anugeyAH kArayet. |p9 - sAvitram ahaH kA.NkSante |p10 udagayane ca pakSiNIM rAtrim, |p11 ubhayata eke trirAtram, |p12 AcAryANAM co 'dakotsecanam ubhayatra; |p13 /SravaNAm eka upAk.rtyai 'tam A sAvitrAt kAlaM kA.NkSante. |p14 - taiSIm uts.rjanti. |p15 - prA.N vo 'da.N vA grAmAn niSkramya yA Apo 'navamehanIyAs, tA abhyetyo 'pasp.r/Sya cchandA~Msy .rSIn AcAryA~M/S ca tarpayeyuH. |p16 - tasmin pratyupAkaraNe 'bhrAnadhyAya A punarupAkaraNAc chandasaH, |p17 vidyutstanayitnup.rSiteSv AkAlam, |p18 ulkApAta-bhUmicala-jyotiSor upasargeSu |p19 nirghAte ca. |p20 aSTakAmAvAsyAsu nA 'dhIyIran, |p21 paurNamAsISu |p22 tis.rSu kArttikyAM phAlgunyAm ASADhyAM ca; |p23 ahorAtram |p24 sabrahmacAriNi ca prete |p25 sve ca bhUmipatau; |p26 trirAtram AcArye, |p27 upasanne tv ahorAtram: |p28 gIta-vAdita-ruditA-'tivAteSu tatkAlam. |p29 /SiSTAcAro 'to 'nyatra. |p30 - adbhute kulapatyoH prAya/Scittam: |p31 va~M/Samadhyamayor maNike vA bhinne vyAh.rtibhir juhuyAt; |p32 duHsvapneSv adya no deva savitar ity etAm .rcaM japet. |p33 athA 'param: |p34 cityayUpopaspar/Sana-karNakro/SA-'kSivepaneSu, sUryAbhyuditaH sUryAbhinimlupta, indriyai/S ca pApaspar/SaiH, punar mAm aitv indriyam ity etAbhyAm AjyAhutI juhuyAt, |p35 - Ajyalipte vA samidhau, |p36 - japed vA laghuSu. |c4 |p1 brahmacArI vedam adhItya, |p2 - upanyAh.rtya gurave |p3 anuj~NAto dArAn kurvIta, |p4 asagotrAn, |p5 mAtur asapiNDAn; |p6 nagnikA tu /SreSThA |p7 -, athA ^plavanam. |p8 uttarataH purastAd vA ^cAryakulasya pariv.rtaM bhavati; |p9 tatra prAgagreSu darbheSU 'da.N.N AcArya upavi/Sati, |p10 prAg brahmacAry udagagreSu darbheSu. |p11 sarvauSadhiviphANTAbhir adbhir gandhavatIbhiH /SItoSNAbhir AcAryo 'bhiSi~Ncet, |p12 svayam iva tu |p13 mantravarNo bhavati: |p14 ye apsv antar agnayaH praviSTA ity apAm a~Njalim avasi~Ncati, |p15 yad apAM ghoraM yad apAM krUraM yad apAm a/SAntam iti ca; |p16 yo rocanas tam iha g.rhNAmI 'ty AtmAnam abhiSi~Ncati, |p17 ya/Sase tejasa iti ca, |p18 yena striyam ak.rNutam iti ca, |p19 tUSNIM caturtham. |p20 upotthAya ^dityam upatiSTheto 'dyan bhrAjabh.rSTibhir ity etatprabh.rtinA mantreNa, |p21 yathAli.NgaM vA viharan, |p22 cakSur asI 'ty anubadhnIyAt. |p23 mekhalAm avamu~Ncata ud uttamaM varuNa pA/Sam iti. |p24 brAhmanAn bhojayitvA, svayaM bhuktvA ke/Sa-/Sma/Sru-roma-nakhAni vApayIta /SikhAvarjam. |p25 snAtvA 'la.Nk.rtyA, 'hate vAsasI paridhAya srajam AbadhnIta /SrIr asi mayi ramasve 'ti. |p26 netryau stho nayataM mAm ity upAnahau. |p27 gandharvo 'sI 'ti vaiNavaM daNDaM g.rhNAti. |p28 AcAryaM sapariSatkam abhyetyA ^cAryapariSadam IkSate yakSam iva cakSuSaH priyo vo bhUyAsam iti. |p29 upopavi/Sya mukhyAn prANAn saMm.r/Sann oSThApidhAnA nakulI 'ti: |p30 atrai 'nam AcAryo 'rhayet. |p31 goyuktaM ratham upasaMkramya pakSasI kUbarabAhU vA 'bhim.r/Sed vanaspate vIDva.Ngo hi bhUyA iti. |p32 AsthAtA te jayatu jetvAnI 'ty AtiSThati. |p33 prA.N vo 'da.N vA 'bhiprayAya pradakSiNam Av.rtyo 'payAti: |p34 upayAtAyA 'rghyam iti kauhalIyAH. |c5 |p1 ata UrdhvaM v.rddha/SIlI syAd iti samastodde/SaH. |p2 tatrai 'tAny AcAryAH parisaMcakSate: |p3 nA 'jAtalomnyo 'pahAsam icchet, |p4 nA 'yugvA, |p5 na rajasvalayA, |p6 na samAnarSyA; |p7 nA 'parayA dvArA prapannam annaM bhu~NjIta, |p8 na dviHpakvam, |p9 na paryuSitam |p10 anyatra /SAka-mA~Msa-yava-piSTavikArebhyaH; |p11 na varSati dhAvet, |p12 no 'pAnahau svayaM haret, |p13 no 'dapAnam avekSet, |p14 na phalAni svayaM pracinvIta; |p15 nA 'gandhAM srajaM dhArayet |p16 anyAM hiraNyasrajaH, |p17 na mAloktAm |p18 srag iti vAcayet; |p19 bhadram ity etAM v.rthAvAcaM pariharet, |p20 mandram iti brUyAt. |p21 - tatrai 'te trayaH snAtakA bhavanti: |p22 vidyAsnAtako vratasnAtako vidyAvratasnAtaka iti; |p23 teSAm uttamaH /SreSThas, tulyau pUrvau. |p24 - nA ^rdraM paridadhIta, |p25 nai 'kaM paridadhIta; |p26 na manuSyasya stutiM prayu~NjIta, |p27 nA 'd.rSTaM d.rSTato bruvIta, |p28 nA '/SrutaM /SrutataH; |p29 svAdhyAyavirodhino 'rthAn uts.rjet, |p30 tailapAtram ivA ^tmAnaM didhArayiSet; |p31 na v.rkSam Arohet; |p32 na pratisAyaM grAmAntaraM vrajet, |p33 nai 'kaH, |p34 na v.rSalaiH saha; |p35 na kAs.rtyA grAmaM pravi/Set |p36 na cA 'nanucara/S caret: |p37 etAni samAv.rttavratAni, |p38 yAni ca /SiSTA vidadhyuH. |c6 |p1 gAH prakAlyamAnA anumantrayete 'mA me vi/SvatovIrya iti; |p2 pratyAgatA imA madhumatIr mahyam iti. |p3 - puSTikAmaH prathamajAtasya vatsasya prA.N mAtuH pralehanAj jihvayA lalATam ullihya nigired gavAM /SleSmA 'sI 'ti. |p4 puSTikAma eva saMprajAtAsu ni/SAyAM goSThe 'gnim upasamAdhAya vilayanaM juhuyAt saMgrahaNa saMg.rhANe 'ti. |p5 puSTikAma eva saMprajAtAsv audumbareNA 'sinA vatsamithunayor lakSaNaM karoti, pu~Msa evA 'gre 'tha striyA, bhuvanam asi sAhasram iti; |p6 k.rtvA cA 'numantrayeta lohitena svadhitine 'ti. |p7 - tantIM prasAryamANAM baddhavatsAM cA 'numantrayete 'yaM tantI gavAM mAte 'ti. |p8 - tatrai 'tAny aharahaH k.rtyAni bhavanti: |p9 niSkAlanaprave/Sane tantIviharaNam iti. |p10 - goyaj~Ne pAyasa/S caruH: |p11 agniM yajeta pUSaNam indram I/Svaram. |p12 .rSabhapUjA. |p13 - goyaj~Nenai 'vA /Svayaj~No vyAkhyAtaH: |p14 yamavaruNau devatAnAm atrA 'dhikau; |p15 gandhair abhyukSaNaM gavAM gandhair abhyukSaNaM gavAm. |c7 |p1 athA 'taH /SravaNAkarma; |p2 paurNamAsyAM k.rtyam. |p3 purastAc chAlAyA upalipya /SAlAgner agniM praNayanti; |p4 abhita/S catvAry upalimpati, |p5 pratidi/Sam, |p6 sAdhike prakrame. |p7 agnau kapAlam AdhAya sak.rtsaMg.rhItam yavamuSTiM bh.rjjaty anupadahan. |p8 pa/ScAd agner ulUkhalaM d.r~MhayitvA 'vahanty udvecam. |p9 suk.rtAn saktUn k.rtvA, camasa opya, /SUrpenA 'pidhAya nidadhAti. |p10 dakSiNapa/Scime antareNa saMcaraH. |p11 - astamite camasadarvyAv AdAya /SUrpaM cA, 'tipraNItasyA 'rdhaM vrajati: |p12 /SUrpe saktUn Avapati, camase co 'dakam Adatte; |p13 sak.rtsaMg.rhItAn darvyA saktUn k.rtvA, pUrva upalipta udakaM ninIya baliM nivapati yaH prAcyAM di/Si sarparAja eSa te balir iti; |p14 upaninayaty apAM /SesaM, yathA baliM na pravakSyatI 'ti. |p15 savyaM bAhum anvAv.rtya, camasadarvyAv abhyukSya, pratApyai 'vaM dakSiNai 'vaM pratIcy evam udIcI, yathAli.Ngam, avyAvartamAnaH. |p16 /SUrpeNa /SeSam agnAv opyA 'natipraNItasyA 'rdhaM vrajati: |p17 pa/ScAd agner bhUmau nya~Ncau pANI pratiSThApya namaH p.rthivyA ity etaM mantraM japati. |p18 - pradoSe pAyasa/S caruH; |p19 tasya juhuyAt: /SravaNAya, viSNave, 'gnaye, prajApataye, vi/Svebhyo devebhyaH svAhe 'ti; |p20 sthAlIpAkAv.rtA 'nyat. |p21 uttarato 'gner darbhastambaM samUlaM pratiSThApya somo rAje 'ty etaM mantraM japati, yAM sandhAM sam adhatte 'ti ca. |p22 - /Svas tato 'kSatasaktUn kArayitvA, nave pAtre 'pidhAya nidadhAti: |p23 aharahas tUSNIM balIn haret sAyaM prAg ghomAd A ^grahAyaNyAH. |c8 |p1 A/SvayujyAM paurNamAsyAM p.rSAtake pAyasa/S carU raudraH: |p2 tasya juhuyAd A no mitrAvaruNe 'ti prathamAM, mA nas toka iti dvitIyAm, |p3 gonAmabhi/S ca p.rthak kAmyA 'sI 'ty etatprabh.rtibhiH; |p4 sthAlIpAkAv.rtA 'nyat. |p5 p.rSAtakaM pradakSiNam agniM paryANIya, brAhmaNAn avekSayitvA svayam avekSeta: tac cakSur devahitaM purastAc chukram uccarat; pa/Syema /SaradaH /SataM, jIvema /SaradaH /Satam iti. |p6 brAhmaNAn bhojayitvA, svayaM bhuktvA jAtuSAn maNIn sarvauSadhimi/SrAn AbadhnIran svastyayanArtham. |p7 sAyaM gAH p.rSAtakaM prA/SayitvA sahavatsA vAsayeta; |p8 svasti hA ^sAM bhavati. |p9 - navayaj~Ne pAyasa/S carur aindrAgnaH: |p10 tasya mukhyAM havirAhutiM hutvA catas.rbhir AjyAhutibhir abhijuhoti /SatAyudhAye 'ty etatprabh.rtibhiH; |p11 sthAlIpAkAv.rtA 'nyat. |p12 havirucchiSTa/SeSaM prA/Sayed, yAvanta upetAH syuH: |p13 sak.rd apAm upastIrya dvi/S caror avadyati, |p14 trir bh.rgUNAm, |p15 apAM cai 'vo 'pariSTAt: |p16 asaMsvAdaM nigired bhadrAn naH /Sreya iti, |p17 evaM triH, |p18 tUSNIM caturtham; |p19 bhUya evA 'vadAya, |p20 kAmaM tatra saMsvAdayeran. |p21 AcAntodakAH pratyabhim.r/Seran: mukhaM /Siro '.NgAnI 'ty anulomam, amo 'sI 'ti. |p22 - etayai 'vA ^v.rtA /SyAmAkayavAnAm; |p23 agniH prA/SnAtu prathama iti /SyAmAkAnAm, |p24 etam u tyaM madhunA saMyutaM yavam iti yavAnAm. |c9 |p1 AgrahAyaNyAM baliharaNam: |p2 tat /SrAvaNenai 'va vyAkhyAtam; |p3 namaH p.rthivyA ity etaM mantraM na japati. |p4 - atha pUrvAhNa eva, prAtarAhutiM hutvA, darbhAn /SamIM vIraNAM phalavatIm apAmArgaM /SirISam ity etAny AhArayitvA, tUSNIm akSatasaktUnAm agnau k.rtvA, brAhmaNAn svastivAcyai, 'taiH sambhAraiH pradakSiNam agnyAgArAt prabh.rti dhUmaM /SAtayan g.rhAn anuparIyAt; |p5 uts.rjet k.rtArthAn sambhArAn. |p6 - jAta/SilAsu maNikaM pratiSThApayati vAstoS pata ity etena dvikena sarcena; |p7 dvAv udakumbhau maNika Asi~Ncet sam anyA yantI 'ti etaya rcA. |p8 - pradoSe pAyasa/S caruH: |p9 tasya juhuyAt prathamA ha vy uvAsa se 'ti; |p10 sthAlIpAkAv.rtA 'nyat. |p11 pa/ScAd agner barhiSi nya~Ncau pANI pratiSThApya prati kSatra ity etA vyAh.rtIr japati. |p12 pa/ScAd agneH svastaram AstArayet, |p13 udagagrais t.rNaiH, |p14 udakpravaNam; |p15 tasminn ahatAny AstaraNAny AstIrya dakSiNato g.rhapatir upavi/Sati, |p16 anantarA avare yathAjyeSTham |p17 anantarA/S ca bhAryAH sajAtAH. |p18 samupaviSTeSu g.rhapatiH svastare nya~Ncau pANI pratiSThApya syonA p.rthivi no bhave 'ty etAm .rcaM japati. |p19 samAptAyAM saMvi/Santi dakSiNaiH pAr/SvaiH; |p20 evaM trir abhyAtmam Av.rtya, |p21 svastyayanAni prayujya yathAj~NAnam |p22 - ariSTaM sAmasaMyogam eke, |p23 apa upasp.r/Sya, yathArtham. |c10 |p1 aSTakA rAtridevatA, |p2 puSTikarma; |p3 AgneyI pitryA vA prAjApatya rtudevatA vai/SvadevI 'ti devatAvicArAH. |p4 caturaSTako hemantaH, |p5 tAH sarvAH samA~MsA/S cikIrSet |p6 iti kautsaH; |p7 tryaSTaka ity audgAhamAniH, |p8 tathA gautamavArkakhaNDI. |p9 - yo 'rdhvam AgrahAyaNyAs tAmisrASTamI, tAm apUpASTake 'ty AcakSate. |p10 sthAlIpAkAv.rtA taNDulAn upask.rtya caruM /Srapayati, |p11 aSTau cA 'pUpAn kapAle 'parivartayan, |p12 ekakapAlAn, |p13 amantrAn ity audgAhamAniH, |p14 traiyambakapramANAn; |p15 /S.rtAn abhighAryo, 'dag udvAsya pratyabhighArayet. |p16 sthAlIpAkAv.rtA 'vadAya caro/S cA 'pUpAnAM cA 'STakAyai svAhe 'ti juhoti; |p17 sthAlIpAkAv.rtA 'nyat. - |p18 taiSyA Urdhvam aSTamyAM gauH: |p19 tAM sandhivelAsamIpaM purastAd agner avasthApyo, 'pasthitAyAM juhuyAd yat pa/SavaH pra dhyAyate 'ti; |p20 hutvA cA 'numantrayetA 'nu tvA mAtA manyatAm iti. |p21 yavamatIbhir adbhiH prokSed aSTakAyai tvA juSTAM prokSAmI 'ti. |p22 ulmukena pariharet pari vAjapatiH kavir iti. |p23 apaH pAnAya dadyAt; |p24 pIta/SeSam adhastAt pa/Sor avasi~Nced Attam devebhyo havir iti. |p25 athai 'nAm udag uts.rpya saMj~Napayanti, |p26 prAk/Sirasam udakpadIM devadevatye, |p27 dakSiNA/SirasaM pratyakpadIM pit.rdevatye. |p28 saMj~NaptAyAM juhuyAd yat pa/Sur mAyum ak.rte 'ti; |p29 patnI co 'dakam AdAya pa/SoH sarvANi srotA~Msi prakSAlayet. |p30 agreNa nAbhiM pavitre antardhAyA, 'nulomam Ak.rtya vapAm uddharanti. |p31 tAM /SAkhAvi/SAkhayoH kASThayor avasajyA, 'bhyukSya /Srapayet; |p32 pra/ScyutitAyAM vi/Sasate 'ti brUyAt, |p33 yathA na prAg agner bhUmiM /SoNitaM gacchet. |p34 /S.rtAm abhighAryo, 'dag udvAsya pratyabhighArayet. |p35 sthAlIpAkAv.rtA vapAm avadAya, sviSTak.rdAv.rtA vA, 'STakAyai svAhe 'ti juhoti; |p36 sthAlIpAkAv.rtA 'nyat sthAlIpAkAv.rtA 'nyat. - {iti t.rtIyaH prapAThakaH.} |bGobhGS4 |c1 |p1 anupraharati vapA/SrapaNyau: |p2 prAcIm eka/SUlAM, pratIcIm itarAm. |p3 - avadyanty avadAnAni sarvA.NgebhyaH, |p4 anyatra vAmAc ca sakthnaH klomna/S ca; |p5 vAmaM sakthy anvaSTakyAya nidadhyAt. |p6 - tasminn evA 'gnau /Srapayaty odanacaruM ca mA~MsacaruM ca p.rtha.N, mekSaNAbhyAM pradakSiNam udAyuvan. |p7 /S.rtAv abhighAryo, 'dag udvAsya pratyabhighArayet. |p8 ka~Mse rasam avAsicya, |p9 plakSa/SAkhAvati prastare 'vadAnAni k.rtvA, |p10 sthAlIpAkAv.rtA 'vadAnAnAM ka~Mse 'vadyati |p11 sviSTak.rta/S ca p.rthak; |p12 caror uddh.rtya bilvamAtram, avadAnaiH saha yUSeNa sannayet. |p13 caturg.rhItaM AjyaM g.rhItvA 'STarcaprathamayA juhuyAd agnAv agnir iti. |p14 sannItAt t.rtIyamAtram avadAya, dvitIyAt.rtIyAbhyAM juhoti; |p15 uttarasyAM svAhAkAraM dadhAti; |p16 evam evA 'vare caturthIpa~NcamIbhyAM SaSThIsaptamIbhyAM ca; |p17 /SeSam avadAya sauviSTak.rtam aSTamyA juhuyAt. |p18 - yady u vA alpasambhAratamaH syAd, api pa/Sunai 'va kurvIta, |p19 api vA sthAlIpAkaM kurvIta, |p20 api vA gor grAsam Aharet, |p21 api vA 'raNye kakSam upadhAya brUyAd eSA me 'STake 'ti; |p22 na tv eva na kurvIta na tv eva na kurvIta. - |c2 |p1 - /Svas tato 'nvaSTakyam, |p2 apara/Svo vA. |p3 dakSiNapUrve 'STamade/Se parivArayanti, |p4 tathAyatam, |p5 tathAmukhaiH k.rtyam, |p6 caturavarArdhyAn prakramAn. |p7 pa/ScAd upasaMcAraH. |p8 uttarArdhe pariv.rtasya lakSaNaM k.rtvA 'gniM praNayanti. |p9 pa/ScAd agner ulUkhalaM d.r~MhayitvA sak.rtsaMg.rhItaM vrIhimuSTim avahanti savyottarAbhyAM pANibhyAm. |p10 yadA vituSAH syuH, |p11 sak.rd eva suphalIk.rtAn kurvIta. |p12 athA 'muSmAc ca sakthno mA~Msape/SIm avak.rtya navAyAM sUnAyAm aNu/Sa/S chedayet, |p13 yathA mA~MsAbhighArAH piNDA bhaviSyantI 'ti. |p14 tasminn evA 'gnau /Srapayaty odanacaruM ca mA~MsacaruM ca p.rtha.N, mekSaNAbhyAM prasavyam udAyuvan; |p15 /S.rtAv abhighArya, dakSiNo 'dvAsya na pratyabhighArayet. |p16 - dakSiNArdhe pariv.rtasya tisraH karSUH khanayet pUrvopakramAH, |p17 prAde/SAyAmA/S, catura.Ngulap.rthvIs, tathAvakhAtAH. |p18 pUrvasyAH karSvAH purastAl lakSaNaM k.rtvA 'gniM praNayanti; |p19 apareNa karSUH paryAh.rtya lakSaNe nidadhyAt. |p20 sak.rdAcchinnaM darbhamuSTiM st.rNoti, |p21 karSU/S ca |p22 pUrvopakramAH. |p23 pa/ScAt karSUNAM svastaram AstArayet, |p24 dakSiNAgraiH ku/SaiH, |p25 dakSiNApravaNam, |p26 v.rSIM co 'padadhyAt; |p27 tatrA 'smA Aharanty ekaika/SaH savyaM bAhum anu: |p28 carusthAlyau mekSaNe ka~MsaM darvIm udakam iti, |p29 - patnI barhiSi /SilAM nidhAya sthagaraM pinaSTi, |p30 tasyAM cai 'vA '~NjanaM nigh.rSya tisro darbhapi~NjUlIr a~Njati savyantarAH, |p31 - tailaM co 'pakalpayet |p32 kSaumada/SAM ca. |p33 /Sucau de/Se brAhmaNAn anindyAn ayugmAn uda.NmukhAn upave/Sya, |p34 darbhAn pradAya, |p35 udakapUrvaM tilodakaM dadAti pitur nAma g.rhItvA: 'sAv etat te tilodakaM,, ye cA 'tra tvA 'nu yA~M/S ca tvam anu, tasmai te svadhe 'ti; |p36 apa upasp.r/Syai 'vam eve 'tarayoH. |p37 tathA gandhAn.- |p38 agnau kariSyAmI 'ty AmantraNaM hoSyataH; |p39 kurv ity ukte, ka~Mse carU samavadAya mekSaNeno 'paghAtaM juhuyAt svAhA somAya pit.rmata iti pUrvAM, svAhA 'gnaye kavyavAhanAya ity uttarAm.- |c3 |p1 ata UrdhvaM prAcInAvItinA vAgyatena k.rtyam. |p2 savyena pANinA darbhapi~NjUlIM g.rhItvA dakSiNAgrAM lekhAM ullikhed apahatA asurA iti, |p3 savyenai 'va pANino 'lmukaM g.rhItvA dakSiNArdhe karSUNAM nidadhyAd ye rUpANi pratimu~NcamAnA iti; |p4 atha pitRn AvAhayaty eta pitaraH somyAsa iti. |p5 atho 'dapAtrAn karSUSu nidadhyAt. |p6 savyenai 'va pANino 'dapAtraM g.rhItvA 'vasalavi pUrvasyAM karSvAM darbheSu ninayet pitur nAma g.rhItvA: 'sAv avanenikSva, ye cA 'tra tvA 'nu yA~M/S ca tvam anu, tasmai te svadhe 'ti; |p7 apa upasp.r/Syai 'vam eve 'tarayoH. |p8 savyenai 'va pANinA darvIM g.rhItvA, sannItAt t.rtIyamAtram avadAyA 'vasalavi pUrvasyAM karSvAM darbheSu nidadhyAt pitur nAma g.rhItvA: 'sAv eSa te piNDo, ye cA 'tra tvA 'nu yA~M/S ca tvam anu, tasmai te svadhe 'ti; |p9 apa upasp.r/Syai 'vam eve 'tarayoH |p10 - yadi nAmAni na vidyAt svadhA pit.rbhyaH p.rthivISadbhya iti prathamaM piNDaM nidadhyAt, svadhA pit.rbhyo 'ntarIkSasadbhya iti dvitIyaM, svadhA pit.rbhyo diviSadbhya iti t.rtIyam. |p11 nidhAya japaty atra pitaro mAdayadhvaM yathAbhAgam Av.rSAyadhvam iti; |p12 apaparyAv.rtya puro 'cchavAsAd abhiparyAvartamAno japed amI madanta pitaro yathAbhagam Av.rSAyiSate 'ti. |p13 savyenai 'va pANinA darbhapi~NjUlIM g.rhItvA 'vasalavi pUrvasyAM karSvAM piNDe nidadhyAt pitur nAma g.rhItvA: 'sAv etat ta A~NjanaM, ye cA 'tra tvA 'nu yA~M/S ca tvam anu, tasmai te svadhe 'ti; |p14 apa upasp.r/Syai 'vam eve 'tarayoH. |p15 tathA tailam, |p16 tathA surabhi. |p17 atha nihnute: |p18 pUrvasyAM karSvAM dakSiNottAnau pANI k.rtvA namo vaH pitaro jIvAya namo vaH pitaraH /SUSAye 'ti, |p19 madhyamAyAM savyottAnau namo vaH pitaro ghorAya namo vaH pitaro rasAye 'ti, |p20 uttamAyAM dakSiNottAnau namo vaH pitaraH svadhAyai namo vaH pitaro manyava iti; |p21 athA '~Njalik.rto japati namo vaH pitaraH, pitaro namo va iti. |p22 g.rhAn avekSate g.rhAn naH pitaro datte 'ti; |p23 piNDAn avekSate sado vaH pitaro deSme 'ti. |p24 savyenai 'va pANinA sUtratantuM g.rhItvA 'vasalavi pUrvasyAM karSvAM piNDe nidadhyAt pitur nAma g.rhItvA: 'sAv etat te vAso, ye cA 'tra tvA 'nu yA~M/S ca tvam anu, tasmai te svadhe 'ti; |p25 apa upasp.r/Syai 'vam eve 'tarayoH. |p26 savyenai 'va pANino 'dapAtraM g.rhItvA 'vasalavi piNDAn pariSi~Nced UrjaM vahantIr iti |p27 - madhyamaM piNDaM patnI putrakAmA prA/SnIyAd Adhatta pitaro garbham iti, |p28 yo vA teSAM brAhmaNAnAm ucchiSTabhAk syAt. |p29 abhUn no dUto haviSo jAtavedA ity ulmukam adbhir abhyukSya, |p30 dvandvaM pAtrANi prakSAlya pratyatihArayet. |p31 apsu piNDAn sAdayet, |p32 praNIte vA 'gnau, |p33 brAhmaNaM vA bhojayet, |p34 gave vA dadyAt.- |p35 v.rddhipUrteSu yugmAn A/Sayet; |p36 pradakSiNam upacAraH; |p37 yavais tilArthaH.- |c4 |p1 - anvaSTakyasthAlIpAkena piNDapit.ryaj~No vyAkhyAtaH. |p2 amAvAsyAyAM tat /SrAddham, |p3 - itarad anvAhAryam: |p4 mAsInam. |p5 dakSiNAgnau haviSaH saMskaraNam |p6 tata/S cai 'vA 'tipraNayaH, |p7 - /SAlAgnAv anAhitAgneH. |p8 ekA karSUH; |p9 tasyA dakSiNato 'gneH sthAnam. |p10 nA 'tro 'lmukanidhAnam, |p11 na svastaraH, |p12 nA '~NjanAbhya~Njane, |p13 na surabhi, |p14 na nihnavanam; |p15 udapAtrAntaH; |p16 vAsas tu nidadhyAt. |p17 - mAghyA Urdhvam aSTamyAM sthAlIpAkaH; |p18 tasya juhuyAt: |p19 aSTakAyai svAhe 'ti juhoti; |p20 sthAlIpAkAv.rtA 'nyat. |p21 /SAkaM vya~Njanam anvAhArye. |p22 atha pit.rdevatyeSu pa/SuSu vaha vapAM jAtavedaH pit.rbhya iti vapAM juhuyAt, |p23 devadevatyeSu jAtavedo vapayA gaccha devAn iti. |p24 anAj~NAteSu tathA ^de/SaM, yathA 'STakAyai svAhe 'ti juhoti; |p25 sthAlIpAkAv.rtA 'nyat. |p26 .rNe praj~NAyamAne golakAnAM madhyamaparNena juhuyAd yat kusIdam iti. |p27 athA 'to halAbhiyogaH. |p28 puNye nakSatre sthAlIpAkaM /Srapayitvai 'tAbhyo devatAbhyo juhuyAd indrAya marudbhyaH parjanyAyA '/Sanyai bhagAya, |p29 sItAm A/SAm araDAm (?) anaghAM ca yajeta: |p30 etA eva devatAH sItAyaj~Na-khalayaj~Na-pravapaNa-pralavana-paryayaNeSu; |p31 AkhurAjaM co 'tkareSu yajeta. |p32 indrANyAH sthAlIpAkaH: |p33 tasya juhuyAd ekASTakA tapasA tapyamAne 'ti; |p34 sthAlIpAkAv.rtA 'nyat sthAlIpAkAv.rtA 'nyat. |c5 |p1 kAmyeSv ata Urdhvam, |p2 pUrveSu cai 'ke. |p3 pa/ScAd agner bhUmau nya~Ncau pANI pratiSThApye 'daM bhUmer bhajAmaha iti: |p4 vasvantaM rAtrau, dhanam iti divA. |p5 imaM stomam iti t.rcena parisamUhet. |p6 vairUpAkSaH purastAd dhomAnAm, |p7 kAmyeSu ca prapadaH: |p8 tapa/S ca teja/S ce 'ti japitvA, prANAyAmam AyamyA, 'rthamanA vairUpAkSam Arabhyo 'cchvaset. |p9 kAmyeSu trirAtrAbhojanam, |p10 trINi vA bhaktAni; |p11 nityaprayuktAnAM tu prathamaprayogeSu, |p12 upoSya tu yajanIyaprayogeSu; |p13 upariSTAddaikSaM sAnnipAtikam. |p14 - araNye prapadaM prayu~NjIta darbheSv AsInaH: |p15 prAktUleSu brahmavarcasakAmaH, |p16 udaktUleSu putrapa/SukAmaH, |p17 ubhayeSU 'bhayakAmaH. |p18 - pa/SusvastyayanakAmo vrIhiyavahomaM prayu~NjIta sahasrabAhur gaupatya iti. |p19 - kautomatena mahAv.rkSaphalAni parijapya prayacchet, |p20 yasyA ^tmani prasAdam icchet, tasmai; |p21 ekabhUyA~Msy Atmano yugmAni kuryAt. |p22 - v.rkSa ive 'ti pa~NcarcaH; |p23 tasmin prathamaM pArthivaM karma |p24 - ardhamAsam abhuktvA; |p25 a/Saktau vA peyAm anyataraM kAlam, |p26 yatrA ^tmAnaM paripa/Syet: |p27 etad vratam ardhamAsavrateSu |p28 - paurNamAsyAM rAtrAv avidAsini hrade nabhimAtram avagAhyA 'kSatataNDulAn .rganteSv Asyena juhuyAt svAhe 'ty udake. |p29 - athA 'param: |p30 prathamayA ^dityam upatiSTheta bhogakAmo 'rthapaticakSurviSaye, sidhyaty arthaH; |p31 dvitIyayA ^ditye pariviSyamANe 'kSatataNDulAn juhuyAd b.rhatpattrasvastyayanakAmaH, |p32 t.rtIyayA candramasi tilataNDulAn kSudrapa/SusvastyayanakAmaH; |p33 caturthyA ^dityam upasthAyA 'rthAn pratipadyeta, svasty arthavAn Agacchati; |p34 pa~NcamyA ^dityam upasthAya g.rhAn prapadyeta, svasti g.rhAn Agacchati svasti g.rhAn Agacchati.- |c6 |p1 bhUr ity anakAmamAraM nityaM prayu~NjIta; |p2 na pAparogAn, nA 'bhicaraNAd bhayam. |p3 - alakSmInirNodaH, |p4 yajanIyaprayogaH: |p5 mUrdhno 'dhi ma ity ekaikayA, |p6 yA tira/ScI 'ti saptamI, |p7 vAmadevyarcaH, |p8 mahAvyAh.rtayaH, |p9 prajApata ity uttamA. |p10 - ya/So 'haM bhavAmI 'ti ya/SaskAma Adityam upatiSTheta pUrvAhNamadhyandinAparAhNeSu, |p11 prAtarahNasye 'ti sannAmayan. |p12 - sandhivelayor upasthAnaM svastyayanam: Aditya nAvam ity udyantaM tvA ^dityA 'nUdiyAsam iti pUrvAhNe,- pratitiSThantaM tvA ^dityA 'nupratitiSThAsam ity aparAhNe. |p13 - Acita/SatakAmo 'rdhamAsavratas tAmisrAdau vrIhikA~MsaudanaM brAhmaNAn bhojayitvA, |p14 tasya kaNAn aparAsu sandhivelAsu, pratya.N grAmAn niSkramya catuSpathe 'gnim upasamAdhAyA, ^dityam abhimukho juhuyAd bhalAya svAhA, bhallAya svAhe 'ti. |p15 etayai 'vA ^v.rtA 'parau tAmisrau; |p16 tAmisrAntareSu brahmacArI syAd A samApanAd A samApanAt. |c7 |p1 avasAnaM joSayeta: |p2 samaM loma/Sam avibhra~M/Si, |p3 prAcya udIcyo vA yatrA ^paH pravarteran, |p4 akSIriNyo 'kaNTakA akaTukA yatrau 'SadhayaH syuH; |p5 gaurapA~Msu brAhmaNasya, |p6 lohitapA~Msu kSatriyasya, |p7 k.rSNapA~Msu vai/Syasya; |p8 sthirAghAtam ekavarNam a/SuSkam anUSaram amaruparihitam akilinam; |p9 darbhasammitaM brahmavarcasakAmasya, |p10 b.rhatt.rNair balakAmasya, |p11 m.rdut.rNaiH pa/SukAmasya; |p12 /SAdAsammitam, |p13 maNDaladvIpasammitaM vA, |p14 yatra vA /SvabhrAH svayaMkhAtAH sarvato 'bhimukhAH syuH. |p15 tatrA 'vasAnaM prAgdvAraM ya/SaskAmo balakAmaH kurvIta, |p16 udagdvAraM putrapa/SukAmaH, |p17 dakSiNAdvAraM sarvakAmaH; |p18 na pratyagdvAraM kurvIta, |p19 anudvAraM ca |p20 g.rhadvAram, |p21 yathA na saMlokI syAt. |p22 varjayet pUrvato '/SvatthaM, plakSaM dakSiNatas tathA, nyagrodham aparAd de/SAd uttarAc cA 'py udumbaram; |p23 a/SvatthAd agnibhayaM [ca], plakSAd brUyAt pramAyukAn, nyagrodhAc chastrasaMpIDAm, akSyAmayam udumbarAt. |p24 Adityadevato '/SvatthaH, plakSo [ca] yamadevataH, nyagrodho vAruNo v.rkSaH, prAjApatya udumbaraH-: |p25 tAn asvasthAnasthAn kurvIta, |p26 etA/S cai 'va devatA abhiyajet. |p27 - madhye 'gnim upasamAdhAya k.rSNayA gavA yajeta, |p28 ajena vA /Svetena, |p29 sapAyasAbhyAm, |p30 - pAyasena vA. |p31 vasAm AjyaM mA~MsaM pAyasam iti saMyUya, |p32 aSTag.rhItaM g.rhItvA juhuyAt: |p33 vAstoS pata iti prathamA, |p34 vAmadevyarcaH, |p35 mahAvyAh.rtayaH, |p36 prajApataya ity uttamA. |p37 hutvA da/Sa balIn haret |p38 pradakSiNaM pratidi/Sam, |p39 avAntarade/SeSu, |p40 AnupUrvyeNA 'vyatiharan: |p41 indrAye 'ti purastAd, vAyava ity avAntarade/Se, yamAye 'ti dakSiNataH, pit.rbhya ity avAntarade/Se, varuNAye 'ti pa/ScAn, mahArAjAye 'ty avAntarade/Se, somAye 'ty uttarato, mahendrAye 'ty avAntarade/Se, vAsukaya ity adhastAd, UrdhvaM namo brahmaNa iti divi. |p42 prAcyUrdhvAvAcIbhyo 'harahar nityaprayogaH, |p43 saMvatsare saMvatsare navayaj~Nayor vA. |c8 |p1 /SravaNAgrahAyaNIkarmaNor akSatA~N chiSTvA, |p2 prA.N vo 'da.N vA grAmAn niSkramya, catuSpathe 'gnim upasamAdhAya haye rAka ity ekaikayA '~NjalinA juhuyAt; |p3 prA.N utkramya vasuvana edhI 'ty Urdhvam udIkSamANo devajanebhyaH, |p4 tirya.N.N itarajanebhyo 'rvA.N avekSamANaH. |p5 anapekSamANaH pratyetyA 'kSatAn prA/SnIyAd upetair amAtyaiH saha. |p6 svastyayanam. |p7 va/SaMgamau, /Sa.Nkha/S ce 'ti p.rthagAhutI vrIhiyavahomau prayu~NjIta, |p8 yasyA ^tmani prasAdam icchet, tasmai; |p9 nityaprayogaH. |p10 ekAkSaryAyAm ardhamAsavrate dve karmaNI. |p11 paurNamAsyAM rAtrau khadira/Sa.Nku/SataM juhuyAd AyuHkAmaH, |p12 AyasAn vadhakAmaH. |p13 athA 'param: |p14 prA.N vo 'da.N vA grAmAn niSkramya, catuSpathe parvate vA ^raNyair gomayaiH sthaNDilaM pratApyA, 'pohyA '.NgArAn, mantraM manasA 'nudrutya sarpir Asyena juhuyAt; |p15 jvalantyAM dvAda/Sa grAmAH, |p16 dhUme tryavarArdhyAH. |p17 amoghaM karme 'ty AcakSate; |p18 - v.rttyavicchittikAmo haritagomayAn sAyaMprAtar juhuyAt. |p19 trirAtropoSitaH paNyahomaM juhuyAd idam aham imaM vi/SvakarmANam iti: |p20 vAsasas tantUn, |p21 gor vAlAn; |p22 evam itarebhyaH paNyebhyaH. |p23 pUrNahomo yajanIyaprayogaH, |p24 indrAmavadAd (?) iti ca: |p25 ya/SaskAmaH pUrvAM, sahAyakAma uttarAm. |c9 |p1 puruSAdhipatyakAmo 'STarAtram abhuktvA, |p2 audumbarAn sruvacamasedhmAn upakalpayitvA, |p3 prA.N vo 'da.N vA grAmAn niSkramya, catuSpathe 'gnim upasamAdhAya |p4 Ajyam Adityam abhimukho juhuyAd annaM vA ekacchandasyaM, /SrIr vA eSe 'ti ca; |p5 annasya gh.rtam eve 'ti grAme t.rtIyAm, |p6 - goSThe pa/SukAmaH, |p7 vidUyamAne cIvaram; |p8 - pratibhaye 'dhvani vastrada/SAnAM granthIn badhnIta, |p9 upetya vasanavataH, |p10 svAhAkArAntAbhiH: |p11 sahAyAnAM ca svastyayanam; |p12 - AcitasahasrakAmo 'kSatasaktvAhutisahasraM juhuyAt; |p13 - pa/SukAmo vatsamithunayoH purISAhutisahasraM juhuyAt, |p14 avimithunayoH kSudrapa/SukAmaH. |p15 v.rttyavicchittikAmaH kambUkAn sAyaMprAtar juhuyAt kSudhe svAhA, kSutpipAsAbhyAM svAhe 'ti. |p16 mA bhaiSIr na mariSyasI 'ti viSavatA daSTam adbhir abhyukSan japet. |p17 tura gopAye 'ti snAtakaH saMve/SanavelAyAM vaiNavaM daNDam upanidadhIta |p18 svastyayanArtham. |p19 hatas te atriNA k.rmir iti k.rmimantaM de/Sam adbhir abhyukSan japet; |p20 - pa/SUnAM cec cikIrSed, aparAhNe sItAloSTam Ah.rtya vaihAyasaM nidadhyAt: |p21 tasya pUrvAhNe pA~MsubhiH parikiran japet. |c10 |p1 uttarato gAM baddhvo 'patiSTherann arhaNA putra uvAsa (?) se 'ti. |p2 idam aham imAM padyAM virAjam annAdyAyA 'dhitiSThAmI 'ti pratitiSThamAno japet. |p3 yatrai 'nam arhayiSyantaH syuH, |p4 yadA vA 'rhayeyuH, |p5 viSTara-pAdyA-'rghyA-^camanIya-madhuparkAn ekaika/Sas tristir vedayeran. |p6 yA oSadhIr ity uda~NcaM viSTaram AstIryA 'dhyupavi/Set; |p7 dvau cet, p.rthag .rgbhyAm, |p8 pAdayor anyam. |p9 yato devIr ity apaH prekSeta. |p10 savyaM pAdam avanenija iti savyaM pAdaM prakSAlayed, dakSiNaM pAdam avanenija iti dakSiNaM pAdaM prakSAlayet; |p11 pUrvam anyam aparam anyam ity ubhau /SeSeNa. |p12 annasya rASTrir asI 'ty arghyaM pratig.rhNIyAt. |p13 ya/So 'sI 'ty AcamanIyam AcAmet. |p14 ya/Saso ya/So 'sI 'ti madhuparkaM pratig.rhNIyAt: |p15 ya/Saso bhakSo 'si, mahaso bhakSo 'si, /SrIbhakSo 'si, /SriyaM mayi dhehI 'ti triH pibet, |p16 tUSNIM caturtham; |p17 bhUya evA 'bhipAya /SeSaM brAhmaNAya dadyAt. |p18 AcAntodakAya gaur iti nApitas trir brUyAt; |p19 mu~Nca gAM varuNa pA/SAd dviSantaM me 'bhidhehI 'ti, taM jahy amuSya co 'bhayor, uts.rja gAm attu t.rNAni pibatU 'dakam iti brUyAt. |p20 mAtA rudrANAm ity anumantrayeta, |p21 - anyatra yaj~NAt, |p22 kurute 'ty adhiyaj~Nam. |p23 - SaD arghyArhA bhavanti: |p24 AcArya .rtvik snAtako rAjA vivAhyaH priyo 'tithir iti. |p25 parisaMvatsarAn arhayeyuH, |p26 punar yaj~NavivAhayo/S ca punar yaj~NavivAhayo/S ca. {iti caturthaH prapAThakaH.} {iti sAmavedasya gobhilIyag.rhyasUtraM samAptam.}